<?xml version="1.0" encoding="UTF-8" ?>
<rss xmlns:itunes="http://www.itunes.com/dtds/podcast-1.0.dtd" version="2.0">
  
  <channel>
    <title>Tempulli i Sh&#235;ndetit</title>
    <link>http://podcast.crionline.cn/</link>
    <language>sq</language>
    <copyright>Copyright @@ CRIonline</copyright>
    <itunes:subtitle><![CDATA[Tempulli i Sh&#235;ndetit]]></itunes:subtitle>
    <itunes:author>CRI Middle East Europe</itunes:author>
    <itunes:explicit>no</itunes:explicit>
    <itunes:summary><![CDATA[Tempulli i Sh&#235;ndetit, nj&#235; rubrik&#235; e Radio “Ejani” sjell p&#235;r d&#235;gjuesin shqiptar metodat dhe praktikat e Mjek&#235;sis&#235; 5000-vje&#231;are Kineze, p&#235;rfshi artin kinez t&#235; masazhit, akupunktur&#235;n, hedhjen e kupave, barnat e lashta, konceptet e yin-yang, meridian&#235;t, k&#235;shilla si t&#235; mposhtim s&#235;mundjet dhe sugjerimet e mjek&#235;ve kinez&#235;. 
N&#235; k&#235;t&#235; format sjellim dhe k&#235;shilla mbi ushqimet, zbulimet me t&#235; fundit shkencore p&#235;r sh&#235;ndetin si dhe sugjerime p&#235;r parandalimin e s&#235;mundjeve.
]]></itunes:summary>
    <description><![CDATA[Tempulli i Sh&#235;ndetit, nj&#235; rubrik&#235; e Radio “Ejani” sjell p&#235;r d&#235;gjuesin shqiptar metodat dhe praktikat e Mjek&#235;sis&#235; 5000-vje&#231;are Kineze, p&#235;rfshi artin kinez t&#235; masazhit, akupunktur&#235;n, hedhjen e kupave, barnat e lashta, konceptet e yin-yang, meridian&#235;t, k&#235;shilla si t&#235; mposhtim s&#235;mundjet dhe sugjerimet e mjek&#235;ve kinez&#235;. 
N&#235; k&#235;t&#235; format sjellim dhe k&#235;shilla mbi ushqimet, zbulimet me t&#235; fundit shkencore p&#235;r sh&#235;ndetin si dhe sugjerime p&#235;r parandalimin e s&#235;mundjeve.
]]></description>
    <itunes:owner>
      <itunes:name>中国国际广播电台</itunes:name>
      <itunes:email>guoqiao@cri.cn</itunes:email>
    </itunes:owner>
    <itunes:image href="https://p2.cri.cn/M00/01/C6/CqgNOlR_7NiAQRCqAAAAAAAAAAA554.1400x1400.jpg"></itunes:image>
    <itunes:category text="Health"></itunes:category>

    

<item>
      <title>Pranvera, stina m&#235; e mir&#235; p&#235;r forcimin e imunitetit</title>
      <itunes:author></itunes:author>
      <itunes:subtitle>Pranvera, stina m&#235; e mir&#235; p&#235;r forcimin e imunitetit</itunes:subtitle>
      <itunes:summary><![CDATA[Pranvera &#235;sht&#235; stina e lul&#235;zimit. Mjek&#235;sia kineze thot&#235; se trupi yn&#235; ndikohet 
nga kushtet e mjedisit dhe kjo &#235;sht&#235; m&#235; se e v&#235;rtet&#235; gjat&#235; ndryshimeve sezonale. 
Klima e ndryshme na ndikon n&#235; organe t&#235; ndryshme t&#235; trupit. Gjat&#235; stin&#235;s s&#235; 
pranver&#235;s kushtojini m&#235; shum&#235; r&#235;nd&#235;si mushk&#235;rive dhe m&#235;l&#231;is&#235;. 
Mushk&#235;ria dhe imuniteti 
Mushk&#235;ria &#235;sht&#235; i vetmi organ q&#235; ka lidhje t&#235; drejtp&#235;rdrejt me mjedisin e 
jasht&#235;m p&#235;rmes l&#235;kur&#235;s dhe rrug&#235;ve t&#235; frym&#235;marrjes. Prandaj ndryshimet n&#235; 
mjedisin e jasht&#235;m do t&#235; ndikojn&#235; gjithashtu tek mushk&#235;rit&#235; dhe sistemi yn&#235; 
imunitar. P&#235;r shembull, n&#235; pranver&#235; fryn m&#235; shum&#235; er&#235; dhe ka m&#235; shum&#235; polen n&#235; 
aj&#235;r, kjo mund t&#235; ndikojn&#235; negativisht tek ata q&#235; vuajn&#235; nga alergjit&#235;. K&#235;to 
ndryshime mund t&#235; ndikojn&#235; leht&#235;sisht mushk&#235;rit&#235; dhe imunitetin tone duke 
shkaktuar simptoma si ethe, tharje l&#235;kure, krruarje, astm&#235;, gripi apo rruf&#235;. Si 
t&#235; p&#235;rmir&#235;soni sh&#235;ndetin e mushkris&#235; dhe imunitetin? 
Evitoni aktivitetet sportive n&#235; natyr&#235; me er&#235; t&#235; fort&#235;. 
Q&#235;ndroni &#231;do dit&#235; n&#235; diell p&#235;r 30 minuta. 
Mos q&#235;ndroni shum&#235; pran&#235; pem&#235;ve n&#235;se jeni alergjik. 
Evitoni ushqimet pikante apo tep&#235;r t&#235; yndyrshme si mish qengji, xhenxhefil, 
spec djeg&#235;s apo t&#235; skuqurat. 
Hani m&#235; shum&#235; dardha, perime me gjethe jeshile, limon, mjalt, k&#235;rpudha, fara 
lotusi, trangull, lak&#235;r kineze, pat&#235;llxhan. 
Mjek&#235;sia Tradicionale Kineze, sidomos akupunktura, mund t&#235; forcoj&#235; sistemin 
imunitar dhe t&#235; parandaloj&#235; s&#235;mundjet. N&#235;se keni imunitet t&#235; dob&#235;t, shkoni p&#235;r 
nj&#235; masazh apo trajtim me guasha dhe akupunkture. 
M&#235;l&#231;ia dhe pes&#235; element&#235;t 
Pranvera &#235;sht&#235; gjithashtu stina m&#235; e mir&#235; p&#235;r p&#235;rmir&#235;simin e m&#235;l&#231;is&#235; me 
Mjek&#235;si Tradicionale Kineze dhe akupunktur&#235;. 
Sipas teoris&#235; s&#235; pes&#235; elementeve, pranvera i p&#235;rket m&#235;l&#231;is&#235; dhe ngjyra e 
gjelb&#235;r e ndihmon m&#235;l&#231;in&#235;. N&#235; fillim t&#235; pranver&#235;s &#231;do gj&#235; nis t&#235; rritet dhe 
shnd&#235;rrohet n&#235; t&#235; gjelb&#235;r. K&#235;to kushte mjedisore mb&#235;shtesin funksionin dhe 
energjin&#235; e m&#235;l&#231;is&#235;. 
Disa simptoma mbi dob&#235;simin e m&#235;l&#231;is&#235;: 
-Jeni tep&#235;r t&#235; ndjesh&#235;m apo t&#235; acaruar 
-Munges&#235; energjie 
-Dhimbje supesh dhe muskujsh 
-Dhimbje qafe 
-Pagjum&#235;si 
-Fryrje dhe &#231;rregullim me zorr&#235;t 
-Sy t&#235; kuq e t&#235; that&#235; 
-Perioda t&#235; &#231;rregullta, dhimbje apo mpiksje gjaku 
-Acid refluks 
Simptomat q&#235; lidhen me m&#235;l&#231;in&#235; kan&#235; t&#235; b&#235;jn&#235; zakonisht me emocionet. Nj&#235; 
m&#235;l&#231;i e dob&#235;t na b&#235;n q&#235; t&#235; stresohemi apo neverikosemi apo qoft&#235; dhe t&#235; biem n&#235; 
depression m&#235; leht&#235;. Dhe simptomat e m&#235;l&#231;is&#235; p&#235;rkeq&#235;sohen kur vuani nga stresi i 
vazhduesh&#235;m. Relaksohuni dhe p&#235;rmir&#235;soni pun&#235;n e m&#235;l&#231;is&#235;: 
-Evitoni ushqimin pikant dhe alkoolin 
-Hani m&#235; shum&#235; perime me gjethe jeshile dhe er&#235;za si majdanoz apo borzilok. 
-Konsumoni m&#235; shum&#235; limona, portokaj, peshk, banane, sup&#235; me mish vi&#231;i 
-Dekoroheni ambjentin e banes&#235;s apo zyr&#235;s me ngjyr&#235; t&#235; gjelb&#235;r, blu apo 
portokalli. 
-Meditoni n&#235; nj&#235; vend t&#235; qet&#235; buz&#235; liqenit apo n&#235; nj&#235; pyll 
-B&#235;ni ecje, not, yoga, tai chi, ngisni bi&#231;iklet&#235;n dhe golf 
-Mos b&#235;ni ushtrime tep&#235;r t&#235; forta sidomos ata q&#235; vuajn&#235; nga tensioni i lart&#235; 
i gjakut 
Nd&#235;rsa mjek&#235;sia per&#235;ndimore na sugjeron q&#235; n&#235; stin&#235;n e pranver&#235;s t&#235; 
konsumojm&#235; ushqimet sezonale, duke i pasuruar vaktet me sallat&#235;, spinaq, shparg 
dhe dredh&#235;za domate, speca etj. Me p&#235;rdorimin e ushqimeve sezonale t&#235; pasura me 
vitamina dhe 
minerale do t&#235; forconi imunitetin dhe m&#235; gjat&#235; do ta mbani ndjenj&#235;n e ngopjes 
n&#235; organiz&#235;m. 
Nj&#235; tjet&#235;r element shum&#235; i r&#235;nd&#235;sish&#235;m &#235;sht&#235; dhe betakaroteni, t&#235; cilin e 
gjejm&#235; tek karota, molla, dardha, pjepri, spinaqi, etj. Nj&#235; nga funksionet e tij 
&#235;sht&#235; efekti kund&#235;r tumorit n&#235; epitel t&#235; l&#235;kur&#235;s. N&#235;se e merrni n&#235; form&#235; t&#235; 
pluhurit, kapsulave dhe tabletave, e r&#235;nd&#235;sishme &#235;sht&#235; t&#235; keni kujdes n&#235; 
p&#235;rshkrimin e produktit. N&#235;se beta-karoteni &#235;sht&#235; fituar nga algat, karota pra 
nga burimet natyrore, do t&#235; p&#235;rthithet m&#235; mir&#235;. 
Nuk duhet t&#235; harrojm&#235; ujin 
Uji &#235;sht&#235; aleat n&#235; luft&#235;n kund&#235;r kilogram&#235;ve t&#235; tep&#235;rt dhe grumbullimit t&#235; 
materialeve t&#235; d&#235;mshme n&#235; organiz&#235;m. Specialist&#235;t na rekomandojn&#235; pirjen e dy 
deri tri litra n&#235; dit&#235; p&#235;r t&#235; rriturit dhe p&#235;r personat e sh&#235;ndetsh&#235;m. E marrim 
me konsumimin e qum&#235;shtit, l&#235;ngjeve, frutave dhe perimeve. 
M&#235; shum&#235; &#231;aj, m&#235; pak kafe 
Konsumimi i tepruar i kafein&#235;s ndikon n&#235; rritjen e tensionit t&#235; gjakut dhe 
zhvillimin e s&#235;mundjeve t&#235; zemr&#235;s. Z&#235;vend&#235;sim i kafes&#235; mund t&#235; jet&#235; edhe &#231;aji 
bimor pa sheqer, i cili vepron pozitivisht p&#235;r sh&#235;ndetin e zemr&#235;s dhe en&#235;t e 
gjakut, si dhe pastron organizmin nga toksinat. Nuk &#235;sht&#235; e domosdoshme t&#235; pihet 
si pije e ngroht&#235; sepse si i ftoht&#235; paraqet z&#235;vend&#235;sim t&#235; sh&#235;ndetsh&#235;m p&#235;r 
l&#235;ngjet e sheqerosura. P&#235;r shembull, &#231;aji i zi &#235;sht&#235; stimulues i but&#235;, 
prandaj &#235;sht&#235; pije e shk&#235;lqyeshme n&#235; pranver&#235; kur &#235;sht&#235; e domosdoshme t&#235; zgjohet 
organizmi i fjetur.]]></itunes:summary>
      <enclosure url="http://v2.cri.cn/alb/rubrike/pranvera20190405.m4a" type="audio/mp3" /><guid>http://v2.cri.cn/alb/rubrike/pranvera20190405.m4a</guid><itunes:duration>00:05:12</itunes:duration>
      <pubDate>Fri, 05 Apr 2019 03:50:03 GMT</pubDate>
      <itunes:order>1</itunes:order>
</item>

<item>
      <title>Mir&#235;njohja, burimi i vitalitetit dhe sh&#235;ndetit</title>
      <itunes:author></itunes:author>
      <itunes:subtitle>Mir&#235;njohja, burimi i vitalitetit dhe sh&#235;ndetit</itunes:subtitle>
      <itunes:summary><![CDATA[Me jet&#235;gjat&#235;si kuptojm&#235; jo vet&#235;m nj&#235; jet&#235; m&#235; t&#235; gjat&#235;, por edhe m&#235; cil&#235;sore. 
Sot n&#235; Kin&#235; numri i popullsis&#235; s&#235; plakur &#235;sht&#235; rritur, gj&#235; q&#235; ka sjell&#235; n&#235; fokus 
metodat e p&#235;rmir&#235;simit t&#235; sh&#235;ndetit. N&#235; k&#235;t&#235; artikull, do t&#235; flasim pik&#235;risht 
p&#235;r p&#235;rvojat e sh&#235;ndetshme t&#235; t&#235; moshuarve n&#235; mosh&#235; t&#235; madhe, tha profesori i 
spitalit Xiangtan, Luo Xuehong. 
Sekreti i jet&#235;gjat&#235;sis&#235; s&#235; tij &#235;sht&#235; mir&#235;njohja. 
Mir&#235;njohja e shpesht&#235; n&#235; jet&#235;n time 
&quot;U linda n&#235; koh&#235; t&#235; v&#235;shtir&#235; para themelimit t&#235; Republik&#235;s Popullore t&#235; 
Kin&#235;s, pra para 1 tetorit t&#235; vitit 1949. Kisha fat q&#235; arrita t&#235; shp&#235;toja nga 
kapja e ushtar&#235;ve japonez&#235; dhe uria e madhe. Prind&#235;rit dhe gjysh&#235;rit e mi nuk 
dinin shkrim e k&#235;ndim. Pas p&#235;rfundimit t&#235; luft&#235;s, u diplomova n&#235; universitet me 
burs&#235; nga shteti. Sot jam profesor i mjek&#235;sis&#235;. P&#235;r k&#235;t&#235; u jam mir&#235;njoh&#235;s 
prind&#235;rve q&#235; soll&#235;n n&#235; jet&#235; dhe m&#235;suesve q&#235; m&#235; dhan&#235; dije. U jam mir&#235;njoh&#235;s 
miqve q&#235; m&#235; dhan&#235; p&#235;rkrahje dhe m&#235; inkurajuan. Fal&#235;nderoj spitalin q&#235; m&#235; dha 
mund&#235;sin&#235; t&#235; shfaq talentin tim. Fal&#235; fal&#235;nderimeve t&#235; shumta q&#235; m&#235; japin t&#235; 
tjer&#235;t, un&#235; kam vullnet t&#235; vendosur dhe nj&#235; jet&#235; shum&#235; t&#235; larmishme. Kur 
p&#235;rballem me vuajtje t&#235; madhe, mundohem t&#235; kem guxim p&#235;r vazhdim&#235;sin&#235; p&#235;rpara, 
fal&#235; vler&#235;simeve p&#235;r t&#235; gjitha p&#235;rvojat e jet&#235;s, q&#235; m&#235; dhan&#235; aq shum&#235; lumturi. 
Fal&#235;nderimi &#235;sht&#235; nj&#235; metod&#235; e mir&#235; p&#235;r sh&#235;ndetin&quot;. 
Mir&#235;njohja &#235;sht&#235; karakteristik&#235; e r&#235;nd&#235;sishme personale 
&quot;Jam nj&#235; mjek q&#235; p&#235;rballem me vuajtjet e pacient&#235;ve n&#235; shumic&#235;n e koh&#235;s. Kur 
shoh dhimbjen e tyre p&#235;rpiqem t&#235; kuptoj ndjenjat e tyre dhe t&#39;u jap ndihm&#235; m&#235; t&#235; 
madhe. Duhet t&#235; jemi human&#235; kur i sh&#235;rbejm&#235; pacient&#235;ve dhe duhet t&#39;i kushtojm&#235; 
v&#235;mendje t&#235; madhe cil&#235;sis&#235; dhe dinjitetit t&#235; jet&#235;s s&#235; pacient&#235;ve. Duhet t&#235; 
p&#235;rpiqemi jo vet&#235;m p&#235;r zgjatjen e jet&#235;s s&#235; pacientit, por edhe p&#235;r p&#235;rmir&#235;simin 
e cil&#235;sis&#235; s&#235; jet&#235;s s&#235; tyre. 
Zakonisht duhet t&#235; mbajm&#235; nj&#235; q&#235;ndrim jo ekstrem p&#235;r probleme t&#235; ndryshme dhe 
duhet t&#235; pak&#235;sojm&#235; nivelin e shqet&#235;simeve e t&#235; mos grindemi p&#235;r mosmarr&#235;veshje 
t&#235; vogla dhe t&#235; mos synojm&#235; shum&#235; p&#235;r fam&#235; dhe pasuri. Mbajtja e humorit 
pozitiv, shp&#235;rfillja e ngjarjeve t&#235; kaluara dhe ruajtja e qet&#235;sis&#235; p&#235;r ngjarjet 
e s&#235; ardhmes jan&#235; m&#235;nyra e mia efektive p&#235;r t&#235; mbajtur nivel t&#235; q&#235;ndruesh&#235;m t&#235; 
tensionit t&#235; gjakut. 
Mir&#235;njohje p&#235;r njohuri ndaj ushqimeve t&#235; sh&#235;ndetshme 
Ushqimet e sh&#235;ndetshme luajn&#235; rol shum&#235; t&#235; r&#235;nd&#235;sish&#235;m p&#235;r nj&#235; jet&#235; t&#235; gjat&#235; 
dhe sh&#235;ndetshme. 
Dieta ime &#235;sht&#235; planifikuar sipas standardeve t&#235; Udh&#235;zimeve Ushqimore t&#235; 
Qytetar&#235;ve Kinez&#235;, hartuar nga Shoqata Kineze e Ushqimit. &#199;do dit&#235;, konsumoj 
drith&#235;ra t&#235; ndryshme, perime dhe fruta, mish, peshk, qum&#235;sht dhe vez&#235; n&#235; sasin&#235; 
e duhur. Synoj q&#235; t&#235; ha 70-80% t&#235; ngopjes s&#235; plot&#235; n&#235; &#231;do vakt. Un&#235; nuk ha dhe 
pi shum&#235; brenda nj&#235; kohe t&#235; shkurt&#235;r, nuk konsumoj aspak duhan dhe pije 
alkoolike. 
Pi &#231;do m&#235;ngjes nj&#235; got&#235; uj&#235; t&#235; ngroht&#235; 500-800 ml, konsumoj m&#235; shum&#235; ushqime 
n&#235; m&#235;ngjes, p&#235;rfshi llapa, vez&#235;, qum&#235;sht, buk&#235; n&#235; avull etj. 
N&#235; drek&#235; ha afro 100 gram&#235; oriz, mish dhe perime t&#235; p&#235;rziera s&#235; bashku, me 
nj&#235; pjat&#235; sup&#235;. 
N&#235; dark&#235; ha leht&#235; makarona, perime dhe fruta. Sot kam nj&#235; linj&#235; trupi t&#235; mir&#235; 
as i dob&#235;t e as i sh&#235;ndosh&#235;. 
Mir&#235;njohje p&#235;r m&#235;simin e vazhduesh&#235;m 
Pas daljes n&#235; pension, jam ripun&#235;suar nga spitali dhe vazhdova pun&#235;n e mjekut 
deri n&#235; vitin 2018. Kur dola n&#235; pension ndieva se ky &#235;sht&#235; fundi i karrier&#235;s 
sime, por jo fundi i jet&#235;s. Si t&#235; p&#235;rshtatemi me jet&#235;n e re? 
S&#235; pari, duhet t&#235; vazhdojm&#235; m&#235;simin. Kam bler&#235; shum&#235; gazeta dhe revista, si 
&quot;t&#235; moshuarit kinez&#235;&quot;, &quot;gazeta e sh&#235;ndetit&quot;, &quot;mjek&#235;sia familjare&quot; etj dhe 
p&#235;rpiqem q&#235; t&#39;i lexoj ato &#231;do dit&#235;. 
S&#235; dyti, duhet t&#235; vijoj shkrimin e artikujve mjek&#235;sor. Kam publikuar mbi 1 
mij&#235; artikuj t&#235; shk&#235;lqyer shkencor. Kam shkruar librin &quot;Le ta &#231;mojm&#235; jet&#235;n ton&#235;, 
sh&#235;nime nga specialisti i njohur i emergjencave&quot;, i cili ka marr&#235; &quot;&#231;mimin m&#235; t&#235; 
lart&#235; t&#235; veprave t&#235; sh&#235;ndetshme&quot;. 
S&#235; treti, k&#235;mb&#235;ngul p&#235;r pjes&#235;marrjen n&#235; aktivitete t&#235; ndryshme n&#235; 
universitetin e t&#235; moshuarve. Kam marr&#235; pjes&#235; n&#235; klasat e fotografis&#235; dhe 
aktivitete t&#235; fotove n&#235; natyr&#235;. Madje fotoja ime &quot;Arg&#235;tim n&#235; plazh&quot; mori &#231;mim n&#235; 
konkursin e 20-t&#235; t&#235; fotove artistike komb&#235;tare n&#235; vitin 2018. 
Ndihem i plot&#235;suar n&#235; jet&#235;, ruaj nj&#235; q&#235;ndrim pozitiv dhe optimist. 
Mir&#235;njohja p&#235;r miqt&#235; e &#231;muar 
N&#235; 10 vitet e fundit, p&#235;rmes ekzaminimit mjek&#235;sor, kam zbuluar 12 probleme 
sh&#235;ndet&#235;sore n&#235; trupin tim si hepatiti B, hipertension, kolesterol i lart&#235;, acid 
i lart&#235; urik etj. P&#235;rball&#235; kaq shum&#235; problemeve sh&#235;ndet&#235;sore, shum&#235; njer&#235;z do 
shqet&#235;sohen t&#235;r&#235; dit&#235;n. Por, un&#235; mendoj se zbulimi i k&#235;tyre problemeve nuk &#235;sht&#235; 
nj&#235; lajm i keq, meqen&#235;se un&#235; do t&#39;u kushtoj m&#235; shum&#235; v&#235;mendje ruajtjes s&#235; 
sh&#235;ndetit tim. Kam dhjetra miq t&#235; mir&#235; me jet&#235; t&#235; gjat&#235;. Disa prej tyre kan&#235; 
qen&#235; pacient&#235; t&#235; mi, q&#235; pranuan sh&#235;rbimin tim mjek&#235;sor p&#235;r mbi 40 vjet. Deri 
sot, ata kan&#235; nj&#235; jet&#235; shum&#235; t&#235; mir&#235; dhe mund t&#235; b&#235;jn&#235; turiz&#235;m jasht&#235; vendit. 
Un&#235; duhet t&#235; m&#235;soj p&#235;rvojat e tyre p&#235;r ruajtjen e sh&#235;ndetit t&#235; mir&#235; n&#235; jet&#235;n e 
zakonshme. K&#235;to jan&#235; disa p&#235;rvojat e vlefshme t&#235; tyre: 
1. Duhet t&#235; forcohet besimi p&#235;r t&#235; kap&#235;rcyer s&#235;mundje t&#235; ndryshme, duhet t&#235; 
besojm&#235; se &quot;Kemi aft&#235;si t&#235; fort&#235; t&#235; vet&#235;rregullimit. N&#235;se ruhen n&#235; m&#235;nyr&#235; t&#235; 
p&#235;rshtatshme funksionet e vet&#235;rregullimit, mund t&#235; frenohet p&#235;rkeq&#235;simi i k&#235;tyre 
s&#235;mundjeve.&quot; 
2. Duhet t&#235; k&#235;mb&#235;ngulim tek kontrolli i trupit n&#235; afat t&#235; p&#235;rcaktuar. Duke iu 
referuar problemeve t&#235; zbuluara, duhet t&#235; p&#235;rdorin ila&#231;et p&#235;rkat&#235;se dhe t&#235; 
pranojm&#235; sugjerimet e mjek&#235;ve. 
3. Duhet t&#235; njohim gjendjen aktuale t&#235; sh&#235;ndetit ton&#235;, n&#235; jet&#235;n e p&#235;rditshme 
dhe t&#235; mos b&#235;jm&#235; aktivitete jasht&#235; aft&#235;sive tona, e mos p&#235;rpiqemi t&#235; marrim 
shum&#235; fitime. 
4. Duhet t&#235; b&#235;jm&#235; m&#235; shum&#235; st&#235;rvitje fizike, t&#235; rregullojm&#235; trupin, t&#235; 
forcojm&#235; funksionet e ndryshme, duke p&#235;rmir&#235;suar sh&#235;ndetin ton&#235;. (Xu Guang)]]></itunes:summary>
      <enclosure url="http://v2.cri.cn/alb/rubrike/mirenjohja20190405.m4a" type="audio/mp3" /><guid>http://v2.cri.cn/alb/rubrike/mirenjohja20190405.m4a</guid><itunes:duration>00:06:06</itunes:duration>
      <pubDate>Fri, 05 Apr 2019 03:48:55 GMT</pubDate>
      <itunes:order>2</itunes:order>
</item>

<item>
      <title>Anemia，mungesa e hekurit dhe vitamin&#235;s B12</title>
      <itunes:author></itunes:author>
      <itunes:subtitle>Anemia，mungesa e hekurit dhe vitamin&#235;s B12</itunes:subtitle>
      <itunes:summary><![CDATA[Trupi ka nevoj&#235; p&#235;r hekur p&#235;r t&#235; prodhuar hemoglobin&#235;n. Trupi mund ta ket&#235; m&#235; 
leht&#235; t&#235; thith&#235; hekurin nga mishi se sa nga perimet ose ushqime t&#235; tjera. P&#235;r t&#235; 
trajtuar anemin&#235;, mjeku mund t&#235; sugjeroj&#235; konsumin e nj&#235; sasie m&#235; t&#235; lart&#235; 
mishi, sidomos mish i kuq (mish lope apo m&#235;l&#231;i), si dhe pule, gjeldeti, mish 
derri, peshk. Spinaq dhe perimet t&#235; tjera me gjethe jeshile t&#235; err&#235;t, bizele, 
thjerr&#235;za, fasule, soje. Fruta t&#235; thata, si kumbulla t&#235; thara, kajsi dhe rrush, 
drith&#235;ra. 
Hekuri gjithashtu mund t&#235; p&#235;rfshihet n&#235; vitaminat shtes&#235;, duke u kombinuar 
zakonisht me multivitamina dhe minerale t&#235; tjera q&#235; ndihmojn&#235; trupin p&#235;r t&#235; 
thithur hekur. 
Sasi t&#235; m&#235;dha t&#235; hekurit mund t&#235; jen&#235; te d&#235;mshme, prandaj marrja e vitaminave 
shtes&#235; dhe hekur duhet marr&#235; vet&#235;m kur rekomandohet nga mjeku. Nivelet e ul&#235;ta 
t&#235; vitamin&#235;s B12 mund t&#235; &#231;ojn&#235; n&#235; anemi. Kjo lloj anemie shpesh trajtohet me 
vitamin&#235; shtes&#235; B12. Burime t&#235; mira t&#235; vitamin&#235;s B12 p&#235;rfshijn&#235;: Prodhime 
drithrash me vitamin&#235; B12 shtes&#235;. Mish vi&#231;i, m&#235;l&#231;i, pula, dhe peshk. Vez&#235;t dhe 
produktet e qum&#235;shtit (qum&#235;sht, kos, djath&#235;). Ushqime t&#235; fortifikuar me vitamin&#235; 
B12, t&#235; tilla si soje, perime. Acidi folik (folate) &#235;sht&#235; nj&#235; form&#235; e vitamin&#235;s 
B q&#235; gjendet n&#235; ushqime. Trupi ka nevoj&#235; p&#235;r acid folik p&#235;r t&#235; krijuar dhe p&#235;r 
t&#235; mir&#235;mbajtur qelizat e reja. Acidi folik gjithashtu &#235;sht&#235; shum&#235; i r&#235;nd&#235;sish&#235;m 
p&#235;r grat&#235; shtatz&#235;na. Kjo i ndihmon ato p&#235;r t&#235; shmangur anemin&#235; dhe nxit rritjen 
e sh&#235;ndetshme t&#235; fetusit. 
Burime t&#235; mira t&#235; acidit folik p&#235;rfshijn&#235;: Buk&#235;, makarona, oriz dhe me acid 
folik shtese. Spinaqi dhe t&#235; tjera perimet me gjethe jeshile t&#235; err&#235;t, fasule. 
M&#235;l&#231;i vi&#231;i, vez&#235;. Banane, portokall, l&#235;ng portokalli, dhe disa fruta t&#235; tjera 
dhe l&#235;ngje. Vitamina C ndihmon trupin p&#235;r t&#235; absorbuar hekurin. Burime t&#235; mira 
t&#235; vitamin&#235;s C jan&#235; perime dhe fruta, sidomos agrume (portokall, mandarina, 
qitro, perime si speci jo djeg&#235;s dhe fruta t&#235; ngjashme. Fruta t&#235; tjera t&#235; pasura 
n&#235; vitamin&#235; C p&#235;rfshijn&#235; kivi, luleshtrydhe, dhe pjep&#235;r. Perime t&#235; pasura n&#235; 
vitamin&#235; C p&#235;rfshijn&#235; brokoli, speca, lak&#235;r brukseli, domate, lak&#235;r, patate, dhe 
perimet me gjethe jeshile si rrep&#235; dhe spinaq. 
Hemoglobina &#235;sht&#235; l&#235;nda qe i jep ngjyr&#235;n gjakut dhe q&#235; transporton oksigjenin 
n&#235; pjes&#235; t&#235; ndryshme te trupit. Shenjat apo problemet kryesore qe sjell anemia 
vijne pik&#235;risht si pasoj&#235; e mosoksigjenimit t&#235; mir&#235; t&#235; indeve. Prej shenjave te 
pergjithshme (jo specifike vet&#235;m p&#235;r anemin&#235;) t&#235; anemis&#235; jane lodhja, rrahjet e 
shpeshta te zemr&#235;s, v&#235;shtir&#235;sia n&#235; frym&#235;marrje, zbehja n&#235; l&#235;kur&#235; dhe sy etj. 
N&#235;se anemia &#235;sht&#235; e r&#235;nd&#235; mund t&#235; shfaqen edhe probleme si zhurma n&#235; vesh, 
dhimbje koke, marrje mendsh, r&#235;nie n&#235; pesh&#235;, humbje e oreksit etj. Pra dhe 
anemia ka gradat e saj. 
Shkaqet e anemis&#235;: 
Hemoragjit&#235; 
Shkat&#235;rimi i tep&#235;rt i qelizave t&#235; kuqe t&#235; gjakut 
Helmimi me l&#235;nd&#235; toksike p.sh plumb 
Disa infeksione 
Disa ilace 
Puna e tep&#235;rt e shpretk&#235;s 
Mungesa e l&#235;nd&#235;ve kryesore si hekuri, acidi folik, B12, bakri etj. 
S&#235;mundjet kronike p.sh s&#235;mundja kronike e veshkave, ciroza etj. 
Megjith&#235;se shkaktar&#235;t e anemis&#235; ndryshojn&#235; nga mosha n&#235; mosh&#235; p&#235;rs&#235;ri shkaqet 
m&#235; t&#235; shpeshta jan&#235; mungesa e hekurit, mungesa e acidit folik dhe mungesa e 
vitamin&#235;s B12. 
Diagnoza e anemis&#235; vendoset me analizat e gjakut kurse shenjat q&#235; vihen re 
ndihmojn&#235; mjekun p&#235;r diagnostikim dhe diagnoz&#235;n diferenciale. 
Mungesa e hekurit 
&#203;sht&#235; shkaku me i shpesht&#235; i anemis&#235;. Hekuri &#235;sht&#235; nj&#235; komponent i 
r&#235;nd&#235;sish&#235;m i hemoglobin&#235;s. Shkaqet jane te shumta e mes tyre: 
Marrja e pak&#235;t me an&#235; t&#235; diet&#235;s 
Thithja e pak&#235;t nga organizmi (problemet me sistemin tret&#235;s si s&#235;mundjet apo 
disa infeksione parazit&#235;sh) 
Rritja e nevoj&#235;s p&#235;r hekur (p.sh n&#235; shtatz&#235;ni) 
Hemoragjit&#235; kronike (k&#235;tu futen edhe menstruacionet) 
Si kurohet? 
Me marrjen e hekurit me an&#235; t&#235; preparateve nga goja. Dy muaj pas p&#235;rdorimit 
t&#235; preparatit hemoglobina do t&#235; vej&#235; n&#235; gjendjen normale, por p&#235;r t&#235; mbushur 
edhe depot e hekurit n&#235; trup duhet nj&#235; koh&#235; prej 6 muajsh. 
P&#235;r p&#235;rthithjen sa m&#235; t&#235; mir&#235; duhet marr&#235; pa ngr&#235;n&#235; por shpesh p&#235;r t&#235; 
parandalaur disa efekte merret pas buke. Nuk duhet marr&#235; bashk&#235; me qum&#235;shtin 
apo prodhimet e tij se i pak&#235;sojne thithjen. 
Tek grat&#235; shtatzana dhe ato q&#235; japin gji duhet dh&#235;n&#235; hekur shtes&#235;. 
Acidi folik &#235;sht&#235; i nevojsh&#235;m p&#235;r rritjen dhe zhvillimin e qelizave t&#235; kuqe 
t&#235; gjakut t&#235; cilat p&#235;rmbajn&#235; hemoglobin&#235; dhe transportojn&#235; oksigjenin n&#235; pjes&#235; 
t&#235; ndryshme t&#235; trupit. 
Alkoli &#235;sht&#235; nj&#235; prej l&#235;nd&#235;ve q&#235; ndikon p&#235;r keq n&#235; metabolizm&#235;n dhe thithjen 
e acidit folik. Gjithashtu rritja e nevoj&#235;s ps.h n&#235; shtatzani. Shkak tjet&#235;r p&#235;r 
munges&#235;n e acidit folik jan&#235; s&#235;mundjet e traktit tretes, ila&#231;et kontraceptive 
orale, disa ila&#231;e t&#235; epilepsis&#235; dhe t&#235; kancerit. 
Mungesa e vitamin&#235;s B12 
Mungesa e nj&#235; faktori t&#235; nevojsh&#235;m p&#235;r thithjen e B12 (ky faktor prodhohet n&#235; 
stomak) sjell edhe mos p&#235;rthithjen dhe si rrjedhoj&#235; edhe munges&#235;n e vitamin&#235;s 
B12. Edhe vitamina B12 nevojitet p&#235;r rritjen dhe zhvillimin e qelizave t&#235; kuqe 
t&#235; gjakut. Gjithashtu marrja e pak&#235;t nga jasht&#235; shkakton mang&#235;si sidomos tek 
vegjetarian&#235;t (por kjo do disa vite). N&#235; disa nga problemet me stomakun, me 
ileumin terminal (nj&#235; pjes&#235; e zorr&#235;ve t&#235; holla) apo infeksione t&#235; parazitare, 
pankretiti kronik etj. gjithashtu shfaqet mungesa e B12. Edhe disa ila&#231;e ulin 
vler&#235;n e B12. 
Cilat jan&#235; shenjat? 
Mungesa e ndjesis&#235; n&#235; duar dhe k&#235;mb&#235; 
Nj&#235; gjuh&#235; e dhimbshme dhe e enjtur (glossit) 
Diare 
Depresion 
Pak&#235;simi i funksioneve intelektuale 
Mpirje n&#235; duar e k&#235;mb&#235; 
N&#235; shumic&#235;n e rasteve kurimi i anemis&#235; varet direkt prej kurimit te s&#235;mundjes 
baz&#235; gjithashtu dhe dh&#235;nia apo v&#235;nia n&#235; vend e asaj l&#235;nde q&#235; mungon p.sh n&#235;se ka 
hemoragji dh&#235;nia e gjakut e rrit hemoglobin&#235;n, n&#235;se ka munges&#235; acidi folik apo 
B12 duhen dh&#235;n&#235; nga jasht&#235; ose duhet ushqyer me ushqime t&#235; pasura me k&#235;to l&#235;nd&#235;. 
Duhet theksuar se kurimi i k&#235;tij problemi duhet b&#235;r&#235; n&#235;n kontrollin e mjekut 
sepse duhet gjetur shkaku pas nj&#235; vizite t&#235; detajuar dhe sigurisht nj&#235; diagnoz&#235; 
e sakt&#235; &#235;sht&#235; edhe &#231;el&#235;si i kurimit.]]></itunes:summary>
      <enclosure url="http://v2.cri.cn/alb/rubrike/anemia20190329.m4a" type="audio/mp3" /><guid>http://v2.cri.cn/alb/rubrike/anemia20190329.m4a</guid><itunes:duration>00:06:04</itunes:duration>
      <pubDate>Fri, 29 Mar 2019 13:39:50 GMT</pubDate>
      <itunes:order>3</itunes:order>
</item>

<item>
      <title>Si t&#235; ndahet dashuria prind&#235;rore p&#235;r f&#235;mij&#235;t</title>
      <itunes:author></itunes:author>
      <itunes:subtitle>Si t&#235; ndahet dashuria prind&#235;rore p&#235;r f&#235;mij&#235;t</itunes:subtitle>
      <itunes:summary><![CDATA[N&#235; koh&#235;n e lindjes s&#235; f&#235;mij&#235;s s&#235; dyt&#235;, m&#235;nyra e dh&#235;nies s&#235; dashuris&#235; p&#235;r 
f&#235;mij&#235;t &#235;sht&#235; nj&#235; m&#235;sim i nevojsh&#235;m p&#235;r &#231;do familje. Tani, m&#235; shum&#235; n&#235;na kineze 
jan&#235; m&#235; t&#235; prirura drejt lindjes s&#235; f&#235;mij&#235;s s&#235; dyt&#235;. Ndryshe nga lindja e 
f&#235;mij&#235;s s&#235; par&#235;, kur n&#235;na nuk kishte p&#235;rvoj&#235;, lindja e f&#235;mij&#235;s s&#235; dyt&#235; &#235;sht&#235; m&#235; 
e leht&#235;, por dalin disa probleme t&#235; reja si p&#235;r shembull: si t&#235; ndahet dashuria 
n&#235; m&#235;nyr&#235; t&#235; ekuilibruar p&#235;r dy f&#235;mij&#235;t? Si t&#39;i tregoj&#235; f&#235;mij&#235;s s&#235; par&#235; p&#235;r 
ekzistenc&#235;n e v&#235;llait apo motr&#235;s? Si t&#235; shmanget ndenja e braktisjes apo e 
kushtimit m&#235; pak v&#235;mendje t&#235; f&#235;mij&#235;s s&#235; par&#235;? 
Nj&#235; vajz&#235; 10 vje&#231;e ka humor t&#235; paq&#235;ndruesh&#235;m. Ajo zem&#235;rohet shpesh dhe nuk ka 
d&#235;shir&#235; t&#235; shkoj&#235; n&#235; shkoll&#235;. Prandaj, prind&#235;rit vendos&#235;n ta &#231;onin tek nj&#235; 
psikolog. Pas bised&#235;s me vajz&#235;n psikologu zbuloi se ajo ka nj&#235; mot&#235;r t&#235; vog&#235;l 6 
vje&#231;e, q&#235; nuk e do. Ajo zem&#235;rohej kur shihte lodrat e reja t&#235; motr&#235;s t&#235; blera 
nga n&#235;na dhe nisi ta pickonte t&#235; motr&#235;n fshehtas. Prind&#235;rit e vajz&#235;s u 
shqet&#235;suan shum&#235; p&#235;r k&#235;t&#235; reagim dhe than&#235; se kishin trajtuar nj&#235;soj t&#235; dyja 
vajzat. Kur n&#235;na ishte shtatz&#235;n&#235; dhe ia tregoi asaj k&#235;t&#235; lajm, vajza kishte 
reaguar shum&#235; negativisht dhe kishte qar&#235; pa pushim. 
Ky &#235;sht&#235; nj&#235; shembull i konfliktit mes dy f&#235;mij&#235;ve. Pas lindjes s&#235; motr&#235;s s&#235; 
vog&#235;l, vajza shfaqi pak&#235;naq&#235;si t&#235; grumbulluar ndaj n&#235;n&#235;s dhe motr&#235;s s&#235; vog&#235;l. 
N&#235;na i kishte treguar q&#235; do t&#235; kishte nj&#235; mot&#235;r t&#235; vog&#235;l pas shtatz&#235;nis&#235;, por 
kur pa reagimet jo t&#235; mira t&#235; vajz&#235;s n&#235;na nuk foli m&#235; p&#235;r k&#235;t&#235; &#231;&#235;shtje. Prandaj, 
vajza nuk u p&#235;rgatit plot&#235;sisht psikologjikisht p&#235;r ardhjen e motr&#235;s s&#235; vog&#235;l. 
Prandaj specialist&#235;t sugjerojn&#235; q&#235; n&#235;na duhet t&#39;i tregoj&#235; f&#235;mij&#235;s s&#235; madh prej 
nga koha e p&#235;rgatitjes p&#235;r shtatz&#235;nin&#235;. 
P&#235;rgatitjet e plota p&#235;r lindjen e f&#235;mij&#235;s s&#235; dyt&#235; 
Lindja e f&#235;mij&#235;s s&#235; dyt&#235; simbolizon sakrifikimin e koh&#235;s dhe energjis&#235;. N&#235;na 
mund t&#235; heq&#235; dor&#235; nga studimet apo trajnimet p&#235;r t&#235; rritur f&#235;mij&#235;n e saj. P&#235;rve&#231; 
k&#235;saj, ardhja e f&#235;mij&#235;s s&#235; dyt&#235; k&#235;rkon planifikim ekonomik. 
Shum&#235; prind&#235;r pyesin mendimin e f&#235;mij&#235;s s&#235; madh p&#235;r lindjen e motr&#235;s ose t&#235; 
v&#235;llait t&#235; vog&#235;l, por shum&#235; nga p&#235;rgjigjet mund t&#235; jen&#235; JO. F&#235;mija e madh me 
vet&#235;dije ose pa vet&#235;dije frik&#235;sohet se prind&#235;rit do duan m&#235; shum&#235; pjes&#235;tarin e 
ri t&#235; familjes prandaj ata nuk duan ta ndajn&#235; dashurin&#235; q&#235; prind&#235;rit kan&#235; p&#235;r 
ta. 
N&#235; koh&#235;t e sotme, prind&#235;rit respektojn&#235; m&#235; shum&#235; ndjenjat e f&#235;mij&#235;s. Por kur 
vjen momenti, prind&#235;rit duhet t&#39;u tregojn&#235; f&#235;mij&#235;ve sjelljet e p&#235;rshtatshme p&#235;r 
motr&#235;n ose v&#235;llain e vog&#235;l. N&#235; koh&#235;n e p&#235;rgatitjes s&#235; lindjes s&#235; f&#235;mij&#235;s s&#235; 
dyt&#235;, kur f&#235;mija i madh shpreh zem&#235;rim ose humor negativ, prind&#235;rit pasi 
d&#235;gjojn&#235; k&#235;to shprehi duhet t&#235; flasin me f&#235;mij&#235;t dhe t&#235; p&#235;rpiqen t&#39;ua shpjegojn&#235; 
m&#235; mir&#235; gjendjen. Kur prind&#235;rit vendosin p&#235;r sjelljen n&#235; jet&#235; t&#235; f&#235;mij&#235;s s&#235; 
dyt&#235;, &#235;sht&#235; m&#235; mir&#235; q&#235; ata t&#39;ja shpjegojn&#235; f&#235;mij&#235;s n&#235; k&#235;t&#235; form&#235;: &quot;Do t&#235; b&#235;hesh 
me nj&#235; v&#235;lla ose mot&#235;r t&#235; vog&#235;l, q&#235; do t&#235; ket&#235; baba dhe n&#235;n&#235; t&#235; nj&#235;jt&#235; me t&#235;. Ti 
do t&#235; b&#235;hesh v&#235;llai(apo motra) e madhe. Babai, n&#235;na, gjyshi dhe gjyshja do t&#39;ju 
duan shum&#235; si gjithmon&#235;.&quot; 
K&#235;to fjal&#235; t&#235; drejtp&#235;rdrejta mund ta ndihmojn&#235; f&#235;mij&#235;n t&#235; kuptoj&#235; ardhjen e 
f&#235;mij&#235;s s&#235; dyt&#235; dhe t&#235; heq&#235; shqet&#235;simet e tij. Statusi &quot;v&#235;llai i madh ose motra 
e madhe&quot; mund ta shtoj&#235; krenarin&#235; tek f&#235;mija. 
N&#235; periudh&#235;n e shtatz&#235;nis&#235;, n&#235;na mund t&#235; shkoj&#235; s&#235; bashku me f&#235;mij&#235;n e par&#235; 
n&#235; spital p&#235;r kontroll sh&#235;ndet&#235;sor. N&#235; procesin e kontrollit t&#235; sh&#235;ndetit, 
f&#235;mija i par&#235; mund t&#235; njihet me informacione t&#235; holl&#235;sishme mbi shtatz&#235;nin&#235;. 
N&#235;p&#235;rmjet d&#235;gjimit t&#235; rrahjes s&#235; zemr&#235;s s&#235; fetusit dhe parjes s&#235; ekos, f&#235;mija i 
par&#235; mund t&#235; njoh&#235; m&#235; qart&#235;sisht ekzistenc&#235;n e v&#235;llait ose t&#235; motr&#235;s s&#235; vog&#235;l 
brenda barkut t&#235; n&#235;n&#235;s. Kur n&#235;na ndjen l&#235;vizjen e bebes n&#235; bark, mund t&#39;ia 
tregoj&#235; f&#235;mij&#235;s s&#235; par&#235; q&#235; t&#235; prek&#235; barkun e n&#235;n&#235;s p&#235;r t&#235; ndier k&#235;t&#235; l&#235;vizje. N&#235; 
k&#235;t&#235; form&#235; krijohet nj&#235; lidhje psikologjike mes dy f&#235;mij&#235;ve. N&#235; koh&#235;n para 
lindjes, n&#235;na mund t&#235; b&#235;j&#235; m&#235; shum&#235; nga k&#235;to komunikime. Kur vjen koha p&#235;r t&#235; 
shkuar n&#235; spital p&#235;r lindjen e f&#235;mij&#235;s s&#235; dyt&#235;, mund t&#39;ia tregoj&#235; f&#235;mij&#235;s s&#235; 
par&#235; se v&#235;llai ose motra e vog&#235;l do t&#235; lind&#235; s&#235; shpejti dhe se ajo mund t&#235; 
shkoj&#235; n&#235; maternitet p&#235;r t&#235; mir&#235;pritur pjestarin e ri. Kur bebja e par&#235; shkon n&#235; 
spital, n&#235;na duhet ta p&#235;rfaqoj&#235;. 
Inkurajimi i ndihm&#235;s s&#235; f&#235;mij&#235;s s&#235; par&#235; 
Pas lindjes s&#235; f&#235;mij&#235;s s&#235; dyt&#235;, n&#235;na do t&#39;i kushtoj&#235; v&#235;mendje m&#235; t&#235; madhe 
foshnj&#235;n e dyt&#235;. Miqt&#235; dhe t&#235; af&#235;rmit do b&#235;jn&#235; vizita me dhurata p&#235;r foshnj&#235;n e 
dyt&#235;. N&#235; k&#235;t&#235; periudh&#235;, prind&#235;rit duhet t&#235; p&#235;rgatisin para kohe edhe dhurata p&#235;r 
f&#235;mij&#235;n e par&#235;, p&#235;r ta shmangur ndjenj&#235;n e braktisjes tek f&#235;mija i par&#235;. Babai 
luan edhe nj&#235; rol shum&#235; t&#235; r&#235;nd&#235;sish&#235;m n&#235; k&#235;t&#235; faz&#235; dhe duhet t&#235; shoq&#235;roj&#235; beben 
p&#235;r nj&#235; koh&#235; m&#235; t&#235; gjat&#235;. Shtimi i koh&#235;s s&#235; shoq&#235;rimit t&#235; babait mund t&#235; 
neutralizoj&#235; pak&#235;simin e koh&#235;s s&#235; shoq&#235;rimit nga n&#235;na. 
Duhet t&#235; inkurajohet pjes&#235;marrja e f&#235;mij&#235;s s&#235; par&#235; n&#235; pun&#235;t e thjeshta 
sht&#235;piake, si d&#235;rgimi i peshqirit, b&#235;rja e banj&#235;s s&#235; bashku me n&#235;n&#235;n p&#235;r beben e 
dyt&#235;, marrja e lodrave p&#235;r v&#235;llan&#235; ose motr&#235;n e vog&#235;l, shoq&#235;rimi i bebes s&#235; 
dyt&#235;. Kur f&#235;mija i par&#235; merr pjes&#235; n&#235; procesin e rritjes s&#235; bebes s&#235; dyt&#235;, mund 
t&#235; pak&#235;sohet ndjenja e shp&#235;rfilljes s&#235; saj dhe mund t&#235; shtohet krenaria. Gjat&#235; 
k&#235;tij procesi, f&#235;mija e par&#235; b&#235;het nj&#235; forc&#235; mb&#235;shtet&#235;se dhe e besueshme. 
P&#235;rve&#231; k&#235;saj, f&#235;mija e par&#235; mund t&#235; kuptoj&#235; m&#235; qart&#235;sisht p&#235;rvojat e v&#235;shtira 
t&#235; prind&#235;rve p&#235;r rritjen e f&#235;mij&#235;ve dhe t&#235; kuptoj&#235; procesin e rritjes s&#235; vet. 
N&#235; fakt, f&#235;mij&#235;t shqet&#235;sohen m&#235; shum&#235; p&#235;r pak&#235;simin e dashuris&#235; s&#235; prind&#235;rve 
pas lindjes s&#235; bebes s&#235; re. F&#235;mija e par&#235; mund t&#235; shfaq&#235; disa shenja si bebja e 
vog&#235;l, si psh k&#235;rkimi i nj&#235; p&#235;rqafimi nga prind&#235;rit, zem&#235;rimi i papritur si 
motra e vog&#235;l, pirja e ujit n&#235; biberon etj. K&#235;to shfaqje jan&#235; p&#235;r t&#235; rregulluar 
humorin e brendsh&#235;m t&#235; f&#235;mij&#235;s dhe p&#235;r t&#235; t&#235;rhequr v&#235;mendjen e prind&#235;rve. Babai 
dhe n&#235;na duhet t&#235; kuptojn&#235; humorin dhe k&#235;rkesat e v&#235;rteta t&#235; saj dhe t&#235; mos e 
kritikojn&#235; me fjal&#235; t&#235; ashpra. Prind&#235;rit mund t&#235; plot&#235;sojn&#235; k&#235;to k&#235;rkesa t&#235; 
vogla p&#235;r t&#39;i treguar se dashuria e prind&#235;rve &#235;sht&#235; e pandryshuar. 
Prind&#235;rit luajn&#235; rolin m&#235; kryesor n&#235; edukimin familjar. N&#235; periudh&#235; ky&#231;e t&#235; 
formimit t&#235; karakteristikave personale t&#235; f&#235;mij&#235;s, ata u japin m&#235;sime t&#235; 
r&#235;nd&#235;sishme p&#235;r t&#235; pranuar ardhjen e an&#235;tarit t&#235; ri t&#235; familjes dhe p&#235;r dh&#235;nien 
e dashuris&#235; familjare. K&#235;to jan&#235; m&#235;sime t&#235; detyrueshme t&#235; &quot;familjes me dy 
f&#235;mij&#235;&quot;.]]></itunes:summary>
      <enclosure url="http://v2.cri.cn/alb/rubrike/dashuria20190329.m4a" type="audio/mp3" /><guid>http://v2.cri.cn/alb/rubrike/dashuria20190329.m4a</guid><itunes:duration>00:06:49</itunes:duration>
      <pubDate>Fri, 29 Mar 2019 13:38:13 GMT</pubDate>
      <itunes:order>4</itunes:order>
</item>

<item>
      <title>Mbajtja e kafsh&#235;ve sht&#235;piake mund t&#235; shtojn&#235; lumturin&#235; tek t&#235; moshuarit</title>
      <itunes:author></itunes:author>
      <itunes:subtitle>Mbajtja e kafsh&#235;ve sht&#235;piake mund t&#235; shtojn&#235; lumturin&#235; tek t&#235; moshuarit</itunes:subtitle>
      <itunes:summary><![CDATA[Vitet e fundit po shtohet numri i njer&#235;zve q&#235; mbajn&#235; kafsh&#235; sht&#235;piake. Sipas 
nj&#235; studimi n&#235; vitin 2015, n&#235; Kin&#235; ekzistojn&#235; t&#235; pakt&#235;n 100 milion&#235; kafsh&#235; 
sht&#235;piake q&#235; rriten nga familje apo individ&#235;. Kafsh&#235;t sht&#235;piake jan&#235; shoq&#235;ruese 
t&#235; ngushta t&#235; njeriut, ve&#231;an&#235;risht p&#235;r t&#235; moshuarit. N&#235; koh&#235;t e sotme, kafsha 
sht&#235;piake &#235;sht&#235; b&#235;r&#235; nj&#235; an&#235;tare e pashmangshme e familjes. Pas daljes n&#235; 
pension, f&#235;mij&#235;t largohen n&#235; vende t&#235; tjera ose jan&#235; gjith&#235; koh&#235;s shum&#235; t&#235; 
ngarkuar me pun&#235; prandaj t&#235; moshuarit q&#235;ndrojn&#235; t&#235; vetmuar n&#235; sht&#235;pin&#235; bosh. N&#235; 
k&#235;t&#235; faz&#235; t&#235; jet&#235;s s&#235; tyre k&#235;shillohet mbajtja e nj&#235; kafsh&#235; sht&#235;piake si 
mb&#235;shtetje. 
Projekti &quot;HenPower&quot; ndryshon jet&#235;n e t&#235; moshuarve 
Nj&#235; azil pleqsh n&#235; Britanin&#235; e Madhe nisi projektin &quot;HenPower&quot;, p&#235;rmes t&#235; 
cilit t&#235; moshuarit nxiten t&#235; marrin pjes&#235; n&#235; rritjen, ushqimin, p&#235;rkujdesjen 
ndaj pulave dhe kafazeve. Ky projekt synon reduktimin e ndjenj&#235;s s&#235; vetmis&#235; tek 
t&#235; moshuarit. Ata t&#235; cil&#235;t mor&#235;n pjes&#235; n&#235; k&#235;t&#235; program u shpreh&#235;n se pula u 
solli g&#235;zim dhe u ndryshoi jet&#235;n. 
Disa madje u &#231;udit&#235;n nga ndikimi pozitiv q&#235; sjell kafsha sht&#235;piake. E dim&#235; se 
t&#235; moshurve u nevojitet shoq&#235;rimi i f&#235;mij&#235;ve, por kafsh&#235;t sht&#235;piake nuk e njohin 
gjuh&#235;n e njer&#235;zve dhe nuk mund t&#235; komunikojn&#235; me t&#235; moshuarit. Pra cilat jan&#235; 
arsyet q&#235; nj&#235; kafsh&#235; sht&#235;piake mund t&#235; sjell&#235; ndikim pozitive tek t&#235; moshuarit? 

N&#235; fakt, rritja e kafsh&#235;s sht&#235;piake mund t&#235; ket&#235; ndikim pozitiv n&#235; jet&#235;n e t&#235; 
moshuarve, si p&#235;r shembull, shton l&#235;vizjet tek ta, rregullon humorin negativ, 
leht&#235;son problemet n&#235; marr&#235;dh&#235;niet familjare. Elementi m&#235; i r&#235;nd&#235;sish&#235;m &#235;sht&#235; 
mbushja e jet&#235;s s&#235; t&#235; moshuarve, duke u sjell&#235; atyre m&#235; shum&#235; g&#235;zim n&#235; jet&#235;. 

Personat q&#235; mbajn&#235; kafsh&#235;, kan&#235; sh&#235;ndet m&#235; t&#235; mir&#235; 
Sipas t&#235; dh&#235;nave mbi lidhjet mes rritjes s&#235; kafsh&#235;ve sht&#235;piake dhe sh&#235;ndetit, 
t&#235; moshuarit q&#235; kan&#235; nj&#235; kafsh&#235; sht&#235;piake jetojn&#235; 20% m&#235; shum&#235; se t&#235; tjer&#235;t q&#235; 
nuk mbajn&#235; kafsh&#235;. Sipas nj&#235; tjet&#235;r sondazhi, nd&#235;r t&#235; moshuarit me s&#235;mundje 
zemre dhe q&#235; rrisin nj&#235; kafsh&#235; sht&#235;piake jetojn&#235; nj&#235; vit m&#235; shum&#235; se t&#235; tjer&#235;t. 
Gjat&#235; procesit t&#235; mbajtjes s&#235; kafsh&#235;s, sh&#235;titjet me to, ushqimi dhe pastrimi i 
vendit ku ato q&#235;ndrojn&#235; mund t&#235; shtojn&#235; aktivitetet e t&#235; moshuarve, duke 
p&#235;rmir&#235;suar sh&#235;ndetin e tyre. 
P&#235;rve&#231; k&#235;saj, kafsh&#235;t sht&#235;piake mund t&#39;i shoq&#235;rojn&#235; t&#235; moshuarit deri n&#235; fund 
t&#235; jet&#235;s s&#235; tyre. N&#235;n shoq&#235;rimin e kafsh&#235;s sht&#235;piake, t&#235; moshuarit mund t&#235; 
ndjejn&#235; m&#235; shum&#235; ngroht&#235;si dhe t&#235; largohen me t&#235; qet&#235; nga kjo bot&#235;. 
Kafsh&#235;t sht&#235;piake p&#235;rmir&#235;sojn&#235; sh&#235;ndetin psikologjik t&#235; t&#235; moshuarve 
Rritja e nj&#235; kafshe sht&#235;piake jo vet&#235;m do t&#235; p&#235;rmir&#235;soj&#235; sh&#235;ndetin fizik t&#235; 
t&#235; moshuarve, por edhe at&#235; psikologjik. Shum&#235; t&#235; moshuar q&#235; punuan shum&#235;, pas 
daljes n&#235; pension, pat&#235;n shum&#235; koh&#235; t&#235; lir&#235;. Por disa prej tyre nuk ishin t&#235; 
lumtur dhe pat&#235;n ndjenj&#235;n e pavlefshm&#235;ris&#235;. 
Por rritja e nj&#235; kafshe sht&#235;piake u mbush jet&#235;n. Shum&#235; njer&#235;z mendojn&#235; se 
ushqyerja e kafsh&#235;s sht&#235;piake do t&#235; shtoj&#235; barr&#235;n, por t&#235; moshuarve u nevojiten 
k&#235;to ngarkesa t&#235; r&#235;nd&#235;sishme, t&#235; cilat mund t&#235; plot&#235;sojn&#235; koh&#235;n e lir&#235; t&#235; tyre. 
Kafsh&#235;t sht&#235;piake u japin t&#235; moshuarve edhe dashuri. Kur t&#235; moshuarit largohen 
nga sht&#235;pia, kafsh&#235;t nuk duan t&#235; ndahen prej tyre dhe kur ata kthehen n&#235; sht&#235;pi, 
mund t&#235; shohin g&#235;zimin e kafsh&#235;s. K&#235;to komunikime humori mes t&#235; moshuarve dhe 
kafsh&#235;ve sht&#235;piake jan&#235; shum&#235; t&#235; r&#235;nd&#235;sishme p&#235;r sh&#235;ndetin psikologjik t&#235; t&#235; 
moshuarve. 
Kafsh&#235;t sht&#235;piake b&#235;hen ur&#235; komunikimi mes &#231;iftit t&#235; moshuar 
Rritja e kafsh&#235;ve sht&#235;piake mund t&#235; leht&#235;soj&#235; konfliktet familjare. Shum&#235; 
&#231;ifte n&#235; mosh&#235; t&#235; thyer shnd&#235;rrohen n&#235; f&#235;mij&#235; kur plaken. &#199;ifti i moshuar mund 
t&#235; ket&#235; konflikte t&#235; vogla dhe humb&#235; durimin shum&#235; shpejt. K&#235;to konflikte mund 
t&#235; jen&#235; t&#235; rrezikshme p&#235;r t&#235; moshuarit me humor t&#235; paq&#235;ndruesh&#235;m dhe sh&#235;ndet t&#235; 
dob&#235;t. 
Mbajtja e kafsh&#235;ve sht&#235;piake mund t&#235; ndihmoj&#235; n&#235; zhvendosjen e v&#235;mendjes dhe 
leht&#235;simin e humorit negativ. P&#235;rve&#231; k&#235;saj, kafsh&#235;t sht&#235;piake mund t&#235; b&#235;hen ur&#235; 
komunikimi mes &#231;iftit t&#235; moshuar. K&#235;to kafsh&#235; mund t&#235; rregullojn&#235; humorin e 
&#231;iftit t&#235; moshuar. 
T&#235; moshuarve u nevojitet n&#235; fakt shoq&#235;rimi i f&#235;mij&#235;ve 
T&#235; moshuarit pa nj&#235; hobi dhe pas daljes n&#235; pension p&#235;rballen me rrezikun m&#235; 
t&#235; madh t&#235; shfaqjes s&#235; Alzheimer-it. Por disa t&#235; moshuar nuk kan&#235; sh&#235;ndet t&#235; 
mir&#235; p&#235;r t&#235; marr&#235; pjes&#235; n&#235; aktivitete t&#235; ndryshme t&#235; k&#235;ndimit dhe vall&#235;zimit. 
Ata mund t&#235; marrin nj&#235; kafsh&#235; sht&#235;piake, si psh peshqit dhe breshkat e ujit nuk 
k&#235;rkojn&#235; shum&#235; energji dhe koh&#235;. T&#235; moshuarit nuk jan&#235; t&#235; detyruar t&#235; b&#235;jn&#235; 
sh&#235;titje me k&#235;to kafsh&#235; &#231;do dit&#235; dhe nuk ngarkohen me shum&#235; pun&#235; t&#235; tjera. K&#235;to 
kafsh&#235; sht&#235;piake luajn&#235; rolin e p&#235;rmir&#235;simit t&#235; humorit. N&#235; procesin e ushqimit 
t&#235; kafsh&#235;ve sht&#235;piake, t&#235; moshuarit mund t&#235; komunikojn&#235; me k&#235;to kafsh&#235;, duke 
kaluar koh&#235;n e lir&#235; t&#235; tyre n&#235;p&#235;rmjet k&#235;tij komunikimi. Po ashtu p&#235;r kujdesin 
ndaj kafsh&#235;ve t&#235; moshuarit m&#235;sojn&#235; njohurit&#235; e duhura, njohuri t&#235; cilat jan&#235; 
st&#235;rvitje dhe veprimtari arg&#235;tuese. 
N&#235; t&#235; nj&#235;jt&#235;n koh&#235;, t&#235; moshuarit q&#235; rrisin kafsh&#235; sht&#235;piake mund t&#235; flasinme 
t&#235; moshuarit e tjer&#235; q&#235; kan&#235; t&#235; nj&#235;jtat kafsh&#235; p&#235;r m&#235; shum&#235; njohuri dhe p&#235;r 
parandaluar shum&#235; s&#235;mundje p&#235;rfshi Alzheimer-in, depresionin etj. 
Ekzistenca e kafsh&#235;ve sht&#235;piake mund t&#235; p&#235;rmir&#235;soj&#235; perspektiv&#235;n e t&#235; 
moshuarve p&#235;r t&#235; ardhmen. Ata priten q&#235; t&#235; shohin ndryshimet dhe rritjen e 
kafsh&#235;ve sht&#235;piake. Kur kafsh&#235;t sht&#235;piake rriten me sh&#235;ndet, ata do t&#235; jen&#235; 
krenar p&#235;r kontributin e tyre. Gjat&#235; k&#235;tij procesi, t&#235; moshuarit mund t&#235; 
kujtojn&#235; p&#235;rs&#235;ri momentet e rritjes s&#235; f&#235;mij&#235;ve t&#235; tyre, t&#235; cilat jan&#235; nj&#235; form&#235; 
ngush&#235;llimi p&#235;r ta. 
N&#235; fakt kemi folur p&#235;r shum&#235; p&#235;rfitime q&#235; sjell pasja e nj&#235; kafsh&#235;ve 
sht&#235;piake, por kjo gj&#235; shfaq jet&#235;n e vetmuar t&#235; t&#235; moshuarve. Zgjidhjes s&#235; k&#235;tij 
problemi i nevojiten n&#235; fakt p&#235;rpjekjet e f&#235;mij&#235;ve, t&#235; cil&#235;t duhet t&#235; shoq&#235;rojn&#235; 
prind&#235;rit n&#235; koh&#235;n e tyre t&#235; lir&#235;, duke ofruar ngush&#235;llim t&#235; v&#235;rtet&#235; shpirt&#235;ror. 
Rritja e nj&#235; kafshe sht&#235;piake mund t&#235; p&#235;rmir&#235;soj&#235; jet&#235;n e t&#235; moshuarve, por 
atyre u nevojitet edhe shoq&#235;rimi i f&#235;mij&#235;ve. (Xu Guang)]]></itunes:summary>
      <enclosure url="http://v2.cri.cn/alb/rubrike/kafshet20190315.m4a" type="audio/mp3" /><guid>http://v2.cri.cn/alb/rubrike/kafshet20190315.m4a</guid><itunes:duration>00:06:21</itunes:duration>
      <pubDate>Fri, 15 Mar 2019 04:27:25 GMT</pubDate>
      <itunes:order>5</itunes:order>
</item>

<item>
      <title>Sa m&#235; shum&#235; t&#39;i p&#235;rqafosh f&#235;mij&#235;t, aq m&#235; shum&#235; zhvillohet truri i tyre!</title>
      <itunes:author></itunes:author>
      <itunes:subtitle>Sa m&#235; shum&#235; t&#39;i p&#235;rqafosh f&#235;mij&#235;t, aq m&#235; shum&#235; zhvillohet truri i tyre!</itunes:subtitle>
      <itunes:summary><![CDATA[P&#235;rqafimi &#235;sht&#235; nj&#235; nga gj&#235;rat m&#235; t&#235; mahnitshme q&#235; mund t&#39;ia dhurojm&#235; nj&#235; 
personi. P&#235;rqafimi &#235;sht&#235; n&#235; thelb nj&#235; form&#235; e terapis&#235;. 
Kur ne pranojm&#235; p&#235;rqafime, ne kemi ndjenj&#235;n e komoditetit, kujdesit, 
dashuris&#235;, kuptimit dhe shum&#235; ndjenjave tjera t&#235; pap&#235;rshkrueshme. 
Duke pasur k&#235;t&#235; parasysh, a nuk do t&#235; pajtoheshit se duke u p&#235;rqafuar &#231;do 
dit&#235; do t&#235; ishte nj&#235; ide shum&#235; e mir&#235;? 
P&#235;rqafimi p&#235;rmban n&#235; vete m&#235; shum&#235; sesa &#231;&#39;shfaqet n&#235; sip&#235;rfaqe. N&#235; fakt, ka 
edhe shkenc&#235; prapa asaj se &#231;far&#235; ndodh brenda nesh kur pranojm&#235; ose dhurojm&#235; 
p&#235;rqafim. 
Ndryshimet fiziologjike q&#235; i p&#235;rjetojm&#235; brenda nesh gjat&#235; p&#235;rqafimit jan&#235; me 
t&#235; v&#235;rtet&#235; mbres&#235;l&#235;n&#235;se. 
P&#235;rqafimi e balancon sistemin nervor 
Vet&#235;m duke ia dhuruar dikujt nj&#235; p&#235;rqafim, ju ve&#231;se e keni filluar balancimin 
e sistemit t&#235; tyre nervor. 
Duke e p&#235;rqafuar dik&#235; ju menj&#235;her&#235; ia leht&#235;soni dikujt ndjenjat e stresit. 
Shpeshher&#235; ne e n&#235;nvler&#235;sojm&#235; fuqin&#235; e p&#235;rqafimit. 
Kur jemi duke u p&#235;rqafuar, niveli i kortizolit q&#235; qarkullon p&#235;rgjat&#235; trupit 
reduktohet menj&#235;her&#235;. Kjo n&#235;nkupton se mendjet tona jan&#235; t&#235; afta p&#235;r t&#39;u 
qet&#235;suar dhe p&#235;r t&#235; menduar pa stres. 
P&#235;rqafimi e rrit&#235; disponimin 
Kur e p&#235;rqafoni dik&#235;, ju filloni rritjen e prodhimit t&#235; serotonin&#235;s n&#235; tru, 
kimikat q&#235; ju shton vet&#235;besimin. 
P&#235;rve&#231; k&#235;tyre, p&#235;rqafimi e relakson edhe trupin, si dhe e p&#235;rmir&#235;son 
sh&#235;ndetin kardiovaskular. 
P&#235;rqafimi &#235;sht&#235; nj&#235; gjest shum&#235; i fuqish&#235;m nga k&#235;ndv&#235;shtrimi emocional, por 
edhe fizik. Duke e ditur k&#235;t&#235; ne duhet t&#235; jemi t&#235; dashur &#231;do dit&#235; duke filluar 
drejt&#235; nga f&#235;mij&#235;t tan&#235;. Duket n&#235; fakt se f&#235;mij&#235;t m&#235; t&#235; p&#235;rqafuar jan&#235; 
gjithashtu ata me zhvillimin m&#235; t&#235; mir&#235; t&#235; trurit. 
Koha e kaluar me familjen dhe me f&#235;mij&#235;t jo vet&#235;m q&#235; forcon lidhjet, por 
&#235;sht&#235; gjithashtu n&#235; gjendje t&#235; jap&#235; p&#235;rpar&#235;si t&#235; panum&#235;rta fizike. Nj&#235; p&#235;rqafim 
i thjesht&#235; q&#235; u jepet atyre q&#235; doni, p&#235;r shembull, shkakton ndryshime t&#235; 
habitshme pozitive. Kur e shk&#235;mbejm&#235; k&#235;t&#235; shenj&#235; t&#235; dashuris&#235; dhe af&#235;rsis&#235;, 
oksitoni vjen n&#235; loj&#235;, i njohur edhe si hormoni i dashuris&#235;. 
Kjo substanc&#235; rregullon sjellje t&#235; shumta sociale jetike, t&#235; tilla si aft&#235;sia 
p&#235;r t&#39;u lidhur emocionalisht me miqt&#235; dhe familjen. Ndihmon n&#235;nat gjat&#235; lindjes 
dhe pastaj zhvillon lidhje t&#235; sh&#235;ndosha me f&#235;mij&#235;t e tyre duke i mbrojtur ato 
dhe duke i b&#235;r&#235; ato t&#235; rriten m&#235; mir&#235;. Prandaj mund t&#235; themi se mbijetesa jon&#235; 
lidhet edhe me ekzistenc&#235;n e k&#235;tij hormoni q&#235; nxit lidhjet sociale dhe rrit 
zhvillimin e trurit duke reduktuar ankthin dhe stresin. Prodhimi i saj 
stimulohet jo vet&#235;m nga p&#235;rqafimet, por edhe nga ushqimi me gji dhe nga 
kontaktet e l&#235;kur&#235;s n&#235; l&#235;kur&#235;. Pra, imagjinoni se &#231;far&#235; mund t&#235; ndodh&#235; me nj&#235; 
f&#235;mij&#235; q&#235; nuk p&#235;rjeton p&#235;rqafimet dhe dashurin&#235; e atyre q&#235; duhet t&#235; kujdesen. 
Sipas hulumtimeve t&#235; reja nga Spitali i F&#235;mij&#235;ve Mbar&#235;komb&#235;tar n&#235; Ohajo, 
dashuria fizike q&#235; shprehet kryesisht p&#235;rmes p&#235;rqafimeve gjat&#235; periudh&#235;s s&#235; 
zhvillimit t&#235; f&#235;mij&#235;s &#235;sht&#235; edhe m&#235; e r&#235;nd&#235;sishme sesa &#235;sht&#235; menduar m&#235; par&#235;. 
Studiuesit kan&#235; v&#235;n&#235; re se sa m&#235; shum&#235; q&#235; t&#235; p&#235;rqafosh nj&#235; f&#235;mij&#235;, aq m&#235; shum&#235; 
truri i tij ka mund&#235;si t&#235; zhvillohet .P&#235;r t&#235; konfirmuar k&#235;t&#235;, ekipi i ekspert&#235;ve 
mori 125 f&#235;mij&#235;, te t&#235; cil&#235;t shqyrtuan m&#235;nyr&#235;n se si ishin kujdesur prind&#235;rit e 
tyre n&#235; muajt e par&#235; t&#235; jet&#235;s. 
Rezultatet treguan se f&#235;mij&#235;t q&#235; kishin marr&#235; m&#235; shum&#235; dashuri nga prind&#235;rit 
e tyre ose stafi i spitalit treguan nj&#235; p&#235;rgjigje m&#235; t&#235; fort&#235; t&#235; trurit. 
Shfaqjet e para t&#235; dashuris&#235; nga ana e prind&#235;rve dhe atyre q&#235; kujdesen p&#235;r 
f&#235;mij&#235;t kan&#235; efekte t&#235; q&#235;ndrueshme se si truri i f&#235;mij&#235;s reagon ndaj 
manifestimeve t&#235; dashuris&#235; dhe kjo konkretisht do t&#235; thot&#235; se p&#235;rqafimi 
menj&#235;her&#235; dhe p&#235;r nj&#235; koh&#235; t&#235; gjat&#235; i ndihmon f&#235;mij&#235;t t&#235; p&#235;rjetojn&#235; dashurin&#235; si 
nj&#235; gjendje t&#235; k&#235;ndshme sesa shtyp&#235;se, nd&#235;rkoh&#235; q&#235; stimulon p&#235;rgjigjet pozitive 
t&#235; trurit. 
Sipas hulumtuesit Dr Nathalie Maitre, ky zbulim na tregon se di&#231;ka e thjesht&#235; 
sa t&#235; prek&#235;sh trupin ose t&#235; mb&#235;shtjell&#235;sh f&#235;mij&#235;n n&#235; krah&#235; mund t&#235; b&#235;j&#235; nj&#235; 
ndryshim t&#235; madh n&#235; m&#235;nyr&#235;n se si zhvillohet truri i tyre. 
N&#235; thelb, pra, dashuria &#235;sht&#235; jet&#235;sore jo vet&#235;m nga pik&#235;pamja emocionale, por 
edhe biologjike p&#235;r zhvillimin e trurit t&#235; sh&#235;ndetsh&#235;m. E vetmja gj&#235; q&#235; mbetet 
&#235;sht&#235; t&#235; b&#235;jm&#235; at&#235; q&#235; instinktivisht &#231;do n&#235;n&#235; dhe baba ndjen: p&#235;rqafoni f&#235;mij&#235;t 
tuaj sa m&#235; shum&#235; q&#235; t&#235; jet&#235; e mundur!]]></itunes:summary>
      <enclosure url="http://v2.cri.cn/alb/rubrike/perqafim20190315.m4a" type="audio/mp3" /><guid>http://v2.cri.cn/alb/rubrike/perqafim20190315.m4a</guid><itunes:duration>00:05:11</itunes:duration>
      <pubDate>Fri, 15 Mar 2019 04:25:40 GMT</pubDate>
      <itunes:order>6</itunes:order>
</item>

<item>
      <title>Rreziqet q&#235; sjell q&#235;ndrimi zgjuar n&#235; or&#235;t e vona</title>
      <itunes:author></itunes:author>
      <itunes:subtitle>Rreziqet q&#235; sjell q&#235;ndrimi zgjuar n&#235; or&#235;t e vona</itunes:subtitle>
      <itunes:summary><![CDATA[Me zhvillimin ekonomiko-shoq&#235;ror dhe p&#235;rparimin tekniko-shkencor, ritmi i 
jet&#235;s son&#235; &#235;sht&#235; b&#235;r&#235; m&#235; i shpejt&#235;. Flem&#235; m&#235; von&#235; dhe punojm&#235; nat&#235;n, p&#235;rgjumemi 
dit&#235;n, k&#235;to fenomene jan&#235; b&#235;r&#235; t&#235; zakonshme ke shumica. 
Por, a e dini se kjo m&#235;nyr&#235; e jet&#235;s mund t&#235; d&#235;mtoj&#235; seriozisht sh&#235;ndetin 
ton&#235;, ve&#231;an&#235;risht sistemin imunitar dhe funksionet e tij ? Sipas studimeve, k&#235;to 
zakone mund t&#235; shkaktojn&#235; plakjen e parakohshme t&#235; organeve dhe t&#235; qelizave 
imunitare, mund t&#235; sjellin &#231;rregullimet e funksionit imunitar, duke rritur 
mosh&#235;n dhe ulur cil&#235;sin&#235; e jet&#235;s. 
T&#235; gjitha qeniet n&#235; univers, n&#235; sistemin diellor dhe bot&#235; vazhdojn&#235; 
qarkullimin me rit&#235;m dhe cik&#235;l. Prandaj, mund t&#235; shohim l&#235;vizjet e diellit, t&#235; 
h&#235;n&#235;s dhe t&#235; yjeve, mund t&#235; shohim ndryshimin stinor dhe shnd&#235;rrimin e dit&#235;s e 
t&#235; nat&#235;s. Njer&#235;zit jan&#235; qenie t&#235; gjalla n&#235; bot&#235;, prandaj funksionet fizike e 
aktivitetet e tyre zhvillohen sipas ritmit t&#235; natyr&#235;s. P&#235;r shembull, cikli 
menstrual i femr&#235;s l&#235;viz sipas ritmit t&#235; h&#235;n&#235;s. Nd&#235;r t&#235; gjitha aktivitetet e 
jet&#235;s me rit&#235;m, nj&#235; funksion fizik m&#235; i njohur dhe m&#235; i r&#235;nd&#235;sish&#235;m &#235;sht&#235; fjetja 
nat&#235;n dhe zgjimi dit&#235;n. 
Me lindjen dhe per&#235;ndimin e diellit, me shnd&#235;rrimin e dit&#235;s e t&#235; nat&#235;s, 
njer&#235;zit jo vet&#235;m kan&#235; ligje t&#235; ndryshimit shpirt&#235;ror dhe t&#235; fjetjes, por kan&#235; 
dhe ritmin e dit&#235;s dhe t&#235; nat&#235;s n&#235; funksionet e tjera fizike. N&#235; or&#235; t&#235; ndryshme 
t&#235; dit&#235;s, k&#235;to funksione fizike ndryshohen n&#235; m&#235;nyr&#235; t&#235; pand&#235;rprer&#235; dhe 
periodike. Ky fenomen quhet ora biologjike apo kronometri i jet&#235;s son&#235;. 
Megjith&#235;se ora biologjike ndikohet nga faktor&#235;t e mjedisit (si drita, 
temperatura, koha e ushqimit etj). ashtu si qeniet e tjera, ora biologjike e 
njer&#235;zve &#235;sht&#235; e skalitur brenda gjeneve tona. 
Nga studimet moderne, syri mund t&#235; ndiej&#235; ndryshimin e drit&#235;s, q&#235; &#235;sht&#235; 
sinjal i r&#235;nd&#235;sish&#235;m i mjedisit p&#235;r ruajtjen e ritmit t&#235; trupit mes drit&#235;s dhe 
nat&#235;s. Sinjali i drit&#235;s stimulon p&#235;rmes nervits optik sistemin nervor. M&#235; von&#235;, 
sistemi nervor do t&#39;i transferoj&#235; sinjalet tek sistemi endokrinal, i cili do t&#235; 
sekretoj&#235; hormonet p&#235;rkat&#235;se p&#235;r t&#235; rregulluar funksionet e organeve t&#235; 
brendshme dhe t&#235; qelizave organike, duke ndikuar metabolizimin e glukoz&#235;s, 
sekretimin e l&#235;ngut t&#235; tretjes, tensionin e gjakut, rolin imunitar dhe proceset 
e tjera t&#235; r&#235;nd&#235;sishme fizike. Funksionet fizike t&#235; trupit veprojn&#235; me ritmin e 
drit&#235;s dhe t&#235; nat&#235;s, duke ruajtur q&#235;ndrueshm&#235;rin&#235; e mjedisit t&#235; brendsh&#235;m t&#235; 
trupit dhe gjendjen sh&#235;ndet&#235;sore. 
Fjetja e vonshme mund t&#235; shkaktoj&#235; &#231;rregullim t&#235; sistemit imunitar 
N&#235; procesin e ndryshimit t&#235; ritmit mes drit&#235;s dhe nat&#235;s, sistemi imunitar 
shfaq rit&#235;m natyror m&#235; t&#235; duksh&#235;m. Brenda nj&#235; dite, funksionet e sistemit 
imunitar ndryshohen me rit&#235;m. Funksionet imunitare t&#235; trupit mund t&#235; rregullohen 
p&#235;rmes sistemit nervor, sistemit t&#235; sekretimit dhe sistemit imunitar. 
Kur jemi t&#235; relaksuar, niveli i aktivitetit t&#235; sistemit imunitar &#235;sht&#235; 
relativisht i ul&#235;t dhe mund t&#235; kryhen pun&#235; dhe studim; kur sistemi imunitar yn&#235; 
&#235;sht&#235; aktivizuar, trupi yn&#235; do t&#235; ndiej&#235; lodhje dhe do doj&#235; t&#235; flej&#235;. 
Nga p&#235;rvoja, n&#235; m&#235;ngjes dhe paradite kemi m&#235; shum&#235; energji dhe humor m&#235; t&#235; 
q&#235;ndruesh&#235;m. N&#235; mbr&#235;mje dhe n&#235; dark&#235; ndihemi t&#235; lodhur dhe duam gjum&#235;. N&#235;se 
duhet t&#235; punojm&#235; n&#235; mbr&#235;mje dhe s&#39;mund t&#235; shkojm&#235; t&#235; flem&#235; n&#235; or&#235;t e vona t&#235; 
nat&#235;s, mund t&#235; kemi shum&#235; ndjenja parehatie. Gj&#235;ndra veshkore mund t&#235; sekretoj&#235; 
hormonin &quot;glukokortikoid&quot; q&#235; mund t&#235; frenoj&#235; reagimin imunitar t&#235; trupit dhe 
funksionet e qelizave imunitare. N&#235; p&#235;rgjith&#235;si, n&#235; or&#235;n 7:00-8:00 t&#235; m&#235;ngjesit, 
trupi yn&#235; mund t&#235; sekretojn&#235; m&#235; shum&#235; glukokortikoid p&#235;r t&#235; garantuar nivelin 
relativisht t&#235; ul&#235;t t&#235; reagimeve t&#235; sistemit imunitar n&#235; paradit&#235; dhe gjat&#235; 
dit&#235;s. Energjia e trupit do t&#235; shp&#235;rndahen n&#235; aktivitetet e tjera fizike si 
ngr&#235;nia e ushqimit, m&#235;simi, puna etj. Gjat&#235; nat&#235;s, me uljen e nivelit t&#235; 
glukokortikoid-it, sistemi imunitar i trupit dhe procesi i pezmatimit 
aktivizohen gradualisht, duke favorizuar heqjen e qelizave t&#235; s&#235;mura dhe 
restauruar qelizat e d&#235;mtuara. N&#235; k&#235;t&#235; moment, trupi yn&#235; ndodhet n&#235; gjendje 
gjumi, prandaj ai nuk do t&#235; ndiej&#235; lodhje dhe mund t&#235; ofroj&#235; m&#235; shum&#235; burime p&#235;r 
sistemin imunitar, duke garantuar efekte m&#235; t&#235; mira. 
Prandaj, ruajtja e ritmit t&#235; mir&#235; t&#235; fjetjes nat&#235;n dhe t&#235; ngritjes n&#235; m&#235;ngjes 
&#235;sht&#235; metod&#235; e sh&#235;ndetshme e jet&#235;s. 
Ora biologjike mund t&#235; rregullohet sipas nevoj&#235;s 
Sistemet e ndryshme t&#235; organeve t&#235; trupit zhvillojn&#235; aktivitete me rit&#235;m t&#235; 
duksh&#235;m, por p&#235;r t&#39;iu p&#235;rshtatur ndryshimeve mjedisore natyrore, trupi yn&#235; mund 
t&#235; veproj&#235; jasht&#235; ritmit t&#235; vjet&#235;r p&#235;r nj&#235; periudh&#235;. Kur mjedisi &#235;sht&#235; 
p&#235;rmir&#235;suar, mund t&#235; kthehemi n&#235; ritmin e vjet&#235;r t&#235; jet&#235;s. 
Sipas studimeve, n&#235; mjedisin plot&#235;sisht t&#235; err&#235;t, njer&#235;zit dhe kafsh&#235;t e 
tjera gjitare mund t&#235; ruajn&#235; aktivitetet me ritmin biologjik origjinal p&#235;r 7 
dit&#235;. Por me moshimin, aft&#235;sia e vet&#235;rregullimit t&#235; ritmit biologjik ulet n&#235; 
m&#235;nyr&#235; t&#235; pand&#235;rprer&#235;. Kjo &#235;sht&#235; arsyja kryesore e pagjum&#235;sis&#235; dhe lodhjes s&#235; 
shpesht&#235; t&#235; t&#235; moshuarve, t&#235; cil&#235;t shqet&#235;sohen nga &#231;rregullimet e ritmit 
biologjik. 
Aft&#235;sia e vet&#235;rregullimit t&#235; ritmit biologjik t&#235; njer&#235;zit &#235;sht&#235; e kufizuar. 
N&#235;se vazhdon jeta e parregullt p&#235;r nj&#235; periudh&#235; t&#235; gjat&#235;, ora biologjike mund t&#235; 
&#231;rregullohet, duke shkaktuar probleme dhe s&#235;mundje t&#235; shpeshta. Nj&#235; jet&#235; e 
&#231;rregullt shkakton d&#235;me t&#235; dukshme p&#235;r sistemin imunitar. Personat q&#235; flen&#235; 
shpesh von&#235; ose udh&#235;tojn&#235; shpesh jasht&#235; zonave t&#235; tyre kohore ndiejn&#235; parehati 
t&#235; shpeshta si lodhje etj. P&#235;rve&#231; k&#235;saj, k&#235;ta persona mund t&#235; ken&#235; plakje t&#235; 
parakohshme t&#235; l&#235;kur&#235;s dhe mund t&#39;u dob&#235;sohet aft&#235;sit&#235; e tyre imunitare. K&#235;to 
metoda t&#235; parregullta t&#235; jet&#235;s mund t&#235; sjellin anormali n&#235; funksionet imunitare, 
duke ulur vitet e jet&#235;s dhe cil&#235;sin&#235; e saj. 
Si t&#235; b&#235;hen shprehi zakonet e sh&#235;ndetshme? 
Nj&#235; stil i sh&#235;ndetsh&#235;m jetese &#235;sht&#235; metoda ky&#231;e p&#235;r t&#235; jetuar sa m&#235; gjat&#235; dhe 
p&#235;r nj&#235; jet&#235; me cil&#235;si. Po cilat jan&#235; masat p&#235;r nj&#235; jet&#235; t&#235; sh&#235;ndetshme? 
S&#235; pari, duhet t&#235; kemi nj&#235; rit&#235;m ditor p&#235;r studim, pun&#235;, ushqim etj., duke 
shmangur fjetjen e vonshme dhe ndryshimin e or&#235;s biologjike. N&#235;se p&#235;r shkak t&#235; 
m&#235;simit ose t&#235; pun&#235;s duhet t&#235; flini von&#235; apo se udh&#235;toni shpesh, duhet t&#235; b&#235;ni 
pushim dhe vet&#235;rregullim t&#235; mjaftuesh&#235;m. 
S&#235; dyti, ata q&#235; vuajn&#235; nga pagjum&#235;sia dhe shprehit&#235; jo t&#235; mira gjat&#235; dit&#235;s, 
mund t&#235; b&#235;jn&#235; st&#235;rvitje fizike, mund t&#235; konsumoni dhe ushqime t&#235; sh&#235;ndershme me 
vitamin&#235; C dhe antioksidant&#235;. 
N&#235; p&#235;rgjith&#235;si, nj&#235; stil i sh&#235;ndetsh&#235;m jetese &#235;sht&#235; i r&#235;nd&#235;sish&#235;m p&#235;r 
ruajtjen e funksioneve normale fizike t&#235; sistemit imunitar dhe metod&#235; efektive 
p&#235;r vonimin e plakjes, p&#235;r nj&#235; jet&#235; m&#235; t&#235; gjat&#235; dhe p&#235;rmir&#235;simin e cil&#235;sis&#235; s&#235; 
jet&#235;s. Prandaj, duhet t&#235; flini her&#235; p&#235;r sa m&#235; pak rrudha n&#235; fytyr&#235;n tuaj.(Xu 
Guang)]]></itunes:summary>
      <enclosure url="http://v2.cri.cn/alb/rubrike/20190308vone.m4a" type="audio/mp3" /><guid>http://v2.cri.cn/alb/rubrike/20190308vone.m4a</guid><itunes:duration>00:05:14</itunes:duration>
      <pubDate>Fri, 08 Mar 2019 09:43:57 GMT</pubDate>
      <itunes:order>7</itunes:order>
</item>

<item>
      <title>Formula bimore kineze Xiao Yao Wan</title>
      <itunes:author></itunes:author>
      <itunes:subtitle>Formula bimore kineze Xiao Yao Wan</itunes:subtitle>
      <itunes:summary><![CDATA[N&#235; Mjek&#235;sin&#235; Tradicionale Kineze (MTK), disa njer&#235;z jetojn&#235; me formul&#235;n 
bimore kineze t&#235; njohur si &quot;xiao yao wan&quot; p&#235;r p&#235;rmir&#235;simin e humorit, pak&#235;simin 
e stresit dhe p&#235;r nj&#235; s&#235;r&#235; s&#235;mundjesh t&#235; tjera. Kjo formul&#235; bimore p&#235;rmban nj&#235; 
varietet bim&#235;sh dhe e gjejm&#235; n&#235; forma t&#235; ndryshme. 
Kjo formul&#235; bimore p&#235;rmban bim&#235;t si: 
1.Bupleurum q&#235; p&#235;rdoret p&#235;r infeksione respiratore p&#235;rfshi gripin, t&#235; ftohtin 
e zakonsh&#235;m, bronshit, pneumoni dhe simptomat e k&#235;tyre infeksioneve si ethe dhe 
kollitje. Disa njer&#235;z e p&#235;rdorin bupleurum p&#235;r problem me tretjen p&#235;rfshi 
diarren&#235; dhe kapsll&#235;kun. 
Ka raste grat&#235; e p&#235;rdorin ku kan&#235; dhimbje nga cikli (dysmenorrhea). 
Bupleurum p&#235;rdoret p&#235;r lodhje, dhimbje koke, tinnitus, pagjum&#235;si, depresion, 
problem me m&#235;l&#231;in&#235; dhe humbje oreksi. Bupleurum stimulon qelizat sistemit 
imuntar t&#235; punojn&#235; m&#235; mir&#235; 
2. Dong quai (Angelica sinensis) &#235;sht&#235; bim&#235; q&#235; gjendet n&#235; Kin&#235;, Japoni, dhe 
Kore. B&#235;n pjes&#235; n&#235; familjen e selinos dhe ka shum&#235; vite q&#235; p&#235;rdoret n&#235; Mjek&#235;sin&#235; 
Tradicionale Kineze. Kjo bim&#235; ka nj&#235; efekt t&#235; madh n&#235; balancimin e sistemit t&#235; 
hormoneve fem&#235;rore dhe shpeshher&#235; &#235;sht&#235; etiketuar si &quot;xhenseni fem&#235;ror.&quot; 
Suplement&#235;t Dong quai p&#235;rmbajn&#235; ekstraktin e rr&#235;nj&#235;s. Kjo rr&#235;nj&#235; p&#235;rmban 
shum&#235; substanca q&#235; ndihmojn&#235; sh&#235;ndetin kund&#235;r inflamimit dhe stimuluese t&#235; 
sistemit imunitar. Dong quai p&#235;rmban gjithashtu nj&#235; sustanc&#235; t&#235; quajtur acid 
ferulic. 
Dong quai thuhet se ndihmon n&#235; trajtimin e alergjive, kapsll&#235;kut, dhimbjes s&#235; 
kok&#235;s, tensionit t&#235; lart&#235; t&#235; gjakut, pobleme me sinuset, osteoartritin dhe 
artritin rheumatoid. Megjithat&#235;, Instituti Komb&#235;tar i Sh&#235;ndetit thekson se duhen 
ende k&#235;rkime shkencore p&#235;r t&#235; v&#235;rtetuar k&#235;to. 
3. Rr&#235;nj&#235; Peonit t&#235; Bardh&#235; kultivohen n&#235; mbar&#235; Kin&#235;n, sidomos n&#235; Zhejiang, 
Anhui dhe Sichuan. Kjo bim&#235; ushqen gjakun, rregullon menstruacionet, qet&#235;son 
m&#235;lcin&#235;, largon dhimbjet dhe problemet me mbidjersitjen, dhimbjen n&#235; stomak, 
abdomen, dhimbjet e kok&#235;s dhe marramendjen. Kjo rr&#235;nj&#235; do t&#235; jet&#235; zgjedhja e 
par&#235; dhe zakonisht kombinohet me rr&#235;nj&#235;n liquorice p&#235;r t&#235; &#231;liruar spazmat 
muskulare dhe problemet n&#235; stomak, zorr&#235; dhe organet e brendshme. N&#235;se energjia 
yang &#235;sht&#235; n&#235; hiperaktivitet n&#235; m&#235;l&#231;i kjo do t&#235; shkaktoj&#235; dhimbje koke dhe 
marrje mendsh 
4.Rizom&#235; e bardh&#235; atraktilodi—Kjo bim&#235; p&#235;rdortet p&#235;r problem me tretjen, 
stomakun, fryrjet, diarren&#235;, humbjen e oreksit dhe reumatizm&#235;n. 
N&#235; MTK, atraktilodi p&#235;rdoret si bim&#235; p&#235;r trajtimin e kancerit t&#235; mushk&#235;rive. 
Kimikatet tek kjo bim&#235; p&#235;rmir&#235;sojn&#235; traktin digjestiv dhe pak&#235;sojn&#235; dhimbjen dhe 
inflamacionin. 
5.Poria, e quajtur gjithashtu Fu Ling, &#235;sht&#235; nj&#235; bim&#235; e famshme kineze q&#235; 
&#235;sht&#235; p&#235;rdorur p&#235;r mbi 2 mij&#235; vjet. Kjo bim&#235; heq lag&#235;shtin&#235; nga trupi.Kjo bim&#235; 
sot kultivohet kryeisisht n&#235; Yunnan, Anhui, Hubei, Henan, Sichuan dhe n&#235; vende 
t&#235; tjera t&#235; Kin&#235;s. Ato q&#235; rriten n&#235; Yunnan kan&#235; cil&#235;si m&#235; t&#235; mir&#235;. Iina ka rreth 
30 mij&#235; lloje bim&#235;sh dhe pothuajse pjesa m&#235; e madhe e tyre rriten n&#235; provinc&#235;n 
Yunnan. 
Kjo bim&#235; parandalon dhe qet&#235;son gastritin dhe pak&#235;son l&#235;ngjet e tep&#235;rta t&#235; 
stomakut 
Po ashtu ajo mund t&#235; ul&#235; sheqerin n&#235; gjak. Ajo ka nj&#235; rol t&#235; madh n&#235; heqjen e 
lag&#235;shtis&#235; nga trupi, forcoj&#235; shpretk&#235;n dhe stomakun dhe t&#235; qet&#235;soj&#235; zemr&#235;n dhe 
nervat. Ajo p&#235;rdoret kur keni v&#235;shtir&#235;si n&#235; urinim, edem&#235;, koll&#235; mbyt&#235;se, t&#235; 
vjella, r&#235;nie oreksi, diarre, t&#235; rrahura t&#235; forta t&#235; zemr&#235;s, ankt, pagjum&#235;si, 
problem me kujtes&#235;n, gonorre etj. 
6.Mend&#235;r-(Mentha piperita) &#235;sht&#235; nj&#235; bim&#235; q&#235; p&#235;rdoret p&#235;r shum&#235; funksione, ku 
m&#235; kryesori &#235;sht&#235; t&#235; leht&#235;soj tretjen. Vaji i mentes p&#235;rdoret edhe p&#235;r 
aromaterapi. Ajo p&#235;rdoret kund&#235;r er&#235;s s&#235; r&#235;nd&#235; t&#235; goj&#235;s, ftohjes, dhimbjes s&#235; 
dh&#235;mbeve, problemet me tretjen, zorr&#235;t, dhimbje mestruale, migren&#235;, infeksion t&#235; 
sinueseve dhe dhimbje koke. 
7.Xhinxher 
Xhinxheri qet&#235;son problemet me aparatin tret&#235;s, ndihmon me problemet e 
traktit gastrointestinal. Duke marr&#235; 1 deri n&#235; 2 gram&#235; pluhur xhenxhefili para 
nj&#235; vakti, ju p&#235;rshpejtoni tretjen me 50%. Xhinxheri jo vet&#235;m q&#235; nxit tretjen, 
por edhe eleminon fryrjen dhe stabilizon nivelin e sheqerit n&#235; gjak . Disa 
gll&#235;njka uji t&#235; ngroht&#235; me pak xhenxhefil qet&#235;sojn&#235; mukoz&#235;n e zorr&#235;ve dhe 
leht&#235;sojn&#235; dhimbjet. &#199;aji xhenxhefil mund t&#235; ju ndihmoj&#235; t&#235; humbni pesh&#235; duke 
p&#235;rshpejtuar sistemit tuaj t&#235; tretjes, gjithashtu djeg yndyr&#235; dhe rrit 
metabolizmin tuaj. Xhinxheri mund t&#235; qet&#235;soj&#235; gjithashtu dhimbjet menstruale 
gjat&#235; periodave. Hulumtimet tregojn&#235; se marrja e 1500mg xhenxhefil p&#235;r tre dit&#235; 
rresh p&#235;rpara ciklit do t&#235; reduktoj&#235; ndjesh&#235;m dhimbjet menstruale dhe simptomat 
e tjera. 
8. Jamballi, ose si&#231; edhe njihet ndryshe si Likuiricia &#235;sht&#235; p&#235;rdorur kund&#235;r 
irritimeve dhe spazmave n&#235; sistemin tret&#235;s. Shum&#235; prej formulave bimore 
p&#235;rmbajn&#235; k&#235;t&#235; barishte p&#235;r t&#235; ndihmuar p&#235;rthithjen e ushqimeve nga sistemi 
tret&#235;s dhe t&#235; bim&#235;ve t&#235; tjera. Mjek&#235;sia popullore Aziatike e p&#235;rdor rr&#235;nj&#235;n e 
jamballit p&#235;r t&#235; larguar irritimet e mukusit dhe luftuar inflamacionin. Kjo 
rr&#235;nj&#235; ka ndikim edhe tek gjendrat adrenale. K&#235;rcenjt&#235; e jamballit kan&#235; p&#235;rdorim 
t&#235; gjer&#235; si er&#235;za 1. Kuron ul&#231;er&#235;n n&#235; stomak Jamballi ka vlera anti-bakteriale 
q&#235; e kan&#235; b&#235;r&#235; at&#235; efikas kund&#235;r ul&#231;er&#235;s n&#235; stomak, sidomos asaj t&#235; shkaktuar 
nga bakteri Helicobacter pylori (H. pylori). 2. Fyti i l&#235;nduar, kolla dhe t&#235; 
ftoht&#235;t 3. Kund&#235;r aciditetit t&#235; lart&#235; dhe mb&#235;shtet&#235;s ndaj sistemit tret&#235;s 4. 
Lufton inflamacionin dhe mb&#235;shtesin sistemin imunitar 5. Kund&#235;r kapsll&#235;kut 6. 
Kund&#235;r stresit 
Formula &quot;Xiao yao wan&quot; mund t&#235; jepet nga mjeku kinez p&#235;r t&#235; luftuar ankthin, 
depresionin, dhimbjet e kok&#235;s, shterp&#235;sin&#235;, migren&#235;n, dhimbjet e 
menstruacioneve, mykun, ekuilibrin hormonal dhe p&#235;r t&#235; p&#235;rmir&#235;suar humorin. 
Grat&#235; shtatz&#235;na nuk duhet t&#235; marrin k&#235;t&#235; bim&#235;!]]></itunes:summary>
      <enclosure url="http://v2.cri.cn/alb/rubrike/20190308formula.m4a" type="audio/mp3" /><guid>http://v2.cri.cn/alb/rubrike/20190308formula.m4a</guid><itunes:duration>00:07:05</itunes:duration>
      <pubDate>Fri, 08 Mar 2019 09:42:52 GMT</pubDate>
      <itunes:order>8</itunes:order>
</item>

<item>
      <title>Si t&#39;i p&#235;rballojm&#235; loj&#235;rat n&#235; internet?</title>
      <itunes:author></itunes:author>
      <itunes:subtitle>Si t&#39;i p&#235;rballojm&#235; loj&#235;rat n&#235; internet?</itunes:subtitle>
      <itunes:summary><![CDATA[N&#235; ndeshjen finale t&#235; vitit 2018 t&#235; loj&#235;rave n&#235; internet &quot;League of Legends&quot;, 
q&#235; u zhvillua n&#235; Incheon t&#235; Kores&#235; s&#235; Jugut, skuadra kineze &quot;IG&quot; mundi ekipin 
kund&#235;rshtar &quot;FNC&quot;, duke u shpallur kampione bote e &quot;League of Legends&quot;. An&#235;tar&#235;t 
e ekipit &quot;IG&quot;, q&#235; ishin pap&#235;lqyer nga brezi i vjet&#235;r p&#235;r shkak t&#235; luajtjes s&#235; 
loj&#235;rave n&#235; internet, u b&#235;n&#235; heronj t&#235; rinj t&#235; epok&#235;s s&#235; re. Si duhet t&#39;i 
konsiderojm&#235; loj&#235;rat n&#235; internet n&#235; k&#235;t&#235; periudh&#235;? 
Ana pozitive e loj&#235;rave n&#235; internet 
Tani, loj&#235;rat n&#235; internet jan&#235; b&#235;r&#235; nj&#235; industri t&#235; re, q&#235; mund ta quajm&#235; si 
&quot;industria e sportit elektronik&quot;. N&#235; vitin 2018, loj&#235;rat e preferuara n&#235; 
internet si &quot;League of Legends&quot;, &quot;Glory of Kings&quot;, &quot;Pro Evolution Soccer&quot; etj, 
jan&#235; b&#235;r&#235; programet e performanc&#235;s n&#235; Loj&#235;rat e 18-t&#235; Aziatike n&#235; Xhakart&#235;. 
P&#235;rve&#231; k&#235;saj, loj&#235;rat n&#235; internet jan&#235; b&#235;r&#235; nj&#235; kultur&#235; tek t&#235; rinjt&#235;, si 
kultura e futbollit, kultura e basketbollit etj. Me p&#235;rparimin e teknologjis&#235;, 
kultura e loj&#235;rave n&#235; internetit &#235;sht&#235; nj&#235; gj&#235; e pashmangshme. Zhvillimi i 
loj&#235;rave n&#235; internet ndihmoi n&#235; nxitjen e zhvillimit ekonomik. 
Sipas t&#235; dh&#235;nave statistikore, 80% e t&#235; rinjve kan&#235; luajtur loj&#235;ra n&#235; 
internet. Megjith&#235;se prind&#235;rit u shqet&#235;suan shum&#235; nga ndikimi negativ q&#235; sjellin 
k&#235;to loj&#235;ra tek t&#235; rinjt&#235;, ato mund t&#235; p&#235;rmir&#235;sojn&#235; aft&#235;sit&#235; e reagimeve, t&#235; 
krijimtaris&#235;, t&#235; njohjes e t&#235; bashk&#235;rendimit t&#235; syve me dor&#235;n dhe mund t&#235; 
shtojn&#235; komunikimin shoq&#235;ror. 
Var&#235;sia e tep&#235;rt nga loj&#235;rat n&#235; internet mund t&#235; ndikoj&#235; sh&#235;ndetin e 
personave, t&#235; shtoj&#235; shqet&#235;simet dhe depresionin. Sipas t&#235; dh&#235;nave statistikore, 
4.3% e t&#235; rinjve t&#235; grupmosh&#235;s 13-18 vje&#231;are mund t&#235; ket&#235; probleme me var&#235;sin&#235; 
nga loj&#235;rat online. 
Metodat e p&#235;rshtatshme t&#235; p&#235;rballimit t&#235; loj&#235;rave n&#235; internet 
N&#235; jet&#235;n ton&#235;, d&#235;gjohen shpesh ndikimet negative t&#235; loj&#235;rave n&#235; internet ndaj 
t&#235; rinjve. P&#235;r shembull, nj&#235; nx&#235;n&#235;s i mir&#235; u b&#235; negativ p&#235;r shkak t&#235; luajtjes s&#235; 
loj&#235;rave n&#235; internet. Var&#235;sia e tep&#235;rt nga k&#235;to loj&#235;ra &#235;sht&#235; nj&#235; problem i 
pashmangsh&#235;m n&#235; shoq&#235;rin&#235; e sotme. Profesori i Spitalit t&#235; P&#235;rgjithsh&#235;m t&#235; Zon&#235;s 
Ushtarake t&#235; Pekinit Tao Ran propozoi q&#235; t&#235; p&#235;rcaktohet var&#235;sia nga loj&#235;rat n&#235; 
internet si &#231;rregullim mendor. N&#235; udh&#235;zuesin diagnostikues dhe statistikor t&#235; 
&#231;rregullimeve mendore n&#235; ShBA, var&#235;sia ndaj loj&#235;rave online u konsiderua si nj&#235; 
gjendje q&#235; duhen b&#235;r&#235; studime t&#235; m&#235;tejshme. Standardet e diagnoz&#235;s jan&#235;: 
pjes&#235;marrja e vazhdueshme dhe e p&#235;rs&#235;ritur n&#235; loj&#235;rat e internetit dhe luajtja e 
tyre s&#235; bashku me t&#235; tjer&#235;t, kan&#235; shkaktuar d&#235;mtime dhe dhimbje t&#235; dukshme 
klinike. 
P&#235;r t&#235; rinjt&#235; e varur nga loj&#235;rat n&#235; internet, duhet t&#39;iu kushtojm&#235; v&#235;mendje 
t&#235; madhe karakteristikave psikologjike t&#235; tyre, duhet t&#39;iu japim drejtimet e 
p&#235;rshtatshme. M&#235; shumti jan&#235; adoleshent&#235;t ata q&#235; luajn&#235; k&#235;to loj&#235;ra pasi 
aft&#235;sit&#235; e tyre t&#235; vler&#235;simit dhe t&#235; vet&#235;kontrollit nuk jan&#235; t&#235; p&#235;rpjekura 
plot&#235;sisht. Disa f&#235;mij&#235; ndodhen n&#235; &quot;periudh&#235;n e dyt&#235; rebele&quot;, zhvillimet fizike 
t&#235; tyre jan&#235; m&#235; t&#235; shpejta se ato psikologjike. Shum&#235; f&#235;mij&#235; p&#235;rballen me 
probleme psikologjke mbi jet&#235;n, dashurin&#235; dhe m&#235;simet. N&#235;se s&#39;mund t&#39;i ndihmoni 
f&#235;mij&#235;t t&#235; njohin dhe t&#235; zgjidhin k&#235;to probleme, ata mund t&#235; k&#235;rkojn&#235; g&#235;zimet, 
leht&#235;simet e paarritura n&#235; bot&#235;n reale n&#235;p&#235;r loj&#235;rave n&#235; internet pra n&#235; nj&#235; 
bot&#235; virtuale. 
Familja duhet t&#235; formoj&#235; kufizimin e koh&#235;s s&#235; luajtjes s&#235; loj&#235;rave n&#235; 
internet. N&#235; fillim, shum&#235; familje nuk lejojn&#235; kontaktin e f&#235;mij&#235;ve me 
smartfonin dhe kompjuterin. Por f&#235;mij&#235;t do t&#235; p&#235;rdorin k&#235;to pajisje elektronike 
n&#235; t&#235; ardhmen. N&#235;se f&#235;mij&#235;t zbulojn&#235; se k&#235;to loj&#235;ra t&#235; internet jan&#235; aq 
interesante n&#235; koh&#235;n e papritur, ata do t&#235; lindin var&#235;sin&#235; m&#235; t&#235; madhe ndaj 
tyre. Prandaj, &#235;sht&#235; m&#235; e mir&#235; q&#235; t&#235; p&#235;rcaktohen q&#235;ndrimet e p&#235;rshtatshme p&#235;r 
pajisjet elektronike dhe loj&#235;rat n&#235; internet. Pajisjet elektronike moderne jan&#235; 
jo vet&#235;m mjetet e loj&#235;rave, por edhe platforma t&#235; mira m&#235;simore. Vet&#235;kontrolli i 
koh&#235;s s&#235; luajtjes s&#235; loj&#235;rave n&#235; internet &#235;sht&#235; metoda m&#235; e mir&#235;. 
Terapia e sjelljes njoh&#235;se 
Kur f&#235;mij&#235;t shfaqin fonemene t&#235; var&#235;sis&#235; nga loj&#235;rat e internetit, cilat jan&#235; 
metodat e p&#235;rshtatshme t&#235; trajtimit? Shumica e f&#235;mij&#235;ve mund t&#235; mjekohen p&#235;rmes 
terapis&#235; s&#235; sjelljes njoh&#235;se. 
N&#235; fakt, p&#235;r problemet e var&#235;sis&#235; nga loj&#235;rat e internetit, nuk ka ila&#231;et, 
ata p&#235;rdoren kryesisht p&#235;r leht&#235;simin e fenomeneve si ankthi, depresioni, 
pagjum&#235;sia etj. Fenomeni i var&#235;sis&#235; nga loj&#235;rat e internetit duhet t&#235; trajtohet 
nga masat e nd&#235;rhyrjes psikologjike. Terapia e sjelljes njoh&#235;se fokusohet 
kryesisht p&#235;r ndryshimin e ideve dhe ndjenjave t&#235; f&#235;mij&#235;ve. Kjo terapi ka efekte 
t&#235; dukshme p&#235;r leht&#235;simin e fenomenit t&#235; var&#235;sis&#235; nga loj&#235;rat e internetit. 
Psikolog&#235;t mund t&#39;i ndihmojn&#235; f&#235;mij&#235;t p&#235;r formimin e ideve dhe koncepteve t&#235; 
p&#235;rshtatshme ndaj loj&#235;rave n&#235; internet, p&#235;r t&#235; pak&#235;suar koh&#235;n e luajtjes. N&#235; 
k&#235;t&#235; m&#235;nyr&#235; mund t&#235; rregullohet humori i f&#235;mij&#235;ve. 
Disa sugjerime p&#235;r prind&#235;rit 
1. Kontrolli i p&#235;rmbajtjes s&#235; loj&#235;rave n&#235; internet. Prind&#235;rit duhet t&#235; njohin 
moshat e p&#235;rshtatshme t&#235; lojtar&#235;ve q&#235; sugjerohen nga specialist&#235;t, duke shmangur 
loj&#235;rat e dhunshme dhe ato pornografike. 
2. Nuk lejohet luajtja e loj&#235;rave t&#235; internetit, para se f&#235;mij&#235;t t&#235; 
p&#235;rfundojn&#235; m&#235;simet. Prind&#235;rit mund t&#235; b&#235;jn&#235; kontrata me f&#235;mij&#235;t: m&#235;simet dhe 
detyrat e sht&#235;pis&#235; jan&#235; m&#235; t&#235; r&#235;nd&#235;sishme se loj&#235;rat n&#235; internet, prandaj s&#39;mund 
t&#235; luajm&#235; loj&#235;ra n&#235; internet para p&#235;rfundimit t&#235; detyrave. 
3. Vendosja e kompujterit ose smartfonit n&#235; vende t&#235; dukshme dhe jo n&#235; dhom&#235;n 
personale t&#235; f&#235;mij&#235;s. Kjo &#235;sht&#235; p&#235;r ta njohur dhe kufizuar koh&#235;n e luajtjes s&#235; 
loj&#235;rave t&#235; internetit. Prind&#235;rit mund t&#235; mbik&#235;qyrin p&#235;rmbajtjen e loj&#235;rave 
p&#235;rkat&#235;se. 
4. P&#235;rkufizimi i koh&#235;s s&#235; p&#235;rdorimit t&#235; loj&#235;rave n&#235; internet. Koha e 
p&#235;rdorimit t&#235; loj&#235;rave t&#235; internetit duhet t&#235; jet&#235; e ekuilibruar me koh&#235;n e 
m&#235;simit dhe aktiviteteve. Prandaj prind&#235;rit duhet t&#235; p&#235;rcaktojn&#235; koh&#235;n e 
luajtjes s&#235; loj&#235;rave t&#235; internetit s&#235; bashku me f&#235;mij&#235;t dhe t&#235; inkurajojn&#235; m&#235; 
shum&#235; koh&#235;n e aktiviteteve jasht&#235; sht&#235;pis&#235;. 
5. Prind&#235;rit mund t&#235; luajn&#235; s&#235; bashku me f&#235;mij&#235;t loj&#235;ra online, p&#235;r t&#235; njohur 
g&#235;zimet dhe ndjenjat e f&#235;mij&#235;s n&#235; loj&#235;rat p&#235;rkat&#235;se. Komunikimi i barabart&#235; me 
f&#235;mij&#235;t &#235;sht&#235; m&#235; i mir&#235; se shmangja e kontaktit me loj&#235;rat e internetit. 
6. Prind&#235;rit duhet t&#235; b&#235;hen shembujt e f&#235;mij&#235;s. Prind&#235;rit duhet t&#235; pak&#235;sojn&#235; 
koh&#235;n e tyre t&#235; kontaktit me pajisjet elektronike dhe t&#235; organizojn&#235; m&#235; shum&#235; 
aktivitete familjare si sporte n&#235; natyr&#235;, lexim, veprimtari t&#235; tjera arg&#235;tuese, 
duke pak&#235;suar koh&#235;n e p&#235;rdorimit t&#235; loj&#235;rave t&#235; internetit.(Xu Guang)]]></itunes:summary>
      <enclosure url="http://v2.cri.cn/alb/rubrike/20190301videogame.m4a" type="audio/mp3" /><guid>http://v2.cri.cn/alb/rubrike/20190301videogame.m4a</guid><itunes:duration>00:06:45</itunes:duration>
      <pubDate>Fri, 01 Mar 2019 03:03:16 GMT</pubDate>
      <itunes:order>9</itunes:order>
</item>

<item>
      <title>Rast konkret：Si m&#235; shp&#235;toi akupunktura</title>
      <itunes:author></itunes:author>
      <itunes:subtitle>Rast konkret：Si m&#235; shp&#235;toi akupunktura</itunes:subtitle>
      <itunes:summary><![CDATA[Nj&#235; n&#235;n&#235; nga ShBA-ja shprehet se ka vuajtur nga dhimbjet e mesit p&#235;r nj&#235; koh&#235; 
t&#235; gjat&#235;, p&#235;rfshi dhimbjen e shpatullave dhe nervin shiatik pasi solli n&#235; jet&#235; 
f&#235;mij&#235;n e saj t&#235; par&#235;. 
&quot;Kisha d&#235;gjuar m&#235; par&#235; p&#235;r akupunktur&#235;n, por asnj&#235;her&#235; nuk e vrava mendjen se 
p&#235;r &#231;far&#235; mund t&#235; sh&#235;rbente ajo konkretisht e jo m&#235; t&#235; besoja se do m&#235; 
shp&#235;tonte. Kur nisi t&#235; m&#235; dhimbje shpina p&#235;r shkak t&#235; pesh&#235;s q&#235; mora gjat&#235; 
shtatz&#235;nis&#235;, nuk doja t&#235; d&#235;mtoja f&#235;mij&#235;n duke pir&#235; ila&#231;e, prandaj vendosa t&#235; 
duroja, ishte e tmerrshme&quot;, thot&#235; n&#235;na e re. 
Ajo shton se pasi e lindi vajz&#235;n e saj, ishte shum&#235; e emocionuar, por prap&#235; 
dhimbja vazhdonte dhe jo vet&#235;m shpina, por edhe dhimbje n&#235; mes t&#235; shpatullave 
dhe nervi shiatik. 
&quot;Nisa seancat e akupunktur&#235;s menj&#235;her&#235; dhe po b&#235;hesha mir&#235; nga dita n&#235; dit&#235;&quot; 
Ajo thot&#235; se duke l&#235;vizur shum&#235; gjat&#235; dit&#235;s, punuar shum&#235; me f&#235;mij&#235;n p&#235;rfshi 
gjidh&#235;nien iu shtuan edhe m&#235; shum&#235; dhimbjet e mesit dhe hernien diskale. Dhimbja 
shkoi drejt k&#235;mb&#235;ve. Ajo shprehet se nuk donte t&#39;i n&#235;nshtrohej kirurgjis&#235;, 
prandaj vendosi ta sh&#235;ronte shpin&#235;n me mjete natyrore. Nj&#235; nga k&#235;to ishte 
akupunktura 
&quot;Shkova n&#235; nj&#235; klinik&#235; akupunkture n&#235; qytetin tim dhe n&#235; fillim isha pak n&#235; 
ankth. Nuk i kam qejf gjilp&#235;rat dhe prandaj m&#235; shkonin djers&#235; t&#235; ftohta. Por m&#235; 
n&#235; fund pash&#235; q&#235; gjilp&#235;rat nuk t&#235; dhimbnin. Ato jan&#235; aq t&#235; im&#235;ta sa zor se i 
ndien kur t&#235; hyn&#235; n&#235; trup. Po prisja q&#235; mjeku kinez t&#235; mi vendoste gjilp&#235;rat 
atje ku kisha dhimbje por ai m&#235; shpjegoi se n&#235; trupin ton&#235; ka pika q&#235; lidhen me 
organe t&#235; ndryshme, prandaj gjilp&#235;rat n&#235; k&#235;mb&#235; apo krah (madje dhe n&#235; vesh) 
faktikisht ishin pikat q&#235; sh&#235;ronin problemin tim. Pas vizit&#235;s s&#235; par&#235; n&#235; at&#235; 
qend&#235;r, vijova trajtimet tri here n&#235; jav&#235; p&#235;r disa muaj. Ndryshimi ishte i 
papar&#235;.&quot; 
Ajo shpjegon se q&#235; nga ajo koh&#235;, u &#235;sht&#235; n&#235;nshtruar trajtimeve t&#235; 
akupunktur&#235;s t&#235; pakt&#235;n nj&#235; here n&#235; jav&#235; n&#235; tre vitet e fundit. 
&quot;Nuk e ndalova asnj&#235;her&#235; akupunktur&#235;n, nd&#235;rsa tani po p&#235;rgatitem t&#235; mbetem 
shtatz&#235;n&#235; me f&#235;mij&#235;n e dyt&#235;. Ka madje pika q&#235; ndihmojn&#235; n&#235; shtimin e pjelloris&#235;. 
Ato gjilp&#235;ra t&#235; im&#235;ta m&#235; sh&#235;ruan dhe m&#235; dhan&#235; mund&#235;sin&#235; q&#235; t&#235; jem e gjall&#235; dhe 
aktive p&#235;r f&#235;mij&#235;t e mi. N&#235;se mungoj n&#235; nj&#235; nga seancat e ndiej shum&#235; 
ndryshimin. B&#235;j akupunktur&#235; edhe kund&#235;r ankthit.&quot; 
Akupunktura, nga pik&#235;pamja e Lindjes, ka lidhje me energjin&#235; dhe qarkullimin 
e saj n&#235; t&#235; gjith&#235; trupin. N&#235;se kjo energji &#235;sht&#235; e bllokuar, at&#235;her&#235; shfaqen 
dhimbja apo s&#235;mundjet. Duke nd&#235;rhyr&#235; me 20 gjilp&#235;ra n&#235; pikat strategjike n&#235; 
trup, akupunkturist&#235;t p&#235;rpiqen t&#235; risjellin n&#235; ekuilib&#235;r qarkullimin e 
energjis&#235;. Nd&#235;rkoh&#235;, mjek&#235;sia per&#235;ndimore po p&#235;rpiqet ende t&#235; kuptoj&#235; si 
funksionon mekanizmi i akupunktur&#235;s. &quot;Ka shum&#235; detaje q&#235; ne nuk i kuptojm&#235; ende, 
por ve&#231;an&#235;risht, akupunktura duket se stimulon muskuj dhe nerva t&#235; ve&#231;anta duke 
aktivizuar ndryshime q&#235; pak&#235;sojn&#235; dhimbjen dhe simptomat dhe nxisin procesin e 
sh&#235;rimit,&quot; thot&#235; Kwokming James Cheng, M.D., i cili n&#235; qershor nxorri nj&#235; studim 
mbi Akupunktur&#235; n&#235; Mjek&#235;si q&#235; synon identifikimin e dometh&#235;nies s&#235; sakt&#235; 
neurologjike t&#235; pikave t&#235; akupunktur&#235;s, aty ku futen gjilp&#235;rat. Studimet 
tregojn&#235; se kjo terapi e lasht&#235; mund t&#235; jet&#235; nj&#235; trajtim efektiv p&#235;r nj&#235; sere 
s&#235;mundjesh, q&#235; nga dhimbjet e mesit tek nervi shiatik, dhimbjet e kok&#235;s, marrje 
mendsh, astm&#235; etj. 
Akupunktura p&#235;r Ankth dhe Depresion 
Nj&#235; penges&#235; e vog&#235;l gjat&#235; dit&#235;s mund t&#235; shkaktoj&#235; ankth t&#235; leht&#235;. Nj&#235; 
shembull serioz &#235;sht&#235;, humbja e pun&#235;s, e cila mund t&#235; shkaktoj&#235; depresion 
serioz. N&#235; t&#235; dyja rastet, akupunktura mund t&#235; ndihmoj&#235;. &quot;N&#235; faz&#235;n e tanishme me 
shum&#235; pasiguri kam trajtuar shum&#235; njer&#235;z q&#235; jan&#235; n&#235;n stres&quot;, thot&#235; Nicholas 
Zimet, nj&#235; akupunkturist i licencuar n&#235; qendr&#235;n Meridian n&#235; Mineapolis. &quot;Pas 
trajtimit, ata ndihen m&#235; t&#235; relaksuar dhe t&#235; aft&#235; p&#235;r t&#39;u marr&#235; me presionet e 
jet&#235;s&quot;. 
Po si ndodh kjo? Kur gjilp&#235;ra hyn n&#235; vesh&#235;, duar ose k&#235;mb&#235;, thot&#235; Dr. Cheng, 
truri juaj liron neurotransmetues dhe kimikate t&#235; tjera q&#235; ndikojn&#235; stresin dhe 
gjendjen shpirt&#235;rore. 
Shkenca thot&#235;: Sipas nj&#235; studimi t&#235; fundit n&#235; Journal of Alternative and 
Complementary Medicine pacient&#235;t me depresion dhe me shkall&#235; t&#235; lart&#235; ankthi 
mund t&#235; p&#235;rfitojn&#235; nga akupunktura. Studimi, i cili e kombinon akupunktur&#235;n me 
nj&#235; lloj qet&#235;suesi Prozac thot&#235; se kishte rezultate tek pacient&#235;t q&#235; nuk mund t&#235; 
duronin efektet an&#235;sore t&#235; ila&#231;eve, p&#235;rfshi r&#235;nien e energjis&#235; seksuale, 
probleme me ereksionin etj. 
Akupunktura p&#235;r dhimbjet e mesit Trajtimi i dhimbjes s&#235; mesit me akupunktur&#235; 
&#235;sht&#235; shum&#235; efektiv. &quot;Akupunktura n&#235; k&#235;t&#235; rast funksionon m&#235; mir&#235; se &#231;do ila&#231; q&#235; 
u japim pacient&#235;ve&quot;, thot&#235; Dr. Cheng. 
Shkenca thot&#235;: Sipas nj&#235; studimi t&#235; Universitetit t&#235; Michiganit k&#235;t&#235; vit, 
studiuesit p&#235;rdor&#235;n imazhe t&#235; trurit p&#235;r t&#235; par&#235; se si &#231;pimi i l&#235;kur&#235;s 
ndikonte aft&#235;sin&#235; e trurit p&#235;r t&#235; kontrolluar dhimbjen. &quot;Akupunktura duket se 
ndihmon q&#235; receptor&#235;t e dhimbjes n&#235; tru t&#235; lidhen m&#235; leht&#235; me opioidet si 
endorfin&#235;, ila&#231;i natyror kund&#235;r dhimbjes i trupit ton&#235;,&quot; thot&#235; Richard Harris. 
N&#235;se doni t&#235; provoni akupunktur&#235;n duhet t&#39;i b&#235;ni seancat e trajtimit tek nj&#235; 
mjek i licencuar]]></itunes:summary>
      <enclosure url="http://v2.cri.cn/alb/rubrike/20190301akupunktura.m4a" type="audio/mp3" /><guid>http://v2.cri.cn/alb/rubrike/20190301akupunktura.m4a</guid><itunes:duration>00:05:28</itunes:duration>
      <pubDate>Fri, 01 Mar 2019 03:02:01 GMT</pubDate>
      <itunes:order>10</itunes:order>
</item>

<item>
      <title>Studimi: Nj&#235; avokado n&#235; dit&#235; t&#235; zgjat jet&#235;n</title>
      <itunes:author></itunes:author>
      <itunes:subtitle>Studimi: Nj&#235; avokado n&#235; dit&#235; t&#235; zgjat jet&#235;n</itunes:subtitle>
      <itunes:summary><![CDATA[Avokado quhet ndryshe edhe dardh&#235; aligatori dhe &#235;sht&#235; nj&#235; pem&#235; e p&#235;rhapur n&#235; 
Karaibe, Meksik&#235;, Amerik&#235;n Jugore dhe at&#235; Qendrore. 
Ky frut ka pak a shum&#235; form&#235;n e nj&#235; veze ose t&#235; nj&#235; dardhe, zakonisht me 
p&#235;rmasat e nj&#235; dardhe ka nj&#235; l&#235;kur&#235; t&#235; ndritshme n&#235; ngjyr&#235; t&#235; gjelb&#235;r n&#235; kafe. 
Ai ka nj&#235; p&#235;rmbajtje m&#235; t&#235; lart&#235; yndyrore se sa frutat e tjera dhe &#235;sht&#235; shum&#235; 
popullor n&#235; kuzhin&#235;n vegjetariane, duke u b&#235;r&#235; nj&#235; z&#235;vend&#235;sues i shk&#235;lqyer p&#235;r 
mishin. 
Pse duhet t&#235; konsumojm&#235; avokado? 
Studimet e fundit kan&#235; treguar se n&#235;se avokado shtohet n&#235; sallat&#235;n me spinaq 
apo karota rrit p&#235;rthitjen e karotenoideve nga kjo sallat&#235; me 200-400%. N&#235; fakt 
studimet kan&#235; treguar gjithashtu se p&#235;rq&#235;ndrimi m&#235; i madh i karotenoideve tek 
avokado ndodhet menj&#235;her&#235; posht&#235; l&#235;kur&#235;s e p&#235;r k&#235;t&#235; arsye mos e hiqni l&#235;kur&#235;n m&#235; 
shum&#235; se&#231; duhet. N&#235; k&#235;t&#235; rast k&#235;shillohet q&#235; l&#235;kur&#235;n e avokados ta hiqni me dor&#235; 
tamam sikur po q&#235;roni nj&#235; banane, dhe jo duke p&#235;rdorur thik&#235;n apo mjete t&#235; 
tjera. 
•Zakonisht mendojm&#235; se karotenoidet gjenden m&#235; shum&#235; tek portokalli apo 
perimet me ngjyr&#235; t&#235; kuqe si karotat dhe domatet. Edhe pse k&#235;to perime jan&#235; 
burime t&#235; mira antioksidant&#235;sh, duket se edhe avokado p&#235;rmban nj&#235; sasi t&#235; 
konsiderueshme t&#235; tyre. Avokado p&#235;rmban beta-carotene, alpha-carotene dhe 
lutein, por edhe karotenoide t&#235; tjera si neochrome, neoxanthin etj. 
•Shpeshher&#235; avokado nuk ka nam t&#235; mir&#235; p&#235;r shkak t&#235; sasis&#235; s&#235; yndyr&#235;s q&#235; 
p&#235;rmban, por ajo futet n&#235; grupin e yndyrnave t&#235; mira. Vetit&#235; anti-inflamatore q&#235; 
i gjejm&#235; tek k&#235;to yndyrna kan&#235; d&#235;shmuar se ndihmojn&#235; p&#235;r leht&#235;simin e artritit 
Avokado p&#235;rmban vitamin E, K, B si dhe shum&#235; minerale si kalium, magnez etj. 
Veti anti-inflamatore 
&#203;sht&#235; nj&#235; nga frutat q&#235; kryeson listen p&#235;rsa i p&#235;rket vetive t&#235; tij 
anti-inflamatore pasi ai p&#235;rmban… 
•phytosterols, p&#235;rfshi beta-sitosterol, stigmasterol, dhe campesterol 
•carotenoide antioksidant&#235;, p&#235;rfshi lutein, neoxanthin, neochrome, 
chrysanthemaxanthin, beta-cryptoxanthin, zeaxanthin, violaxanthin , 
beta-carotene dhe alpha-carotene. 
•p&#235;rmban gjithashtu antioksidant&#235;, si epicatechin dhe epigallocatechin 
vitamins C dhe E, dhe zink 
•Acide yndyrore omega-3 
Kur&#235; natyrale p&#235;r artritin 
Artriti—p&#235;rfshi osteoartritin dhe artritin reumatoid—jan&#235; probleme 
sh&#235;ndet&#235;sore q&#235; kan&#235; marr&#235; t&#235; gjith&#235; v&#235;mendjen e duhur n&#235; sistemin sh&#235;ndet&#235;sor. 
K&#235;rkuesit kan&#235; dal&#235; n&#235; p&#235;rfundim se avocado ka aft&#235;si p&#235;r t&#235; leht&#235;suar simptomat 
e artritit p&#235;r shkak t&#235; p&#235;rmbajtjeve q&#235; ka. 
Mb&#235;shtet sh&#235;ndetin kardiovaskular 
N&#235; fakt kjo mund t&#235; jet&#235; kontradiktore me at&#235; q&#235; mendojn&#235; shumica e njer&#235;zve 
se avocado ka shum&#235; yndyr&#235; dhe nuk ka se si t&#235; sh&#235;rbej&#235; p&#235;r sh&#235;ndetin e zemr&#235;s. 
Por, studimet tregojn&#235; pik&#235;risht t&#235; kund&#235;rt&#235;n, pasi ky frut mund t&#235; ndihmoj&#235; p&#235;r 
t&#235; ulur shum&#235; rreziqe si dhe p&#235;r t&#235; p&#235;rmir&#235;suar yndyrnat n&#235; gjak. Shumica prej 
nesh e di q&#235; sh&#235;ndeti i zemr&#235;s p&#235;rmir&#235;sohet nga marrja e acidit oleic (q&#235; 
ndodhet tek avokado) dhe nga marrja e acideve yndyrore omega-3 (q&#235; e gjejm&#235; 
gjithashtu tek avocado n&#235; form&#235;n e acidit alpha-linolenic). Pra yndyrnat q&#235; i 
gjejm&#235; tek avokado jan&#235; t&#235; dobishme p&#235;r zemr&#235;n, p&#235;r shkak se rrisin nivelin e 
kolesterolit t&#235; mir&#235; n&#235; gjak (HDL) 
Avokado po ashtu p&#235;rmban sasi t&#235; m&#235;dha t&#235; kaliumit, i cili ndihmon t&#235; ulet 
tensioni i gjakut. Vet&#235;m gjysma e avokados p&#235;rmban 487 miligram&#235; kalium, &#231;ka 
&#235;sht&#235; m&#235; shum&#235; se nj&#235; banane. 
Nj&#235; nga to &#235;sht&#235; edhe beta-karoten, i cili ndihmon regjenerimin e l&#235;kur&#235;s dhe 
ushqen flok&#235;t. Luteina &#235;sht&#235; nutrient i r&#235;nd&#235;sish&#235;m p&#235;r sh&#235;ndetin e syve, nd&#235;rsa 
redukton rreziku nga degjenerimi i makular, i cili &#235;sht&#235; shkaku kryesor i 
verb&#235;ris&#235; te personat m&#235; t&#235; vjet&#235;r se 60 vje&#231;. 
Nxit rregullimin e sheqerit n&#235; gjak 
Nj&#235; nga aft&#235;sit&#235; q&#235; ka avokadoja &#235;sht&#235; se nd&#235;rhyn n&#235; rregullimin e nivelit t&#235; 
karbohidrateve dhe sheqerit n&#235; gjak. N&#235; p&#235;rgjith&#235;si avokado &#235;sht&#235; ushqim q&#235; 
p&#235;rmban nj&#235; sasi t&#235; pakt&#235; sheqeri dhe karbohidratesh, n&#235; t&#235; njejt&#235;n koh&#235; nj&#235; 
got&#235; avocado p&#235;rmabn 7-8 gram&#235; fibra, t&#235; cilat jan&#235; thelb&#235;sore p&#235;r rregullimin e 
sheqerit n&#235; gjak. 
Avokado parandalon kancerin e l&#235;kur&#235;s dhe prostat&#235;s 
Aft&#235;sia q&#235; ka avokado n&#235; parandalimin e e kancerit t&#235; goj&#235;s, l&#235;kur&#235;s dhe 
prostat&#235;s &#235;sht&#235; studiuar gjer&#235;sisht n&#235; laborator. Kjo aft&#235;si vjen si pasoj&#235; e 
nj&#235; miksi t&#235; pazakonsh&#235;m t&#235; vlerave anti-inflamatore dhe antioksidante. 
K&#235;shilla p&#235;r p&#235;rdorimin e avokados 
P&#235;rdorni nj&#235; thik&#235; p&#235;r ta ndar&#235; avokadon n&#235; dy pjes&#235;, nd&#235;rsa b&#235;rtham&#235;n 
hiqjani me ndihm&#235;n e nj&#235; luge apo me maj&#235;n e thik&#235;s. M&#235; pas ndajeni avokadon n&#235; 
kat&#235;r pjes&#235;, secila nga gjysmat ndahet n&#235; dy pjes&#235;. M&#235; pas hiqjani l&#235;voren me 
dor&#235;, tamam sikur po q&#235;roni nj&#235; banana, kjo b&#235;het p&#235;r t&#235; ruajtur sasin&#235; e madhe 
t&#235; karotenoideve q&#235; gjenden menj&#235;her&#235; pas l&#235;kur&#235;s. 
Gjat&#235; kontaktit me ajrin tuli i avokados mund t&#235; nxihet dhe p&#235;r ta evituar 
k&#235;t&#235; sp&#235;rkateni me l&#235;ng limoni apo uthull. 
M&#235;nyrat e sh&#235;ndetshme t&#235; p&#235;rgatitjes s&#235; avokados 
Sot n&#235; internet apo n&#235; libra gatimi gjenden shum&#235; receta ku avokado ruhet e 
pagatuar dhe n&#235; fakt kjo &#235;sht&#235; m&#235;nyra m&#235; e mir&#235; p&#235;r t&#235; p&#235;rfituar t&#235; gjitha 
vlerat nga ky frut. Vende t&#235; ndryshme sot n&#235; bot&#235; e gatuajn&#235; avocadon n&#235; m&#235;nyra 
t&#235; ndryshme. P&#235;r shembull, n&#235; Meksik&#235; e presin avokadon n&#235; copa t&#235; vogla dhe ia 
hedhin sup&#235;s s&#235; pul&#235;s pasi ajo &#235;sht&#235; gatuar. 
•Mund ta hidhni n&#235; sup&#235; 
•Mund ta shtoni n&#235; salcat e ndryshme t&#235; sallat&#235;s p&#235;r nj&#235; ngjyr&#235; mbres&#235;l&#235;n&#235;se. 

•P&#235;rzjeni avokado, qep&#235;, domate, vaj ulliri p&#235;r nj&#235; sallat&#235; t&#235; shijshme. 
•Shtojani sallatave apo sandwicheve.]]></itunes:summary>
      <enclosure url="http://v2.cri.cn/alb/rubrike/20190222avocado.m4a" type="audio/mp3" /><guid>http://v2.cri.cn/alb/rubrike/20190222avocado.m4a</guid><itunes:duration>00:05:52</itunes:duration>
      <pubDate>Fri, 22 Feb 2019 09:11:18 GMT</pubDate>
      <itunes:order>11</itunes:order>
</item>

<item>
      <title>Alibaba investon n&#235; Korporat&#235;n Nd&#235;rkomb&#235;tare t&#235; Kapitalit t&#235; Kin&#235;s</title>
      <itunes:author></itunes:author>
      <itunes:subtitle>Alibaba investon n&#235; Korporat&#235;n Nd&#235;rkomb&#235;tare t&#235; Kapitalit t&#235; Kin&#235;s</itunes:subtitle>
      <itunes:summary><![CDATA[Shum&#235; familje zhyten n&#235; d&#235;shp&#235;rim p&#235;r shkak t&#235; prekjes s&#235; nj&#235; prej 
familjar&#235;ve nga kanceri. Specialist&#235;t e sh&#235;ndetit thon&#235; se n&#235; fakt, shum&#235; lloje 
kancer&#235;sh jan&#235; vet&#235;m s&#235;mundje kronike. Pas prekjes nga kanceri, n&#235;se pacient&#235;t 
mund ta p&#235;rballojn&#235; k&#235;t&#235; s&#235;mundje me optimiz&#235;m dhe t&#235; marrin masa t&#235; duhura 
mjek&#235;sore, ata mund t&#235; b&#235;jn&#235; nj&#235; jet&#235; normale. 
N&#235; vitin 2018, n&#235; Kin&#235; u zbuluan 3 milion&#235; e 804 mij&#235; pacient&#235; t&#235; prekur nga 
tumor&#235; t&#235; ndrysh&#235;m, num&#235;r ky m&#235; i larti n&#235; bot&#235;. Shum&#235; familje nuk g&#235;zuan dot 
Vitin e Ri p&#235;r shkak t&#235; shijes s&#235; hidhur. Por me zhvillimin e teknologjis&#235; 
mjek&#235;sore, shum&#235; lloje kancer&#235;sh mund t&#235; kontrollohen dhe t&#235; analizohen si 
s&#235;mundjet kronike. Ky koncept po pranohet gradualisht nga shum&#235; pacient&#235; dhe 
familjar&#235;t e tyre. 
N&#235; vitin 2017, nj&#235; n&#235;n&#235; e re Xiao Zheng zbuloi q&#235; ishte prekur nga tumori 
nazofaringeal. At&#235; vit, djali i saj ishte m&#235; pak se 2 vje&#231;. 
&quot;N&#235; t&#235; kaluar&#235;n, mendoja se tumori ishte nj&#235; s&#235;mundje e pash&#235;rueshme. Mendova 
se me t&#39;u prekur nga kanceri, vdekja do vinte shum&#235; shpejt. Kur m&#235;sova se vuaja 
nga kjo s&#235;mundje u trondita. Mendova se isha shum&#235; e re p&#235;r t&#235; vdekur aq shpejt. 
M&#235; von&#235;, im at&#235; m&#235; shoq&#235;roi p&#235;r trajtim n&#235; spitalin e Pekinit nga mjekja Sun 
Yan. At&#235; koh&#235;, ajo m&#235; shpjegoi se &#231;far&#235; ishte tumori nazofaringeal dhe cilat 
ishin masat q&#235; duhet t&#235; nd&#235;rmerren p&#235;r trajtim. N&#235;se k&#235;mb&#235;ngulem p&#235;r nd&#235;rhyrjet 
mjek&#235;sore, do t&#235; kem p&#235;rqindje t&#235; lart&#235; t&#235; mbijetes&#235;s.&quot; 
Pas nd&#235;rhyrjeve t&#235; p&#235;rshtatshme mjek&#235;sore, Xiao Zheng mund t&#235; b&#235;j&#235; aktivitete 
t&#235; ndryshme me djalin e saj dhe mund t&#235; marr&#235; pjes&#235; n&#235; aktivitete t&#235; ndryshme 
shoq&#235;rore me miq. Mjekja e saj &#235;sht&#235; drejtore e deg&#235;s s&#235; radioterapis&#235;, Sun Yan. 
Si e sheh ajo k&#235;t&#235; s&#235;mundje? 
&quot;N&#235; t&#235; kaluar&#235;n mendohej se tumori malinj &#235;sht&#235; nj&#235; s&#235;mundje e pash&#235;rueshme. 
Por &#231;do vit, &#231;do gjysm&#235; viti, kemi disa metoda t&#235; reja t&#235; nd&#235;rhyrjes mjek&#235;sore 
dhe disa ila&#231;e t&#235; reja kund&#235;r kancerit. Kemi metod&#235;n e ekzaminimit t&#235; gjenomit. 
Tani kemi disa ila&#231;e p&#235;r terapin&#235; e synuar dhe terapin&#235; imunitare. Sipas 
gjendjes s&#235; pacientit, mund t&#235; gjejm&#235; metoda m&#235; t&#235; p&#235;rshtatshme. Pacient&#235;t mund 
t&#235; p&#235;rfitojn&#235; m&#235; shum&#235; raste dhe koha e mbijetes&#235;s mund t&#235; zgjatet. Gjat&#235; k&#235;saj 
kohe, mund t&#235; kemi m&#235; shum&#235; metoda t&#235; reja mjek&#235;sore. Prandaj, mendoj se duhet 
t&#39;i trajtojm&#235; si s&#235;mundjet kronike. N&#235;se mund t&#235; mbijetoni me q&#235;ndrim pozitiv, 
keni m&#235; shum&#235; shpresa.&quot; 
Me zhvillimin e mjek&#235;sis&#235; moderne, jan&#235; arritur rezultatet e m&#235;dha n&#235; 
trajtimin e kancerit, por procesi i trajtimit &#235;sht&#235; i gjat&#235; dhe shoq&#235;rohet me 
dhimbje t&#235; madhe. Pacient&#235;ve u nevojiten shoq&#235;rimi dhe kujdesja e familjar&#235;ve. 
Por si &#235;sht&#235; kanceri n&#235; syrin e familjar&#235;ve t&#235; pacient&#235;ve? 
Zonja Liu q&#235; punoi n&#235; Afrik&#235; p&#235;r shum&#235; vjet, m&#235;soi lajmin e prekjes s&#235; n&#235;n&#235;s 
nga kanceri i gjirit n&#235; vitin 2013. N&#235; at&#235; moment, ajo u zhyt n&#235; panik. Pas 
mjekimit prej 5 vitesh, s&#235;mundja e n&#235;n&#235;s s&#235; zonj&#235;s Liu u sh&#235;rua dhe ajo u 
&#231;liruar nga depresioni 
&quot;Kan&#235; kaluar 5 vjet prandaj tani jam shum&#235; e leht&#235;suar. Duke folur p&#235;r 
kujdesjet e familjar&#235;ve ndaj pacientes, n&#235;se ajo nuk ka nevoj&#235; t&#235; tep&#235;rt, duhet 
t&#235; jetojm&#235; n&#235; gjendje normale. N&#235; fakt, shqet&#235;simi mund t&#235; sjell&#235; ndikim negativ 
dhe t&#235; prish&#235; atmosfer&#235;n. Tani, kanceri &#235;sht&#235; nj&#235; s&#235;mundje e zakonshme. 
Pacient&#235;t dhe familjar&#235;t nuk duhet t&#235; heqin dor&#235; nga mjekimi. N&#235; fakt, zhvillimi 
mjek&#235;sor n&#235; Kin&#235; &#235;sht&#235; shum&#235; i shpejt&#235;. N&#235; t&#235;r&#235; bot&#235;n, po studiohen metodat p&#235;r 
ta sh&#235;ruar k&#235;t&#235; s&#235;mundje. Mendoj se kemi m&#235; shum&#235; shpresa n&#235; t&#235; ardhmen.&quot; 
Sipas Mjekes Sun Yan, cil&#235;sia e mjekimit t&#235; kancerit n&#235; Kin&#235; ndodhet n&#235; mesin 
e niveleve t&#235; p&#235;rparuara nd&#235;rkomb&#235;tare. N&#235; t&#235; ardhmen, ato do t&#235; p&#235;rpiqen p&#235;r t&#235; 
hartuar projektet m&#235; t&#235; holl&#235;sishme dhe m&#235; konkrete p&#235;r pacient&#235; t&#235; ndrysh&#235;m, me 
q&#235;llim t&#235; pak&#235;simit t&#235; dhimbjes s&#235; pacient&#235;ve dhe t&#235; zgjatjes s&#235; jet&#235;s. P&#235;r 
shum&#235; familje q&#235; k&#235;rkojn&#235; mjekim jasht&#235; Kin&#235;s, mjekja Sun shprehet: 
&quot;Tani niveli mjek&#235;sor i Kin&#235;s &#235;sht&#235; shum&#235; i lart&#235; n&#235; disa fusha p&#235;r trajtimin 
e kancerit. Nuk &#235;sht&#235; nevoja q&#235; t&#235; dalim jasht&#235; Kin&#235;s p&#235;r sh&#235;rbime mjek&#235;sore. 
P&#235;r shembull, n&#235; Kin&#235;, niveli i trajtimit t&#235; tumorit nazofaringeal dhe t&#235; 
kancerit t&#235; ezofagut mund t&#235; jet&#235; m&#235; i lart&#235; se n&#235; vendet e tjera. Shum&#235; nga 
studimet tona klinike jan&#235; p&#235;rfshir&#235; n&#235; librat udh&#235;rr&#235;fyes t&#235; Europ&#235;s dhe 
ShBA-s&#235; mbi trajimin e kancerit. K&#235;to tregojn&#235; se trajtimi mjek&#235;sor ndaj 
kancerit n&#235; Kin&#235; &#235;sht&#235; nj&#235; zgjedhje shum&#235; e mir&#235; p&#235;r pacient&#235;t.&quot;(Xu Guang)]]></itunes:summary>
      <enclosure url="http://v2.cri.cn/alb/rubrike/20190222kanceri.m4a" type="audio/mp3" /><guid>http://v2.cri.cn/alb/rubrike/20190222kanceri.m4a</guid><itunes:duration>00:05:21</itunes:duration>
      <pubDate>Fri, 22 Feb 2019 09:09:58 GMT</pubDate>
      <itunes:order>12</itunes:order>
</item>

<item>
      <title>Mungesa e baktereve n&#235; zorr&#235; shkak p&#235;r depresion</title>
      <itunes:author></itunes:author>
      <itunes:subtitle>Mungesa e baktereve n&#235; zorr&#235; shkak p&#235;r depresion</itunes:subtitle>
      <itunes:summary><![CDATA[Mungesa e disa baktereve specifike te zorr&#235;t mund t&#235; jet&#235; shkak p&#235;r 
&#231;rregullime depresive tek individ&#235;t, sipas studimit t&#235; botuar n&#235; revist&#235;n 
&quot;Nature Microbiology&quot; q&#235; p&#235;rfshinte dy mostra prej mbi 1 000 individ&#235; t&#235; 
ekzaminuar. 
Udh&#235;hequr nga Jeroen Raes e VIB-KU Leuven, n&#235; Belgjik&#235;, studimi gjeti se dy 
lloje t&#235; baktereve, Coprococcus dhe Dialister, jan&#235; vazhdimisht n&#235; nivel t&#235; ul&#235;t 
n&#235; zorr&#235;t e njer&#235;zve q&#235; vuajn&#235; nga depresioni, dhe p&#235;r k&#235;t&#235; arsye nj&#235; grup i 
ekspert&#235;ve kan&#235; lidhur veprimtarin&#235; e disa baktereve t&#235; zorr&#235;ve me sh&#235;ndetin 
mendor, n&#235; ve&#231;anti aft&#235;sin&#235; e baktereve p&#235;r t&#235; prodhuar nj&#235; substanc&#235; t&#235; 
ngjashme me &#39;dopamin&#235;n&#39; (edhe nj&#235; neurotransmitter lidhur me ndjenj&#235;n e 
k&#235;naq&#235;sis&#235;). 
Ekspert&#235;t kan&#235; studiuar m&#235; par&#235; gjenom&#235;n e baktereve t&#235; zorr&#235;ve t&#235; 1,054 
personave t&#235; p&#235;rfshir&#235; n&#235; projektin &quot;Flemish Gut Flora Projekt&#39;&#39; dhe m&#235; pas e 
p&#235;rs&#235;risnin analiz&#235;n n&#235; nj&#235; most&#235;r t&#235; dyt&#235; prej 1,062 individ&#235;sh q&#235; i p&#235;rkisnin 
projektit hollandez &quot;LifeLinesDEEP&quot;. 
N&#235; mostrat e ekzaminuara ka pasur edhe pacient&#235; t&#235; prekur nga &#231;rregullime 
depresive. N&#235; t&#235; dy rastet, studimet zbuluan dallimet n&#235; p&#235;rb&#235;rjen e gjenomit t&#235; 
zorr&#235;ve t&#235; individ&#235;ve t&#235; diagnostikuar me depresion n&#235; krahasim me subjektet e 
kontrollit t&#235; sh&#235;ndetsh&#235;m. 
Gjat&#235; zbulimit, shum&#235;llojshm&#235;ria e llojeve t&#235; baktereve n&#235; zorr&#235; t&#235; personave 
q&#235; vuajn&#235; nga &#231;rregullime depresive ishte m&#235; e pak&#235;t sesa e atyre pa &#231;regullime. 

&#199;far&#235; jan&#235; probiotik&#235;t? 
N&#235; vitin 2002, nj&#235; grup i p&#235;rbashk&#235;t studiuesish nga FAO dhe OBSH-ja i 
p&#235;rkufizuan probiotik&#235;t si &quot;mikro-organizma t&#235; gjalla q&#235; jan&#235; t&#235; dobishme p&#235;r 
sh&#235;ndetin ton&#235;.&quot; Me fjal&#235; t&#235; tjera, probiotik&#235;t jan&#235; &quot;bakterie t&#235; mira&quot; q&#235; 
paraqiten n&#235; zorr&#235;. Ato gjenden tek ushqimet, por edhe n&#235; form&#235; suplementi N&#235; 
aparatin tret&#235;s gjenden mbi 500 lloje t&#235; ndryshme bakteriesh. Ato ndihmoj&#235; n&#235; 
ruajtjen e sh&#235;ndetit t&#235; zorr&#235;ve, por edhe p&#235;r tretjen e ushqimeve. 
P&#235;rfitimet sh&#235;ndet&#235;sore nga probiotik&#235;t 
Studimet kan&#235; treguar se probiotik&#235;t p&#235;rmbajn&#235; vitamina B, kalcium, hekur, 
zink, bak&#235;r, magnez dhe fosfor. Disa studime t&#235; tjera kan&#235; treguar se 
probiotik&#235;t forcojn&#235; imunitetin duke rregulluar aktivitetin e limfociteve dhe 
antitrupave 
Bakteriet e mira t&#235; grupit Lactobacillus luftojn&#235; pezmatimin e mishit t&#235; 
dh&#235;mb&#235;ve, duke mund&#235;suar nj&#235; goj&#235; t&#235; sh&#235;ndetshme. 
Si funksionojn&#235; probiotik&#235;t? 
Studiuesit besojn&#235; se &#231;rregullimet n&#235; tretje ndodhin kur prishet ekuilibri i 
bakterieve t&#235; mira n&#235; zorr&#235;. Kjo mund t&#235; ndodh&#235; pas nj&#235; infeksioni ose pas 
marrjes s&#235; antibiotik&#235;ve. 
&quot;Probiotik&#235;t p&#235;rmir&#235;sojn&#235; funksionin e zorr&#235;ve,&quot; thot&#235; Stefano Guandalini, 
profesor i pediatris&#235; dhe gastroenterologjis&#235; pran&#235; Universiteti t&#235; Chicago-s. 
Ai shton se k&#235;to mikro-organizma ndihmojn&#235; gjithashtu p&#235;r t&#235; luftuar bakterien 
q&#235; shkakton diarre. 
Probiotik&#235;t dhe sistemi imunitar 
Studimet kan&#235; treguar gjithashtu se probiotik&#235;t ndihmojn&#235; n&#235; ruajtjen e nj&#235; 
sistemi t&#235; fort&#235; imunitar. &quot;N&#235; shoq&#235;rit&#235; me nivel shum&#235; t&#235; lart&#235; higjiene, kemi 
par&#235; nj&#235; rritje t&#235; theksuar t&#235; s&#235;mundjeve autoimune dhe alergjive,&quot; shton 
Guandalini p&#235;r WebMD. 
&quot;Kjo mund t&#235; ndodh&#235; p&#235;r shkak se sistemi imunitar nuk njeh bakterie t&#235; reja.&quot; 
N&#235; nj&#235; studim t&#235; dy viteve m&#235; par&#235; specialist&#235;t pran&#235; Universitetit t&#235; Yale 
arrit&#235;n n&#235; p&#235;rfundimin se probiotik&#235;t jan&#235; efektiv&#235; p&#235;r: 
- Trajtimin e diarres&#235; 
- Trajtimin e inflamacionit t&#235; zorr&#235;ve tek t&#235; porsalindurit 
- Forcojn&#235; sistemin imunitar 
-Trajtimin e vaginitis 
- Trajtimin e mykut 
Probiotik&#235;t mund t&#235; jen&#235; t&#235; dobish&#235;m edhe n&#235; uljen e rrezikut p&#235;r infektim t&#235; 

veshit, apo problemeve me fytitn dhe ftohjen. 
Ushqimet q&#235; p&#235;rmbajn&#235; probiotik&#235;： 
1. Kosi 
Kosi, sidomos ai i b&#235;r&#235; n&#235; sht&#235;pi &#235;sht&#235; nj&#235; nga probiotik&#235;t m&#235; t&#235; mir&#235;. Kosi 
p&#235;rmban mikroorganizma t&#235; r&#235;nd&#235;sish&#235;m p&#235;r t&#235; mir&#235;mbajtur flor&#235;n ton&#235; bakteriale, 
e cila na mbron ndaj mykut, helmimeve t&#235; ndryshme etj. N&#235; librin &quot; Dieta p&#235;r &#231;do 
fem&#235;r&quot; shkruhet se probiotik&#235;t arrijn&#235; t&#39;i kthejn&#235; organizmit bakteriet e mira 
n&#235; traktin digjestiv, t&#235; largojn&#235; mykun nga trupi dhe ulin rrezikun e zhvillimit 

t&#235; infeksioneve. P&#235;r k&#235;t&#235; kosi duhet konsumuar &#231;do dit&#235;. Ai ka dhe shum&#235; veti 
t&#235; tjera. 
2. Kefiri 
I ngjash&#235;m me kosin, kefiri &#235;sht&#235; nj&#235; produkt unik q&#235; p&#235;rftohet nga 
fermentimi i qum&#235;shtit dhe &#235;sht&#235; nj&#235; probotik i shk&#235;lqyer. 
Ai &#235;sht&#235; i dobish&#235;m jo vet&#235;m p&#235;r sh&#235;ndetin e zorr&#235;ve, por edhe p&#235;r sistemin 
nervor dhe metabolizmin. 
Sipas disa studimeve t&#235; fundit ka rezultuar se kefiri p&#235;rmban deri n&#235; 22 
lloje t&#235; mikroorganizmave, shumica e t&#235; cilave jan&#235; Lactobacille. 
Nj&#235; nga vetit&#235; m&#235; t&#235; mira t&#235; tij &#235;sht&#235; se normalizon mikroflor&#235;n, duke 
ndihmuar procesin e tretjes. Kefiri &#235;sht&#235; i mir&#235; edhe p&#235;r njer&#235;zit t&#235; cil&#235;t kan&#235; 
alergji. 
Ai gjithashtu ndihmon n&#235; eliminimin e toksinave nga trupi dhe parandalon 
rritjen e mikrobeve patogjene. Ashtu si edhe kosi, kefiri forcon imunitetin. Ai 
p&#235;rmban kalcium dhe &#235;sht&#235; i mir&#235; p&#235;r t&#235; gjith&#235; familjen, si dhe ka aft&#235;si t&#235; 
pushoj&#235; 
dhimbjen e kok&#235;s 
3. Turshit&#235; 
T&#235; gjitha perimet turxhi, n&#235; ve&#231;anti lakra, jan&#235; shum&#235; t&#235; pasura n&#235; bakterie 
t&#235; mira, vitamina B, A, E dhe C. 
- Stimulojn&#235; pun&#235;n e pankreasit, duke e rregulluar nivelin e sheqerit n&#235; 
gjak. 
- Ulin shtypjen e gjakut n&#235; arterie. 
- Zbusin problemet e kapsll&#235;kut 
Turshi sht&#235;pie apo turshi industriale 
Tek turshit&#235; industriale jan&#235; t&#235; pranishme sulfatet si konservues, q&#235; nuk 
k&#235;shillohen tek f&#235;mij&#235;t q&#235; vuajn&#235; nga astma, pasi shkaktojn&#235; v&#235;shtir&#235;si n&#235; 
frym&#235;marrje. Po ashtu, turshit&#235; e blera n&#235; treg p&#235;rmbajn&#235; shum&#235; uthull, gj&#235; q&#235; 
mund t&#39;ju ngacmoj&#235; stomakun. Pjesa m&#235; e madhe e turshive industriale &#235;sht&#235; e 
pasterizuar, nuk p&#235;rmban baktere t&#235; mira por p&#235;rmban sasi t&#235; m&#235;dha t&#235; krip&#235;s, 
gj&#235; q&#235; nuk &#235;sht&#235; e sh&#235;ndetshme. 
N&#235;se turshit&#235; p&#235;rgatiten vet&#235; n&#235; kushtet e sht&#235;pis&#235; 
Bakteret e mira n&#235; turshi jan&#235; m&#235; t&#235; lira se sa probiotik&#235;t e gatsh&#235;m. 
Laktobacilet ndihmojn&#235; tretjen. Enzimat gjithashtu e nxisin tretjen. 
Pastrojn&#235; organizmin 
4. &#199;okollata e zez&#235; 
Tek &#231;okollata e zez&#235; me cil&#235;si t&#235; lart&#235; gjejm&#235; 4 her&#235; m&#235; shum&#235; probiotik&#235;, se 
tek kosi, dhe kjo &#235;sht&#235; vet&#235;m nj&#235; nga dobit&#235; e &#231;okollat&#235;s s&#235; zez&#235;. Studimet e 
fundit kan&#235; treguar se fal&#235; rreth 300 p&#235;rb&#235;r&#235;sve t&#235; ndrysh&#235;m q&#235; gjenden tek 
&#231;okollata e zez&#235; mund t&#235; keni shum&#235; p&#235;rfitime nga konsumimi i saj. Nj&#235; prej 
dobive m&#235; t&#235; spikatura t&#235; &#231;okollat&#235;s s&#235; zez&#235; &#235;sht&#235; se ajo ndihmon n&#235; 
parandalimin e s&#235;mundjeve kardiovaskulare dhe tumoreve. Ajo p&#235;rmban shum&#235; 
antioksidues, t&#235; cil&#235;t mbrojn&#235; organizmin nga s&#235;mundjet, duke p&#235;rfshir&#235; edhe 
shfaqjen e tumoreve. 
Me konsumimin e &#231;okollat&#235;s s&#235; zez&#235;, rritet edhe niveli i endorfinave t&#235; cilat 
mes t&#235; tjerave leht&#235;sojn&#235; dhimbjet n&#235; trup. &#199;okollatat q&#235; p&#235;rmbajn&#235; mbi 70% 
kakao kan&#235; rezultuar efikase edhe p&#235;r dob&#235;sim pasi ato kontribuojn&#235; p&#235;r 
shkrirjen e yndyrnave. Ajo gjithashtu p&#235;rmir&#235;son pun&#235;n e trurit, dhe lufton 
koll&#235;n. 
Kimchi &#235;sht&#235; nj&#235; form&#235; e lakr&#235;s turshi n&#235; Azi. &#203;sht&#235; shum&#235; pikante dhe &#235;sht&#235; 
nj&#235; shoq&#235;ruese e mir&#235; e ushqimit n&#235; disa vende aziatike. P&#235;rve&#231; probiotik&#235;ve q&#235; 
p&#235;rmban, Kimchi &#235;sht&#235; dhe nj&#235; burim i shk&#235;lqyer i beta-karotenit, kalciumit, 
hekurit dhe vitaminave A, C, B1 dhe B2. Kimchi &#235;sht&#235; vler&#235;suar si nj&#235; nga 
ushqimet m&#235; t&#235; mira probiotike. 
6. &#199;aji &quot;Kombucha&quot; 
Ky &#235;sht&#235; nj&#235; form&#235; &#231;aji i fermentuar, q&#235; p&#235;rmban nj&#235; sasi t&#235; lart&#235; bakteriesh 
t&#235; mira. Ky &#231;aj &#235;sht&#235; p&#235;rdorur p&#235;r shekuj dhe besohet se ndihmon n&#235; rritjen e 
energjis&#235;, ju forcon sh&#235;ndetin dhe ndoshta redukton edhe pesh&#235;n tuaj trupore. 
Megjithat&#235; ky &#231;aj mund t&#235; mos jet&#235; nj&#235; zgjidhje e mir&#235; sidomos p&#235;r ata 
persona q&#235; kan&#235; vuajtur m&#235; par&#235; nga candida]]></itunes:summary>
      <enclosure url="http://v2.cri.cn/alb/rubrike/20190215mungesa.m4a" type="audio/mp3" /><guid>http://v2.cri.cn/alb/rubrike/20190215mungesa.m4a</guid><itunes:duration>00:06:04</itunes:duration>
      <pubDate>Fri, 15 Feb 2019 08:08:13 GMT</pubDate>
      <itunes:order>13</itunes:order>
</item>

<item>
      <title>Sh&#235;ndeti i kockave gjat&#235; gjith&#235; jet&#235;s</title>
      <itunes:author></itunes:author>
      <itunes:subtitle>Sh&#235;ndeti i kockave gjat&#235; gjith&#235; jet&#235;s</itunes:subtitle>
      <itunes:summary><![CDATA[Kocka &#235;sht&#235; nj&#235; nga organet m&#235; t&#235; forta t&#235; trupit ton&#235; me funksione shum&#235; t&#235; 
r&#235;nd&#235;sishme, si st&#235;rvitje, mb&#235;shtetje dhe mbrojtje e trupit, rezerva mineralesh 
etj. Palca e kock&#235;s ka funksionin e prodhimit t&#235; gjakut. Rritja dhe zhvillimi i 
sh&#235;ndetsh&#235;m i kockave luan rol t&#235; r&#235;nd&#235;sish&#235;m p&#235;r t&#235;r&#235; jet&#235;n. 
Kockat e f&#235;mij&#235;s rriten n&#235; m&#235;nyr&#235; aktive 
Trupi i f&#235;mij&#235;s ndodhet n&#235; faz&#235;n e rritjes shum&#235; t&#235; shpejt&#235;, kur metabolizmi 
i trupit &#235;sht&#235; edhe shum&#235; aktiv. Kjo &#235;sht&#235; edhe faza e r&#235;nd&#235;sishme e rritjes s&#235; 
kockave, q&#235; ndikohet nga shum&#235; elemente t&#235; ndryshme, si geni, ushqimi, 
metabolizimi i kalciumit e fosforit, st&#235;rvitje, hormonia etj. 
Kalciumi dhe fosfori jan&#235; elementet kryesore t&#235; kockave, t&#235; cilat luajn&#235; rol 
bashk&#235;rendues p&#235;r nxitjen e formimit t&#235; kockave. Pas lindjes s&#235; foshnj&#235;s, duhet 
t&#39;i kushtohet v&#235;mendje e madhe konsumit t&#235; kalciumit. 
N&#235; periudh&#235;n e ushqimit t&#235; foshnj&#235;s me gji, f&#235;mij&#235;t mund t&#235; marrin sasi t&#235; 
mjaftueshme t&#235; kalciumit p&#235;rmes qum&#235;shtit t&#235; gjirit. Por me rritjen e m&#235;tejshme, 
f&#235;mij&#235;t duhet t&#235; marrin m&#235; shum&#235; kalcium n&#235;p&#235;rmjet ushqimeve t&#235; tjera, p&#235;r 
shembull, peshk, mish, fasule etj. Nj&#235; f&#235;mije n&#235;n 2 vje&#231; i nevojitet afro 
400-600 mg kalcium n&#235; dit&#235;. F&#235;mij&#235;s 3-12 vje&#231; i nevojitet 800-1000 mg kalcium n&#235; 
dit&#235;. 
Vitamina D &#235;sht&#235; elementi i r&#235;nd&#235;sish&#235;m p&#235;r rregullimin e metabolizimit t&#235; 
fosforit. Mungesa e vitamin&#235;s D mund t&#235; shkaktoj&#235; &#231;rregullimin e metabolizimit 
t&#235; kalciumit dhe t&#235; fosforit, mund t&#235; sjell&#235; rakitizmin e shformimin e f&#235;mij&#235;s. 
Pas konsumit t&#235; ushqimeve q&#235; p&#235;rfshijn&#235; vitamin&#235;n D, rrezet ultravjollc&#235; n&#235; 
l&#235;kur&#235; mund t&#235; nxisin thithjen e k&#235;saj vitamine. Prandaj, f&#235;mij&#235;t duhet t&#235; 
q&#235;ndrojn&#235; m&#235; shum&#235; n&#235; diell. 
P&#235;rve&#231; ushqimeve, st&#235;rvitja &#235;sht&#235; nj&#235; metod&#235; e mir&#235; p&#235;r rritjen e kockave. 
Sportet mund t&#235; nxitin metabolizimin e kockave dhe metabolizimin e kalciumit e 
t&#235; fosforit. St&#235;rvitja mund t&#235; nxjerr&#235; mbetjet e mineraleve brenda kockave dhe 
t&#235; nxit&#235; rritjen e tyre. 
Adoleshent&#235;t duhet t&#235; parandalojn&#235; shformimin e kockave 
Kockat e adoleshent&#235;ve kan&#235; elasticitet dhe fort&#235;si t&#235; madhe. N&#235; k&#235;t&#235; 
periudh&#235;, n&#235;se nuk i kushtohet v&#235;mendje e lart&#235; p&#235;rgatitjes s&#235; zakoneve t&#235; mira 
t&#235; uljes dhe q&#235;ndrimit, mund t&#235; shkaktohet shformimi i kockave. 
Thyerja e kockave &#235;sht&#235; nj&#235; problem i madh n&#235; procesin e rritjes s&#235; kockave 
t&#235; adoleshent&#235;ve. Sipas hetimeve, vitet e fundit, &#235;sht&#235; shtuar p&#235;rqindja e 
thyerjes s&#235; kockave, e cila luan rol t&#235; r&#235;nd&#235;sish&#235;m p&#235;r sh&#235;ndetin fizik e 
psikologjik, p&#235;r rritjen normale t&#235; trupit t&#235; tyre. Elementet e rrezikshme t&#235; 
thyerjes s&#235; kockave jan&#235; t&#235; shumta, si st&#235;rvitja, aksidentet automobilistike 
etj. 
Masat parandaluese dhe t&#235; kujdesshme p&#235;r thyerjen e kockave: 
1. Informimi i duhur para st&#235;rvitjes: prind&#235;rit dhe m&#235;suesit e edukimit fizik 
duhet t&#235; m&#235;sojn&#235; njohurit&#235; p&#235;rkat&#235;se si arsyet e thyerjes s&#235; kockave, anatomin&#235; 
e kockave etj. Ata do t&#39;u m&#235;sojn&#235; t&#235; rinjve p&#235;r metodat e duhura t&#235; st&#235;rvitjes, 
metodat e mbrojtjes s&#235; kockave dhe t&#235; muskujve, duke shmangur plagosjet e 
shkaktuara nga st&#235;rvitjet e parregullta. 
2. Informimi mbi sigurin&#235;: tek adoleshent&#235;t duhet t&#235; shtohen njohurit&#235; dhe 
p&#235;rgatiten m&#235;simet mbi metodat vet&#235;mbrojt&#235;se. F&#235;mij&#235;t mund t&#235; kuptojn&#235; r&#235;nd&#235;sin&#235; 
e veprimeve t&#235; rregullta t&#235; p&#235;rdit&#235;shme. 
3. Dieta e sh&#235;ndetshme: p&#235;rcaktohet dieta e sh&#235;ndetshme p&#235;r adoleshent&#235;t dhe 
garantohet struktura e arsyeshme e diet&#235;s. Duhet t&#39;i informojm&#235; adoleshent&#235;t p&#235;r 
d&#235;met q&#235; sjellin pirja e duhanit dhe konsumi i pijeve alkoolike. 
Dend&#235;sia e kockave arrin n&#235; nivelin kulm n&#235; mosh&#235;n e mesme 
Pas adoleshenc&#235;s, shpejt&#235;sia e rritjes s&#235; dend&#235;sis&#235; s&#235; kockave sa vjen dhe 
ngadal&#235;sohet. Nga mosha 20-29 vje&#231;are, dend&#235;sia e kockave rritet ngadal&#235; me nj&#235; 
shpejt&#235;si 0.5%-1%. Nga mosha 30 vje&#231;e deri n&#235; mosh&#235;n 39 vje&#231;e, dend&#235;sia e 
kockave arrin kulmin dhe mbetet e q&#235;ndrueshme. Kjo gjendje mund t&#235; vazhdoj&#235; p&#235;r 
5-10 vjet. M&#235; von&#235;, me rritjen e mosh&#235;s dhe ndryshimin e nivelit hormonal, 
metabolizmi i kockave hyn n&#235; periudh&#235;n e uljes s&#235; dend&#235;sis&#235; s&#235; kockave dhe nis 
humbja e mas&#235;s kockore n&#235; sasi t&#235; vog&#235;l. 
Dend&#235;sia e kockave t&#235; njer&#235;zve n&#235; mosh&#235;n e mesme ndikohet kryesisht nga k&#235;to 
elemente: 
1.Pirja e duhanit: Nikotin&#235;t e p&#235;rfshira n&#235; duhan mund t&#235; frenojn&#235; sekretimin 
e estrogenit dhe t&#235; stimulojn&#235; aktivitetin e osteoklastit, duke shkaktuar 
humbjen e m&#235;tejshme t&#235; sasis&#235; kockore. 
2. Konsumi i pijeve alkoolike: konsumi i etanolit n&#235; sasi t&#235; madhe mund t&#235; 
shkaktoj&#235; osteoporoz&#235;. Etanoli shkakton ndikimet ndaj stomakut dhe zorr&#235;s, duke 
frenuar p&#235;rthithjen e kalciumit. P&#235;rve&#231; k&#235;saj, etanoli ndikon qarkullimin e 
m&#235;l&#231;is&#235; dhe frenon prodhimin e vitamin&#235;s D3, duke d&#235;mtuar ekulibrin e 
mikro-struktur&#235;s s&#235; kockave dhe r&#235;nd&#235;suar humbjen e kockave. 
3.St&#235;rvitja: St&#235;rvitja luan rolin pozitiv p&#235;r p&#235;rmir&#235;simin e dend&#235;sis&#235; s&#235; 
kockave. St&#235;rvitjet e p&#235;rshtatshme mund t&#235; nxit&#235; qarkullimin e gjakut, rritjen e 
formimin e kockave. N&#235; t&#235; nj&#235;jt&#235;n koh&#235;, st&#235;rvitjet mund t&#235; nxitin l&#235;vizjen e 
stomakut dhe t&#235; zorr&#235;s, t&#235; shtoj&#235; thithjen kalciumit nga zorra. Por n&#235; k&#235;t&#235; 
mosh&#235;, shtohen edhe rreziqet e thyerjes s&#235; kockave nga st&#235;rvitjet e 
pap&#235;rshtatshme. Prandaj, duhet t&#235; keni kujdes p&#235;r llojin dhe intensitetin e 
st&#235;rvitjes. 
Shum&#235; elemente shkaktojn&#235; humbjen e kockave n&#235; mosh&#235;n e vjet&#235;r 
Pas mosh&#235;s 40-vje&#231;are, kockat e trupit pak&#235;sohen me 2%-3% n&#235; vit. Pas mosh&#235;s 
65-vje&#231;are, kemi hyr&#235; n&#235; periudh&#235;n zyrtare t&#235; humbjes s&#235; dend&#235;sis&#235; s&#235; kockave. 
Me rritjen e mosh&#235;s do t&#235; ulet sasia e ushqimeve t&#235; konsumuara, do t&#235; 
dob&#235;sohet aft&#235;sia e p&#235;rthithjes s&#235; vitamin&#235;s D dhe kalciumit nga zorra. N&#235; t&#235; 
nj&#235;jt&#235;n koh&#235;, me uljen e st&#235;rvitjes n&#235; natyr&#235; reduktohet vitamina D n&#235; 
organiz&#235;m. 
Me rritjen e mosh&#235;s, struktura fizike e kockave t&#235; personave t&#235; moshuar do t&#235; 
ket&#235; edhe ndryshimet p&#235;rkat&#235;se. Sasia e p&#235;rgjithshme e mineraleve t&#235; personave 
t&#235; moshuar ndodhet n&#235; nivelin e ul&#235;t. Osteoporoza &#235;sht&#235; problemi i zakonsh&#235;m tek 
t&#235; moshuarit. Prandaj, rreziqet e thyerjes s&#235; kockave jan&#235; shtuar shum&#235; p&#235;r 
personat e moshuar. 
Masat e p&#235;rshtatshme p&#235;r shtyrjen e humbjes s&#235; kockave 
Rregullimi i struktur&#235;s s&#235; ushqimeve: t&#235; moshuarit duhet t&#235; marrin kalcium 
dhe vitamin&#235; D t&#235; mjaftuesh&#235;m p&#235;rmes diet&#235;s. Qum&#235;shti dhe n&#235;nproduktet e tij, 
prodhimet e detit dhe fasulet jan&#235; ushqimet q&#235; kan&#235; shum&#235; kalcium. P&#235;rve&#231; 
k&#235;tyre, k&#235;rpudhat, m&#235;l&#231;it&#235;, vez&#235;t dhe ushqimet e tjera q&#235; kan&#235; vitamin&#235; D jan&#235; 
shum&#235; t&#235; nevojshme p&#235;r t&#235; moshuarit. 
St&#235;rvitjet e lehta n&#235; natyr&#235;: st&#235;rvitjet fizike jo shum&#235; t&#235; forta mund t&#235; 
leht&#235;sojn&#235; fenomenin e reduktimit t&#235; mas&#235;s kockore. P&#235;r shkak t&#235; 
karakteristikave t&#235; ve&#231;anta t&#235; t&#235; moshuarve, duhet t&#235; merren kryesisht me 
aerobi, ecje t&#235; shpejt&#235;, vrap i ngadalt&#235;, not, Taiji etj. Duhet t&#235; shmangen 
st&#235;rvitjet e forta. Nga ana tjet&#235;r, duhet t&#235; q&#235;ndrojm&#235; n&#235; drit&#235;n e diellit p&#235;r 
20-30 minuta. 
Ndryshimi i shprehive negative: pirja e duhanit mund t&#235; shtoj&#235; d&#235;mtimin e 
kockave dhe humbjen e kalciumit nga kocka. Konsumi i tep&#235;rt i pijeve alkoolike 
mund t&#235; shkaktoj&#235; pengesa p&#235;r metabolizimin e kockave. Konsumi i kafes&#235; s&#235; fort&#235; 
mund t&#235; shtoj&#235; humbjen e kalciumit p&#235;rmes urin&#235;s. N&#235;se ndryshohen k&#235;to zakone, 
mund t&#235; shtyni fenomenin e osteoporoz&#235;s. (Xu Guang)]]></itunes:summary>
      <enclosure url="http://v2.cri.cn/alb/rubrike/20190215kockat.m4a" type="audio/mp3" /><guid>http://v2.cri.cn/alb/rubrike/20190215kockat.m4a</guid><itunes:duration>00:05:40</itunes:duration>
      <pubDate>Fri, 15 Feb 2019 08:07:02 GMT</pubDate>
      <itunes:order>14</itunes:order>
</item>

<item>
      <title>Qet&#235;sia dhe leht&#235;sia n&#235; faz&#235;n e fundit t&#235; jet&#235;s</title>
      <itunes:author></itunes:author>
      <itunes:subtitle>Qet&#235;sia dhe leht&#235;sia n&#235; faz&#235;n e fundit t&#235; jet&#235;s</itunes:subtitle>
      <itunes:summary><![CDATA[Duhet t&#39;i kushtojm&#235; v&#235;mendje t&#235; madhe cil&#235;sis&#235; dhe gjat&#235;sis&#235; s&#235; jet&#235;s. 
Themi lamtumir&#235; n&#235; m&#235;nyr&#235; t&#235; leht&#235; 
&quot;Kam shum&#235; dhimbje n&#235; t&#235;r&#235; trupin, kur pi uj&#235; mund ta ndiej dhimbjen nga 
gryka deri n&#235; stomak. M&#235; b&#235;ni edhe nj&#235; qet&#235;sues me Dolantin, dua t&#235; fle gjum&#235;.&quot; 
Kur mjek&#235;t kontrollojn&#235; pacient&#235;t e torturuar nga dhimbjet, mund t&#235; d&#235;gjojn&#235; 
shpesh k&#235;to fjal&#235;, por sasia e Dolantin-it e p&#235;rdorur ka arritur n&#235; kufirin e 
sip&#235;rm. Shum&#235; vullnetar&#235; shoq&#235;rues n&#235; dhomat e spitalit pat&#235;n e v&#235;n&#235; re k&#235;t&#235; gj&#235; 
tek pacient&#235;t me tumor. 
Prej vjesht&#235;s s&#235; vitit 2016, nj&#235; grup vullnetar&#235;sh nisi praktik&#235;n mjek&#235;sore 
p&#235;r leht&#235;simin e dhimbjeve t&#235; pacient&#235;ve dhe bisedoi me t&#235; s&#235;mur&#235;t me tumor n&#235; 
faz&#235;n e vonshme. Pjes&#235; e bisedimeve ishin njohurit&#235; mbi tumorin, sh&#235;ndetin, 
efektet an&#235;sore, k&#235;naq&#235;sia p&#235;r jet&#235;n shoq&#235;rore e familjare. 
Zv-drejtori i deg&#235;s s&#235; mjek&#235;sis&#235; geriatrike t&#235; Spitalit t&#235; Kolegjit Mjek&#235;sor 
t&#235; Bashkimit t&#235; Pekinit, Ning Xiaohong tha se sipas Organizat&#235;s Bot&#235;rore t&#235; 
Sh&#235;ndet&#235;sis&#235;, kujdesjet leht&#235;suese (palliative care) jan&#235; masa mjek&#235;sore 
ruajt&#235;se p&#235;r pacient&#235;t me s&#235;mundjet t&#235; pash&#235;rueshme, me q&#235;llim t&#235; kontrollit t&#235; 
dhimbjes dhe fenomeneve t&#235; tjera p&#235;rkat&#235;se, duke p&#235;rmir&#235;suar cil&#235;sin&#235; e jet&#235;s s&#235; 
pacient&#235;ve. Kujdesjet leht&#235;suese mund t&#235; leht&#235;sojn&#235; mbi 90% t&#235; dhimbjeve fizike, 
psikologjike dhe shpirt&#235;rore t&#235; pacient&#235;ve t&#235; prekur nga tumori n&#235; grad&#235; t&#235; 
fundit. N&#235; Britanin&#235; e Madhe, Singapor, rajonin kinez t&#235; Tajvanit etj., procesi 
i zhvillimit t&#235; kujdesjeve leht&#235;suese zgjat p&#235;r afro 10 vite, i cili kalon n&#235;p&#235;r 
k&#235;to faza: sh&#235;rbimet familjare, kujdesjet dhe p&#235;rkrahjet e fondacioneve, formimi 
i deg&#235;s mjek&#235;sore t&#235; kujdesjes leht&#235;suese deri n&#235; p&#235;rkrahjen qeveritare. 
N&#235; faz&#235;n e fundit t&#235; jet&#235;s s&#235; pacient&#235;ve t&#235; prekur nga tumori, duhet t&#235; 
p&#235;rzgjedhim metodat m&#235; t&#235; p&#235;rshtatshme mjek&#235;sore. Por shum&#235; familjar&#235; t&#235; 
pacient&#235;ve pyesin ende: &quot;kur mund t&#235; sh&#235;rohet s&#235;mundja?&quot; &quot;A mund t&#235; sh&#235;rohet kjo 
s&#235;mundje?&quot; 
&quot;Njoftimi i lajmit t&#235; keq &#235;sht&#235; nj&#235; teknik&#235; e ve&#231;ant&#235; mjek&#235;sore, q&#235; &#235;sht&#235; 
shum&#235; e v&#235;shtir&#235; p&#235;r familjar&#235;t,&quot; u shpreh Ning Xiaohong. N&#235;se familjar&#235;t do t&#235; 
p&#235;rballen me k&#235;t&#235; sfid&#235;, nuk e di si t&#39;ua tregoj&#235; pacient&#235;ve lajmin e keq, duhet 
t&#235; k&#235;rkojn&#235; ndihm&#235; nga mjek&#235;t. Jo vet&#235;m mjek&#235;t, por edhe familjar&#235;t duhet t&#235; 
ndihmojn&#235; pacient&#235;t p&#235;r t&#235; kaluar faz&#235;n m&#235; t&#235; fundit t&#235; jet&#235;s s&#235; tyre dhe duhet 
ta v&#235;n&#235; vullnetin e pacient&#235;ve n&#235; vendin e par&#235;. 
Duhet t&#39;u japin pacient&#235;ve rastin e njohjes s&#235; faktit. Nj&#235; paciente mbi 60 
vje&#231;e u prek nga tumori i fshik&#235;z&#235;s s&#235; t&#235;mthit dhe qelizat kancerogjene ishin 
p&#235;rhapur n&#235; organet e tjera t&#235; trupit. Ajo kishte edem&#235; serioze n&#235; t&#235; gjith&#235; 
trupin. Duke par&#235; p&#235;rkeq&#235;simin e m&#235;tejsh&#235;m t&#235; gjendjes sh&#235;ndet&#235;sore t&#235; 
pacientes, mjeku mendoi se s&#39;mund t&#235; b&#235;hen nd&#235;rhyrje serioze mjek&#235;sore kund&#235;r 
s&#235;mundjes. Pas diskutimeve me koleg&#235;t e tjer&#235;, Ning Xiaohong b&#235;ri nj&#235; vendim p&#235;r 
t&#235; leht&#235;suar dhimbjet e pacient&#235;ve me p&#235;rpjekjet m&#235; t&#235; m&#235;dha, duke i dh&#235;n&#235; asaj 
qet&#235;sin&#235; n&#235; koh&#235;t e vonshme t&#235; jet&#235;s. Duke iu referuar fenomenit t&#235; 
pafuqishm&#235;ris&#235; dhe anoreksis&#235; s&#235; pacientes, mjek&#235;t i injektuan asaj 
glukokortikoid dhe deksametazon n&#235; sasi t&#235; vog&#235;l, edemat n&#235; gjymtyr&#235;t e poshtme 
t&#235; pacientes filluan leht&#235;simin shum&#235; shpejt. N&#235; dit&#235;n e 3-t&#235;, pacientja foli 
dhe qeshi: &quot;Mbr&#235;m&#235; fjeta m&#235; mir&#235; gjum&#235;!&quot; Bisedimet gjithashtu mund t&#235; leht&#235;sojn&#235; 
dhimbjet e pacientit. P&#235;r nj&#235; paciente t&#235; prekur nga kanceri i vezores i faz&#235;s 
s&#235; vonshme, vullnetar&#235;t b&#235;n&#235; bisedimet prej 4 or&#235;sh me t&#235;. Kjo paciente e 
moshuar jo vet&#235;m u p&#235;rgjigj p&#235;r t&#235; gjitha pyetjet, por foli gjithashtu mbi 
konfliktet e familjes dhe shqet&#235;simet e brendshme. 
Kujdesjet leht&#235;suese s&#39;&#235;sht&#235; dor&#235;heqja nga mjekimi. P&#235;r pacient&#235;t e prekur 
nga kanceri i vonsh&#235;m, disa pacient&#235; jan&#235; tep&#235;r t&#235; dob&#235;t dhe mjek&#235;t duhet t&#235; 
japin dor&#235;heqjen nga kimioterapia p&#235;r ta. Por mjek&#235;t duhet t&#235; komunikojn&#235; 
plot&#235;sisht me pacient&#235;t dhe t&#39;ua leht&#235;sojn&#235; dhimbjet atyre me metoda mjek&#235;sore, 
duke i dh&#235;n&#235; p&#235;rkrahje. 
P&#235;rballimi i vdekjes 
&quot;Kafeneja e vdekjes&quot; &#235;sht&#235; aktiviteti i sallon-it i nisur nga Wang Ying n&#235; 2 
vitet e fundit. Wang Ying do t&#235; ftoj&#235; familjar&#235;t e pacient&#235;ve t&#235; prekur nga 
tumori dhe personat me interes p&#235;r t&#235; marr&#235; pjes&#235; n&#235; k&#235;to aktivitete, ku do t&#235; 
shp&#235;rndajn&#235; opinionet dhe p&#235;rvojat p&#235;rkat&#235;se mbi vdekjen. N&#235; vitin 2008, Wang 
Ying krijoi Qendr&#235;n e Zhvillimit t&#235; Kujdesjes s&#235; Jet&#235;s n&#235; zon&#235;n Pudong t&#235; 
Shangait, ku b&#235;ri trajnimet e sh&#235;rbimeve p&#235;r shoq&#235;rimin e vullnetar&#235;ve ose t&#235; 
infermier&#235;ve ndaj pacient&#235;ve p&#235;r koh&#235;t e vonshme t&#235; jet&#235;s s&#235; tyre, p&#235;r t&#235; 
p&#235;rmir&#235;suar cil&#235;sin&#235; e jet&#235;s s&#235; familjeve t&#235; prekura nga kanceri dhe t&#235; forcuar 
aft&#235;sin&#235; e tyre p&#235;rball&#235; goditjeve t&#235; sjella nga vdekja. Sipas v&#235;zhgimeve t&#235; 
Wang Ying-ut, afro 50% e t&#235; s&#235;mur&#235;ve nuk iu tregua p&#235;r s&#235;mundjen e tyre t&#235; 
r&#235;nd&#235;, p&#235;r shkak se familjar&#235;t e tyre kan&#235; merak p&#235;r goditjen psikologjike q&#235; 
mund t&#235; marr&#235; i s&#235;muri. Por nga ana tjet&#235;r i s&#235;muri do t&#235; ket&#235; ankth, pasi ai 
nuk e di nga &#231;far&#235; vuan sakt&#235;sisht dhe mund t&#235; dyshoj&#235; efektet mjek&#235;sore t&#235; 
trajtimit. Disa t&#235; s&#235;mur&#235; mund t&#235; mendojn&#235; se ata jan&#235; ndaluar nga t&#235; af&#235;rmit e 
tyre. 
Vullnetar&#235;t do t&#235; flasin me familjar&#235;t e t&#235; s&#235;mur&#235;ve n&#235; k&#235;t&#235; m&#235;nyr&#235;: &quot;&#203;sht&#235; 
m&#235; mir&#235; q&#235; t&#39;ua tregoni s&#235;mundjen e v&#235;rtet&#235;, t&#235; s&#235;mur&#235;t mund t&#235; b&#235;jn&#235; 
planifikimin p&#235;r jet&#235;n e mbetur.&quot; Por disa t&#235; af&#235;rmit s&#39;mund t&#235; bisedojn&#235; k&#235;t&#235; 
tem&#235; me t&#235; s&#235;mur&#235;t. Atyre u nevojtet ndihma e pal&#235;s s&#235; tret&#235; p&#235;r t&#39;ja th&#235;n&#235;. 
Wang Ying b&#235;ri shum&#235; trajnime p&#235;r vullnetar&#235;t dhe familjar&#235;t e pacient&#235;ve mbi 
metodat e p&#235;rshtatshme t&#235; bisedimeve me k&#235;t&#235; tem&#235;. T&#235; af&#235;rmit mund t&#235; njohin 
para kohe reagimet e mundshme t&#235; pacient&#235;ve dhe t&#235; din&#235; m&#235;nyrat e p&#235;rballimit. 
Gjyshja Dong mbi 101 vje&#231;e u prek nga kanceri i m&#235;l&#231;is&#235; p&#235;r 6 vite dhe 
qelizat e kancerit u p&#235;rhap&#235;n n&#235; organet e tjera t&#235; trupit. Shum&#235; organet e saj 
nuk funksionojn&#235; dhe ajo ka edem&#235; serioze n&#235; t&#235;r&#235; trupin. &#199;do dit&#235;, ajo 
injektohet nga mbi 2 litra ila&#231;e t&#235; l&#235;ngshme. Pas vler&#235;simeve t&#235; p&#235;rgjithshme, 
mjek&#235;t jan&#235; t&#235; mendimit se gjyshja Dong ndodhet n&#235; faz&#235;n e fundit t&#235; jet&#235;s dhe 
duhet ta marrim masat e mjekimit qet&#235;sues e leht&#235;sues. Ata sugjerojn&#235; ndalimin e 
masave t&#235; nd&#235;rhyrjes mjek&#235;sore dhe p&#235;rkrahjeve t&#235; tep&#235;rta ushqyese, por duhet t&#235; 
marrin masat p&#235;r ta leht&#235;suar dhimbjet n&#235; trup. Pas komunikimit t&#235; plota mes 
vullnetar&#235;ve dhe familjar&#235;ve t&#235; gjyshes Dong, t&#235; af&#235;rmit e saj pranuan m&#235; n&#235; 
fund k&#235;t&#235; projekt t&#235; mjekimit leht&#235;sues.
Sipas sugjerimeve t&#235; vullnetar&#235;ve, n&#235; faz&#235;n e fundit t&#235; jet&#235;s s&#235; gjyshes 
Dong, &#231;do familjar i saj shprehu &quot;fal&#235;nderimet&quot;, &quot;keqardhjet&quot;, &quot;dashurin&#235;&quot; dhe 
&quot;lamtumir&#235;n&quot;. Pas zbatimit t&#235; projektit mjek&#235;sor leht&#235;sues, ishin asgj&#235;suar 
endemat e trupit t&#235; gjyshes Dong, t&#235; gjith&#235; familjar&#235;t fol&#235;n fjal&#235;t e fundit me 
gjyshen Dong, e cila u largua nga familjar&#235;t n&#235; qet&#235;si dhe leht&#235;si. 
Dame Cicely Mary Saunders, krijuesja e kujdesjeve leht&#235;suese (palliative 
care) ka th&#235;n&#235;: &quot;Duhet t&#39;i kushtojm&#235; v&#235;mendje t&#235; madhe cil&#235;sis&#235; si dhe gjat&#235;sis&#235; 
s&#235; jet&#235;s.&quot;(Xu Guang)]]></itunes:summary>
      <enclosure url="http://v2.cri.cn/alb/rubrike/20190208qetesia.m4a" type="audio/mp3" /><guid>http://v2.cri.cn/alb/rubrike/20190208qetesia.m4a</guid><itunes:duration>00:06:41</itunes:duration>
      <pubDate>Mon, 11 Feb 2019 07:14:03 GMT</pubDate>
      <itunes:order>15</itunes:order>
</item>

<item>
      <title>Lumturia sipas filozof&#235;ve</title>
      <itunes:author></itunes:author>
      <itunes:subtitle>Lumturia sipas filozof&#235;ve</itunes:subtitle>
      <itunes:summary><![CDATA[Lumturia. &#203;sht&#235; di&#231;ka q&#235; t&#235; gjith&#235; e duam. 
Por &#231;far&#235; &#235;sht&#235; sakt&#235;sisht lumturia? A mund ta p&#235;rshkruajm&#235; me nj&#235; fjali? 
N&#235;se nuk jeni t&#235; sigurt p&#235;r p&#235;rcaktimin e sakt&#235; t&#235; lumturis&#235;, nuk jeni t&#235; 
vetmit. Shum&#235; filozof&#235; kan&#235; ide shum&#235; t&#235; ndryshme p&#235;r at&#235; q&#235; &#235;sht&#235; lumturia dhe 
si mund t&#235; arrihet. 
D&#235;shironi t&#235; kuptoni se si filozof&#235;t e ndrysh&#235;m p&#235;rcaktojn&#235; lumturin&#235;? 
1．Pik&#235;pamja e Aristotelit p&#235;r lumturin&#235; 
Aristoteli thoshte, &quot;Lumturia varet nga vetja jon&#235;&quot; dhe besonte se lumturia 
ishte q&#235;llimi p&#235;rfundimtar i ekzistenc&#235;s njer&#235;zore. 
N&#235; vend q&#235; ta shihte lumturin&#235; si di&#231;ka q&#235; mund ta p&#235;rjetoni pas kalimit t&#235; 
nj&#235; prove, ose kur arg&#235;toheni me miqt&#235;, Aristoteli mendonte se lumturia ishte 
nj&#235; mas&#235; e gjith&#235; jet&#235;s t&#235;nde dhe sa mir&#235; e keni jetuar at&#235;. 
Ai mendonte se lumturia ishte nj&#235; q&#235;llim fundor, jo vet&#235;m nj&#235; ndjenj&#235; 
momentale. 
Aristoteli besonte se t&#235; gjitha gj&#235;rat e m&#235;poshtme ishin t&#235; r&#235;nd&#235;sishme, kur 
p&#235;rpiqeni t&#235; arrini lumturin&#235;: 
Sh&#235;ndeti; 
Parat&#235;; 
Miq&#235;sit&#235;; 
Marr&#235;dh&#235;niet; 
Dija. 
Sipas Aristotelit, vendimet q&#235; merrni, jan&#235; jasht&#235;zakonisht t&#235; r&#235;nd&#235;sishme. 
Pra, ai mendonte se n&#235; vend t&#235; zgjedhjes s&#235; opsioneve q&#235; japin k&#235;naq&#235;si t&#235; 
&#231;astit, duhet t&#235; p&#235;rpiqemi t&#235; sillemi n&#235; m&#235;nyra q&#235; sigurojn&#235; p&#235;rfitime 
afatgjata. P&#235;r shembull, t&#235; dal&#235;sh t&#235; b&#235;sh vrap, n&#235; vend se t&#235; rrish ulur n&#235; 
divan gjat&#235; gjith&#235; mbr&#235;mjes. 
Pik&#235;pamja e Kantit p&#235;r lumturin&#235; 
Kant thoshte: &quot;Lumturia &#235;sht&#235; p&#235;rmbushja e t&#235; gjitha prirjeve tona&quot;. 
Por cilat jan&#235; k&#235;to prirje? 
E para, Kant gjithashtu e pranonte faktin q&#235; jo gjithmon&#235; e dim&#235; se &#231;far&#235; 
&#235;sht&#235; m&#235; mir&#235; p&#235;r ne, duke shtuar se qeniet njer&#235;zore nuk jan&#235; t&#235; afta q&#235; t&#235; 
p&#235;rcaktojn&#235; me siguri absolute, se &#231;far&#235; do i b&#235;j&#235; me t&#235; v&#235;rtet&#235; t&#235; lumtura. 
Kjo mund t&#235; ting&#235;lloj&#235; kund&#235;r-produktive, por Kant besonte se sa m&#235; shum&#235; q&#235; 
p&#235;rpiqemi t&#235; jemi t&#235; lumtur, aq m&#235; t&#235; pak&#235;naqur do t&#235; jemi. 
A keni provuar ndonj&#235;her&#235; kaq shum&#235; p&#235;r t&#235; shijuar di&#231;ka, e n&#235; fund keni 
p&#235;rfunduar duke u ndjer&#235; t&#235; zhg&#235;njyer? 
At&#235;her&#235; me siguri do ta kuptoni k&#235;t&#235; teori. 
N&#235; vend q&#235; t&#235; p&#235;rpiqemi vazhdimisht t&#235; arrijm&#235; gj&#235;rat q&#235; besojm&#235; se do ta 
p&#235;rmbushin lumturin&#235;, Kant thot&#235; se duhet t&#235; p&#235;rqendrohemi n&#235; veprimin, apo n&#235; 
m&#235;nyr&#235;n q&#235; ne besojm&#235; se &#235;sht&#235; e drejt&#235;. 
Kjo mund t&#235; p&#235;rfshij&#235;: 
T&#235; b&#235;sh gj&#235;ra p&#235;r t&#235; ndihmuar t&#235; tjer&#235;t. 
T&#235; b&#235;sh gj&#235;ra q&#235; burojn&#235; nga nj&#235; ndjenj&#235; detyre. 
T&#235; p&#235;rpiqesh t&#235; jesh sa m&#235; racional dhe moral q&#235; t&#235; jet&#235; e mundur. 
Kjo nuk do t&#235; p&#235;rfshinte: 
Tundimin p&#235;r t&#39;u pasuruar. 
Pun&#235;n e madhe n&#235; k&#235;rkim t&#235; zot&#235;rimeve materiale. 
Fokusimin e madh n&#235; q&#235;llimet egoiste. 
Pra, mesazhi themelor &#235;sht&#235; ndalimi i fiksimit pas lumturis&#235; dhe p&#235;rpjekja 
p&#235;r t&#235; qen&#235; nj&#235; njeri i mir&#235;. 
Kur b&#235;jm&#235; gj&#235;n&#235; e duhur, lumturia do t&#235; vij&#235; natyrsh&#235;m. 
Pik&#235;pamja e Ni&#231;es p&#235;r lumturin&#235; 
Ni&#231;ja thoshte: &quot;&#199;&#39;&#235;sht&#235; lumturia? Ndjenja q&#235; fuqia rritet, q&#235; pengesa po 
kap&#235;rcehet&quot;. 
Ni&#231;ja besonte se lumturia ishte nj&#235; lloj fuqie q&#235; njer&#235;zit mund t&#235; ushtronin 
mbi bot&#235;n p&#235;rreth tyre. 
Kjo mund t&#235; ting&#235;lloj&#235; pak keq, por mund t&#235; shfaqet n&#235; shum&#235; m&#235;nyra t&#235; 
pad&#235;mshme. 
P&#235;r shembull, p&#235;r t&#235; qen&#235; t&#235; lumtur, mund t&#235; d&#235;shironi q&#235;: 
T&#235; jetoni n&#235; vendin q&#235; d&#235;shironi. 
T&#235; punoni n&#235; nj&#235; pun&#235; q&#235; ju p&#235;lqen. 
T&#235; keni marr&#235;dh&#235;nie me njer&#235;zit, sipas zgjedhjes suaj. 
T&#235; kaloni koh&#235;n n&#235; m&#235;nyr&#235;n q&#235; d&#235;shironi. 
Kur hiqet fuqia p&#235;r t&#39;i b&#235;r&#235; k&#235;to gj&#235;ra, ndihemi t&#235; palumtur dhe p&#235;rpiqemi t&#235; 
marrim p&#235;rs&#235;ri kontrollin. 
K&#235;t&#235; mund ta b&#235;jm&#235; duke k&#235;rkuar nj&#235; pun&#235; m&#235; t&#235; mir&#235;, duke l&#235;n&#235; nj&#235; 
marr&#235;dh&#235;nie jo t&#235; sh&#235;ndetshme, apo duke u zhvendosur diku tjet&#235;r gjeografikisht. 

Ni&#231;ja besonte se lumturia ishte e lidhur fort me aft&#235;sit&#235; personale dhe 
nevoj&#235;n p&#235;r t&#235; jetuar jet&#235;n ashtu si&#231; d&#235;shironi. 
Pik&#235;pamja e Sokratit p&#235;r lumturin&#235; 
Sokrati besonte se shum&#235; p&#235;rvoja q&#235; ne mund t&#39;i p&#235;rshkruajm&#235; si t&#235; 
p&#235;lqyeshme, si p&#235;r shembull t&#235; ndjerit m&#235; mir&#235; pas nj&#235; s&#235;mundjeje t&#235; gjat&#235;, nuk 
jan&#235; lumturi e v&#235;rtet&#235; – jan&#235; vet&#235;m munges&#235; e vuajtjes. 
Ai mendonte se lumturia nuk duhet t&#235; bazohet n&#235; gj&#235;ra t&#235; jashtme, por mbi 
m&#235;nyr&#235;n se si ato p&#235;rdoren. 
P&#235;r shembull: 
P&#235;rdorimi i parave p&#235;r t&#39;i dhuruar n&#235; nj&#235; kauz&#235; t&#235; mir&#235;. 
P&#235;rdorimi i inteligjenc&#235;s p&#235;r t&#235; zgjidhur problemet. 
P&#235;rdorimi p&#235;r mir&#235; i forc&#235;s, dhe jo p&#235;r t&#235; manipuluar t&#235; tjer&#235;t. 
Pra, nuk ka t&#235; b&#235;j&#235; me at&#235; q&#235; keni – ka t&#235; b&#235;j&#235; me m&#235;nyr&#235;n si e p&#235;rdorni at&#235;. 

&#199;el&#235;si i lumturis&#235; 
Pra, me gjith&#235; k&#235;to mendime t&#235; ndryshme, si mund ta arrijm&#235; lumturin&#235;? 
M&#235; posht&#235;, nj&#235; list&#235; e disa ideve kryesore: 
Mos u p&#235;rqendroni shum&#235; n&#235; ndjekjen e lumturis&#235;. 
Mundohuni t&#235; jetoni n&#235; m&#235;nyr&#235; morale dhe racionale. 
Merrni kontrollin e jet&#235;s suaj, aty ku &#235;sht&#235; e mundur. 
Mos e bazoni lumturin&#235; n&#235; gj&#235;ra t&#235; jashtme, si paraja. 
P&#235;rdorni pikat e forta, si inteligjenca, p&#235;r t&#235; b&#235;r&#235; mir&#235;. 
Lumturia &#235;sht&#235; nj&#235; q&#235;llim final, jo nj&#235; k&#235;naq&#235;si momentale]]></itunes:summary>
      <enclosure url="http://v2.cri.cn/alb/rubrike/20180208lumturuia.m4a" type="audio/mp3" /><guid>http://v2.cri.cn/alb/rubrike/20180208lumturuia.m4a</guid><itunes:duration>00:05:17</itunes:duration>
      <pubDate>Mon, 11 Feb 2019 07:11:28 GMT</pubDate>
      <itunes:order>16</itunes:order>
</item>

<item>
      <title>P&#235;rse shum&#235; njer&#235;z kan&#235; frik&#235; nga martesa?</title>
      <itunes:author></itunes:author>
      <itunes:subtitle>P&#235;rse shum&#235; njer&#235;z kan&#235; frik&#235; nga martesa?</itunes:subtitle>
      <itunes:summary><![CDATA[N&#235; faqen e internetit &#235;sht&#235; p&#235;rhapur nj&#235; pyetje shum&#235; e preferuar: &quot;Kur disa 
persona kthehen n&#235; sht&#235;pi pas pune, p&#235;rse q&#235;ndrojn&#235; vet&#235;m n&#235; makin&#235; p&#235;r nj&#235; koh&#235; 
t&#235; gjat&#235;?&quot; Nj&#235; nga p&#235;rgjigjet e vler&#235;suara shum&#235; &#235;sht&#235; se: &quot;N&#235; shum&#235; raste, nuk 
dua t&#235; zbres nga makina, pasi m&#235; pret nj&#235; moment kur duhet t&#235; p&#235;rballoj t&#235; 
tjer&#235;t: kur largohem nga makina, do t&#235; p&#235;rballem me problemet familjare, pun&#235;t e 
sht&#235;pis&#235;, babain, djalin dhe burrin dhe nuk kam koh&#235; t&#235; mendoj p&#235;r vete. Nd&#235;rsa 
n&#235; makin&#235; gjej koh&#235; p&#235;r veten dhe t&#235; reflektoj p&#235;r veten.&quot; 
Mosha 30 vje&#231;e &#235;sht&#235; nj&#235; mosh&#235; ku ndahen shum&#235; gj&#235;ra. Pas k&#235;saj moshe, duhet 
t&#235; jeni i rritur, ngarkoheni me p&#235;rgjegj&#235;si familjare p&#235;rfshi ushqimin e 
f&#235;mij&#235;ve dhe p&#235;rkujdesjen ndaj prind&#235;rve. 
Meshkujt e martuar p&#235;lqejn&#235; koh&#235;n e q&#235;ndrimit vet&#235;m n&#235; makin&#235;. Por p&#235;rsa i 
p&#235;rket femrave? Disa gra p&#235;rgjigjen se &#235;sht&#235; tualeti. Nj&#235; n&#235;n&#235; e re tha: &quot;Kur u 
shqet&#235;sova shum&#235; nga f&#235;mij&#235;t, kur u grinda ashp&#235;r me tim shoq doja t&#235; hyja n&#235; 
tualet p&#235;r t&#39;u larguar nga kjo bot&#235; e tmerrshme.&quot; 
Sot ka shum&#235; beqar&#235;, t&#235; cil&#235;t refuzojn&#235; t&#235; martohen. Ata e vazhdojn&#235; 
marr&#235;dh&#235;nien dashurore p&#235;r nj&#235; koh&#235; t&#235; gjat&#235;, por nuk martohen. 
Beqar&#235;t kan&#235; frik&#235; nga martesa, nd&#235;rkoh&#235; q&#235; t&#235; martuarit jan&#235; t&#235; lodhur nga 
kjo gj&#235;. Por p&#235;rse ndodh kjo? 
S&#235; pari &#235;sht&#235; perceptimi i gabuar p&#235;r martes&#235;n: pritshm&#235;ria tep&#235;r e lart&#235; p&#235;r 
bashk&#235;shortin ose bashk&#235;shorten. Shum&#235; persona jan&#235; t&#235; mendimit se bashk&#235;shorti 
ose bashk&#235;shortja duhet t&#39;i kushtojn&#235; v&#235;mendje t&#235; madhe nevojave dhe ndjenjave 
t&#235; pal&#235;s s&#235; tjet&#235;r dhe t&#39;ua plot&#235;sojn&#235; k&#235;rkesat. 
N&#235; disa dit&#235; para martes&#235;s, Xixi diskutoi me t&#235; dashurin e saj mbi dhurat&#235;n e 
martes&#235;s nga familja e burrit. Xixi k&#235;mb&#235;nguli se familja e burrit duhet t&#235; 
p&#235;rgatis&#235; dhurat&#235;n prej qindra mij&#235; juan&#235;sh, e cila mund ta v&#235;rtetoj&#235; dashurin&#235; 
e tij. I dashuri i saj tha se ai nuk e kishte k&#235;t&#235; shum&#235; lart&#235; parash dhe nuk 
kishte d&#235;shir&#235; q&#235; t&#39;u jepte prind&#235;rve t&#235; tij kaq shum&#235; presion. Sipas mendimit 
t&#235; tij, pas martes&#235;s, p&#235;rpjekjet e p&#235;rbashk&#235;ta t&#235; &#231;iftit n&#235; karrier&#235; dhe familje 
jan&#235; m&#235; t&#235; r&#235;nd&#235;sishme se dhurata para martes&#235;s. Xixi mendoi se: &quot;Ti nuk i 
kushton v&#235;mendje t&#235; madhe ndjenj&#235;s sime. N&#235;se vepron n&#235; k&#235;t&#235; m&#235;nyr&#235; para 
martes&#235;s, mendo &#231;far&#235; do b&#235;sh pas martes&#235;s.&quot; Prandaj, koha e dasm&#235;s u shty 
vazhdimisht. 
N&#235; nj&#235; program televiziv, po diskutohet problemi &quot;pas martes&#235;s, duhet t&#235; 
ndahet prona e sht&#235;pis&#235; e burrit me gruan e tij apo jo?&quot; Drejtuesja e programit 
paraqiti mendimet e saj se ndarja e pron&#235;s pasqyron n&#235; fakt problemet e 
anktheve, t&#235; d&#235;shirave, t&#235; siguris&#235; n&#235; marr&#235;dh&#235;niet e dashuris&#235; dhe t&#235; martes&#235;s. 

S&#235; dyti, brenda martes&#235;s fokusi &#235;sht&#235; tek integrimi i familjes dhe m&#235; pak 
v&#235;mendje tej vetja 
Pas lindjes s&#235; f&#235;mij&#235;s, zonja Lan dha shum&#235; kontribut p&#235;r familjen. Por ajo 
theksoi se i shoqi i saj nuk ndryshoi shum&#235;. N&#235; koh&#235;n e lir&#235; pas pun&#235;s, burri i 
saj vazhdoi t&#235; marr&#235; pjes&#235; n&#235; aktivitetet e ndryshme shoq&#235;rore dhe u kthye n&#235; 
sht&#235;pi shum&#235; von&#235;. Burri i saj ankohej shpesh se ishte shum&#235; i lodhur dhe luajti 
loj&#235;ra n&#235; kompjuter ose telefon celular p&#235;r t&#39;u leht&#235;suar pasi i hodhi nj&#235; sy 
f&#235;mij&#235;s. Lan i ankohej shpesh se: &quot;jemi n&#235; nj&#235; familje, duhet t&#235; marrim pjes&#235; s&#235; 
bashku p&#235;r rritjen e f&#235;mij&#235;s. Ti je babai i f&#235;mij&#235;s dhe duhet t&#235; ndash me mua 
pun&#235;t sht&#235;piake.&quot; 
Ajo i paraqiti k&#235;rkesa m&#235; konkrete, q&#235; burri i saj duhet t&#235; shoq&#235;roj&#235; 
familjar&#235;t p&#235;r t&#235; pakt&#235;n 2 or&#235; dhe duhet t&#235; q&#235;ndroj&#235; n&#235; sht&#235;pi p&#235;r nj&#235; dit&#235; n&#235; 
fundjav&#235;. Burri i saj s&#39;mund ta refuzoj&#235; k&#235;t&#235; k&#235;rkesa t&#235; arsyeshme, por ai u 
ngarkua me presionin m&#235; t&#235; madh. Koha personale pas pun&#235;s u zu plot&#235;sisht. Para 
hyrjes n&#235; sht&#235;pi, ai luajti loj&#235;rat e celularit p&#235;r nj&#235; moment ose piu nj&#235; 
cigare n&#235; makin&#235;n e tij. Kjo &#235;sht&#235; koha e vetme q&#235; ai ka p&#235;r t&#235; ndejtur me 
vetveten. 
N&#235;se nj&#235;ri nga bashk&#235;short&#235;t n&#235; martes&#235; k&#235;rkon p&#235;rfshirjen e an&#235;tar&#235;ve t&#235; 
familjes dhe p&#235;rballimin e p&#235;rbashk&#235;t t&#235; &#231;do pune, pala tjet&#235;r &#235;sht&#235; detyruar q&#235; 
t&#39;i p&#235;rgjigjet, por pak&#235;naq&#235;sia e brendshme mund t&#235; rritet n&#235; m&#235;nyr&#235; t&#235; fsheht&#235;. 

S&#235; treti, 4 &quot;element&#235;t e k&#235;qinj&quot; n&#235; martes&#235;: shkujdesja, kritika, p&#235;r&#231;mimi, 
vet&#235;mbrojtja. 
Psikologu amerikan Gottman ka vendosur nj&#235; &quot;laborator t&#235; dashuris&#235;&quot; n&#235; 
Universitetin e Uashington-it. Pas studimeve prej 20 vitesh, ai zbuloi se 
elementet m&#235; shkat&#235;rruese n&#235; martes&#235; jan&#235; shkujdesja, kritika, p&#235;r&#231;mimi dhe 
vet&#235;mbrojtja. 
Kemi d&#235;gjuar p&#235;rgjigjet e shpeshta si: kur pyes &#231;far&#235; dua t&#235; haj&#235;, ai u 
p&#235;rgjigj: &quot;T&#235; gjitha jan&#235; n&#235; rregull&quot;; kur b&#235;n di&#231;ka pis etj., bashk&#235;shortja 
kritikoi: &quot;P&#235;rse kaq shum&#235; gabime.&quot;; kur harron marrjen e pakos p&#235;r t&#235;, ajo 
thot&#235;: &quot;S&#39;mund t&#235; varem nga ti p&#235;r asgj&#235;.&quot;; kur nis debati n&#235; &#231;ift, ajo tha: 
&quot;nuk ke asnj&#235; gabim. Si mund t&#235; gabosh n&#235; &#231;do gj&#235;?&quot; 
K&#235;to modele t&#235; pap&#235;rshtatshme t&#235; komunikimit mund t&#235; shkaktojn&#235; ftohje tej dy 
pal&#235;t. 
Si t&#39;i p&#235;rballojm&#235; me pozitivisht problemet e martes&#235;s? Si t&#235; trajtojm&#235; 
konfliktet e brendshme familjare? 
S&#235; pari, rritja e aft&#235;sis&#235; s&#235; mendimit t&#235; vetes, ulja e pritshm&#235;ris&#235; p&#235;r 
pal&#235;n tjet&#235;r dhe t&#235; p&#235;rpiqemi p&#235;r rritjen e vet&#235;kujdesjes. 
Duhet t&#235; p&#235;rpiqemi p&#235;r uljen e ndikimeve nga informacionet e shumta t&#235; 
qarqeve t&#235; jashtme dhe t&#235; rritim aft&#235;sin&#235; e mendimit t&#235; pavarur. Kur kemi 
pritshm&#235;ri shum&#235; t&#235; lart&#235; p&#235;r pal&#235;n tjet&#235;r, mund t&#235; zbulojm&#235; diferenc&#235;n shum&#235; t&#235; 
madhe mes fakteve dhe imagjinat&#235;s. N&#235; fakt, burri juaj &#235;sht&#235; nj&#235; njer&#235;z i 
zakonsh&#235;m, q&#235; ngarkohet me presionin e kujdesjes s&#235; prind&#235;rve t&#235; tij, t&#235; 
shqet&#235;sohet nga qarja e foshnj&#235;s n&#235; nat&#235;, t&#235; zem&#235;rohet p&#235;r shkak t&#235; dilem&#235;s n&#235; 
pun&#235;. N&#235; k&#235;to momente, ai nuk ka aft&#235;si t&#235; ngarkohet me detyra m&#235; t&#235; shumta 
familjare. 
N&#235; k&#235;to momete, duhet t&#235; kujdeset m&#235; shum&#235; p&#235;r ndjenjat e veta. Pyes veten: 
&quot;P&#235;rse lindin k&#235;to ndjenja? &#199;far&#235; mund t&#235; b&#235;j un&#235; p&#235;r ta leht&#235;suar veten?&quot; 
Pas pun&#235;s s&#235; lodhshme n&#235; kompani, nj&#235; grua u kthye n&#235; sht&#235;pi dhe zbuloi se 
burri i saj e kishte b&#235;r&#235; sht&#235;pin&#235; shum&#235; rr&#235;muj&#235;. Ajo nuk u zem&#235;rua si n&#235; t&#235; 
kaluar&#235;n dhe fjeti nj&#235; gjum&#235; t&#235; &#235;mb&#235;l n&#235; dhom&#235;n e saj. N&#235; dit&#235;n e dyt&#235;, kur u 
zgjua nga gjumi u ndje m&#235; mir&#235;. 
Brenda martes&#235;s, nuk ekzistojn&#235; shum&#235; &quot;arsye t&#235; duhura&quot;, t&#235; dyja pal&#235;t duhet 
t&#235; b&#235;jn&#235; p&#235;rpjekje sipas gjendjes aktuale p&#235;r lumturin&#235; e tyre individuale dhe 
t&#235; p&#235;rbashk&#235;t. 
S&#235; dyti, duhet t&#235; p&#235;rgjigjemi me pozitivitet 
Sipas studimeve t&#235; laboratorit t&#235; dashuris&#235; t&#235; Gottman-it, nd&#235;rkomunikimet 
mes &#231;iftit sjellin ndikim t&#235; madh p&#235;r marr&#235;dh&#235;nien e ardhme. 
N&#235; eksperimentet e tij, kur nj&#235; pal&#235; i th&#235;rret pal&#235;s tjet&#235;r: &quot;shikoni zogjt&#235; 
jasht&#235; dritares&quot;, disa bashk&#235;short&#235; do t&#235; hedhin nj&#235; sy jasht&#235; dritares, por 
disa tjer&#235; vazhdojn&#235; leximin e gazetave, duke mos v&#235;n&#235; re fjal&#235;t e pal&#235;s tjet&#235;r. 
Pas 6 vitesh, Gottman zbuloi se nd&#235;r &#231;iftet e divorcuara n&#235; koh&#235;t e von&#235;shme, 
vet&#235;m 33% t&#235; tyre reaguan me pozitivitet p&#235;r thirrjen e pal&#235;s tjet&#235;r. 
Reagimet pozitive sjellin k&#235;t&#235; mesazh: kur nj&#235; pal&#235; shprehu mendimet e saj, 
pala tjet&#235;r mund t&#235; ket&#235; opinionet e ndryshme, por pala tjet&#235;r kishte d&#235;gjuar 
seriozisht fjal&#235;t e saj. 
N&#235;se mund t&#235; b&#235;ni reagimet pozitive, duhet t&#235; p&#235;rpiqeni p&#235;r shprehjet e 
p&#235;rshtatshme. Asnj&#235; pal&#235; s&#39;mund t&#235; b&#235;het gjithmon&#235; &quot;pala e arsyeshme&quot; n&#235; 
marr&#235;dh&#235;nien familjare. &#199;do pal&#235; duhet t&#235; p&#235;rballoj&#235; gabimet e veta dhe t&#235; b&#235;j&#235; 
reagimet e p&#235;rshtatshme ndaj gabimeve. Duhet t&#235; pak&#235;sojm&#235; fjal&#235;t si &quot;P&#235;rse nuk 
veproni k&#235;shtu?&quot;. Dhe p&#235;rdorim fjal&#235;t si &quot;M&#235; duket se...&quot;, &quot;Shpresoj se....&quot;. 
K&#235;to fjal&#235;t mund t&#235; sjellin mendimet m&#235; pozitive n&#235; martes&#235;. (Xu Guang)]]></itunes:summary>
      <enclosure url="http://v2.cri.cn/alb/rubrike/martesa20190201.m4a" type="audio/mp3" /><guid>http://v2.cri.cn/alb/rubrike/martesa20190201.m4a</guid><itunes:duration>00:07:38</itunes:duration>
      <pubDate>Fri, 01 Feb 2019 09:41:19 GMT</pubDate>
      <itunes:order>17</itunes:order>
</item>

<item>
      <title>Pse duhet t&#235; pim&#235; &#231;aj n&#235; dim&#235;r</title>
      <itunes:author></itunes:author>
      <itunes:subtitle>Pse duhet t&#235; pim&#235; &#231;aj n&#235; dim&#235;r</itunes:subtitle>
      <itunes:summary><![CDATA[P&#235;rdorimi i &#231;ajit, ve&#231;an&#235;risht n&#235; k&#235;t&#235; periudh&#235; t&#235; vitit, &#235;sht&#235; shtuar shum&#235;. 
Madje, thuhet se po shikohet nj&#235; p&#235;rhapje akoma m&#235; e gjer&#235;, qoft&#235; n&#235; sht&#235;pi, 
ashtu edhe n&#235; pun&#235;, saq&#235; kafeja po shikohet me nj&#235; tjet&#235;r &quot;sy&quot;. 
&#199;far&#235; duhet t&#235; dim&#235; p&#235;r &#231;ajin 
Ka shum&#235; arsye p&#235;rse ne e shijojm&#235; shum&#235; nj&#235; filxhan &#231;aji: mund t&#235; na p&#235;lqej&#235; 
aroma, ngroht&#235;sia q&#235; p&#235;r&#231;on n&#235; dit&#235;t e ftohta t&#235; dimrit, ose mund ta gjejm&#235; 
shum&#235; qet&#235;suese pirjen e &#231;ajit p&#235;rpara nj&#235; oxhaku. Por &#231;aji nuk ka vet&#235;m efekte 
&#231;lodh&#235;se, ai i b&#235;n shum&#235; mir&#235; sh&#235;ndetit. 
&#199;aji p&#235;rmban antioksidues. Ashtu sikurse ne lyejm&#235; hekurat me substanca t&#235; 
caktuara p&#235;r t&#39;i mbrojtur nga ndryshku edhe antioksiduesit sh&#235;rbejn&#235; p&#235;r t&#235; 
mbrojtur trupin nga kthetrat e plakjes dhe nga efektet e ndotjes. 
&#199;aji p&#235;rmban m&#235; pak kafein&#235; sesa kafeja. Kafeja zakonisht ka dy deri n&#235; tri 
her&#235; m&#235; shum&#235; kafein&#235; sesa &#231;aji. Nj&#235; filxhan kafeje p&#235;rmban zakonisht rreth 135 
miligram&#235; kafein&#235;, nd&#235;rsa &#231;aji p&#235;rmban rreth 30 deri n&#235; 40 miligram&#235; p&#235;r &#231;do 
filxhan. N&#235;se pirja e kafes&#235; ju shkakton ankth, pagjum&#235;si apo dhembje koke, 
at&#235;her&#235; filloni t&#235; pini &#231;aj. 
&#199;aji mund ta ul&#235; rrezikun e atakut t&#235; zemr&#235;s dhe vdekjes s&#235; qelizave t&#235; 
trurit. Mpiksja e gjakut e formuar nga kolesteroli dhe trombocitetet e gjakut 
shkakton ndalimin e zemr&#235;s dhe shkat&#235;rrimin e qelizave t&#235; trurit. Duke pir&#235; &#231;aj 
ju i mbani arteriet tuaja t&#235; qeta dhe t&#235; pabllokuara. Nj&#235; studim 6-vje&#231;ar n&#235; 
Norvegji ka zbuluar se personat q&#235; pin&#235; 2-3 filxhan &#231;aj n&#235; dit&#235;, kan&#235; 70 p&#235;r 
qind m&#235; pak rrezik t&#235; p&#235;sojn&#235; nj&#235; atak zemre, krahasuar me ata q&#235; nuk pin&#235; &#231;aj. 
&#199;aji mbron kockat. Nuk &#235;sht&#235; vet&#235;m qum&#235;shti ai q&#235; ndihmon n&#235; formimin e 
kockave t&#235; forta. Nj&#235; studim q&#235; ka krahasuar personat q&#235; pin&#235; dhe ata q&#235; nuk 
pin&#235; &#231;aj, ka zbuluar se personat q&#235; kan&#235; pir&#235; &#231;aj p&#235;r 10 vjet ose m&#235; shum&#235;, kan&#235; 
kocka m&#235; t&#235; forta, pavar&#235;sisht mosh&#235;s, pesh&#235;s, ushtrimeve fizike apo edhe pirjes 
s&#235; duhanit. 
&#199;aji t&#235; jep nj&#235; buz&#235;qeshje t&#235; &#235;mb&#235;l. T&#235; pish &#231;aj t&#235; b&#235;n mir&#235; edhe p&#235;r 
dh&#235;mb&#235;t. &#203;sht&#235; sheqeri q&#235; ne i shtojm&#235;, ai q&#235; mund t&#235; prish&#235; efektin e &#231;ajit si 
zbardhues dh&#235;mb&#235;sh. Provoni t&#235; pini &#231;aj pa sheqer dhe do t&#235; shihni se &#235;sht&#235; po 
aq i dobish&#235;m sa larja e dh&#235;mb&#235;ve. 
&#199;aji rrit imunitetin. Duke pir&#235; &#231;aj ju rrisni imunitetin e trupit tuaj ndaj 
infeksioneve t&#235; shumta. Kur 21 vullnetar&#235; pin&#235; secili nga pes&#235; filxhan kafeje 
dhe &#231;aji, studiuesit arrit&#235;n n&#235; p&#235;rfundimin se personat q&#235; kishin pir&#235; &#231;aj, 
kishin nj&#235; sistem imunitar m&#235; t&#235; fort&#235;. 
&#199;aji ju mbron kund&#235;r kancerit. Antioksidant&#235;t q&#235; p&#235;rmban &#231;aji luftojn&#235; 
kancerin. Jan&#235; plot tet&#235; studime q&#235; e mb&#235;shtesin teorin&#235; se, &#231;aji &#235;sht&#235; shum&#235; i 
r&#235;nd&#235;sish&#235;m p&#235;r mbrojtjen nga pasojat negative t&#235; s&#235;mundjeve t&#235; shumta. Ndaj 
b&#235;ni mira ta fusni &#231;ajin n&#235; list&#235;n e pijeve tuaja t&#235; p&#235;rditshme. 
&#199;aji ju mban t&#235; hidratuar. Pijet q&#235; p&#235;rmbajn&#235; kafein&#235;, duke p&#235;rfshir&#235; edhe 
&#231;ajin, jan&#235; konsideruar si pije q&#235; nuk jan&#235; t&#235; nevojshme p&#235;r rritjen e sasis&#235; s&#235; 
l&#235;ngjeve q&#235; na duhen normalisht. Kjo, sepse kafeina &#235;sht&#235; nj&#235; pije diuretike ose 
th&#235;n&#235; ndryshe q&#235; na shton nevoj&#235;n p&#235;r t&#235; urinuar. Megjithat&#235; studimet e fundit 
kan&#235; zbuluar se kafeina nuk p&#235;rb&#235;n problem dhe se pijet q&#235; e p&#235;rmbajn&#235; at&#235; 
ndihmojn&#235; p&#235;r sasin&#235; e l&#235;ngjeve q&#235; duhet t&#235; marrim. Kafeina b&#235;het problem vet&#235;m 
n&#235;se pini nj&#235;koh&#235;sisht pes&#235; ose gjasht&#235; filxhan&#235; pijesh q&#235; e p&#235;rmbajn&#235; at&#235;. 
&#199;aji &#235;sht&#235; pa kalori. &#199;aji nuk p&#235;rmban asnj&#235; kalori po t&#235; mos i hidhni sheqer 
apo qum&#235;sht. T&#235; p&#235;rdor&#235;sh qoft&#235; edhe 250 kalori m&#235; pak n&#235; dit&#235; ndihmon n&#235; 
humbjen e gjysm&#235; kilogrami n&#235; jav&#235;. N&#235;se po k&#235;rkoni p&#235;r nj&#235; pije q&#235; nuk ka n&#235; 
brend&#235;si kalori, &#231;aji &#235;sht&#235; i duhuri. 
&#199;aji rrit metabolizmin tuaj 
Shum&#235; njer&#235;z ankohen se kan&#235; nj&#235; metaboliz&#235;m t&#235; dob&#235;t dhe se nuk humbin dot 
pesh&#235;. &#199;aji jeshil ka treguar se rrit metabolizmin dhe se ju mund t&#235; digjni 
70-80 kalori duke pir&#235; pes&#235; filxhan&#235; n&#235; dit&#235;. Duke e llogaritur p&#235;r nj&#235; vit mund 
t&#235; humbni rreth 3.6 kg vet&#235;m duke pir&#235; &#231;aj jeshil. 
Pyetje mbi &#231;ajin 
Cili &#231;aj &#235;sht&#235; m&#235; i miri, jeshili, i ziu apo i bardhi? 
Nuk ka shum&#235; ndryshim mes &#231;ajeve, sepse t&#235; gjith&#235; p&#235;rgjith&#235;sisht p&#235;rmbajn&#235; t&#235; 
nj&#235;jt&#235;n sasi t&#235; pigmenteve q&#235; treten dhe i japin vlera p&#235;r sh&#235;ndetin. &#199;aji 
jeshil dhe i ziu vijn&#235; prej s&#235; nj&#235;jt&#235;s bim&#235;, por &#231;aji jeshil &#235;sht&#235; thar&#235; p&#235;r m&#235; 
pak koh&#235;, duke shmangur k&#235;shtu procesin e fermentimit q&#235; gjendet te &#231;aji i zi. 

T&#235; b&#235;n po aq mir&#235; &#231;aji pa kafein&#235;? 
Disa kompani p&#235;rdorin substanca kimike q&#235; i largojn&#235; &#231;ajit kafein&#235;n, disa t&#235; 
tjera p&#235;rdorin procesin e ujit p&#235;r k&#235;t&#235; q&#235;llim. Procesi me substanca kimike 
largon m&#235; shum&#235; sesa duhet elementet e dobishme, ndaj duhet t&#235; lexoni me kujdes 
etiketat. 
Si t&#235; p&#235;rgatis&#235;sh nj&#235; &#231;aj ideal? 
P&#235;r &#231;ajin e ngroht&#235; hidhni nj&#235; filxhan me uj&#235; p&#235;r &#231;do tablet&#235; &#231;aji ose lug&#235; 
n&#235;se po p&#235;rdorni &#231;aj t&#235; thar&#235;. 
Hidheni mas&#235;n e &#231;ajit n&#235; nj&#235; en&#235; qelqi (materialet plastike apo metalike i 
japin shije t&#235; pak&#235;ndshme. Hidhni ujin e zier mbi en&#235;n me &#231;aj, kini parasysh 
sesa m&#235; shum&#235; uj&#235; t&#235; hidhni, aq m&#235; e but&#235; do t&#235; jet&#235; shija.]]></itunes:summary>
      <enclosure url="http://v2.cri.cn/alb/rubrike/caj1shkurt2019.m4a" type="audio/mp3" /><guid>http://v2.cri.cn/alb/rubrike/caj1shkurt2019.m4a</guid><itunes:duration>00:06:13</itunes:duration>
      <pubDate>Fri, 01 Feb 2019 09:40:00 GMT</pubDate>
      <itunes:order>18</itunes:order>
</item>

<item>
      <title>Mbip&#235;rdorimi i kart&#235;s s&#235; kreditit ju zhyt m&#235; tep&#235;r n&#235; borxh</title>
      <itunes:author></itunes:author>
      <itunes:subtitle>Mbip&#235;rdorimi i kart&#235;s s&#235; kreditit ju zhyt m&#235; tep&#235;r n&#235; borxh</itunes:subtitle>
      <itunes:summary><![CDATA[Mbajt&#235;sit e nj&#235; karte krediti shnd&#235;rrohen n&#235; njer&#235;z me borxhe 
Xiao Lu &#235;sht&#235; nj&#235; 30 vje&#231;ar i cili para disa vitesh hapi kompanin&#235; e tij. Me 
p&#235;rhapjen e p&#235;rdorimit t&#235; kart&#235;s s&#235; kreditit, Xiao Lu u b&#235; nj&#235; mbajt&#235;s i saj dhe 
nisi t&#235; blinte pa kriter n&#235;p&#235;r qendra tregtare se ftonte miqt&#235; p&#235;r dreka-darka. 
M&#235; von&#235;, me zhvillimin e biznesit t&#235; tij, Xiao Lu duhet t&#235; shtoj&#235; investimet n&#235; 
programet e ndryshme t&#235; kompanis&#235;. Ai zbuloi se mund ta marr&#235; hua nga karta e 
kreditit p&#235;r t&#235; financuar kompanin&#235; e tij, por nuk e kishte imagjinuar kurr&#235; se 
shp&#235;rdorimi i kart&#235;s s&#235; kreditit do ta zhyste n&#235; borxh e do t&#235; shkaktonte nj&#235; 
rrezik t&#235; fshehur. Me pagesat e norm&#235;s s&#235; interesit, Xiao Lu u p&#235;rball shum&#235; 
shpejt me nj&#235; borxh t&#235; lart&#235;, q&#235; p&#235;r ta paguar, duhet t&#235; merrte hua vazhdimisht 
por interesat nuk ndalnin s&#235; rrituri. Xiao Lu u ngarkua me borxhin m&#235; t&#235; madh. 
M&#235; n&#235; fund, Xiao Lu k&#235;rkoi 17 karta krediti nga banka t&#235; ndryshme dhe ka 
mbipaguar p&#235;r nj&#235; borxh prej mbi 600 mij&#235; juan&#235;sh. Ai s&#39;mund t&#235; shlyej&#235; k&#235;t&#235; 
boxh dhe u d&#235;nua me burg. 
Xiao Hai &#235;sht&#235; nj&#235; djal&#235; n&#235; t&#235; 20-tat. N&#235; vitin e par&#235; t&#235; pun&#235;s, t&#235; ardhurat 
e tij mujore ishin rreth 2000 juan&#235;. Por ai ka k&#235;rkuar 25 karta krediti brenda 
nj&#235; kohe t&#235; shkurt&#235;r dhe &#235;sht&#235; ngarkuar me nj&#235; borxh shum&#235; t&#235; madh. 
N&#235; fillim, Xiao Hai shijoi g&#235;zimin q&#235; i solli konsumi pa pages&#235; nga karta dhe 
kjo d&#235;shir&#235; p&#235;r blerje iu shtua dita-dit&#235;s, por e ardhura e tij mujore nuk 
ndryshonte. Prandaj, ai k&#235;rkoi m&#235; shum&#235; karta krediti p&#235;r ta p&#235;rmbushur d&#235;shir&#235;n 
e pafundme t&#235; konsumit. Brenda nj&#235; viti, ai k&#235;rkoi mbi 12 karta krediti dhe 
konsumoi produke me nj&#235; vler&#235; prej mbi 130 mij&#235; juan&#235;sh. Por e ardhura e 
p&#235;rgjithshme vjetore e tij &#235;sht&#235; vet&#235;m mbi 20 mij&#235; juan&#235;. Ai u detyrua q&#235; ta 
marr&#235; hua me interes t&#235; lart&#235; p&#235;r t&#235; shlyer borxhin e kartave t&#235; kreditit. Pasi 
prind&#235;rit e tij m&#235;suan k&#235;t&#235; gj&#235;, ata paguan k&#235;t&#235; borxh me t&#235; gjitha depozitat 
familjare. 
Por pas vet&#235;m gjysm&#235; viti, Xiao Hai s&#39;mund t&#235; rezistoj&#235; joshjes s&#235; konsumit 
para kohe dhe k&#235;rkoi 13 karta t&#235; kredis&#235; nga banka t&#235; ndryshme. K&#235;t&#235; her&#235;, ai u 
ngarkua me nj&#235; borxh prej 300 mij&#235; juan&#235;sh. M&#235; n&#235; fund, prind&#235;rit e tij jan&#235; 
detyruar q&#235; t&#235; shesin sht&#235;pin&#235; p&#235;r t&#235; shlyer borxhet e t&#235; birit. 
&quot;Llogaria psikologjike&quot; mund t&#235; ngarkohet me borxh shum&#235; t&#235; madh 
Karta e kreditit &#235;sht&#235; nj&#235; mjet pagimi me pak interes. Konsumi me kart&#235; 
kryhet pa para n&#235; dor&#235; dhe numri i klient&#235;ve q&#235; shijojn&#235; &#235;mb&#235;lsin&#235; e sjell&#235; nga 
konsumi me kart&#235; krediti po rritet gjithnj&#235; e m&#235; shum&#235;. Por ky konsumi &#235;sht&#235; nj&#235; 
thik&#235; me dy presa. Shum&#235; njer&#235;z q&#235; b&#235;jn&#235; blerje me kart&#235; kredit&#235; mund t&#235; zhyten 
n&#235; borxhe t&#235; m&#235;dha. 
Sipas psikolog&#235;ve, blerjet me kart&#235; krediti mund t&#235; ket&#235; k&#235;to rreziqe: 
G&#235;zime t&#235; menj&#235;hershme psikologjike: konsumi mund t&#39;na sjell&#235; g&#235;zimet. Me nj&#235; 
kart&#235; krediti, mund t&#235; p&#235;rmbushim d&#235;shirat e blerjes dhe zot&#235;rimit. Kur 
konsumojm&#235; me kart&#235; krediti, do t&#235; shijojm&#235; m&#235; shum&#235; g&#235;zime t&#235; menj&#235;hershme, 
duke stimuluar pasionin e konsumit t&#235; verb&#235;r dhe prishur planin e konsumit 
racional. 
Gabimet e verbra psikologjike: brenda kart&#235;s s&#235; kreditit, ekziston nj&#235; vler&#235; 
p&#235;r konsum. Duhet t&#235; kuptojm&#235; q&#235; vler&#235; nuk do t&#235; thot&#235; se duhet ta konsumojm&#235; 
menj&#235;her&#235;. Por gjat&#235; konsumit aktual, shum&#235; persona mund t&#235; b&#235;jn&#235; gabim dhe ta 
konsiderojn&#235; vler&#235;n e kart&#235;s si aft&#235;sin&#235; e konsumit t&#235; tyre. Prandaj, ata b&#235;jn&#235; 
blerje irracionale. 
Transferimi i p&#235;rgjegj&#235;sis&#235;: n&#235; procesin e p&#235;rdorimit t&#235; kart&#235;s s&#235; kreditit, 
shum&#235; persona nuk e marrin parasysh n&#235; m&#235;nyr&#235; t&#235; mjaftueshme vetaft&#235;sin&#235; p&#235;r 
shlyerjen e borxhit. Prandaj, ata m&#235;njanojn&#235; p&#235;rgjegj&#235;sin&#235; e vet&#235; t&#235; kthimit t&#235; 
borxhit n&#235; t&#235; ardhmen, duke e transferuar p&#235;rgjegj&#235;sin&#235; e kthimit t&#235; borxhit. 
Psikologjia e vonimit p&#235;r pagimin: konsumi na sjell g&#235;zimin, por pagimi &#235;sht&#235; 
nj&#235; proces i dhimbsh&#235;m. N&#235; procesin e konsumit me para n&#235; dor&#235;, konsumi lidhet 
ngusht me pagimin. Konsumi &#235;sht&#235; zhvilluar n&#235; t&#235; nj&#235;jt&#235;n koh&#235; t&#235; pagimit. 
Prandaj, dhimbja e pagimit mund t&#235; kompensoj&#235; g&#235;zimin e konsumit, duke e frenuar 
n&#235; m&#235;nyr&#235; t&#235; ashp&#235;r d&#235;shir&#235;n e konsumit. Por, gjat&#235; konsumit me kart&#235; krediti, 
dhimbja e pagimit &#235;sht&#235; vonuar deri n&#235; koh&#235;n e shlyerjes s&#235; borxhit. Prandaj, 
&#235;sht&#235; dob&#235;suar aft&#235;sia e vet&#235;frenimit gjat&#235; konsumit. 
Llogarit&#235; e ndryshme psikologjike: n&#235; procesin e administrimit t&#235; aseteve, 
jan&#235; formuar llogarit&#235; psikologjike brenda trurit, t&#235; cilat mund t&#235; ndikojn&#235; 
blerjet. Pagesa e b&#235;r&#235; me kart&#235; kreditit dhe ajo e b&#235;r&#235; me para cash jan&#235; 
vendosur n&#235; llogari t&#235; ndryshme psikologjike. Sipas studimit t&#235; psikolog&#235;ve, 
llogaria psikologjike e kart&#235;s s&#235; kreditit &#235;sht&#235; m&#235; e madhe se ajo e parave n&#235; 
dor&#235;. N&#235; nj&#235; eksperiment mbi konsumin n&#235; restorant, konsumuesit q&#235; paguan me 
kart&#235; krediti llogarin&#235; e drek&#235;s, b&#235;n&#235; konsum shum&#235; m&#235; t&#235; lart&#235; se ata q&#235; puguan 
me para n&#235; dor&#235;. 
3 metodat p&#235;r t&#235; shmangur borxhin e tep&#235;rt nga karta e kreditit 
P&#235;r shkak t&#235; rreziqeve t&#235; shumta psikologjike, duhet t&#235; vet&#235;p&#235;rmbahemi dhe t&#235; 
tregohemi racionale gjat&#235; blerjeve me kart&#235; krediti. K&#235;tu do t&#39;ju prezantojm&#235; 3 
metoda p&#235;r t&#235; shmangur borxhin e tep&#235;rt: 
S&#235; pari, duhet t&#235; b&#235;ni vet&#235;vler&#235;sim psikologjike. Duhet t&#235; njihni vetveten. 
N&#235;se zbuloni se jeni person irracional dhe keni v&#235;shtir&#235;si t&#235; vetp&#235;rmbaheni, 
metoda m&#235; e mir&#235; &#235;sht&#235; refuzimi i p&#235;rdorimit t&#235; kart&#235;s s&#235; kreditit dhe konsumi 
me kart&#235;n e debitit. 
S&#235; dyti, duhet t&#235; b&#235;ni shpesh paralajm&#235;rime t&#235; vetes. N&#235;se &#235;sht&#235; e nevojshme, 
mund t&#235; mbani disa letra apo shkrime me fjal&#235;t e paralajm&#235;rimit nga konsumi i 
tep&#235;rt i kart&#235;s s&#235; kreditit dhe vendosini ato n&#235; vende t&#235; dukshme. 
S&#235; treti, duhet t&#235; k&#235;rkoni nj&#235; kart&#235; krediti q&#235; p&#235;rkon me t&#235; ardhurat tuaja 
dhe mos k&#235;rkoni shum&#235; karta. Duhet ta p&#235;rcaktoni para kohe dat&#235;n e kthimit t&#235; 
borxhit nga karta e rrog&#235;s, p&#235;r t&#235; shmangur grumbullimin e interesit t&#235; borxhit 
t&#235; kart&#235;s s&#235; kreditit. P&#235;rve&#231; k&#235;saj, mund t&#235; shtyni procesin e konsumit me kart&#235; 
krediti p&#235;r 30 sekonda, kur mund t&#235; imagjinoni koh&#235;n e shlyerjes s&#235; borxhit n&#235; 
t&#235; ardhmen. K&#235;to aktivitete psikologjike mund t&#235; rregullojn&#235; dhe kontrollojn&#235; 
veprimet e konsumit me kart&#235; krediti.(Xu Guang)]]></itunes:summary>
      <enclosure url="http://v2.cri.cn/alb/rubrike/karta25janar2019.m4a" type="audio/mp3" /><guid>http://v2.cri.cn/alb/rubrike/karta25janar2019.m4a</guid><itunes:duration>00:05:46</itunes:duration>
      <pubDate>Thu, 24 Jan 2019 00:59:56 GMT</pubDate>
      <itunes:order>19</itunes:order>
</item>

<item>
      <title>Mango, fruti q&#235; nuk duhet harruar</title>
      <itunes:author></itunes:author>
      <itunes:subtitle>Mango, fruti q&#235; nuk duhet harruar</itunes:subtitle>
      <itunes:summary><![CDATA[Filloni dit&#235;n tuaj me k&#235;t&#235; frut, qoft&#235; duke e konsumuar at&#235; t&#235; fresk&#235;t apo n&#235; 
form&#235; l&#235;ngu, pasi k&#235;shtu leht&#235;soni funksionimin e trurit, duke e b&#235;r&#235; mangon nj&#235; 
aleat t&#235; vlefsh&#235;m, sidomos p&#235;r ata q&#235; duhet t&#235; shfryt&#235;zojn&#235; n&#235; maksimum 
kapacitetet e tyre krijuese. 
Keni parasysh shprehjen e famshme : &quot;Nj&#235; moll&#235; n&#235; dit&#235; mban larg mjekun&quot;? 
Rikujtojeni k&#235;t&#235; shprehje edhe n&#235; rastin e mangos. Ky frut ekzotik cil&#235;sohet si 
burim shum&#235; i mir&#235; p&#235;r sh&#235;ndetin ton&#235;. I pasur me shum&#235; vitamina, mango duhet t&#235; 
b&#235;het patjet&#235;r pjes&#235; e list&#235;s s&#235; ushqimeve q&#235; konsumoni. Madje dietolog&#235;t p&#235;r t&#235; 
p&#235;rforcuar k&#235;t&#235; ide japin tet&#235; arsye p&#235;rse nuk duhet t&#235; neglizhoni konsumimin e 
mangos, qoft&#235; si frut&#235; apo edhe l&#235;ng t&#235; fresk&#235;t. 
Arsyet 
S&#235; pari, fal&#235; vitamin&#235;s B6 e pranishme n&#235; mango, e cila luan nj&#235; rol themelor 
n&#235; formimin e neurotransmetuesve, ndihmon p&#235;r t&#235; siguruar humor t&#235; mir&#235; dhe nj&#235; 
pushim t&#235; sh&#235;ndetsh&#235;m. Gjithashtu mango &#235;sht&#235; edhe nj&#235; burim i mir&#235; i glutamin&#235;s 
(aminoacid), e cila p&#235;rmir&#235;son kujtes&#235;n dhe rrit p&#235;rqendrimin. Filloni dit&#235;n 
tuaj me k&#235;t&#235; frut&#235; qoft&#235; duke e konsumuar at&#235; t&#235; fresk&#235;t apo n&#235; form&#235; l&#235;ngu, 
pasi k&#235;shtu leht&#235;soni funksionimin e trurit, duke e b&#235;r&#235; mangon nj&#235; aleat t&#235; 
vlefsh&#235;m sidomos p&#235;r ata q&#235; duhet t&#235; shfryt&#235;zojn&#235; n&#235; maksimum kapacitetet e tyre 
krijuese. 
S&#235; dyti, p&#235;rmban antioksidant&#235; q&#235; jan&#235; tejet t&#235; domosdosh&#235;m p&#235;r l&#235;kur&#235;n, (mes 
t&#235; cil&#235;ve lupoel, i cili njihet p&#235;r vetit&#235; e tij anti-inflamatore dhe 
antikancerogjene), krip&#235;ra minerale, (ve&#231;an&#235;risht potasium, kalcium e magnez), 
si dhe vitaminat A, C dhe E. T&#235; gjith&#235; k&#235;ta p&#235;rb&#235;r&#235;s e b&#235;jn&#235; mangon nj&#235; aleat t&#235; 
fuqish&#235;m t&#235; bukuris&#235; dhe sh&#235;ndetit t&#235; l&#235;kur&#235;s. Por edhe n&#235;se nuk d&#235;shironi ta 
konsumoni si frut&#235; apo n&#235; form&#235; l&#235;ngu, ju mund ta p&#235;rdorni si mask&#235; p&#235;r fytyr&#235;n. 
Me fetat e mangos krijoni nj&#235; pure, p&#235;rziejeni me kos, vendoseni mbi fytyr&#235; p&#235;r 
rreth pes&#235;mb&#235;dhjet&#235; minuta, m&#235; pas shp&#235;rlajeni me uj&#235; t&#235; vak&#235;t. 
S&#235; treti, mango pastron m&#235;l&#231;in&#235;. Prania e disa antioksidant&#235;ve n&#235; mango 
leht&#235;son p&#235;rpunimin e &quot;mbeturinave&quot; q&#235; grumbullon m&#235;l&#231;ia. K&#235;shtu q&#235; konsumimi i 
rregullt i mangos, ndoshta n&#235; form&#235;n e l&#235;ngut n&#235; m&#235;ngjes, ndihmon m&#235;l&#231;in&#235; p&#235;r t&#235; 
kryer k&#235;t&#235; funksion themelor p&#235;r organizmin duke mbrojtur edhe nga rreziku i 
prekjes nga tumori. 
S&#235; kat&#235;rti, ndihmon n&#235; mbrojtjen e imunitetit. Sikurse e tham&#235; m&#235; sip&#235;r ky 
frut&#235; ekzotik burim i mir&#235; i vitaminave A dhe C, t&#235; cilat mbrojn&#235; organizmin nga 
radikalet e lira dhe forcojn&#235; sistemin imunitar, n&#235; t&#235; nj&#235;jt&#235;n koh&#235; ndihmon 
trupin ton&#235; p&#235;r t&#39;u mbrojtur kund&#235;r infeksioneve t&#235; ndryshme, pa qen&#235; e 
nevojshme t&#235; p&#235;rdorim ila&#231;e. 
S&#235; pesti, mban syt&#235; tan&#235; t&#235; sh&#235;ndetsh&#235;m. Nj&#235; mango mesatarisht p&#235;rmban 72% t&#235; 
sasis&#235; s&#235; rekomanduar ditore t&#235; vitamin&#235;s A, e cila &#235;sht&#235; thelb&#235;sore p&#235;r 
sh&#235;ndetin e syve. Si rezultat konsumimi rregullisht i k&#235;tij fruti jo vet&#235;m mbron 
shikimin, por edhe ndihmon p&#235;r t&#235; parandaluar syt&#235; e that&#235; dhe verb&#235;rin&#235;. 
S&#235; gjashti, &#235;sht&#235; nj&#235; frut&#235; i mir&#235; p&#235;r ver&#235;n pasi ruan sh&#235;ndetin ton&#235; nga 
goditjet e t&#235; nxehtit. 
P&#235;r shkak t&#235; p&#235;rmbajtjes s&#235; lart&#235; t&#235; ujit, mango shuan etjen. Provoni ta 
konsumoni at&#235; si l&#235;ng t&#235; fresk&#235;t, t&#235; p&#235;rzier me uj&#235; dhe akull, shikoni 
rezultatin dhe ndihm&#235;n q&#235; i jep trupit ton&#235; p&#235;r t&#235; ruajtur hidratimin dhe p&#235;r t&#235; 
parandaluar goditjet e t&#235; nxehtit. 
S&#235; shtati, redukton kolesterolin. P&#235;rqendrimi i lart&#235; i fibrave dhe pektin&#235;s 
ndihmon p&#235;r t&#235; ulur nivelet e kolesterolit, nd&#235;rsa p&#235;rqindja e lart&#235; e kaliumit 
(pasi mango p&#235;rmban 564 mg, 16% e shum&#235;s s&#235; rekomanduar ditore t&#235; kaliumit) ju 
lejon t&#235; mbani n&#235;n kontroll tensionin e gjakut. 
S&#235; teti, leht&#235;son tretjen. Enzimat e pranishme n&#235; sasi t&#235; m&#235;dha n&#235; mango 
leht&#235;sojn&#235; tretjen, nd&#235;rsa fibrat (nj&#235; frut&#235; mbulon 20% t&#235; k&#235;rkes&#235;s ditore p&#235;r 
fibra) jan&#235; t&#235; dobishme p&#235;r sh&#235;ndetin e zorr&#235;ve, sepse duke vepruar n&#235; 
peristalsi (muret e brendshme t&#235; zorr&#235;ve) t&#235; ndihmojn&#235; n&#235; rast t&#235; kapsll&#235;kut 
duke promovuar eliminimin e mbeturinave 
Mango &#235;sht&#235; nj&#235; frut i &#235;mb&#235;l dhe me shum&#235; l&#235;ng. Referencat e para t&#235; 
dokumentuara p&#235;r ekzistenc&#235;n e mangos jan&#235; n&#235; shkrimet Hindu q&#235; datojn&#235; n&#235; rreth 
4000 p&#235;rpara lindjes s&#235; krishtit. Mango konsiderohet i shenjt&#235; n&#235; disa vende, 
sepse thuhet se Buda meditoi n&#235;n nj&#235; pem&#235; mangoje. Duke k&#235;rkuar nj&#235; klim&#235; t&#235; 
ngroht&#235;, mango rritet kryesisht n&#235; rajonet ekuatoriale, p&#235;rfshir&#235; Meksik&#235;n, 
Ekuadorin, Brazilin, Guatemal&#235;n dhe Haitin. Mangot jan&#235; t&#235; &#235;mb&#235;l, t&#235; shijshme 
dhe ekzotike. Ata jan&#235; gjithashtu mjaft ushqyes. Por t&#235; hahet nj&#235; mango &#231;do dit&#235; 
mund t&#235; mos jet&#235; zgjedhja m&#235; e mir&#235;, ve&#231;an&#235;risht p&#235;r njer&#235;zit me kushte t&#235; 
caktuara, p&#235;rfshir&#235; diabetin dhe artritin. 
&#199;do mango ka rreth 45.9 gram sheqerna - t&#235; cilat p&#235;rb&#235;jn&#235; pothuajse shum&#235;n e 
plot&#235; t&#235; 50.33 gram karbohidrateve t&#235; saj. Lloji kryesor i sheqerit n&#235; mango 
&#235;sht&#235; fruktoza. Fruktoza mund t&#235; tretet vet&#235;m nga m&#235;l&#231;ia. Kjo mund t&#235; &#231;oj&#235; n&#235; 
s&#235;mundje si diabeti, s&#235;mundjet e zemr&#235;s ose kanceri. 
Mangot kan&#235; nj&#235; p&#235;rb&#235;rje t&#235; quajtur urushiol, nj&#235; vaj q&#235; gjendet gjithashtu 
helmues p&#235;r njer&#235;zit q&#235; jan&#235; alergjik&#235;. Shenjat q&#235; shfaqen mund t&#235; jen&#235; si 
skuqje t&#235; l&#235;kur&#235;s rreth goj&#235;s. 
Disa mango jan&#235; t&#235; detyruar t&#235; piqen m&#235; her&#235;t n&#235; m&#235;nyr&#235; q&#235; ata t&#235; mund t&#235; 
hyjn&#235; n&#235; treg m&#235; shpejt. Procesi p&#235;rfshin nj&#235; kimikat t&#235; quajtur karabit t&#235; 
kalciumit, i cili &#235;sht&#235; nj&#235; p&#235;rb&#235;r&#235;s kancerogjen i njohur. 
Nqs hani mango &#231;do dit&#235; rritet rreziku q&#235; t&#235; hani nj&#235; mango t&#235; kontaminuar. 
Salmonella ndodh shpesh t&#235; gjendet n&#235; mango, sepse ajo merret gjat&#235; koh&#235;s kur 
ato sp&#235;rkaten me uj&#235;.]]></itunes:summary>
      <enclosure url="http://v2.cri.cn/alb/rubrike/mango25janar2019.m4a" type="audio/mp3" /><guid>http://v2.cri.cn/alb/rubrike/mango25janar2019.m4a</guid><itunes:duration>00:05:38</itunes:duration>
      <pubDate>Thu, 24 Jan 2019 00:58:55 GMT</pubDate>
      <itunes:order>20</itunes:order>
</item>

<item>
      <title>Ushqimi, burim inteligjence</title>
      <itunes:author></itunes:author>
      <itunes:subtitle>Ushqimi, burim inteligjence</itunes:subtitle>
      <itunes:summary><![CDATA[Nga ushqimi te mendimet. Frutat dhe zarzavatet. Miti p&#235;r vajin e ullirit 
Ushqimet q&#235; i b&#235;jn&#235; d&#235;m organizimit. Jo vitamineve dhe suplementeve..... 
T&#235; gjitha studimet kan&#235; arritur n&#235; konkluzionet q&#235; duhet t&#235; largohemi nga 
produktet shtazore, mishi, me p&#235;rjashtim t&#235; peshkut, burimeve t&#235; yndyrnave. Duke 
konsumuar mish, produktet e qum&#235;shtit nga burime shtazore, ne shtojm&#235; rrezikun 
p&#235;r kancer, rrisim kolesterolin n&#235; gjak, etj. P&#235;rve&#231; stresit dhe stilit t&#235; 
jet&#235;s, m&#235;nyra e t&#235; ushqyerit p&#235;rcakton t&#235; ardhmen e rrug&#235;timit t&#235; sh&#235;ndetit 
ton&#235;- thot&#235; z. Ramadani p&#235;r &quot;Sh&#235;ndet Plus&quot;. 
Kur marrim ushqimin, duhet ta mendojm&#235; at&#235; si nj&#235; shkall&#235; inteligjente: Kur 
marrim fruta apo perime n&#235; natyr&#235;, aty &#235;sht&#235; koncentruar inteligjenca e natyr&#235;s: 
Aty &#235;sht&#235; koncentruar drita, energjia apo ngjyrat. Rrushi i kuq &#235;sht&#235; nj&#235; 
antioksidant p&#235;r organizimi fal&#235; inteligjenc&#235;s s&#235; natyr&#235;s. P&#235;r t&#235; qen&#235; nj&#235; trup 
i sh&#235;ndosh&#235;, duhet t&#235; largohemi nga konsumimi i mishit, qum&#235;shtit dhe bulmetrat 
n&#235; p&#235;rgjith&#235;si. Studimet e fundit tregojn&#235; se edhe vaji i ullirit nuk &#235;sht&#235; edhe 
aq i sh&#235;ndetsh&#235;m sepse sasia e Omega 3 q&#235; &#235;sht&#235; e domosdoshme p&#235;rvlerat e tij si 
antioksidant, &#235;sht&#235; 13 her&#235; m&#235; e ul&#235;t sesa &#235;sht&#235; menduar deri m&#235; tani, nd&#235;rsa ka 
13 her&#235; m&#235; shum&#235; Omega 9 dhe 6 q&#235; &#235;sht&#235; e d&#235;mshme n&#235; sasi t&#235; m&#235;dha. 
P&#235;r ata q&#235; konsumojn&#235; 3-6 kafe n&#235; dit&#235; jan&#235; m&#235; t&#235; mbrojtur nga s&#235;mundjet 
kancerogjene ata q&#235; konsumojn&#235; alkool, p&#235;rmes kafes mbrojn&#235; edhe m&#235;l&#231;in&#235;. P&#235;r 
ata q&#235; kan&#235; probleme me tensionin dhe pagjum&#235;sin&#235;, mund t&#235; marrin kafe pa 
kafein&#235;. Nj&#235; tjet&#235;r gjetje interesante &#235;sht&#235; pija e ver&#235;s, sidomos e kuqja. 
N&#235;se e konsumojm&#235; k&#235;t&#235; pije n&#235; mas&#235;n e duhur, (1-2 gota n&#235; dit&#235;) i b&#235;jm&#235; nj&#235; 
sh&#235;rbim t&#235; madh zemr&#235;s dhe jemi t&#235; mbrojtur nga s&#235;mundjet kardiovaskulare. 
Hulumtimet flasin se vera ndikon pozitivisht edhe ndaj s&#235;mundjeve kancerogjene. 
Nj&#235; tjet&#235;r detaj &#235;sht&#235; edhe vendi ku ushqehemi. N&#235;se ndodhemi n&#235; nj&#235; mjedis 
relaksues dhe kreativ ushqimin e shijojm&#235; dhe e tresim m&#235; mir&#235;. Po ashtu, &#235;sht&#235; 
shum&#235; e r&#235;nd&#235;sishme se me k&#235; drekojm&#235;. Me nj&#235; person q&#235; jemi n&#235; harmoni &#235;sht&#235; 
provuar se gjat&#235; ushqyerjes metabolizimi i organizmit &#235;sht&#235; n&#235; parametra m&#235; t&#235; 
mira. 
P&#235;rsa i p&#235;rket ushqimit z.Ramadani thot&#235; se duhet t&#235; ushqehemi me produkte 
inteligjente. Me fruta dhe perime, me drith&#235;ra si thek&#235;r, t&#235;rsh&#235;r&#235;, etj.). N&#235; 
vend t&#235; vajit t&#235; ullirit apo atij t&#235; zakonsh&#235;m, ne duhet t&#235; p&#235;rdorim vaj lini, 
pasi ai ka 13 her&#235; m&#235; shum&#235; omega 3, e cila &#235;sht&#235; e domosdoshme p&#235;r trupin ton&#235;. 
Ne duhet t&#235; heqim dor&#235; absolutisht nga mishrat, qum&#235;shti dhe n&#235;nproduktet e tij, 
alkooli, pirja e duhanit etj. 
Duhet t&#235; shmangim p&#235;rdorimin e ushqimeve t&#235; skuqura n&#235; vaj dhe pjekjet q&#235; 
b&#235;hen n&#235; tym sepse tymi prodhon fenole, ku e kan&#235; burimet disa s&#235;mundjet 
kancerogjene. 
Nj&#235; tjet&#235;r produkt i rreziksh&#235;m &#235;sht&#235; kripa. Le t&#235; ndalemi m&#235; konkretisht. N&#235; 
Kongresin Bot&#235;ror p&#235;r Sh&#235;ndetin, i mbajtur n&#235; Rio De Zhanerios, nj&#235; profesor i 
Oxfordit i befasoi studiuesit kur tha se 3.5 milion&#235; veta vdesin &#231;do vit nga 
duhani dhe po aq njer&#235;z vdesin nga pasojat e krip&#235;s. 
Po ta heqim krip&#235;n nga p&#235;rdorimi, tensioni i gjakut dhe veshkat do t&#235; punojn&#235; 
normalisht. Kripa duhet q&#235; t&#235; vij&#235; nga ushqimet natyrale dhe jo nga substanca q&#235; 
e marrim ne. Duhet t&#235; them se trupi &#235;sht&#235; inteligjent dhe n&#235;se p&#235;rgjat&#235; dy 
jav&#235;ve do t&#235; mbajm&#235; nj&#235; rregull n&#235; m&#235;nyr&#235;n e ushqyerjes, do t&#235; kemi rezultate 
shum&#235; pozitive. Nj&#235; ushqim i keq, shkakton nj&#235; gjendje t&#235; keqe n&#235; organiz&#235;m. 
P&#235;r shembull, ushqimi pas dy or&#235;ve kalohet dhe b&#235;het mendim; Nj&#235; ushqim i 
gabuar sjell pasoja p&#235;r organizimin, e lodh trupin, sjell mendime stresuese, 
kaotike. Nuk mund ta ndajm&#235; m&#235; ushqimin nga t&#235; menduarit dhe t&#235; menduarit nga t&#235; 

ushqyerit. Edhe di&#231;ka tjet&#235;r: Duhet t&#235; kemi informacione p&#235;r ushqimet q&#235; kan&#235; 
vler&#235; p&#235;r trupin ton&#235;. Kjo k&#235;rkon ndryshim shprehish, t&#235; cilat jan&#235; t&#235; v&#235;shtira 
p&#235;r k&#235;do, por jo t&#235; pamundura. Kjo duhet t&#235; b&#235;het n&#235; m&#235;nyr&#235; q&#235; t&#235; arrijm&#235; 
rezultate maksimale n&#235; sh&#235;ndet. Kjo varet nga vendimet q&#235; marrim ne p&#235;r jet&#235; 
ton&#235;. 
Z.Ramadani &#235;sht&#235; kund&#235;r p&#235;rdorimit t&#235; vitaminave dhe t&#235; suplementeve dietike. 
Ai e quan k&#235;t&#235; nj&#235; industri e madhe, sidomos n&#235; SHBA dhe t&#235; gjitha k&#235;to produkte 
jan&#235; manipulime t&#235; organizimit ton&#235;. Ato kan&#235; efekte negative; jan&#235; pasoj&#235; e 
shum&#235; s&#235;mundjeve t&#235; r&#235;nda; kancerogjene. 
P&#235;rjashtim &#235;sht&#235; vet&#235;m vitamina D3, substanc&#235; q&#235; gjenerohet n&#235; trupin e 
njeriut n&#235; momentin kur trupi u n&#235;nshtrohet rrezeve t&#235; diellit t&#235; pakt&#235;n 15 
minuta n&#235; dit&#235;. Pas mosh&#235;s 45-vje&#231;are rekomandohet nj&#235; aspirin&#235; 75-100 mg q&#235; 
&#235;sht&#235; e mir&#235; p&#235;r mbrojtjen e sistemit kardiovaskular]]></itunes:summary>
      <enclosure url="http://v2.cri.cn/alb/rubrike/ushqimi18janar2019.m4a" type="audio/mp3" /><guid>http://v2.cri.cn/alb/rubrike/ushqimi18janar2019.m4a</guid><itunes:duration>00:05:05</itunes:duration>
      <pubDate>Fri, 18 Jan 2019 02:58:55 GMT</pubDate>
      <itunes:order>21</itunes:order>
</item>

<item>
      <title>Filmi vizatimor &quot;Peppa Pig&quot; na m&#235;son dashurin&#235; familjare</title>
      <itunes:author></itunes:author>
      <itunes:subtitle>Filmi vizatimor &quot;Peppa Pig&quot; na m&#235;son dashurin&#235; familjare</itunes:subtitle>
      <itunes:summary><![CDATA[Koh&#235;t e fundit, nj&#235; derrkuc u b&#235; shum&#235; i preferuar p&#235;r f&#235;mij&#235;t kinez&#235;. Emri i 
tij &#235;sht&#235; &quot;Peppa&quot; dhe &#235;sht&#235; personazh i nj&#235; filmi vizatimor n&#235; gjuh&#235;n angleze 
&quot;Peppa Pig&quot; p&#235;r f&#235;mij&#235;t parashkollor. N&#235; k&#235;t&#235; film tregohet historia mes &quot;Peppa 
Pig&quot;-ut dhe familjar&#235;ve t&#235; tij, t&#235; cilat jan&#235; shum&#235; interesante dhe me shum&#235; 
moral. Ky film shfaq konceptin tradicional t&#235; familjes dhe miq&#235;sin&#235;, duke u 
mir&#235;pritur thell&#235;sisht nga f&#235;mij&#235;t dhe prind&#235;rit e tyre n&#235; mbar&#235; bot&#235;n. 
N&#235; k&#235;t&#235; film shfaqet nj&#235; familje me 4 an&#235;tar&#235;, tregimet jan&#235; t&#235; shkurtra dhe 
skenat t&#235; thjeshta. Por p&#235;rse ky film t&#235;rhoqi kaq shum&#235; f&#235;mij&#235;? N&#235;se pyesim 
f&#235;mij&#235;t ata do na prezantojn&#235; me naivitet pik&#235;pamjet e tyre t&#235; brendshme. 
&quot;M&#235; p&#235;lqen se babai dhe n&#235;na e Peppa-s k&#235;rcejn&#235; s&#235; bashku me f&#235;mij&#235;t.&quot; 
&quot;M&#235; q&#235;lqen se gjyshi ushqeu nj&#235; dinozaur p&#235;r Peppa-n dhe George!&quot; 
&quot;Kur George u mir&#235;prit nga f&#235;mij&#235;t e tjer&#235;, Peppa u g&#235;zua shum&#235;!&quot; 
Prind&#235;rit pozitiv&#235; dhe t&#235; duruesh&#235;m 
N&#235;se njollosim rrobat n&#235; mosh&#235;n e vog&#235;l apo n&#235;se g&#235;rvishtim mobiljet cili do 
t&#235; ishte reagimi i prind&#235;rve? 
Ka disa prind&#235;r q&#235; do t&#39;i kritikonin r&#235;nd&#235; f&#235;mij&#235;t, por ka edhe nga ata q&#235; do 
e kishin marr&#235; k&#235;t&#235; ngjarje me sportivitet. 
N&#235; k&#235;t&#235; film vizatimor, babai dhe n&#235;na e &quot;Peppa Pig&quot;-ut jan&#235; shum&#235; t&#235; mir&#235; 
dhe t&#235; but&#235;. Kur Peppa dhe George doni t&#235; shkonin p&#235;r k&#235;rcim jasht&#235;, n&#235;na e tyre 
jo vet&#235;m q&#235; ju solli &#231;izmet e shiut, por k&#235;rceu bashk&#235; me ta. Kur Peppa-s iu 
prish kompjuteri, babai nuk e d&#235;noi por ia riparoi at&#235; dhe luajti loj&#235;ra online 
s&#235; bashk&#235; me t&#235;. 
K&#235;to veprime pasqyrojn&#235; metod&#235;n e edukimit me &quot; shum&#235; ndikime&quot;. 
Psikolog&#235;t kan&#235; studiuar metodat e prind&#235;rve p&#235;r rritjen e f&#235;mij&#235;s p&#235;r shum&#235; 
koh&#235;. Psikologu amerikan D. Baumrin analizoi se metodat e edukimit p&#235;rb&#235;hen nga 
dy elemente: elementi i k&#235;rkesave dhe elementi i reagimit. 
Edukimi me k&#235;rkesat lidhet me nivelin e k&#235;rkesave dhe kontrollit t&#235; prind&#235;rve 
p&#235;r f&#235;mij&#235;t. Prind&#235;rit q&#235; vendosin standardet m&#235; t&#235; larta dhe kan&#235; k&#235;rkesa shum&#235; 
t&#235; larta zbatojn&#235; metod&#235;n e edukimit me nivelin m&#235; t&#235; lart&#235; t&#235; k&#235;rkesave. N&#235; t&#235; 
kund&#235;rt&#235;n, prind&#235;rit q&#235; jan&#235; m&#235; tolerant dhe m&#235; t&#235; but&#235; me f&#235;mij&#235;t, niveli i 
k&#235;rkesave t&#235; edukimit do t&#235; jet&#235; m&#235; i ul&#235;t. 
Edukimi me reagimet lidhet me q&#235;ndrimet dhe emocionet e prind&#235;rve p&#235;r 
f&#235;mij&#235;t. N&#235;se prind&#235;rit mbajn&#235; q&#235;ndrim m&#235; pozitiv dhe aktiv ndaj f&#235;mij&#235;ve dhe ua 
plot&#235;sojn&#235; shum&#235; k&#235;rkesat, niveli i reagimeve t&#235; edukimit &#235;sht&#235; m&#235; i lart&#235;. N&#235; 
t&#235; kund&#235;rt&#235;n, prind&#235;rit q&#235; mbajn&#235; q&#235;ndrim m&#235; negativ ndaj f&#235;mij&#235;ve dhe refuzojn&#235; 
m&#235; shum&#235; k&#235;rkesat e tyre, niveli i reagimeve t&#235; edukimit &#235;sht&#235; m&#235; i ul&#235;t. 
&#199;do f&#235;mij&#235; &#235;nd&#235;rron q&#235; prind&#235;rit e tij t&#235; ken&#235; q&#235;ndrim pozitiv dhe shum&#235; 
durim. Pasi me inkurajimin e k&#235;tyre prind&#235;rve f&#235;mij&#235;t do t&#235; ken&#235; m&#235; shum&#235; 
interes p&#235;r bot&#235;n e jashtme, do t&#235; ken&#235; guxim p&#235;r eksplorimin e gj&#235;rave t&#235; reja 
dhe do t&#235; jen&#235; m&#235; aktiv&#235; n&#235; komunikimet shoq&#235;rore. Prandaj, &quot;Peppa Pig&quot; u p&#235;lqye 
shum&#235; nga f&#235;mij&#235;t. 
Gjyshi dhe gjyshja q&#235; u p&#235;rkushtohen shum&#235; f&#235;mij&#235;ve 
P&#235;rve&#231; babait dhe n&#235;n&#235;s tolerante, edhe gjyshi dhe gjyshja e &quot;Peppa Pig&quot;-ut u 
p&#235;lqyen shum&#235; nga f&#235;mij&#235;t. Kur prind&#235;rit e tyre kishin pun&#235; n&#235; mbr&#235;mje, ata i 
k&#235;rkuan gjyshit dhe gjyshes t&#235; kujdesen p&#235;r Peppa-n dhe George. T&#235; dy f&#235;mij&#235;t 
nuk kishin d&#235;shir&#235; t&#235; flinin her&#235;t dhe luajt&#235;n s&#235; bashku me gjysh&#235;rit. Kur 
prind&#235;rit u kthyen, t&#235; gjith&#235; kishin r&#235;n&#235; n&#235; gjum&#235; p&#235;r shkak t&#235; lodhjes nga 
loj&#235;rat. 
N&#235; jet&#235;n aktuale t&#235; familjes kineze, shum&#235; gjysh&#235;r i ndihmojn&#235; nip&#235;rit dhe 
mbesat. Sipas t&#235; dh&#235;nave statistikore t&#235; Ministris&#235; kineze t&#235; Arsimit, 10 
milion&#235; f&#235;mij&#235; n&#235;n mosh&#235;n 16 vje&#231; nuk edukohen nga prind&#235;rit. 84% e k&#235;tyre 
f&#235;mij&#235;ve rriten nga gjysh&#235;rit. N&#235; shum&#235; familje kineze, prind&#235;rit jan&#235; 
kujdestar&#235;t kryesor&#235; t&#235; f&#235;mij&#235;s dhe gjysh&#235;rit ndihmojn&#235; her&#235;pashere p&#235;r ruajtjen 
e f&#235;mij&#235;ve. Sipas nj&#235; raporti, n&#235; 80% t&#235; familjeve kineze, gjysh&#235;rit ndihmojn&#235; 
p&#235;r p&#235;rkujdesjen e nip&#235;rve dhe mbesave. 
Por n&#235; realitet, gjysh&#235;rit nuk jan&#235; aq zem&#235;rgjer&#235; si gjysh&#235;rit e &quot;Peppa 
Pig&quot;-ut. Sipas studimeve p&#235;rkat&#235;se, brezi i gjysh&#235;rve nuk &#235;sht&#235; i ndjesh&#235;m ndaj 
humorit t&#235; f&#235;mij&#235;ve. Gjysh&#235;rit u kushtojn&#235; v&#235;mendje m&#235; t&#235; madhe ushqimeve dhe 
veshjeve t&#235; f&#235;mij&#235;ve. Gjysh&#235;rit duan t&#235; ngarkohen me t&#235; gjitha pun&#235;t sht&#235;piake, 
duke ndikuar aft&#235;sit&#235; e veprimeve bashk&#235;renduese t&#235; f&#235;mij&#235;ve dhe penguar 
aft&#235;sin&#235; e rregullimit t&#235; humorit t&#235; tyre. N&#235;se ekziston konflikti i koncepteve 
t&#235; edukimit mes gjysh&#235;rve dhe prind&#235;rve, do t&#235; ket&#235; problem m&#235; serioz. N&#235; flimin 
vizatimor, gjysh&#235;rit e &quot;Peppa Pig&quot;-ut japin shembuj shum&#235; t&#235; mir&#235;. Ata u 
kushtojn&#235; v&#235;mendje t&#235; madhe k&#235;rkesave t&#235; humorit t&#235; f&#235;mij&#235;ve dhe luajn&#235; loj&#235;ra 
s&#235; bashku me ta. Ata ruajt&#235;n edhe marr&#235;dh&#235;nien harmonike me prind&#235;rit. 
Nj&#235; v&#235;lla i mir&#235; si George 
Peppa ka edhe nj&#235; v&#235;lla t&#235; vog&#235;l me emrin George. Peppa p&#235;lqen t&#235; luaj&#235; 
loj&#235;rat e ndryshme s&#235; bashku me v&#235;llain dhe f&#235;mij&#235;t e tjer&#235;. Ato formojn&#235; 
marr&#235;dh&#235;nien shum&#235; t&#235; mir&#235; mes motr&#235;s dhe v&#235;llait, e cila &#235;sht&#235; nj&#235; pjes&#235; e 
r&#235;nd&#235;sishme n&#235; marr&#235;dh&#235;niet familjare. F&#235;mij&#235;t e m&#235;dhenj mund t&#39;i ndihmojn&#235; 
prind&#235;rit p&#235;t t&#39;u kujdesur p&#235;r v&#235;llez&#235;rit dhe motrat m&#235; t&#235; vegj&#235;l. V&#235;llez&#235;rit 
dhe motrat shoq&#235;rojn&#235; nj&#235;ri-tjetrin p&#235;r nj&#235; koh&#235; m&#235; t&#235; gjat&#235;, duke iu ofruar 
nj&#235;ri-tjetrit ngroht&#235;si dhe p&#235;rkrahje. 
N&#235; familjet reale jan&#235; t&#235; pashmangshme konfliktet e ndryshme mes v&#235;llez&#235;rve 
dhe motrave. Peppa dhe George kan&#235; nd&#235;rtuar nj&#235; marr&#235;dh&#235;nie miq&#235;sore t&#235; ngusht&#235; 
dhe pothuajse perfekte. 
K&#235;to marr&#235;dh&#235;nie pozitive mund t&#235; leht&#235;sojn&#235; problemet e konflikteve dhe 
z&#235;nkat, q&#235; ndodhin n&#235; ambiente dhe momente t&#235; pak&#235;nd&#235;shme. Me procesin e rritjes 
f&#235;mij&#235;t do t&#235; k&#235;rkojn&#235; m&#235; shum&#235; autoritet dhe status t&#235; barabart&#235;, duke 
shkaktuar m&#235; shum&#235; konflikt me f&#235;mij&#235;t e tjer&#235;. Kjo mund t&#235; shkaktoj&#235; ndrydhje 
n&#235; vetvete tek f&#235;mij&#235;t. N&#235; koh&#235;n e lir&#235;, formimi i marr&#235;dh&#235;nieve harmonike mes 
f&#235;mij&#235;ve mund t&#235; p&#235;rmir&#235;soj&#235; mjedisin e f&#235;mij&#235;ve. 
Prind&#235;rit duhet t&#235; punojn&#235; p&#235;r krijimin e nj&#235; atmosfere harmonike tek 
f&#235;mij&#235;t. 
Kjo &#235;sht&#235; familja e &quot;Peppa Pig&quot;-ut, n&#235;se prind&#235;rit d&#235;shirojn&#235; t&#235; njohin bot&#235;n 
e brendshme t&#235; f&#235;mij&#235;ve, duhet ta shohin k&#235;t&#235; film vizatimor s&#235; bashku me 
f&#235;mij&#235;t e tyre, p&#235;r t&#235; m&#235;suar nga durimi dhe dashuria e prind&#235;rve t&#235; &quot;Peppa 
Pig&quot;-ut. (Xu Guang)]]></itunes:summary>
      <enclosure url="http://v2.cri.cn/alb/rubrike/pepa18janar2019.m4a" type="audio/mp3" /><guid>http://v2.cri.cn/alb/rubrike/pepa18janar2019.m4a</guid><itunes:duration>00:05:24</itunes:duration>
      <pubDate>Fri, 18 Jan 2019 02:57:41 GMT</pubDate>
      <itunes:order>22</itunes:order>
</item>

<item>
      <title>6 shkaqe t&#235; ndryshme pse ju krruhen gjinjt&#235;</title>
      <itunes:author></itunes:author>
      <itunes:subtitle>6 shkaqe t&#235; ndryshme pse ju krruhen gjinjt&#235;</itunes:subtitle>
      <itunes:summary><![CDATA[A ju krruhen gjinjt&#235;? L&#235;kura e that&#235;, ekzema, psoriaza ose infeksionet 
mykotike mund t&#235; jen&#235; shkaqet. Duke p&#235;rdorur nj&#235; krem t&#235; mire kund&#235;r l&#235;kur&#235;s s&#235; 
that&#235; apo ekzem&#235;s mund t&#235; leht&#235;sohen t&#235; krruarat. Po ashtu kur laheni n&#235; vask&#235; 
n&#235;se shtoni nj&#235; filxhan bollgur mund t&#39;ju ndihmoj&#235; me psiroaz&#235;n. Mastitis dhe 
s&#235;mundja Paget e gjirit (nj&#235; lloj kanceri) mund t&#235; shkaktoj&#235; gjithashtu t&#235; 
krruara gjiri. 
Krruajtja e l&#235;kur&#235;s mund t&#235; jet&#235; e pak&#235;ndshme dhe shqet&#235;suese. Dhe ajo b&#235;het 
m&#235; keq kur zhvillohet n&#235; zona t&#235; ndjeshme si gjinjt&#235; tuaj. Por mos u panikosni. 
Ndonj&#235;her&#235;, krruajtja e gjirit mund t&#235; vij&#235; si rezultat i nj&#235; cope jo cil&#235;sore 
t&#235; recipetave q&#235; ju b&#235;n alergji ose mund t&#235; jet&#235; dtergjenti me t&#235; cilat i lani 
ato. 
Ja 6 shkaqet e mundshme pse ju krruhen gjinjt&#235;. 
1. Tharja e l&#235;kur&#235;s 
L&#235;kura juaj mund t&#235; thahet ose t&#235; humbas&#235; yndyr&#235;n dhe ujin. Kjo mund t&#235; 
manifestohet me krruarje, skuqje dhe l&#235;kur&#235; t&#235; ashp&#235;r. Kjo mund t&#235; ndodh&#235; n&#235;se 
kaloni koh&#235; t&#235; gjat&#235; n&#235; dush dhe p&#235;rdorni uj&#235; tep&#235;r t&#235; nxeht&#235;. Disa lloje 
sapun&#235;sh mund t&#235; shkaktojn&#235; gjithashtu tharje t&#235; l&#235;kur&#235;s. 
Si t&#235; veproni: P&#235;rdorni krem hidratues q&#235; ju mban l&#235;kur&#235;n t&#235; hidratuar. 
P&#235;rdorni vajra natyral&#235; si vaj kokosi dhe bajamesh. &#203;sht&#235; gjithashtu e 
k&#235;shillueshme t&#235; evitoni produktet si sapun&#235; dhe t&#235; tjera q&#235; p&#235;rmbajn&#235; alkool, 
boj&#235;ra dhe kimikate t&#235; tjera. 
2. Ekzema 
Ekzema &#235;sht&#235; s&#235;mundje e l&#235;kur&#235;s q&#235; shkakton krruarje, l&#235;kur&#235; t&#235; that&#235; dhe 
skuqje t&#235; l&#235;kur&#235;s p&#235;rfshi at&#235; n&#235; zon&#235;n e gjinjve. Edhe pse nuk dihet ende nga 
vjen kjo s&#235;mundje mendohet sefaktori gjenetik dhe mjedisor&#235; mund t&#235; kontribuojn&#235; 
n&#235; t&#235;. 
Si t&#235; veprojm&#235;: P&#235;rdorimi i kremit hidratues mund t&#235; ndihmoj&#235;. Mjeku mund 
t&#39;ju jap&#235; kremin e p&#235;rshtatsh&#235;m. Evitoni p&#235;rdorimin e sapoun&#235;ve, locioneve ose 
disa lloje copash q&#235; shkaktojn&#235; irritim l&#235;kure. Menaxhoni nivelet e stresit dhe 
substancat q&#235; jeni alergjik&#235;– p&#235;r shembull polenin dhe disa lloje ushqimesh. Dhe 
mos harroni, krruarja mund ta p&#235;rkeq&#235;soj&#235; ekzem&#235;n. 
3. Psoriaza 
Psoriaza &#235;sht&#235; nj&#235; &#231;rregullim i l&#235;kur&#235;s me skuqje dhe irritim, po ashtu me 
pet&#235;zimin e l&#235;kur&#235;s. Psoriaza mund t&#235; zhvillohet n&#235; zon&#235;n n&#235;n gjinjve, posht&#235; 
sqetullave etj. Specialist&#235;t theksojn&#235; se psoriaza vjen si pasoj&#235; e imunitetit 
t&#235; dob&#235;t dhe qelizat e sh&#235;ndetshme sulmohen gabimisht nga sistemi juaj imunitar. 

Disa faktor&#235; si infeksionet (p&#235;rfshi fytin dhe t&#235; ftohtin), l&#235;kura e that&#235;, 
ajri i that&#235;, plagosjen e l&#235;kur&#235;s, stresi, drita e diellit, alkooli si dhe disa 
ila&#231;e mund t&#235; nxisin sulmet e psoriaz&#235;s. 
Si t&#235; veprojm&#235;: Mjeku juaj mund t&#235; p&#235;rshkruaj&#235; pomada bimore ose fototerapi. 
N&#235; raste t&#235; r&#235;nda mund t&#235; p&#235;rshkruhen ila&#231;e q&#235; funksionojn&#235; n&#235; sistemin tuaj 
imunitar. Nd&#235;rkoh&#235;, duhet t&#235; evitoni substancat q&#235; mund t&#235; shkaktojn&#235; sulm. 
Gjithashtu, shtoni nj&#235; got&#235; thek&#235;r n&#235; vask&#235;. Pasi ju ndihmon n&#235; zbutjen e 
l&#235;kur&#235;s 
4. Infeksione mykotike 
Candida, nj&#235; myk q&#235; rritet n&#235; trupin ton&#235; zakonisht nuk &#235;sht&#235; e d&#235;mshme, por, 
disa faktor&#235; si r&#235;nia e bakterieve t&#235; mira, t&#235; cilat frenojn&#235; mbirritjen e 
candid&#235;s dhe rezultojn&#235; n&#235; infeksione mykotike. Infeksionet mykotike mund t&#235; 
shkaktojn&#235; shum&#235; t&#235; krruara. Infeksionet n&#235; gjinjt&#235; e gruas jan&#235; zakonisht t&#235; 
pranishme gjat&#235; gjidh&#235;nies pasi myku shumohet n&#235; lag&#235;shti. 
P&#235;rve&#231; krruajtjes s&#235; l&#235;kur&#235;s, t&#235; &#231;arat apo skuqjet e thithkave jan&#235; simptoma 
t&#235; tjera t&#235; nj&#235; infeksioni mykotik. 
Si t&#235; veproni: Mjeku juaj mund t&#39;ju jap&#235; nj&#235; mjekim kund&#235;r mykut p&#235;r t&#235; 
larguar infeksionin. Disa masa p&#235;r nj&#235; higjen&#235; m&#235; t&#235; lart&#235; duhet t&#235; merren p&#235;r 
t&#235; siguruar mosp&#235;rhapjen e infeksionit mykotik 
Lani shpesh duart tuaja dhe t&#235; f&#235;mij&#235;s suaj 
Sterilizoni rrobat si peshqir&#235;, recipeta etj. 
Zbuloni n&#235;se familjar&#235;t e tjer&#235; kan&#235; myk 
5. Mastitis (Inflamimi i gjirit) 
Mastitis &#235;sht&#235; nj&#235; gjendje ku gjiri inflamohet dhe forcohet. Kjo mund t&#235; 
vihet re kur qum&#235;shti mund t&#235; mbetet i bllokuar n&#235; kanale. Sipas specialist&#235;ve, 
qum&#235;shti mund t&#235; rrjedh&#235; dhe t&#235; infektoj&#235; indet p&#235;rreth dhe t&#235; shkaktoj&#235; 
inflamim. Po ashtu mund t&#235; shkaktohet edhe gjat&#235; nj&#235; infeksioni. Bakteria e 
njohur si stafilokok aureus q&#235; ndodhet n&#235; l&#235;kur&#235; mund t&#235; hyj&#235; p&#235;rmes t&#235; &#231;arave 
t&#235; l&#235;kur&#235;s dhe t&#235; &#231;oj&#235; n&#235; infeksion. Simptomat e mastitis-it p&#235;rfshijn&#235; t&#235; 
krruara, rrjedhje nga thithkat, skuqje dhimbje dhe fryrje. Mund t&#235; keni 
temperature, t&#235; dridhura dhe t&#235; ndjeheni t&#235; lodhur. 
Si t&#235; veproni: Vizitohuni tek mjeku n&#235;se mendoni se keni inflamim pasi kjo 
mund t&#235; &#231;oj&#235; n&#235; abses t&#235; gjinjve. Mjeku juaj mund t&#39;ju p&#235;rshkruaj&#235; antibiotik q&#235; 
t&#235; sulmoni infeksionin. Ka raste q&#235; mund t&#39;ua marr&#235; infeksionin me shiring&#235;. 

6. Kancer 
Nj&#235; lloj i rrall&#235; i kancerit q&#235; njihet si s&#235;mundja Pagete gjirit q&#235; p&#235;rfshin 
thithkat dhe areol&#235;n, mund t&#235; shkaktoj&#235; t&#235; krruara. Gjithashtu mund t&#235; keni 
skuqje apo rrjedhje q&#235; mund t&#235; jen&#235; gjak ose n&#235; ngjyr&#235; t&#235; verdh&#235;. Ka raste kur 
simptomat e s&#235;mundjes Paget n&#235; gji mund t&#235; ngat&#235;rrohen shpesh me ekzem&#235;n. 
Si t&#235; veproni: Mjeku juaj do t&#235; b&#235;j&#235; nj&#235; biopsy t&#235; thithkave p&#235;r t&#235; 
diagnostikuar s&#235;mundjen. N&#235;se keni s&#235;mundjen Paget t&#235; gjirit, opsionet e 
trajtimit jan&#235; operacioni p&#235;r t&#235; hequr t&#235; gjith&#235; gjirin, radioterapia etj.]]></itunes:summary>
      <enclosure url="http://v2.cri.cn/alb/rubrike/20190111gjinjte11janar.m4a" type="audio/mp3" /><guid>http://v2.cri.cn/alb/rubrike/20190111gjinjte11janar.m4a</guid><itunes:duration>00:05:34</itunes:duration>
      <pubDate>Fri, 11 Jan 2019 08:11:30 GMT</pubDate>
      <itunes:order>23</itunes:order>
</item>

<item>
      <title>Imunoterapia, metoda e re p&#235;r t&#235; luftuar kancerin</title>
      <itunes:author></itunes:author>
      <itunes:subtitle>Imunoterapia, metoda e re p&#235;r t&#235; luftuar kancerin</itunes:subtitle>
      <itunes:summary><![CDATA[Imunoterapia &#235;sht&#235; nj&#235; nga m&#235;nyrat m&#235; t&#235; reja me t&#235; cil&#235;n mjek&#235;sia po 
p&#235;rpiqet t&#235; luftoj&#235; kancerin. Imunoterapia &#235;sht&#235; nj&#235; metod&#235; q&#235; e ndihmon 
pacientin t&#235; luftoj&#235; kancerin p&#235;rmes sistemit t&#235; mbrojtjes natyrore t&#235; trupit. 
Kjo metod&#235; &#235;sht&#235; shpres&#235;dh&#235;n&#235;se dhe ka dh&#235;n&#235; rezultate, por nuk &#235;sht&#235; 
funksionale p&#235;r t&#235; gjith&#235;. 
M&#235; 17 prill, profesori i Spitalit Popullor t&#235; Provinc&#235;s s&#235; Guangdong-ut Wu 
Yilong shpalli suksesin e par&#235; n&#235; prov&#235;n klinike p&#235;r nj&#235; pacient t&#235; prekur me 
tumorin e mushk&#235;ris&#235; n&#235; faz&#235;n e vonshme. 
&quot;N&#235; krahasim me kimioterapin&#235;, ila&#231;i i imunologjis&#235; kund&#235;r kancerit 
&#39;Nivolumab&#39; mund t&#235; p&#235;rmir&#235;soj&#235; m&#235; shum&#235; kushtet fizike t&#235; pacientit, duke 
p&#235;rfshir&#235; zgjatjen e jet&#235;s. Prandaj, imunoterapia kund&#235;r kancerit mund t&#235; b&#235;het 
nj&#235; zgjedhje e re e trajtimit mjek&#235;sor p&#235;r pacientin e prekur nga kanceri i 
mushk&#235;ris&#235;.&quot; 
M&#235; 28 gusht, ila&#231;i i par&#235; i imunologjis&#235; kund&#235;r kancerit n&#235; Kin&#235; &quot;Opdivo&quot; u 
miratua p&#235;r shitje n&#235; mbi 50 qytete t&#235; Kin&#235;s, duke simbolizuar trokitjen e faz&#235;s 
klinike t&#235; imunoterapis&#235; n&#235; Kin&#235;. 
Si funksionon kjo imunoterapi? 
N&#235; trupin e nj&#235; individ t&#235; zakonsh&#235;m lindin n&#235; m&#235;nyr&#235; t&#235; pand&#235;rprer&#235; qeliza 
tumoriale. Po p&#235;rse &quot;njer&#235;zit e zakonsh&#235;m&quot; nuk ndikohen nga to? P&#235;rse k&#235;to 
qeliza tumoriale nuk jan&#235; zhvilluar n&#235; kancer? 
&#199;do lloj i kancerit shfaqet si rezultat i ndryshimit (mutacionit) apo 
d&#235;mtimit t&#235; nj&#235; apo m&#235; shum&#235; gjeneve. Gjenet jan&#235; t&#235; pranishme n&#235; &#231;do qeliz&#235; t&#235; 
njeriut, dhe jan&#235; p&#235;rgjegj&#235;se p&#235;r zhvillimin, funksionimin dhe ndarjen e 
qelizave. Mutacioni i gjeneve mund t&#235; ket&#235; efekt t&#235; ndrysh&#235;m. Efekti varet nga 
vendi ku kan&#235; ndodhur ndryshimet dhe n&#235;se mutacioni ka shkaktuar ndryshimin e 
funksionit t&#235; proteinave t&#235; r&#235;nd&#235;sishme t&#235; qeliz&#235;s. Fal&#235; sistemit imunitar, 
qelizat kan&#235; aft&#235;sin&#235; p&#235;r t&#235; regjistruar ndryshimet n&#235; ADN, dhe t&#39;i korrigjojn&#235; 
ato para se k&#235;to pron&#235;si &#39;t&#235; k&#235;qija&#39; t&#235; transferohen n&#235; qeliza t&#235; tjera. N&#235; rast 
se qelizat nuk jan&#235; n&#235; gjendje p&#235;r ta korrigjuar at&#235;, ndryshimi transferohet 
edhe tek qelizat e tjera. K&#235;to qeliza me ADN t&#235; ndryshuar, kan&#235; shum&#235; mund&#235;si t&#235; 
shnd&#235;rrohen n&#235; kancerogjene. 
N&#235; fakt, kjo &#235;sht&#235; teoria e imunologjis&#235;, shfryt&#235;zimi i sistemit imunitar p&#235;r 
asgj&#235;simin e qelizave kancerogjene. 
Profesori Wu Yilong e shpjegoi sistemin e imunoterapis&#235; n&#235; k&#235;t&#235; m&#235;nyr&#235;: 
sistemi imunitar ka aft&#235;si t&#235; sulmoj&#235; qelizat e jashtme dhe qelizat abnormale. 
Por qelizat kancerogjene mund ta &quot;mashtrojn&#235;&quot; sistemin imunitar n&#235; disa m&#235;nyra, 
p&#235;r t&#235; shmangur mbik&#235;qyrjen dhe asgj&#235;simin e tyre. Kur gjenet dhe sistemi 
imunitar yn&#235; jan&#235; ndryshuar dhe s&#39;mund ta njohin qelizat e kancerit, tumori 
rritet. Prej viteve 70 t&#235; shekullit t&#235; kaluar, specialist&#235;t e fush&#235;s s&#235; kancerit 
kan&#235; filluar studimin e metodave t&#235; reja p&#235;r ta ndihmuar sistemin imunitar q&#235; t&#235; 
njoh&#235; dhe t&#235; sulmoj&#235; qelizat kanceroze. 
Kur k&#235;to qeliza ndryshojn&#235;, ato do t&#235; &quot;mashtrojn&#235;&quot; sistemin imunitar dhe 
njihen si &quot;qeliza t&#235; mira&quot; nga sistemi imunitar. Nd&#235;rmarrim masat p&#235;rkat&#235;se p&#235;r 
ta riparuar sistemin imunitar, i cili mund t&#235; rifilloj&#235; sulmet ndaj qelizave 
kanceroze. Kjo terapi e re quhet imunoterapi, q&#235; mund ta ndihmoj&#235; sistemin 
imunitar t&#235; asgj&#235;soj&#235; qelizat kanceroze. Imunoterapia synon aktivizimin e 
sistemit imunitar t&#235; trupit dhe asgj&#235;simin e qelizave kanceroze n&#235;p&#235;rmjet 
funksioneve imunitare t&#235; vet&#235; organizmit. Nga metoda e kirurgjis&#235;, kimioterapis&#235; 
dhe radiologjis&#235; dhe e terapis&#235; s&#235; sh&#235;njestruar, imunoterapia nuk synon sulmet 
p&#235;r qelizat kanceroze, por aktivizon sistemin imunitar t&#235; trupit. 
R&#235;nd&#235;sia e qelizave T 
Qelizat T ndodhen n&#235; sistemin vaskular dhe jan&#235; jasht&#235;zakonisht t&#235; 
r&#235;nd&#235;sishme n&#235; njohjen dhe shkat&#235;rrimin e infeksionit. Qelizat e kancerit sillen 
si qeliza normale, k&#235;shtu q&#235; sistemi imunitar nuk kupton se ato jan&#235; t&#235; 
parregullta. Shkenc&#235;tar&#235;t i kan&#235; modifikuar qelizat T q&#235; ato t&#39;i njohin dhe 
sulmojn&#235; qelizat e kancerit. 
Temperatura e lart&#235; &#235;sht&#235; nj&#235; shenj&#235; q&#235; qelizat T po e b&#235;jn&#235; pun&#235;n e tyre. 
N&#235;se mjek&#235;t nuk mund t&#235; arrijn&#235; ta ulin temperatur&#235;n e trupit tuaj, ata duhet ta 
zvog&#235;lojn&#235; nivelin e qelizave T me ila&#231;e t&#235; tjera dhe ta p&#235;rfundojn&#235; trajtimin e 
kancerit. 
N&#235; vitin 2018, dy ila&#231;et e imunologjis&#235; t&#235; miratuara n&#235; tregjet kineze jan&#235; 
&quot;frena&quot; t&#235; pikave t&#235; kontrollit. K&#235;to ila&#231;e mund t&#235; p&#235;rdoren p&#235;rmes injektimit 
intravenoz. 
Avantazhet dhe disavantazhet e imunoterapis&#235; 
Sipas profesorit Wu Yilong, imunoterapia &#235;sht&#235; revolucioni i dyt&#235; i terapis&#235; 
kund&#235;r kancerit. Revolucioni i par&#235; &#235;sht&#235; terapia n&#235; sh&#235;njest&#235;r . Imunoterapia 
ka dy avantazhe: s&#235; pari, kjo terapi &#235;sht&#235; efektiv jo vet&#235;m p&#235;r kancerin e 
mushk&#235;ris&#235;, por edhe p&#235;r shum&#235; lloje t&#235; tjera. N&#235; krahasim me terapin&#235; n&#235; 
sh&#235;njest&#235;r, imunoterapia mbulon m&#235; shum&#235; probleme. S&#235; dyti, n&#235;se efekteti i 
k&#235;saj terapie konfirmohet tek pacienti, vitet e jet&#235;s tek ai mund t&#235; zgjaten 
shum&#235;. P&#235;r shembull, sipas t&#235; dh&#235;nave aktuale, 20% e pacient&#235;ve q&#235; i n&#235;nshtrohen 
imunoterapis&#235;, mund t&#235; mbijetojn&#235; p&#235;r mbi 5 vjet, disa madje mund ta kurojn&#235; 
kancerin dhe t&#235; mbijetojn&#235; p&#235;r nj&#235; koh&#235; t&#235; gjat&#235;. 
P&#235;r shkak t&#235; advantazheve aq t&#235; dukshme, imunologjia e tumorit &#235;sht&#235; b&#235;r&#235; 
fokusi i studimeve mjek&#235;sore koh&#235;t e fundit. Si &#231;do gj&#235; q&#235; ka dy an&#235;, 
imunoterapia ka 3 disavantazhe p&#235;rve&#231; avantazheve: 
1. P&#235;rqindja e efikasitetit t&#235; imunoterapis&#235; &#235;sht&#235; e ul&#235;t. Pacient&#235;t e 
favorizuar nga imunoterapia jan&#235; t&#235; pakt&#235;, me nj&#235; p&#235;rqindje prej 20%. Dmth, 1 
nd&#235;r 5 persona mund t&#235; favorizohen nga kjo metod&#235;. Terapia n&#235; sh&#235;njest&#235;r &#235;sht&#235; 
efektive p&#235;r 70-80% t&#235; pacient&#235;ve. 
2. Koha e shfaqjes s&#235; efikasitetit t&#235; imunoterapis&#235; &#235;sht&#235; m&#235; e gjat&#235;. Pas 
mjekimit me terapi n&#235; sh&#235;njest&#235;r p&#235;r nj&#235; muaj, mund t&#235; shikojm&#235; efektet e 
dukshme ose jo. Por, imunoterapis&#235; i nevojitet 3 muaj deri n&#235; 4 muaj p&#235;r t&#235; 
gjykuar n&#235;se ka qen&#235; efektive ose jo. Koha e gjat&#235; e gjykimit u sjell mjek&#235;ve 
sfid&#235;n e kontrollit t&#235; tumorit n&#235; faz&#235;n tjet&#235;r. 
3. Disavantazhi i tret&#235; i imunoterapis&#235; &#235;sht&#235; efektet an&#235;sore t&#235; ve&#231;anta. 
Sipas Wu Yilong-ut, efektet an&#235;sore vjen kryesisht nga aktivizimi i tep&#235;rt i 
sistemit imunitar. K&#235;to efekte an&#235;sore mund t&#235; shfaqen n&#235; fenomenet e rritjes s&#235; 
temperatur&#235;s, t&#235; drith&#235;rim&#235;s, t&#235; lodhjes, t&#235; daljes s&#235; pu&#231;rrave, t&#235; diarres&#235;, t&#235; 
dhimbjeve t&#235; ky&#231;eve dhe t&#235; muskujve, t&#235; p&#235;rziera etj. Reagimet m&#235; t&#235; ashpra 
p&#235;rshijn&#235; pezmatimet n&#235; organet e brendshme, &#231;rregullimet e sistemit imunitar 
etj. Disa efekte an&#235;sore t&#235; imunoterapis&#235; jan&#235; t&#235; reja p&#235;r mjek&#235;t. Prandaj, 
specialist&#235;t e fush&#235;s duhet t&#235; grumbullojn&#235; m&#235; shum&#235; p&#235;rvojat klinike. 
Profesori Wu Yilong na prezantoi se specialist&#235;t e sh&#235;ndetit po eksplorojn&#235; 
metoda t&#235; ndryshme p&#235;r t&#235; zgjedhur pacient&#235; t&#235; p&#235;rshtatsh&#235;m p&#235;r imunoterapin&#235;. 
Tani, mjek&#235;t po p&#235;rpiqen t&#235; studiojn&#235; nivelin e TMB-s&#235; tek pacient&#235;t. N&#235;se ky 
nivel &#235;sht&#235; i lart&#235; at&#235;her&#235; efekti i imunoterapis&#235; do t&#235; jet&#235; m&#235; i duksh&#235;m. 
Zoti Wu Yilong theksoi se n&#235; dhjet&#235; vitet e ardhme, imunoterapia mund t&#235; jet&#235; 
terapia kund&#235;r kancerit t&#235; mushk&#235;ris&#235; me perspektiv&#235;n m&#235; t&#235; mir&#235;. Qarqet 
mjek&#235;sore shpresojn&#235; se kjo terapi mund t&#235; b&#235;het arm&#235; efektive p&#235;r kancerin e 
mushk&#235;ris&#235;. (Xu Guang)]]></itunes:summary>
      <enclosure url="http://v2.cri.cn/alb/rubrike/20190111imunoterapi11janar.m4a" type="audio/mp3" /><guid>http://v2.cri.cn/alb/rubrike/20190111imunoterapi11janar.m4a</guid><itunes:duration>00:06:35</itunes:duration>
      <pubDate>Fri, 11 Jan 2019 08:10:14 GMT</pubDate>
      <itunes:order>24</itunes:order>
</item>

<item>
      <title>Ruajtja e sh&#235;ndetit psikologjik tek t&#235; moshuarit</title>
      <itunes:author></itunes:author>
      <itunes:subtitle>Ruajtja e sh&#235;ndetit psikologjik tek t&#235; moshuarit</itunes:subtitle>
      <itunes:summary><![CDATA[N&#235; krahasim me t&#235; rinjt&#235;, meshkujt e mosh&#235;s s&#235; tret&#235; kan&#235; karakteristika dhe 
k&#235;rkesa t&#235; ndryshme psikologjike, t&#235; cilat shfaqen n&#235; disa fusha si: 
Dob&#235;simi i aft&#235;sive t&#235; shqisave: aft&#235;sit&#235; e shqisave t&#235; t&#235; parit, t&#235; 
d&#235;gjuarit, t&#235; shijuarit, t&#235; nuhaturit etj, dob&#235;sohen. Ulja e d&#235;gjimit do t&#235; 
ndikoj&#235; n&#235; komunikimin me t&#235; tjer&#235;r dhe mund t&#235; shkaktoj&#235; m&#235; shum&#235; keqkuptim dhe 
shqet&#235;sim. 
Dob&#235;simi i kujtes&#235;s: t&#235; moshuarit humbin shum&#235; shpejt kujtes&#235;n afatshkurt&#235;r. 
Ata mbajn&#235; m&#235; shum&#235; mend kujtimet afatgjata dhe mund t&#235; p&#235;rshkruajn&#235; ndodhit&#235; e 
asaj kohe n&#235; m&#235;nyr&#235; t&#235; sakt&#235; dhe t&#235; gjall&#235;. 
Dob&#235;simi i inteligjenc&#235;s: me rritjen e mosh&#235;s, aft&#235;sia e t&#235; m&#235;suarit dhe e 
zgjidhjes s&#235; problemeve tek t&#235; moshuarit do t&#235; dob&#235;sohen. 
Luhatja e madhe e humorit: t&#235; moshuarit mund t&#235; ken&#235; humor m&#235; t&#235; 
paq&#235;ndruesh&#235;m, duke u shfaqur me ngacmimet dhe zem&#235;rime t&#235; shpeshta. T&#235; 
moshuarit duhet t&#235; komunikojn&#235; m&#235; shum&#235; me t&#235; tjer&#235;t. 
Q&#235;ndrueshm&#235;ria e karakteristikave t&#235; personalitetit: me rritjen e mosh&#235;s, t&#235; 
moshuarit ruajt&#235;n q&#235;ndrueshm&#235;rin&#235; m&#235; t&#235; lart&#235; t&#235; karakteristikave t&#235; 
personalitetit t&#235; tyre n&#235; krahasim me t&#235; rinjt&#235;. 
4 presionet e zakonshme psikologjike p&#235;r meshkujt e mosh&#235;s s&#235; tret&#235; 
Problemet psikologjike t&#235; meshkujve t&#235; mosh&#235;s s&#235; vjet&#235;r lidhen ngusht&#235; me 
fazat e zhvillimit t&#235; jet&#235;s dhe shfaqen kryesisht n&#235; k&#235;to 4 fusha: 
1. Frika nga humbja: p&#235;r shkak t&#235; p&#235;rkeq&#235;simit t&#235; sh&#235;ndetit, t&#235; gjendjes 
trupore dhe aft&#235;sis&#235; s&#235; vet&#235;-kujdesjes, shum&#235; t&#235; vjet&#235;r kan&#235; ndjenj&#235;n e humbjes, 
duke shfaqur shenja ankthi, zem&#235;rimi etj. Frika m&#235; e madhe e t&#235; moshuarve &#235;sht&#235; 
vdekja, sidomos p&#235;r pacient&#235;t e prekur nga kanceri ose s&#235;mundje t&#235; tjera t&#235; 
pash&#235;rueshme. Mbi 1/4 e t&#235; moshuarve shfaqin shqet&#235;sime t&#235; shpeshta p&#235;r k&#235;t&#235; 
gj&#235;. Disa t&#235; moshuar than&#235; se nuk kan&#235; frik&#235; nga vdekje, por ata mendojn&#235; shpesh 
p&#235;r vdekjen dhe nuk duan q&#235; t&#235; q&#235;ndrojn&#235; n&#235; shtrat p&#235;r shum&#235; vite para vdekjes. 
2. Ankthi dhe depresioni: me plakjen e trupit, problemet e ankthit t&#235; 
depresionit b&#235;hen m&#235; t&#235; dukshme. T&#235; moshuarit me aft&#235;si t&#235; humbura do t&#235; shtojn&#235; 
ngarkes&#235;n ndaj familjar&#235;ve. F&#235;mij&#235;t e tyre jan&#235; t&#235; z&#235;n&#235; me pun&#235; ose edukimin e 
brezit t&#235; ri dhe nuk kan&#235; shum&#235; koh&#235; mjaftueshme p&#235;r ta. Prandaj, t&#235; moshuarit 
mund t&#235; ken&#235; depresion t&#235; madh. 
3. N&#235;nvler&#235;simi i vetes dhe vetmia: p&#235;r shkak t&#235; humbjes s&#235; vendeve t&#235; pun&#235;s 
dhe t&#235; plakjes s&#235; funksioneve t&#235; ndryshme trupore, t&#235; moshuarit kan&#235; v&#235;shtir&#235;si 
t&#235; madhe p&#235;r komunikimin me t&#235; tjer&#235;t dhe mund t&#235; ndjejn&#235; thell&#235;sisht vetmin&#235;. 
Personat q&#235; m&#235; par&#235; kishin nj&#235; status t&#235; lart&#235; n&#235; shoq&#235;ri do t&#235; ndiej&#235; 
pafuqshm&#235;ri dhe m&#235;rzi t&#235; madhe, pasi dalin n&#235; pension. 
4. Sindroma e t&#235; moshuarve t&#235; vetmuar: pas rritjes s&#235; f&#235;mij&#235;ve, disa t&#235; 
moshuar jetojn&#235; vet&#235;m dhe k&#235;shtu kan&#235; ndjenj&#235;n e izolimit dhe t&#235; braktisjes. Ata 
mund t&#235; ken&#235; nj&#235; s&#235;r&#235; sindromash si i vetmi, zbraz&#235;ti, hidh&#235;rim etj. 
Si t&#235; jetojm&#235; s&#235; bashku me familjar&#235;t n&#235; m&#235;nyr&#235; harmonike? 
N&#235; p&#235;rgjith&#235;si, t&#235; moshuarit q&#235; komunikojn&#235; m&#235; shpesh me familjar&#235;t jetojn&#235; 
m&#235; gjat&#235; dhe me nj&#235; cil&#235;si m&#235; t&#235; mir&#235; jetese. Prandaj, bashk&#235;jetesa me 
familjar&#235;t e tjer&#235; &#235;sht&#235; shum&#235; e r&#235;nd&#235;sishme p&#235;r t&#235; moshuarit. 
Nuk duhet t&#235; ndalojm&#235; aktivitetet q&#235; na p&#235;lqejn&#235; pavar&#235;sisht mosh&#235;s. Meshkujt 
e moshuar q&#235; s&#39;mund t&#235; jetojn&#235; t&#235; relaksuar duhet t&#235; b&#235;jn&#235; aktivitete t&#235; 
ndryshme p&#235;r sh&#235;ndetin fizik dhe psikologjik. Mund t&#235; fillojn&#235; aktivitete q&#235; nga 
pun&#235;t sht&#235;piake e deri tek pun&#235;t e lehta vullnetare n&#235; komunitet. 
F&#235;mij&#235;t duhet t&#235; kuptojn&#235; gjendjen fizike dhe k&#235;rkesat psikologjike t&#235; t&#235; 
moshuarve. Prind&#235;rit kan&#235; punuar gjith&#235; jet&#235;n p&#235;r rritjen e f&#235;mij&#235;ve dhe p&#235;r 
mir&#235;q&#235;nien dhe harmonin&#235; e familjes. Familjar&#235;t duhet t&#39;u kushtojn&#235; v&#235;mendje t&#235; 
madhe prind&#235;rve, p&#235;r t&#235; pak&#235;suar humorin e tyre t&#235; vetmuar dhe t&#235; ankthit, p&#235;r 
t&#39;u sjell&#235; atyre g&#235;zim dhe ngroht&#235;si, t&#235; cilat jan&#235; nevojat m&#235; t&#235; m&#235;dha t&#235; t&#235; 
moshuarve dhe nuk mund t&#235; z&#235;vend&#235;sohen me an&#235;n e materialeve. N&#235; koh&#235;n e lir&#235;, 
f&#235;mij&#235;t duhet t&#39;i shoq&#235;rojn&#235; t&#235; moshuarit p&#235;r sh&#235;titje dhe t&#235; diskutojn&#235; tema me 
interes p&#235;r ta. N&#235;se &#235;sht&#235; e nevojshme, mund t&#39;i pyesni ata p&#235;r disa probleme t&#235; 
jet&#235;s, n&#235; k&#235;t&#235; m&#235;nyr&#235; ju i vler&#235;soni ata dhe nga ana tjet&#235;r ata ndihen t&#235; 
dobish&#235;m. 
Rregullimi i gjendjes psikologjike p&#235;r periudh&#235;n e vonshme t&#235; jet&#235;s 
Dalja n&#235; pension zhvendos rolin shoq&#235;ror, nga nj&#235; person n&#235; karrier&#235; ose i 
r&#235;nd&#235;sish&#235;m n&#235; nj&#235; &quot;njeri t&#235; lir&#235;&quot;. Kjo gj&#235; simbolizon humbjen e shum&#235; 
funksioneve dhe shum&#235; vlerave. T&#235; moshuarit q&#235; kan&#235; pasur arritje n&#235; pun&#235; mund 
t&#235; japin iden&#235; si persona autoritar&#235; dhe t&#39;u k&#235;rkojn&#235; t&#235; tjer&#235;ve q&#235; t&#235; d&#235;gjojn&#235; 
fjal&#235;t e tyre e t&#39;i respektojn&#235;. K&#235;ta meshkuj mund t&#235; ken&#235; konflikte me 
familjar&#235;t pas daljes n&#235; pension. P&#235;r k&#235;t&#235; ata duhet t&#235; b&#235;jn&#235; k&#235;to p&#235;rpjekje: 
1. Qart&#235;simi i ideve dhe p&#235;rcaktimi i statusit t&#235; ri: duhet t&#235; njohin ligjet 
e natyr&#235;s e t&#235; jet&#235;s. T&#235; gjith&#235; do t&#235; plaken nj&#235; dit&#235;, ky &#235;sht&#235; ligj i 
pashmangsh&#235;m i jet&#235;s. Duhet t&#235; pranojm&#235; faz&#235;n e re t&#235; jet&#235;s me q&#235;ndrim pozitiv. 
2. Zbulimi i interesave t&#235; reja n&#235; jet&#235;n pas pensionit: meshkujt e moshuar 
mund t&#235; zbulojn&#235; interesat e reja sipas kushteve praktike dhe ambientit aktual, 
si mbjellja e bim&#235;ve, peshkimi, vall&#235;zimi, loj&#235;rat e shahut, st&#235;rvitjet sportive 
etj. K&#235;to interesa mund t&#235; p&#235;rmir&#235;sojn&#235; gjendjen psikologjike dhe gjendjen 
sh&#235;ndet&#235;sore. 
3. Vazhdimi i m&#235;simeve: gjendja e sh&#235;ndetit psikologjik e meshkujve t&#235; 
moshuar mund t&#235; p&#235;rmir&#235;sohet me ngritjen e nivelit arsimor. Personat me arsim m&#235; 
t&#235; lart&#235; kan&#235; sh&#235;ndet m&#235; t&#235; mir&#235; psikologjik. M&#235;simi luan rolin e r&#235;nd&#235;sish&#235;m 
p&#235;r shtyrjen e dob&#235;simit t&#235; funksionit t&#235; njohjes. 
4. Njohja e m&#235; shum&#235; miqve: meshkujt e moshuar duhet t&#235; zgjerojn&#235; komunikimin 
shoq&#235;ror, t&#235; shk&#235;mbejn&#235; idet&#235; me personat n&#235; mosh&#235; t&#235; ngjashme, duke shprehur 
gjendjen e tyre t&#235; brendshme, duke ngush&#235;lluar nj&#235;ri-tjetrin gjat&#235; komunikimit. 
Mund t&#235; zhvillohen aktivitete me interesa t&#235; p&#235;rbashk&#235;ta me miqt&#235;. 
Kontributi nga pal&#235;t e ndryshme p&#235;r t&#235; garantuar jet&#235;n e lumtur t&#235; t&#235; 
moshuarve 
Familja dhe shoq&#235;ria duhet t&#235; ofrojn&#235; ndihm&#235; t&#235; p&#235;rbashk&#235;t p&#235;r sh&#235;ndetin 
psikologjik t&#235; t&#235; moshuarve, p&#235;r t&#235; pak&#235;suar pengesat psikologjike dhe p&#235;r t&#235; 
p&#235;rmir&#235;suar cil&#235;sin&#235; e jet&#235;s s&#235; tyre. 
Ruajtja e harmonis&#235; familjare &#235;sht&#235; gj&#235;ja m&#235; e r&#235;nd&#235;sishme. T&#235; moshuarve u 
nevojtet shum&#235; atmosfera harmonike e familjes. Ata duan q&#235; t&#235; shprehin idet&#235; e 
tyre dhe t&#235; b&#235;jn&#235; komunikim t&#235; shpesht&#235; me f&#235;mij&#235;t. 
Institucionet e studimit shoq&#235;ror duhet t&#235; forcojn&#235; studimet p&#235;r metodat 
efektive t&#235; nd&#235;rhyrjes psikologjike ndaj t&#235; moshuarve. Sektor&#235;t e sh&#235;ndetit 
publik mund t&#235; zhvillojn&#235; arsimet sh&#235;ndet&#235;sore p&#235;r t&#235; prezentuar njohurin&#235; baz&#235; 
mbi problemet psikologjike t&#235; meshkujve t&#235; moshuar, p&#235;r t&#235; rritur vet&#235;besimin 
tek ta.]]></itunes:summary>
      <enclosure url="http://v2.cri.cn/alb/rubrike/moshuartit4janar2019.m4a" type="audio/mp3" /><guid>http://v2.cri.cn/alb/rubrike/moshuartit4janar2019.m4a</guid><itunes:duration>00:06:52</itunes:duration>
      <pubDate>Fri, 04 Jan 2019 08:24:32 GMT</pubDate>
      <itunes:order>25</itunes:order>
</item>

<item>
      <title>P&#235;rfitimet e ngr&#235;nies s&#235; placent&#235;s pas lindjes</title>
      <itunes:author></itunes:author>
      <itunes:subtitle>P&#235;rfitimet e ngr&#235;nies s&#235; placent&#235;s pas lindjes</itunes:subtitle>
      <itunes:summary><![CDATA[&#199;far&#235; po shtojn&#235; n&#235; dietat e tyre n&#235;nat e reja t&#235; Hollivudit p&#235;r t&#235; ndaluar 
shfaqjen e depresionit t&#235; paslindjes? Jo nuk jan&#235; moll&#235;t as portokajt; por 
placenta e tyre! 
Dy muaj m&#235; par&#235; bashk&#235;shortja e k&#235;ng&#235;tarit t&#235; suksessh&#235;m John Legend, modelja 
e njohur Crissy Teigen habiti t&#235; gjith&#235; kur pranoi se kishte ngr&#235;n&#235; placent&#235;n e 
saj pasi solli n&#235; jet&#235; f&#235;mij&#235;n e dyt&#235;, djalin Miles, pasi po kalonte depresion 
post-partum. Nj&#235; deklarat&#235; e cila shokoi jo pak n&#235;na, pasi ngr&#235;nia e placent&#235;s 
nuk &#235;sht&#235; praktik&#235; shum&#235; e p&#235;rhapur. 
Pasi Crissy-t, nj&#235; em&#235;r tjet&#235;r i njohur n&#235; Hollywood ka pranuar se ka ngr&#235;n&#235; 
placent&#235;n e saj. E ftuar n&#235; emisionin &#39;&#39;Informed pregnancy&#39;&#39; aktorja Hillary 
Duff &#235;sht&#235; shprehur se kishte pir&#235; nj&#235; smotthie e cila kishte si p&#235;rb&#235;r&#235;s 
manaferrat, l&#235;ng frutash dhe placent&#235;n t&#235; cil&#235;n e kishte hequr pasi lindi vajz&#235;n 
e saj Banks Violet. Aktorja nuk u ndal me kaq, por tregoi se ai ishte &quot;smoothie&quot; 
m&#235; e mir&#235; q&#235; kishte provuar ndonj&#235;her&#235;. 
&quot;T&#235; them t&#235; v&#235;rtet&#235;n, nuk kisha provuar pije aq t&#235; shijshme q&#235; kur isha 
10-vje&#231;e, kishte shum&#235; kalori dhe shije shum&#235; t&#235; mir&#235;. Placent&#235;n e kisha 
vendosur me kuba akulli n&#235; frigorifer q&#235; ta konsumoja m&#235; von&#235;.&#39;&#39;-tha ajo. 
Kim dhe Kourtney Kardashian apo dhe Coleen Rooney kan&#235; ngr&#235;n&#235; placent&#235;n e 
tyre. Kjo e fundit e ka marr&#235; placent&#235;n e vet n&#235; form&#235; ila&#231;i,pasi kompania q&#235; 
merret me k&#235;t&#235; procedur&#235; e kthen placent&#235;n e n&#235;n&#235;s n&#235; nj&#235; kapsul&#235;. 
Sipas k&#235;saj kompanie ngr&#235;nia e placent&#235;s e ndihmon&#235; n&#235;n&#235;n t&#235; rikuperohet nga 
lindja n&#235; m&#235;nyr&#235; m&#235; natyrale. Ata pretendojn&#235; se ajo &#235;sht&#235; nj&#235; sumplement i 
sh&#235;ndetsh&#235;m p&#235;r qum&#235;shtin e n&#235;n&#235;s, parandalon depresionin mbas lindjes si dhe 
balancon hormonet. 
Sipas ekspert&#235;ve, placenta &#235;sht&#235; e pasur me proteina, vitamin&#235; B12 dhe hekur. 
&#203;sht&#235; e sigurt p&#235;r n&#235;n&#235;n q&#235; mund ta haj&#235;, sepse &#235;sht&#235; pjes&#235; e saj dhe nuk e 
d&#235;mton. 
Ka disa n&#235;na t&#235; reja jo vet&#235;m nga fusha e mod&#235;s apo e kinematografis&#235; t&#235; 
cilat kan&#235; theksuar n&#235; rrjetet shoq&#235;rore p&#235;rfitimet q&#235; ka ngr&#235;nia placent&#235;s s&#235; 
tyre, p&#235;rfshi leht&#235;simin e depresion postnatal, z&#235;vend&#235;simit e hekurit t&#235; humbur 
gjat&#235; lindjes s&#235; f&#235;mij&#235;s dhe shtimin e prodhimit t&#235; qum&#235;shtit. Megjithat&#235;, 
ngr&#235;nia e placent&#235;s nuk ka qen&#235; di&#231;ka tradicionale n&#235; shumic&#235;n e kulturave dhe 
nuk ka pasur asnj&#235; studim shkencor deri tani q&#235; v&#235;rtetonte p&#235;rfitimet 
h&#235;ndet&#235;sores. Por nga ana tjet&#235;r, rreziku i infeksionit p&#235;r shkak t&#235; 
kontaminimit &#235;sht&#235; i lart&#235;. 
&#199;far&#235; po shtojn&#235; n&#235; dietat e tyre n&#235;nat e reja t&#235; Hollivudit p&#235;r t&#235; ndaluar 
shfaqjen e depresionit t&#235; paslindjes? Jo nuk jan&#235; moll&#235;t as portokajt; por 
placenta e tyre! Ata e marrin at&#235; n&#235; t&#235; gjitha format, pluhur, kapsul&#235; etj, pasi 
sipas tyre &#235;sht&#235; nj&#235; pilul&#235; magjike q&#235; largon depresionin e paslindjes, 
rregullon nivelin hormonal pas lindjes duke p&#235;rmir&#235;suar humorin dhe duke dh&#235;n&#235; 
m&#235; shum&#235; energji. 
Placenta &#235;sht&#235; ajo q&#235; n&#235; gjuh&#235;n popullore e quajm&#235; k&#235;mish&#235;. &#203;sht&#235; organi 
kryesor p&#235;rgjegj&#235;s p&#235;r zhvillimin e duhur t&#235; f&#235;mij&#235;s n&#235; mit&#235;r. Kur formohet 
plot&#235;sisht placenta, f&#235;mija merr sht&#235;pin&#235; e par&#235;. Nga nj&#235;ra an&#235; ajo i jep 
fetusit oksigjenin dhe l&#235;nd&#235;t e tjera ushqyese dhe nga ana tjet&#235;r – e mbron at&#235; 
nga toksinat e d&#235;mshme. 
P&#235;r k&#235;t&#235; trend n&#235; rritje, u organizua nj&#235; studim online tek 78.7 p&#235;r qind e 
grave dhe 19.9 p&#235;r qind e burrave. Rezultati tregoi se 66 p&#235;r qind e 
pjes&#235;marr&#235;sve e kishin d&#235;gjuar m&#235; par&#235; k&#235;t&#235; praktik&#235; por vet&#235;m 3.3 p&#235;r qind 
kishin ngr&#235;n&#235; placent&#235;. 
Ato q&#235; kan&#235; ngr&#235;n&#235; placentat e tyre shpjegojn&#235; dhe p&#235;rfitimet q&#235; kan&#235; marr&#235; 
pres saj, por ka shum&#235; pak fakte shkencore q&#235; mund ta provojn&#235; k&#235;t&#235;. Pas 
lindjes, n&#235;nat e reja e konsumojn&#235; placent&#235;n e tyre n&#235; forma t&#235; ndryshme si 
kapsul&#235;, pluhur, t&#235; gatuar e madje t&#235; gjall&#235;. 
Ata thon&#235; se ajo i sjell hekurin e humbur gjat lindjes, pasi palcenta ka 
shum&#235; hekur. 
I ndihmon n&#235; largimin e dhimbjeve t&#235; paslindjes, stimulon gjendrat e 
qum&#235;shtit fal&#235; hormonit lactogen, i ndihmon me largimin apo mosshfaqjen e 
depresionit postnatal fal&#235; hormoneve progesterone dhe CRH6. 
Por studimet nuk kan&#235; arritur n&#235; ndonj&#235; p&#235;rfundimi vendimtar p&#235;r p&#235;rfitimet e 
ngr&#235;nies s&#235; placent&#235;s 
Megjithat&#235;, ka studime q&#235; tregojn&#235; se placentophagy (apo ngr&#235;nia e 
placent&#235;s), rregullon ciklin e estrogjenit dhe prodhimit t&#235; qum&#235;shtit. 
Placenta &#235;sht&#235; si &#231;do mish tjet&#235;r. N&#235;se nuk ruhet si duhet mund t&#235; prishet. 
Ngr&#235;nia e placent&#235;s s&#235; t&#235; tjer&#235;ve &#235;sht&#235; nj&#235; Jo e madhe pasi n&#235; k&#235;t&#235; m&#235;nyr&#235; 
mund t&#235; p&#235;rhapet HIV dhe hepatitis B. 
Zakonisht placenta konsumohet e gatuar ose e thar&#235;. 
Kush nuk mund ta haj&#235; placent&#235;n? 
Sipas mjek&#235;ve, n&#235; qoft&#235; se n&#235;na ka temperatur&#235; ose rrahje t&#235; shpejta t&#235; 
zemr&#235;s, ngr&#235;nia e placent&#235;s nuk do t&#235; ndihmoj&#235;. N&#235; qoft&#235; se n&#235; membran&#235;n e 
placent&#235;s ndodhet nj&#235; infeksion, ai e p&#235;rkeq&#235;son gj&#235;ndjen e n&#235;n&#235;s.]]></itunes:summary>
      <enclosure url="http://v2.cri.cn/alb/rubrike/placenta4janar2019.m4a" type="audio/mp3" /><guid>http://v2.cri.cn/alb/rubrike/placenta4janar2019.m4a</guid><itunes:duration>00:05:20</itunes:duration>
      <pubDate>Fri, 04 Jan 2019 08:23:26 GMT</pubDate>
      <itunes:order>26</itunes:order>
</item>

<item>
      <title>5 arsyet pse grat&#235; shtatz&#235;na duhet t&#235; pin&#235; l&#235;ng portokalli</title>
      <itunes:author></itunes:author>
      <itunes:subtitle>5 arsyet pse grat&#235; shtatz&#235;na duhet t&#235; pin&#235; l&#235;ng portokalli</itunes:subtitle>
      <itunes:summary><![CDATA[L&#235;ngu i portokallit &#235;sht&#235; nj&#235; domosdoshm&#235;ri p&#235;r grat&#235; shtatz&#235;na n&#235; diet&#235;n e 
tyre. Nj&#235; got&#235; n&#235; m&#235;ngjes me l&#235;ng portokalli mund t&#235; jap&#235; nj&#235; sasi t&#235; mir&#235; t&#235; 
vitamin&#235;s C q&#235; rrit imunitetin tuaj, ju mbron nga radikalet e lira, dhe rrit 
p&#235;rthithjen e hekurit, s&#235; bashku me nj&#235; mori e antioksidant&#235;sh t&#235; tjer&#235;. L&#235;ngu i 
portokallit p&#235;rmban gjithashtu folate t&#235; cilat ndihmojn&#235; n&#235; parandalimin e 
defekteve t&#235; tubit nervor dhe p&#235;rmban kalium q&#235; mban n&#235; ekuilib&#235;r tensionin e 
gjakut. Zgjidhni l&#235;ng t&#235; fresk&#235;t t&#235; p&#235;rgatitur vet&#235; n&#235; sht&#235;pi n&#235; vend t&#235; atij t&#235; 
paketuar p&#235;r t&#235; shmangur edhe diabetin. 
Shtatz&#235;nia vjen me nj&#235; shum&#235; rregullash n&#235; diet&#235;n tuaj! Ha k&#235;t&#235;, mos ha at&#235;… 
N&#235; fakt edhe disa ushqime t&#235; sh&#235;ndetshme duhet t&#235; shmangen pasi ato mund t&#235; 
p&#235;rkeq&#235;sojn&#235; problemet si urth dhe acid refluks. Portokalli &#235;sht&#235; nj&#235; agrume dhe 
mund t&#235; shkaktoj&#235; urth, prandaj shum&#235; mund t&#235; pyesin a &#235;sht&#235; e sigurt n&#235;se nj&#235; 
grua shtatz&#235;n&#235; duhet t&#235; pij&#235; l&#235;ng portokalli gjat&#235; shtatz&#235;nis&#235;. P&#235;rgjigja &#235;sht&#235; 
&quot;po.&quot; N&#235;se pihet n&#235; sasi t&#235; moderueshme, l&#235;ngu i portokallit nuk &#235;sht&#235; vet&#235;m i 
sigurt p&#235;r grat&#235; shtatz&#235;na por ka edhe shum&#235; p&#235;rfitime sh&#235;ndet&#235;sore. 
5 arsyet pse gruaja shtatz&#235;n&#235; duhet t&#235; pij&#235; l&#235;ng portokalli 
1. P&#235;rmban vitamin C 
Nd&#235;rkoh&#235; q&#235; vitamina C &#235;sht&#235; shum&#235; e r&#235;nd&#235;ishme gjat&#235; shtatz&#235;nis&#235;, 
suplement&#235;t me doza t&#235; larta mbi 2 gram&#235; mund t&#235; jen&#235; t&#235; d&#235;mshme. Por n&#235;se e 
konsumoni n&#235; ushqim kjo nuk &#235;sht&#235; problem, prandaj merreni vitamin&#235;n C nga 
ushqimi. 
Nj&#235; got&#235; l&#235;ng portokalli p&#235;rmban 124 mg vitamin C, q&#235; &#235;sht&#235; 1.45 her&#235; m&#235; e 
lart&#235; se 85 mg q&#235; ju nevojitet gjat&#235; shtatz&#235;nis&#235;. Vitamina C &#235;sht&#235; nj&#235; 
antioksidant i fuqish&#235;m q&#235; i nevojitet trupit p&#235;r ta mbajtur sistemin imunitar 
n&#235; form&#235;. Ajo ofron mbrojtje kund&#235;r patogjeneve t&#235; jasht&#235;m dhe radikaleve t&#235; 
lira n&#235; trup. Gjat&#235; shtaz&#235;nis&#235;, trupi juaj gjeneron m&#235; shum&#235; radikale t&#235; lira 
dhe prandaj ju nevojiten m&#235; shum&#235; antioksidant&#235; p&#235;r t&#235; evituar shkat&#235;rrimin e 
qelizave si dhe t&#235; fetusit tuaj. Kjo &#235;sht&#235; arsyeja pse gjat&#235; k&#235;saj faze t&#235; 
r&#235;nd&#235;sishme n&#235; jet&#235;n e gruas duhet t&#235; hani perime dhe fruta t&#235; fresk&#235;ta. 
2. L&#235;ngu i portokalli shton p&#235;rthithjen e hekurit 
Shtatz&#235;nia vjen me nj&#235; k&#235;rkes&#235; n&#235; rritje p&#235;r hekurin fal&#235; rritjes s&#235; numrit 
t&#235; en&#235;ve t&#235; gjakut. K&#235;rkesa e p&#235;rditshme e hekurit &#235;sht&#235; nga 18 mg n&#235; 27 mg, dhe 
ju duhet t&#235; jeni ve&#231;an&#235;risht t&#235; kujdessh&#235;m p&#235;r t&#235; p&#235;rmbushur nevojat tuaja 
ditore t&#235; hekurit dhe p&#235;r t&#235; shmangur munges&#235;n n&#235; fazat e m&#235;vonshme t&#235; 
shtatz&#235;nis&#235;. Mungesa e hekurit n&#235; diet&#235; mund t&#235; ket&#235; pasoja si anemia, lindja e 
parakohshme dhe zhvillimi i dob&#235;t i foshnj&#235;s. Nd&#235;rkoh&#235; q&#235; shtesat e shtatzanis&#235; 
p&#235;rmbajn&#235; hekur, &#235;sht&#235; m&#235; mir&#235; q&#235; t&#235; merrni l&#235;nd&#235; ushqyese nga burimet 
ushqimore. 
Prandaj duhet t&#235; konsumoni portokaj t&#235; pasur me vitamin C, pasi kjo vitamin 
shton p&#235;rthithjen e hekurit. Prandaj kur hani spinaq ose shparg pini edhe nj&#235; 
gote me l&#235;ng portokalli. 
3.L&#235;ngu i portokalli p&#235;rmban folate 
L&#235;ngu i portokallit mund t&#235; kontribuoj&#235; gjithashtu n&#235; marrjen e folateve ose 
vitamin&#235;s B9. Duke pasur parasysh se gjat&#235; shtatz&#235;nis&#235;, k&#235;rkesa e p&#235;rditshme e 
folateve rritet nga 400 n&#235; 600 mcg, nj&#235; got&#235; l&#235;ng portokalli mund t&#39;ju ofroj&#235; 
rreth 12% t&#235; k&#235;rkes&#235;s suaj ditore. Natyrisht, kjo duhet t&#235; plot&#235;sohet me ushqime 
t&#235; pasura me folate dhe me acid folik (forma sintetike e folatit) shtes&#235;. 
&#203;sht&#235; shum&#235; i r&#235;nd&#235;sish&#235;m n&#235; shtatz&#235;ni, mbron zemr&#235;n, ul tensionin e lart&#235; t&#235; 
gjakut, p&#235;rmir&#235;son funksionet kardiake dhe performancat fizike. 
Acidi folik, i njohur ndryshe si vitamina B9, &#235;sht&#235; zbuluar n&#235; vitin 1939. 
Nuk prodhohet nga organizmi, ndaj duhet t&#235; merret p&#235;rmes ushqimeve. Nevojat e 
p&#235;rditshme, n&#235; gjendje normale, jan&#235; rreth 0.2 mg. N&#235; dhjet&#235;vje&#231;ar&#235;t e fundit, 
&#235;sht&#235; cil&#235;suar si thelb&#235;sor n&#235; parandalimin e keqformimeve te t&#235; porsalindurit, 
sidomos ato q&#235; lidhen me tubin nervor e q&#235; nisin n&#235; faz&#235;n e par&#235; t&#235; zhvillimit 
t&#235; embrionit. Gjat&#235; shtatz&#235;nis&#235;, nevoja p&#235;r acid folik dyfishohet, sepse fetusi 
p&#235;rdor rezervat e n&#235;n&#235;s. 
Por studimet e shumta kan&#235; treguar se ai nuk &#235;sht&#235; i domosdosh&#235;m vet&#235;m n&#235; 
shtatz&#235;ni. Ndikon n&#235; uljen e tensionit t&#235; lart&#235; t&#235; gjakut, n&#235; parandalimin e 
zhvillimit t&#235; kancerit n&#235; prostat&#235;, n&#235; pun&#235;n e zemr&#235;s dhe performancave fizike. 
Grat&#235;, sidomos ato q&#235; merren me sport dhe st&#235;rviten &#231;do dit&#235;, mund t&#235; 
p&#235;rballen me ndonj&#235; situat&#235; amenorreje, d.m.th. bllokimin e ciklit menstrual, q&#235; 
gjithmon&#235; shoq&#235;rohet me rrezikun e zhvillimit t&#235; s&#235;mundjeve kardiake. Por ky 
problem mund t&#235; evitohet p&#235;rmes suplementeve t&#235; acidit folik, sipas nj&#235; studimi 
t&#235; publikuar n&#235; &quot;Clinical journal of sport medicine&quot;. K&#235;shtu, k&#235;rkuesit e 
&quot;Medical College of Wisconsin a Milwaukee&quot; n&#235; SHBA kan&#235; zbuluar se acidi folik 
mund t&#235; p&#235;rmir&#235;soj&#235; fluksin e gjakut n&#235;p&#235;r arterie, duke rritur k&#235;shtu fluksin e 
gjakut n&#235; zem&#235;r. Acidi folik p&#235;rdoret nga trupi p&#235;r krijimin e gjakut shtes&#235;, 
p&#235;r t&#235; cilin ka nevoj&#235; organizmi gjat&#235; shtatz&#235;nis&#235;. T&#235; gjitha grat&#235; duhet t&#235; 
konsumojn&#235; 0.4 mg acid folik n&#235; dit&#235;. Ju duhet t&#235; filloni t&#235; merrni acid folik 
para se t&#235; ngeleni shtatz&#235;n&#235;. Defektet e tubit nervor zakonisht zhvillohen shum&#235; 
her&#235;t n&#235; shtatz&#235;ni, shpesh p&#235;rpara se grat&#235; ta kuptojn&#235; q&#235; jan&#235; shtatz&#235;n&#235;. N&#235;se 
jeni shtatz&#235;n&#235; dhe nuk keni marr&#235; acid folik, ju mund t&#235; filloni menj&#235;her&#235; p&#235;r 
t&#235; parandaluar &#231;do defekt nervor q&#235; mund t&#235; zhvillohet n&#235; tre muajt e par&#235; t&#235; 
shtatz&#235;nis&#235;. Mungesa e acidit folik rrit mund&#235;sin&#235; e nj&#235; defekti t&#235; tubit 
nervor, q&#235; shoq&#235;rohet me defekte n&#235; zhvillimin e palc&#235;s kurrizore. 
Ushqimet ku gjendet 
Nj&#235; diet&#235; e pasur me acid folik duhet t&#235; p&#235;rmbaj&#235; domosdoshm&#235;rish prime me 
gjethe jeshile, si spinaqi, brokoli, asparag&#235;t dhe lakra. Po ashtu, portokajt&#235;, 
drith&#235;rat, agrumet dhe fruta si limoni, kivi, apo luleshtrydhet. Por duhet pasur 
kujdes, sepse &#235;sht&#235; v&#235;rtetuar se gjat&#235; gatimit shkat&#235;rrohet pjesa m&#235; e madhe e 
acidit folik q&#235; gjendet tek ushqimet. 
4. L&#235;ngu i portokallit ul tensionin e lart&#235; t&#235; gjakut 
L&#235;ngu i portokallit &#235;sht&#235; burim i mir&#235; i kaliumit, pasi nj&#235; got&#235; p&#235;rmban 496 
mg kalium, ose rreth 10% t&#235; k&#235;rkes&#235;s suaj ditore. Kaliumi &#235;sht&#235; thelb&#235;sor p&#235;r 
funksionimin e sh&#235;ndetsh&#235;m t&#235; zemr&#235;s, ekuilibrine l&#235;ngjeve t&#235; trupit dhe 
tretjen. Ai gjithashtu rregullon tensionin e gjakut dhe parandalon 
hipertensionin 
5. L&#235;ngu i portokalli i mbushur me antioksidant&#235; 
P&#235;rve&#231; vitamin&#235;s C, portokajt kan&#235; edhe shum&#235; karotenoide si alpha-carotene, 
beta-carotene, lutein dhe zeaxanthin. Beta-carotene &#235;sht&#235; nj&#235; antioksidant i 
fuqish&#235;m q&#235; na mbron nga stresi oksidativ dhe inflamacioni. Beta-carotene 
konvertohet n&#235; retinol ose vitamin&#235; A brenda trupit. P&#235;r m&#235; tep&#235;r, ajo njihet 
p&#235;r p&#235;rmir&#235;simin e sh&#235;ndetit t&#235; kockave dhe vonon shfaqjen e osteoporoz&#235;s 
Portokalli ka gjithashtu 2 antioksidant&#235; t&#235; tjer&#235; q&#235; jan&#235; hesperidin dhe 
naringenin, q&#235; ndihmojn&#235; n&#235; reduktimin e inflamacionit 
Kujdes! 
-N&#235;se pini l&#235;ng portokalli nga kutit&#235; t&#235; pakt&#235;n zgjidhni nj&#235; pa sheqer. 
-M&#235; mir&#235; &#235;sht&#235; t&#235; shtrydhni l&#235;ng t&#235; freskt&#235;t dhe konsumi edhe l&#235;kur&#235;n pasi 
ajo ka p&#235;rmbajtjen m&#235; t&#235; lart&#235; t&#235; antioksidant&#235;ve. 
-N&#235;se vuani nga urthi uleni sasin&#235; e portokallit q&#235; konsumoni. 
-N&#235;se vuani nga diabeti mire &#235;sht&#235; t&#235; konsultoheni me mjekun p&#235;r sasin&#235; e 
portokallit q&#235; duhet t&#235; konsumoni.]]></itunes:summary>
      <enclosure url="http://v2.cri.cn/alb/rubrike/lengportokalli28dhjetor.m4a" type="audio/mp3" /><guid>http://v2.cri.cn/alb/rubrike/lengportokalli28dhjetor.m4a</guid><itunes:duration>00:06:09</itunes:duration>
      <pubDate>Fri, 28 Dec 2018 08:16:51 GMT</pubDate>
      <itunes:order>27</itunes:order>
</item>

<item>
      <title>Sfidat e meshkujve t&#235; mosh&#235;s s&#235; mesme</title>
      <itunes:author></itunes:author>
      <itunes:subtitle>Sfidat e meshkujve t&#235; mosh&#235;s s&#235; mesme</itunes:subtitle>
      <itunes:summary><![CDATA[Burrat e mosh&#235;s s&#235; mesme jan&#235; vler&#235;suar gjithmon&#235; me k&#235;to karakteristika: 
burr&#235; i fort&#235; me shum&#235; energji, t&#235; suksessh&#235;m n&#235; karrier&#235; dhe p&#235;rvoj&#235; t&#235; pasur 
shoq&#235;rore. N&#235; shoq&#235;ri ose familje, meshkujt e mosh&#235;s s&#235; mesme jan&#235; nj&#235; forc&#235; e 
v&#235;rtet&#235; mb&#235;shtet&#235;se. Megjithat&#235; kjo &#235;sht&#235; edhe nj&#235; periudh&#235; shum&#235; e ndjeshme 
pasi n&#235; k&#235;t&#235; mosh&#235; birrat p&#235;rballen me shum&#235; &#231;&#235;shtje n&#235; martes&#235; dhe familje, 
duke u ngarkuar me shum&#235; presione t&#235; jet&#235;s dhe t&#235; pun&#235;s. 
Koh&#235;t e fundit, UNESCO-ja b&#235;ri nj&#235; raport, ku vuri n&#235; dukje se sipas 
statistikave t&#235; vendeve t&#235; ndryshme, meshkujt n&#235; mosh&#235;n 43-45 vje&#231;are p&#235;rballen 
me ndryshime t&#235; m&#235;dha psikologjike. Prandaj, mosha 44-vje&#231;are &#235;sht&#235; nj&#235; pik&#235; 
kthese. N&#235; k&#235;t&#235; mosh&#235; nis t&#235; bjer&#235; energjia dhe shtohet ngarkesa emocionale apo 
fizike. Mosha 44 vje&#231;are &#235;sht&#235; nj&#235; prag i r&#235;nd&#235;sish&#235;m p&#235;r meshkujt. Sipas shum&#235; 
rasteve t&#235; konsultimeve psikologjike, meshkujt n&#235; k&#235;t&#235; mosh&#235; p&#235;rballet me strese 
t&#235; ndryshme. 
N&#235; p&#235;rgjith&#235;si, njer&#235;zit e mosh&#235;s mesatare mund t&#235; ken&#235; &quot;psikologji gri&quot; n&#235; 
t&#235; cil&#235;n personat e mosh&#235;s s&#235; mesme, sidomos meshkujt preken nga andropauza. 
K&#235;to simptoma p&#235;rfshijn&#235; luhatje t&#235; dukshme emocionale, shqet&#235;sim e ankth, 
depresion, etj. Por, t&#235; prekurit me k&#235;to simptoma ka raste q&#235; nuk e pranojn&#235; 
s&#235;mundjen q&#235; po kalojn&#235;. Psikologjia gri s&#39;&#235;sht&#235; problemi i vet&#235;m njer&#235;zve t&#235; 
mosh&#235;s s&#235; mesme, por m&#235; shum&#235; shfaqet tek kjo grupmosh&#235;. Kjo situat&#235; ndikon jo 
vet&#235;m pun&#235;n dhe jet&#235;n, por d&#235;mton gjithashtu sh&#235;ndetin e trupit. 
Arsyet e k&#235;tij problemi p&#235;rfshijn&#235; m&#235; par&#235; elementet fizike. N&#235; fazat e 
hershme t&#235; jet&#235;s si f&#235;mij&#235;ria, adoleshenca dhe rinia, njer&#235;zit p&#235;rjetojn&#235; rritje 
t&#235; vitalitetit, energjis&#235; dhe inteligjenc&#235;s. Por n&#235; mosh&#235;n e mesme, trupi nis t&#235; 
venitet, ndalon rritjen dhe plaket ngadal&#235;. N&#235; k&#235;t&#235; periudh&#235; ndjejm&#235; 
pafuqishm&#235;ri, na thinjen flok&#235;t, dalin rrudhat n&#235; fytyr&#235;, jemi m&#235; t&#235; sh&#235;ndosh&#235;, 
bie metabolizmi etj. 
P&#235;rve&#231; k&#235;saj, do t&#235; kemi edhe elemente psikologjike: 
1.Psikologjia e frenimit 
N&#235; shoq&#235;rin&#235; moderne me shum&#235; konkurrenc&#235; dhe arritje shum&#235; meshkuj t&#235; mosh&#235;s 
s&#235; mesme kan&#235; d&#235;shir&#235; m&#235; t&#235; madhe p&#235;r status t&#235; lart&#235; shoq&#235;ror. Shum&#235; prej tyre 
b&#235;n&#235; p&#235;rpjekje t&#235; m&#235;dha p&#235;r t&#235; arritur sukses. Por meshkujt n&#235; k&#235;t&#235; mosh&#235; nuk 
duan t&#235; shprehin v&#235;shtir&#235;si dhe presion t&#235; brendsh&#235;m pandaj p&#235;rballen me 
frustrim dhe kriza t&#235; brendshme. 
2. Ankthi 
Zoti Zhao &#235;sht&#235; n&#235; mosh&#235;n 45 vje&#231;are. Disa dit&#235; m&#235; par&#235; ai u njoftua n&#235; 
m&#235;nyr&#235; t&#235; papritur p&#235;r largimin nga vendi i pun&#235;s. Ai u shqet&#235;sua aq shum&#235; sa 
humbi shikimin. Ky &#235;sht&#235; reagimi i trupit pas k&#235;tij shoku. Ankthi &#235;sht&#235; nj&#235; 
fenomen i zakonsh&#235;m tek burrat e mosh&#235;s s&#235; mesme sidomos p&#235;r shkak t&#235; presionit 
t&#235; pun&#235;s dhe t&#235; familjes. 
3. Vetmia 
Shumica e meshkujve t&#235; mosh&#235;s s&#235; mesme preferojn&#235; vetmin&#235;. Meshkujt n&#235; k&#235;t&#235; 
mosh&#235; jan&#235; t&#235; z&#235;n&#235; me detyra familjare dhe karrier&#235;n. Si rezultat, ata nuk kan&#235; 
koh&#235; t&#235; lir&#235; p&#235;r dalje me miqt&#235; dhe shpesh ndihen t&#235; vetmuar. Ky fenomen nuk 
ndodh vet&#235;m tek meshkujt me karrier&#235; t&#235; zakonshme por edhe tek ata m&#235; t&#235; 
suksesshmit. 
44-vje&#231;ari Liu &#235;sht&#235; menaxher. Ai tha se nuk kishte asnj&#235; mik t&#235; ngusht&#235; dhe 
nuk kishte d&#235;shir&#235; p&#235;r komunikim t&#235; tep&#235;rt me n&#235;pun&#235;sit e tjer&#235;. Sipas p&#235;rvoj&#235;s 
s&#235; pun&#235;s t&#235; tij, duhet t&#235; ruaj&#235; marr&#235;dh&#235;nie jo t&#235; ngushta me koleg&#235;t. Sot n&#235; 
Kin&#235;, meshkujt e mosh&#235;s s&#235; mesme nuk kan&#235; miq t&#235; ngusht&#235; p&#235;r t&#235; ndar&#235; ankthet e 
brendshme. 
4.Ndjenja e armiq&#235;sis&#235; 
Meshkujt n&#235; mosh&#235;n e mesme mund t&#235; ken&#235; simpati p&#235;r njer&#235;zit e zhytur n&#235; 
dilem&#235; t&#235; jet&#235;s, por mund t&#235; lindin q&#235;ndrimet armiq&#235;sore ndaj personave me 
karrier&#235; shum&#235; t&#235; suksesshme. K&#235;to q&#235;ndrime armiq&#235;sore lidhen me inferioritetin 
e brendsh&#235;m. 
N&#235; p&#235;rgjith&#235;si, burrat e mosh&#235;s s&#235; mesme me karrier&#235; t&#235; sukseshne do t&#235; ket&#235; 
m&#235; shum&#235; simpati, durim dhe bujari; n&#235; t&#235; kund&#235;rt&#235;n, n&#235;se ata jan&#235; d&#235;shtuar, do 
t&#235; ken&#235; ankesa dhe pak&#235;naq&#235;si, duke shfaqur q&#235;ndrime armiq&#235;sore n&#235; marr&#235;dh&#235;niet 
shoq&#235;rore. 
5. Depresion 
Zoti Zhang sapo mbushi 40 vje&#231;, por ai humbi gradualisht entuziazmin p&#235;r 
jet&#235;n, duke mos marr&#235; n&#235; dor&#235; p&#235;rgjegj&#235;sit&#235; e veta por duke faj&#235;suar t&#235; tjer&#235;t 
p&#235;r t&#235; gjitha problemet. Depresioni i zotit Zhang erdhi nga ndodhit&#235; e jet&#235;s s&#235; 
tij. Ai refuzoi kontaktin me t&#235; tjer&#235;t dhe pun&#235;n e tij, duke ruajtur rolin e 
viktim&#235;s. 
Depresioni mund t&#235; zgjeroj&#235; fatkeq&#235;sin&#235; e jet&#235;s, prandaj meshkujt e mosh&#235;s s&#235; 
mesme t&#235; m&#235;rzitur me depresion, duhet t&#235; shkojne tek psikologu ose specialisti 
p&#235;rkat&#235;s. 
Metodat e vet&#235;mbrojtjes p&#235;r psikologjin&#235; gri: 
1. Shtimi i st&#235;rvitjes 
Ushtrimet i b&#235;jn&#235; mir&#235; jo vet&#235;m sh&#235;ndetit fizik dhe psikologjik, por edhe 
forcojn&#235; lidhjet familjare dhe shoq&#235;rore harmonike. 
2.Ulni pritshm&#235;rit&#235; 
Meshkujt e mosh&#235;s s&#235; mesme duhet t&#235; ken&#235; pritshm&#235;ri reale t&#235; jet&#235;s dhe 
karrier&#235;s s&#235; tyre aktuale. 
3. Jini optimist 
N&#235; moh&#235;n e mesme, meshkujt ngarkohen me detyra t&#235; shumta, por n&#235; k&#235;t&#235; koh&#235; 
duhet t&#235; mbajn&#235; nj&#235; q&#235;ndrim pozitiv dhe t&#235; heqin dor&#235; nga presioni i jet&#235;s. Ata 
duhet t&#235; nisin aktivitete q&#235; i b&#235;jn&#235; m&#235; lumtur dhe nuk u japin presion. 
4. T&#235; hapur ndaj ndryshimeve 
Duke hequr paragjykimet p&#235;r ndryshimet e koh&#235;s integroheni m&#235; mir&#235; n&#235; 
shoq&#235;ri, p&#235;rfshi veshjet, muzik&#235;n etj. K&#235;to m&#235;nyra t&#235; jet&#235;s mund t&#235; rregullojn&#235; 
ritmin duke sjell&#235; m&#235; shum&#235; relaks dhe freski n&#235; jet&#235;n e nj&#235; burri t&#235; mosh&#235;s 
mesatare dhe mund t&#235; ndiheni me nj&#235; q&#235;ndrim t&#235; ri psikologjik.(Xu Guang)]]></itunes:summary>
      <enclosure url="http://v2.cri.cn/alb/rubrike/meshkuj28dhjetior.m4a" type="audio/mp3" /><guid>http://v2.cri.cn/alb/rubrike/meshkuj28dhjetior.m4a</guid><itunes:duration>00:06:04</itunes:duration>
      <pubDate>Fri, 28 Dec 2018 08:15:36 GMT</pubDate>
      <itunes:order>28</itunes:order>
</item>

<item>
      <title>&#199;&#39;t&#235; b&#235;jm&#235; kund&#235;r r&#235;nies s&#235; flok&#235;ve</title>
      <itunes:author></itunes:author>
      <itunes:subtitle>&#199;&#39;t&#235; b&#235;jm&#235; kund&#235;r r&#235;nies s&#235; flok&#235;ve</itunes:subtitle>
      <itunes:summary><![CDATA[Thuhet se floku &#235;sht&#235; gjysma e bukuris&#235;, por kur ai &#235;sht&#235; i sh&#235;ndetsh&#235;m dhe 
me shk&#235;lqim. N&#235;se floku do t&#235; na bjer&#235; shum&#235; do t&#235; p&#235;rballemi me presion t&#235; madh 
p&#235;r humbjen e bukuris&#235;. 
Nga vjen r&#235;nia e flok&#235;ve? 
Sipas t&#235; dh&#235;nave t&#235; fundit rreth 250 milion&#235; kinez&#235;, mes t&#235; cil&#235;ve 130 
meshkuj dhe 120 femra p&#235;rballen me r&#235;nien e flokut. Ky num&#235;r po shtohet me 15% 
&#231;do vit. Shum&#235; persona stresohen s&#235; tep&#235;rmi nga r&#235;nia e flok&#235;ve. 
Kur krehim ose lajm&#235; flok&#235;t shohim q&#235; ato bien m&#235; tep&#235;r. Por kjo r&#235;nie a 
simbolizon problemin e alopecis&#235; apo problem tjet&#235;r serioz t&#235; flokut? Sigurisht 
q&#235; jo. N&#235; p&#235;rgjith&#235;si, nj&#235; person ka afro 100 mij&#235; flok&#235; dhe do t&#235; humbas&#235; shum&#235; 
flok&#235; &#231;do dit&#235;. N&#235;se &#231;do dit&#235; humbasim mbi 100 fije floku dhe ky fenomen zgjat 
p&#235;r 2-3 muaj, duke shkaktuar pak&#235;sim t&#235; duksh&#235;m t&#235; flokut at&#235;her&#235;, ky &#235;sht&#235; 
problem i r&#235;nies s&#235; flok&#235;ve. 
P&#235;rse na bien flok&#235;t? 
Arsyet e r&#235;nies s&#235; flokut jan&#235; t&#235; shumta si s&#235;mundjet e tiroides, lupusi, 
anemia, diabet, kontakimi me materiale kimike, radioaktiviteti etj. Por shumica 
e problemeve t&#235; r&#235;nies s&#235; flokut vjen p&#235;r 3 arsye: alopecia areata, alopecia 
androgjenetike, telogen effluvium (humbja e flok&#235;ve pas nj&#235; stresi, shoku ose 
ngjarje traumatike. Zakonisht ndodh n&#235; scalp) 
Alopecia areata: 
Alopecia areata mund t&#235; shfaqet brenda nj&#235; nate dhe zona e humbjes s&#235; flok&#235;s 
mund t&#235; jet&#235; shum&#235; e dukshme. N&#235; disa zona t&#235; kok&#235;s, skalpi mund t&#235; duket 
plot&#235;sisht, madje mund t&#235; shfaqet fenomeni i r&#235;nies s&#235; t&#235; gjitha flok&#235;ve. Shum&#235; 
pacient&#235; t&#235; prekur nga alopecia areata p&#235;rballet me stres t&#235; madh, ankth, 
pagjum&#235;si, lodhje dhe probleme t&#235; tjera, q&#235; shkaktojn&#235; &#231;rregullim t&#235; sistemit 
imunitar. P&#235;r shkak se alopecia areata shfaqet shum&#235; shpejt dhe flok&#235;t n&#235; disa 
zona humbasin plot&#235;sisht, pacient&#235;t mund t&#235; ken&#235; frik&#235;ra t&#235; ndryshme. Por n&#235; 
fakt, ky s&#39;&#235;sht&#235; nj&#235; problem serioz. N&#235;se qet&#235;sohemi dhe rregullojm&#235; gjendjen 
psikologjike, leht&#235;sojm&#235; presionin shpirt&#235;ror, garantojn&#235; gjum&#235; t&#235; plot&#235; dhe 
b&#235;jm&#235; sa m&#235; par&#235; vizita mjek&#235;sore si dhe p&#235;rdorim ila&#231;e t&#235; p&#235;rshtatshme, ky 
problem mund t&#235; zgjidhet brenda nj&#235; kohe t&#235; shkurt&#235;r. Shum&#235; pacient&#235; mund t&#235; 
sh&#235;rohen edhe pa nd&#235;rhyrje mjek&#235;sore. Mund ta vler&#235;sojm&#235; k&#235;t&#235; problem si r&#235;nia e 
shpejt&#235; e flokut dhe kthimi i shpejt&#235; i tij. 
Alopecia androgjenetike: 
Kjo lloj alopecie haset zakonisht tek t&#235; rinjt&#235;, kryesisht tek meshkujt. 
Sipas studimeve, 21.3% e meshkujve kinez&#235; dhe 6% e femrave kineze kan&#235; problemin 
e alopecias androgjenetike, dometh&#235;n&#235; afro 1 n&#235; 5 meshkuj kan&#235; k&#235;t&#235; problem. 
Meshkujt me k&#235;t&#235; problem mund t&#235; jen&#235; tullac&#235; n&#235; zon&#235;n e p&#235;rparme apo q&#235;ndrore 
t&#235; kok&#235;s dhe mund t&#235; ken&#235; r&#235;nie t&#235; pand&#235;rprer&#235;. Flok&#235;t e femrave me k&#235;t&#235; problem 
mund t&#235; rrallohen dita-dit&#235;s, por nuk ken&#235; problemin e daljes s&#235; tull&#235;s. 
P&#235;r shkak t&#235; shpejtimit t&#235; ritmit t&#235; jet&#235;s dhe ndikimit t&#235; elementeve 
negative si fjetja n&#235; or&#235;t e vona, konsumi i shum&#235; ushqimeve t&#235; skuqura e t&#235; 
&#235;mbla, rritja e presionit shpirt&#235;ror etj, m&#235; shum&#235; t&#235; rinj q&#235; lind&#235;n pas vitit 
1990 p&#235;rballen me problemin e alopecias&#235; androgjenetike. 
Alopecia androgjenetike lidhet kryesisht me trash&#235;gimin&#235;. Shumica e 
pacient&#235;ve t&#235; prekur me k&#235;t&#235; problem vijn&#235; nga familje me histori t&#235; k&#235;saj 
s&#235;mundjeje. P&#235;r shkak t&#235; geneve, njer&#235;zit me k&#235;t&#235; problem kan&#235; nivel normal t&#235; 
hormoneve mashkullore, por ata kan&#235; metaboliz&#235;m abnormal t&#235; hormoneve 
meshkullore n&#235; l&#235;kur&#235; t&#235; kok&#235;s, duke shkaktuar atrofi t&#235; folikulit t&#235; flokut. 
Shumica e pacient&#235;ve t&#235; prekur me alopeci androgjenetike kan&#235; fenomenet e 
rritjes s&#235; yndyr&#235;s n&#235; skalp. Por si&#231; e kemi p&#235;rmendur, arsyja kryesore e 
alopecis&#235; androgjenetike &#235;sht&#235; elementi i trash&#235;gimis&#235;, prandaj yndyra e shumt&#235; 
n&#235; kok&#235; &#235;sht&#235; vet&#235;m fenomen shoq&#235;rues. Larja e shpesht&#235; e flokut s&#39;mund t&#235; 
p&#235;rmir&#235;soj&#235; fenomenin e r&#235;nies, por madje mund t&#235; shkaktoj&#235; sekretimin e m&#235; 
shum&#235; yndyr&#235; n&#235; kok&#235;. Prandaj, &#235;sht&#235; m&#235; e mir&#235; q&#235; t&#39;i lani flok&#235;t nj&#235;her&#235; n&#235; 2 
ose 3 dit&#235;. Mund t&#235; p&#235;rdorni shampo kund&#235;r yndyr&#235;s. 
N&#235;se p&#235;rdorim ila&#231;e p&#235;r trajtimin e k&#235;tij problemi, trajtimi duhet t&#235; zgjas&#235; 
p&#235;r t&#235; pakt&#235;n 3-6 muaj. Por alopecia androgjenetike lidhet me element&#235; t&#235; 
trash&#235;gimis&#235; dhe pas ndalimit t&#235; ila&#231;eve, problemi i alopecis&#235; mund t&#235; 
rikthehet. Pacient&#235;t duhet t&#235; jen&#235; t&#235; vet&#235;dijsh&#235;m dhe t&#235; tregohen t&#235; duruar. 
P&#235;rve&#231; elementit t&#235; trash&#235;gimis&#235;, stresi, pijet alkoolike, mungesa e 
st&#235;rvitjes, fjetja n&#235; or&#235;t e vona, ushqimet tep&#235;r t&#235; yndyrshme dhe pikante jan&#235; 
disa arsye t&#235; tjera t&#235; alopecis&#235; androgjenetike. K&#235;to jan&#235; arsyet q&#235; gjithnj&#235; e 
m&#235; shum&#235; t&#235; rinj t&#235; preken nga ky problem. Prandaj, ruajtja e zakoneve t&#235; 
sh&#235;ndetshme t&#235; jet&#235;s dhe leht&#235;simi i presioneve t&#235; jet&#235;s jan&#235; shum&#235; t&#235; 
r&#235;nd&#235;sishme p&#235;r zbutjen e problemit t&#235; alopecis&#235; androgjenetike. 
Telogen effluvium 
Ky &#235;sht&#235; nj&#235; problem shum&#235; i zakonsh&#235;m klinik. Disa persona q&#235; preken nga ky 
problem p&#235;r shkaqet fizike, si r&#235;nia e flok&#235;ve pas lindjes, r&#235;nia e flok&#235;ve n&#235; 
vjesht&#235; etj. Disa jan&#235; p&#235;r shkaqe t&#235; s&#235;mundjeve kronike, kirurgjis&#235;, drog&#235;s, 
&#231;rregullimit ushqimor, munges&#235;s s&#235; ushqimeve, shok, helmim nga metalet e r&#235;nda 
etj. Telogen effluvium akute mund t&#235; shfaqet n&#235; 2-3 muaj pas shkaqeve p&#235;rkat&#235;se, 
duke u shoq&#235;ruar me r&#235;nien e shum&#235; flok&#235;ve p&#235;r 6 muaj. Fenomenet e 95% 
pacient&#235;ve mund t&#235; leht&#235;sohen automatikisht brenda gjysm&#235; viti. Por telogen 
effluvium kronik mund t&#235; zgjas&#235; p&#235;r mbi 6 muaj si dhe shum&#235; vjet, kryesisht tek 
femrat 40-50 vje&#231;e. 
Shum&#235; femra i kushtojn&#235; v&#235;mendje t&#235; madhe r&#235;nies s&#235; flok&#235;ve paslindjes, 
ve&#231;an&#235;risht n&#235; 3 muajt pas shtatz&#235;nis&#235;, kur niveli i hormonit fem&#235;ror &#235;sht&#235; 
shum&#235; i lart&#235;. Periudha e rritjes s&#235; flok&#235;s zgjatet dhe flok&#235;t jan&#235; m&#235; t&#235; err&#235;t 
dhe m&#235; t&#235; ndritsh&#235;m. Pas lindjes s&#235; f&#235;mij&#235;ve, niveli i hormeve fem&#235;rore bie 
shum&#235; shpejt, duke asgj&#235;suar rolin e frenimit t&#235; rritjes s&#235; flok&#235;ve. Shum&#235; nga 
folikulat hyjn&#235; n&#235; periudh&#235; tkurrjeje dhe pushimi, duke u shfaqur fenomeni i 
r&#235;nies s&#235; flokut. Ky &#235;sht&#235; nj&#235; fenomen i zakonsh&#235;m fizik q&#235; shkaktohet nga 
ndryshimi i nivelit t&#235; hormoneve dhe kalon pas 2-6 muajsh, prandaj nuk duhet t&#235; 
shqet&#235;soheni shum&#235;. N&#235;nat e reja me problemin e r&#235;nies s&#235; flokut pas lindjes, 
duhet t&#235; jen&#235; pozitive, t&#235; shmangin humorin ekstrem dhe luhatjet emocionale, t&#235; 
garantojn&#235; ushqim cil&#235;sor, pushimet dhe gjumin e mjaftuesh&#235;m. 
P&#235;rse na bie floku n&#235; vjesht&#235;? Rritja e flok&#235;ve ndikohet nga shum&#235; elemente, 
duke p&#235;rfshir&#235; elementin stinor. Flok&#235;t mund t&#235; ndryshojn&#235; sipas stin&#235;s. Marsi 
&#235;sht&#235; kulmi i rritjes s&#235; flok&#235;ve. N&#235; muajt e tjer&#235; shpejt&#235;sia e rritjes s&#235; 
flok&#235;ve do t&#235; ulet gradualisht. Prandaj, r&#235;nia e flok&#235;ve n&#235; vjesht&#235; mund t&#235; 
zbutet me kalimin e stin&#235;s.(Xu Guang)]]></itunes:summary>
      <enclosure url="http://v2.cri.cn/alb/rubrike/floket21081221.m4a" type="audio/mp3" /><guid>http://v2.cri.cn/alb/rubrike/floket21081221.m4a</guid><itunes:duration>00:06:54</itunes:duration>
      <pubDate>Fri, 21 Dec 2018 09:29:53 GMT</pubDate>
      <itunes:order>29</itunes:order>
</item>

<item>
      <title>Akupunktura, nj&#235; ur&#235; e ve&#231;ant&#235; lidh&#235;se mes Kin&#235;s dhe Spanj&#235;s</title>
      <itunes:author></itunes:author>
      <itunes:subtitle>Akupunktura, nj&#235; ur&#235; e ve&#231;ant&#235; lidh&#235;se mes Kin&#235;s dhe Spanj&#235;s</itunes:subtitle>
      <itunes:summary><![CDATA[Gjithnj&#235; e m&#235; shum&#235; njer&#235;z jasht&#235; Kin&#235;s po e njohin Mjek&#235;sin&#235; Tradicionale 
Kineze (MTK), k&#235;t&#235; metod&#235; t&#235; lasht&#235; mij&#235;ravje&#231;are. N&#235; Spanj&#235;, p&#235;r shembull, 
akupunktura kineze &#235;sht&#235; nj&#235; ur&#235; n&#235; rritje q&#235; lidh dy vendet. 
Spanja &#235;sht&#235; nj&#235; nga vendet e para n&#235; Europ&#235; q&#235; i hapi dyert MTK-s&#235;. N&#235; vitet 
1980, mjek&#235;sia kineze u fut n&#235; disa universitete t&#235; vendeve si Franc&#235; dhe 
Gjermani. 
N&#235; Spanj&#235;, Universiteti i Sevij&#235;s, Universiteti i Granad&#235;s dhe Universiteti 
Complutense i Madrid-it ishin tre universitetet e para q&#235; p&#235;rqafuan akupunktur&#235;n 
dhe krijuan nj&#235; program pasuniversitar trevje&#231;ar mbi trajtimin e MTK-s&#235;. Mbi 10 
universitete spanjolle e kan&#235; tani akupunktur&#235;n si program studimi. 
N&#235; fillim t&#235; viteve 1990, Universiteti i Yunnan-it i Mjek&#235;sis&#235; Tradicionale 
Kineze n&#235; jugper&#235;ndim t&#235; Kin&#235;s hapi nj&#235; shkoll&#235; MTK-je me autoritetet vendore t&#235; 
Katalonj&#235;s p&#235;r kurse pasuniversitare p&#235;r akupunktur&#235; dhe masazh kinez. Kjo 
shkoll&#235; ofron dhe nj&#235; program 5-vje&#231;ar MTK-je. 
Sipas t&#235; dh&#235;nave t&#235; vitit 2017 nga Shoqata Mjek&#235;sore e Akupunktur&#235;s e 
Madridit, rreth 1,200 specialist&#235; akupunkture kan&#235; fituar praktik&#235; mjek&#235;sore n&#235; 
Spanj&#235; dhe rreth 1,500 specialist&#235; jan&#235; kualifikuar n&#235; Kin&#235;. MTK-ja, me &#231;mim t&#235; 
ul&#235;t dhe opsione m&#235; t&#235; mira trajtimi, po fiton gradualisht popullaritet n&#235; shum&#235; 
rajone dhe vende t&#235; bot&#235;s. Metoda e lasht&#235; e trajtimit po praktikohet n&#235; 183 
vende dhe rajone t&#235; bot&#235;s dhe deri tani qeveria kineze ka n&#235;nshkruar marr&#235;veshje 
bashk&#235;punimi n&#235; MTK me mbi 40 vende dhe rajone dhe organizata nd&#235;rkomb&#235;tare, 
sipas Administrat&#235;s Shtet&#235;rore t&#235; Mjek&#235;sis&#235; Tradicionale Kineze, raportoi 
Xinhua. 
Deri tani, mjek&#235;sia tradicionale kineze &#235;sht&#235; p&#235;rhapur n&#235; 183 vende dhe 
rajone t&#235; bot&#235;s. N&#235; mbi 30 vende dhe rajone jan&#235; vendosur qindra universitete 
dhe institute t&#235; Mjek&#235;sis&#235; Tradicionale Kineze, p&#235;r t&#235; p&#235;rgatitur vend&#235;sit p&#235;r 
praktikimin e k&#235;saj mjek&#235;sie t&#235; lasht&#235;, por shum&#235; efikase. &#199;do vit, mbi 13 mij&#235; 
student&#235; t&#235; huaj vijn&#235; n&#235; Kin&#235; p&#235;r t&#235; m&#235;suar mjek&#235;sin&#235; kineze, afro 200 mij&#235; 
pacient&#235; t&#235; huaj kan&#235; ardhur n&#235; Kin&#235; p&#235;r t&#39;u trajtuar n&#235; klinikat dhe spitalet 
kineze me k&#235;t&#235; mjek&#235;si. 
N&#235; vitin 2016 Spanja hapi spitalin m&#235; t&#235; madh n&#235; Europ&#235; t&#235; Mjek&#235;sis&#235; 
Tradicionale Kineze, pas n&#235;shkrimit t&#235; marr&#235;veshjes s&#235; bashk&#235;punimit midis 
autoriteteve spanjolle dhe Bashkis&#235; s&#235; Pekinit. 
Spitali u hap n&#235; Barcelon&#235; t&#235; rajonit Katalonja dhe nd&#235;rtimi i tij kushtoi 
rreth 80 milion&#235; euro, b&#235;n t&#235; ditur gazeta spanjolle &quot;Expansion&quot;. 
Kjo do t&#235; jet&#235; e para qend&#235;r e k&#235;tij lloji jasht&#235; Azis&#235; dhe Katalonja do t&#235; 
b&#235;het pike referimi p&#235;r vendet e tjera europiane, thuhet n&#235; deklarat&#235;n p&#235;r shtyp 
t&#235; autoriteteve vendore. 
Instituti i Tregtis&#235; dhe Investimeve i Katalonj&#235;s do t&#235; ofroj&#235; p&#235;rkoh&#235;sisht 
hap&#235;sirat e tij p&#235;r krijimin e Qendr&#235;s s&#235; Promovimit dhe Zhvillimit t&#235; Mjek&#235;sis&#235; 
Tradicionale Kineze. 
Marr&#235;veshja dypal&#235;she p&#235;rfshiu dhe l&#235;shimin e diplomave t&#235; Mjek&#235;sis&#235; 
Tradicionale Kineze, n&#235; saj&#235; t&#235; bashk&#235;punimit midis Universitetit t&#235; Mjek&#235;sis&#235; 
Kineze t&#235; Pekinit dhe Universitetit Pompeu Fabra. 
Gjithashtu spitali do t&#235; zhvilloj&#235; dhe studime k&#235;rkimore dhe shkencore n&#235; 
bashk&#235;punim me Institutin e Studimeve Biomjek&#235;sore t&#235; Barcelon&#235;s. 
N&#235; kuad&#235;r t&#235; bashk&#235;punimit n&#235; fush&#235;n e praktik&#235;s klinike, Universiteti i 
Mjek&#235;sis&#235; Kineze i Pekinit do t&#235; d&#235;rgoj&#235; mjek&#235; pran&#235; Qendr&#235;s Spitalore 
Universitare t&#235; Barcelon&#235;s p&#235;r trajtimin e pacient&#235;ve n&#235; mbikqyrjen e 
autoriteteve sh&#235;ndet&#235;sore vend&#235;se. 
Kina ka shtuar p&#235;rpjekjet p&#235;r promovimin e Mjek&#235;sis&#235; Tradicionale jasht&#235; 
vendit, me synim pranimin e k&#235;saj disipline t&#235; lasht&#235; n&#235; bot&#235;. 
Xinyue Calduch, z&#235;dh&#235;n&#235;s i Fondacionit t&#235; Mjek&#235;sis&#235; Tradicionale Kineze me 
seli n&#235; Spanj&#235; thot&#235; se plani p&#235;r nd&#235;rtimin e spitalit m&#235; t&#235; madh n&#235; Europ&#235; t&#235; 
Mjek&#235;sis&#235; Tradicionale Kineze n&#235; Spanj&#235; pasqyron q&#235;llimin e Kin&#235;s p&#235;r t&#235; 
promovuar k&#235;t&#235; mjek&#235;si natyrore. Sipas tij Mjek&#235;sia Tradicionale Kineze do t&#235; 
p&#235;rhapet edhe n&#235; vende t&#235; tjera europiane, duke shmangur terapit&#235; manipuluese q&#235; 
disa kinez&#235; kan&#235; p&#235;rdorur deri tani n&#235; em&#235;r t&#235; k&#235;saj mjek&#235;sie me mosh&#235; 
mij&#235;vje&#231;are. 
Ndon&#235;se Spanja nuk konsiderohet si nj&#235; pioniere e Mjek&#235;sis&#235; Tradicionale 
Kineze shum&#235; spanjoll&#235; kan&#235; nisur t&#235; kombinojn&#235; mjek&#235;sin&#235; per&#235;ndimore me 
trajtimet natyrore, kryesisht akupunktur&#235;n dhe trajtimet me barna. Sipas nj&#235; 
studimi t&#235; Fondacionit t&#235; Mjek&#235;sis&#235; Tradicionale Kineze 23.6 % e spanjoll&#235;ve 
p&#235;rdorin trajtimet mjek&#235;sore natyrore dhe jan&#235; t&#235; interesuar p&#235;r mjek&#235;sin&#235; 
tradicionale kineze. 
Ethet e MTK-s&#235; p&#235;rhapen edhe n&#235; Suedi 
Ekspert&#235;t e mjek&#235;sis&#235; n&#235; Suedi po sugjerojn&#235; kombinimin e mjek&#235;sis&#235; 
per&#235;ndimore me at&#235; tradicionale kineze. 
Propozimet erdh&#235;n gjat&#235; ceremonis&#235; s&#235; diplomimit t&#235; grupit t&#235; par&#235; t&#235; 
student&#235;ve t&#235; Akupunktur&#235;s nga Federata Bot&#235;rore e Akupunktur&#235;s dhe Shkenc&#235;s. 
Doktor Yang Chungui, presidenti i Shoqat&#235;s s&#235; Akupunktur&#235;s dhe Shkenc&#235;s t&#235; 
Suedis&#235; tregon r&#235;nd&#235;sin&#235; e diplomimit t&#235; k&#235;tyre student&#235;ve. 
&quot;Akupunktura praktikohet n&#235; 183 vende t&#235; bot&#235;s sipas praktik&#235;s s&#235; formuluar 
nga Organizata Bot&#235;rore e Sh&#235;ndet&#235;sis&#235;, nj&#235; udh&#235;zim q&#235; ka nevoj&#235; p&#235;r praktik&#235; t&#235; 
vazhdueshme. Kjo &#235;sht&#235; hera e par&#235; q&#235; provimet administrohen n&#235; Suedi.&quot; 
Shumica e k&#235;tyre student&#235;ve e ushtrojn&#235; akupunktur&#235;n prej vitesh dhe 
drejtojn&#235; disa klinika. Nd&#235;rkoh&#235; tani ka nisur nj&#235; fushat&#235; p&#235;r ta p&#235;rfshir&#235; 
trajtimin mjek&#235;sor n&#235; sistemin e kujdesit sh&#235;ndet&#235;sor t&#235; vendit. 
Gustaf Foghammare, doktor psikiat&#235;r, b&#235;n thirrje p&#235;r kombinimin e mjek&#235;sis&#235; 
tradicionale kineze dhe saj per&#235;ndimore. 
&quot;&#203;sht&#235; e shk&#235;lqyer, &#235;sht&#235; hapi i par&#235; p&#235;r t&#235; sjell&#235; di&#231;ka t&#235; re n&#235; sistemin 
sh&#235;ndet&#235;sor t&#235; vendit. Tani kemi grumbulluar plot eksperienc&#235; n&#235; mjek&#235;sin&#235; 
tradicionale kineze dhe jemi t&#235; gatsh&#235;m p&#235;r t&#235; ofruar nj&#235; sh&#235;rbim m&#235; t&#235; mir&#235;.&quot; 
Foghammare shton se shpesh e p&#235;rdor mjek&#235;sin&#235; tradicionale kineze p&#235;r t&#235; 
trajtuar dhimbjet, alergjit&#235; dhe lodhjen. 
Doktor Asa Haglund thot&#235; se shpreson se mjek&#235;sia tradicionale do t&#235; 
p&#235;rfshihet n&#235; sistemin e kujdesit sh&#235;ndet&#235;sor t&#235; Suedis&#235;. 
&quot;&#203;sht&#235; shum&#235; e r&#235;nd&#235;sishme p&#235;r t&#235; ndihmuar njer&#235;zit, kjo do t&#235; ndihmoj&#235; shum&#235; 
veta dhe do t&#235; jet&#235; mir&#235; sikur t&#235; mund t&#39;i kombinonim trajtimet ashtu si&#231; b&#235;het 
n&#235; Kin&#235;. Tani po k&#235;rkojm&#235; q&#235; mjek&#235;sia tradicionale kineze t&#235; p&#235;rfshihet n&#235; 
sistemin e kujdesit sh&#235;ndet&#235;sor. Kombinimi do t&#235; jet&#235; m&#235; i mir&#235;.&quot; 
Nj&#235; sondazh i fundit tregoi se 70 p&#235;r qind e suedez&#235;ve t&#235; mir&#235;shkolluar jan&#235; 
mjaft t&#235; hapur p&#235;r t&#39;iu n&#235;nshtruar trajtimeve t&#235; mjek&#235;sis&#235; tradicionale kineze]]></itunes:summary>
      <enclosure url="http://v2.cri.cn/alb/rubrike/spanja21dhjetor2018.m4a" type="audio/mp3" /><guid>http://v2.cri.cn/alb/rubrike/spanja21dhjetor2018.m4a</guid><itunes:duration>00:06:48</itunes:duration>
      <pubDate>Fri, 21 Dec 2018 09:28:45 GMT</pubDate>
      <itunes:order>30</itunes:order>
</item>

<item>
      <title>Var&#235;sia ndaj duhanit, alkoolit dhe drog&#235;s</title>
      <itunes:author></itunes:author>
      <itunes:subtitle>Var&#235;sia ndaj duhanit, alkoolit dhe drog&#235;s</itunes:subtitle>
      <itunes:summary><![CDATA[Pirja e alkoolit n&#235; m&#235;nyr&#235; t&#235; moderuar, &#235;sht&#235; m&#235; e d&#235;mshme nga sa mendohej m&#235; 
par&#235;, sipas nj&#235; studimi t&#235; ri q&#235; arrin n&#235; p&#235;rfundimin, se nuk ekziston nj&#235; nivel 
&quot;i sigurt&#235;&quot; i konsumit t&#235; alkoolit. Studimi gjith&#235;p&#235;rfshir&#235;s, i cili analizoi 
informacionin nga miliona njer&#235;z n&#235; pothuajse 200 vende, zbuloi se alkooli &#235;sht&#235; 
i lidhur me rreth 3 milion&#235; vdekje n&#235; nivel global &#231;do vit, me rreth 1 n&#235; 10 
vdekje t&#235; lidhura me p&#235;rdorimin e alkoolit n&#235; mesin e njer&#235;zve t&#235; mosh&#235;s 15- 49 
vje&#231;. &quot;Pik&#235;pamja e p&#235;rfitimeve sh&#235;ndet&#235;sore nga alkooli, ka nevoj&#235; t&#235; 
rishikohet&quot;- shkroi nj&#235; nga hulumtuesit n&#235; studimin e botuar n&#235; revist&#235;n e 
mir&#235;njohur mjek&#235;sore &quot;The Lancet&#39;. 
M&#235; 7 shtator, gjykata e Londr&#235;s shpalli se k&#235;ng&#235;tarja kryesore e grupit t&#235; 
rokut &quot;Cranberries&quot;, Dolores O&#39;Riordan kishte konsumuar pije t&#235; tep&#235;rta 
alkoolike dhe vdiq p&#235;r shkak t&#235; mbytjes n&#235; vask&#235;. Kjo ishte nj&#235; &quot;tragjedi e 
papritur&quot;. N&#235; 100 mililitra gjak t&#235; saj u gjet&#235;n 330 miligram&#235; alkool, sasi kjo 
4 fish m&#235; e lart&#235; se standardi prej 80 miligram&#235;sh. 
Alkooli, droga, duhani etj., jan&#235; l&#235;nd&#235; q&#235; krijojn&#235; var&#235;si. P&#235;r shkak t&#235; 
mbijetes&#235;s dhe g&#235;zimeve, pothuajse t&#235; gjith&#235; njer&#235;zit mund t&#235; ken&#235; kontakt me 
k&#235;to substanca adiktive. Konsumi i tyre mund t&#235; shkaktoj&#235; var&#235;si dhe n&#235;se 
konsumohen p&#235;r nj&#235; koh&#235; t&#235; gjat&#235; mund t&#235; shkaktojn&#235; pasoja serioze. 
M&#235; 25 qershor t&#235; vitit 2009, mbreti i popi-it Michael Jackson vdiq n&#235; nj&#235; 
qend&#235;r mjek&#235;sore t&#235; Los Angeles-it n&#235; mosh&#235;n 50 vje&#231;are. Sipas d&#235;shmis&#235; n&#235; gjyq 
dh&#235;n&#235; nga mjeku personal, Conrad Murray, superylli vdiq nga nj&#235; koktejl fatal 
qet&#235;suesish t&#235; fort&#235; q&#235; e ndihmonin t&#235; flinte. Sasia e tep&#235;rt e tyre i shkaktoi 
pushimin e papritur t&#235; zemr&#235;s. 
Megjith&#235;se n&#235; revist&#235;n &quot;The Lancet&quot; &#235;sht&#235; publikuar nj&#235; raport mjek&#235;sor, ku 
sugjerohet se &#235;sht&#235; m&#235; e sh&#235;ndetshme mos t&#235; konsumohen pije alkoolike, por shum&#235; 
njer&#235;z nuk e pranojn&#235; k&#235;t&#235; sugjerim p&#235;r shkaqe t&#235; ndryshme nga shoq&#235;ria, 
kultura, historia, biologjia etj. Arsyeja m&#235; thelb&#235;sore &#235;sht&#235; nga fusha 
biologjike: prodhimi i substancave adiktive nga njeriu dhe ndikimi i k&#235;tyre 
substancave ndaj njeriut. 
N&#235; historin&#235; e evolucionit, njer&#235;zit zot&#235;ruan metodat e mbjelljes s&#235; bim&#235;ve 
t&#235; ndryshme dhe t&#235; ushqimit t&#235; kafsh&#235;ve. Gjat&#235; k&#235;tij procesi, njer&#235;zit zot&#235;ruan 
edhe metodat e prodhimit t&#235; l&#235;nd&#235;ve narkotike si duhan, droga qet&#235;suese etj. 
Jemi krenar&#235; p&#235;r zot&#235;rimin e k&#235;tyre bim&#235;ve q&#235; formojn&#235; qytet&#235;rimet e m&#235;dha, 
por ato na kontrolluan. Kur jemi t&#235; varur nga k&#235;to l&#235;nd&#235;, ndjenjat tona si 
g&#235;zim, ngacmim, lumturi dhe k&#235;naq&#235;si do t&#235; kontrollohen nga to. P&#235;r shembull, pa 
ila&#231;e p&#235;r leht&#235;simin e dhimbjes, disa pacient&#235;t e prekur nga s&#235;mundjet kronike 
do t&#235; kalojn&#235; dit&#235;t me dhimbje t&#235; madhe. Pa ndihm&#235; t&#235; ila&#231;it qet&#235;sues, Michael 
Jackson kishte v&#235;shtir&#235;si t&#235; binte n&#235; gjum&#235;. Pa ndikimin e alkoolit, Dolores 
O&#39;Riordan s&#39;mund t&#235; ndiente g&#235;zim t&#235; mjaftuesh&#235;m. 
Substancat q&#235; krijojn&#235; var&#235;si kontrollojn&#235; njer&#235;zit p&#235;rmes s&#235; nj&#235;jt&#235;s rrug&#235;, 
reagim t&#235; trurit dhe sistemit nervor. Megjith&#235;se alkooli, duhani dhe droga 
shkaktojn&#235; reagimet e sistemit nervor n&#235;p&#235;r metoda t&#235; ndryshme, parimet e 
ngacimit jan&#235; shum&#235; t&#235; ngjashme. Karakteristika m&#235; e r&#235;nd&#235;sishme e p&#235;rbashk&#235;t 
&#235;sht&#235; shfryt&#235;zimi i sistemit t&#235; shp&#235;rblimit t&#235; trurit dhe t&#235; nervave, p&#235;r t&#235; 
sjell&#235; g&#235;zim. 
N&#235; trurin e njeriut dhe t&#235; disa kafsh&#235;ve, ekziston nj&#235; sistem shp&#235;rblimi, q&#235; 
p&#235;rb&#235;het nga dopamina apo hormoni i g&#235;zimit, q&#235; transferon informacionet e 
ngacmimit dhe t&#235; g&#235;zimit. 
Veprimet e ndryshme fizike t&#235; njer&#235;zve, si ngr&#235;nia, pirja, seksi, gjidh&#235;nia 
etj stimulojn&#235; k&#235;t&#235; sistem shp&#235;rblimi. Kur qendra e dopamin&#235;s aktivizohet, do t&#235; 
jemi t&#235; lumtur, t&#235; g&#235;zuar dhe t&#235; k&#235;naqur. Duhani, alkooli, droga dhe substancat 
e tjera var&#235;suese mund t&#235; stimulojn&#235; k&#235;t&#235; sistem shp&#235;rblimi. Kur njer&#235;zit varen 
nga p&#235;rdorimi i k&#235;tyre materialeve, veprimet normale fizike nuk mund t&#235; ofrojn&#235; 
stimulimet e mjaftueshme p&#235;r g&#235;zimin, prandaj v&#235;shtir&#235; se mund t&#235; heqin dor&#235; nga 
k&#235;to substanca. 
Ato mund t&#235; d&#235;mtojn&#235; trurin dhe shum&#235; organe t&#235; tjera. P&#235;rdorimi i tyre p&#235;r 
nj&#235; koh&#235; t&#235; gjat&#235; mund t&#235; shkaktoj&#235; zvog&#235;limin e neuroneve t&#235; dopamin&#235;s, duke 
ulur n&#235; m&#235;nyr&#235; t&#235; dukshme aft&#235;sit&#235; e prodhimit, rezerv&#235;s dhe l&#235;shimit t&#235; 
dopamin&#235;s. P&#235;rdorimi i drogave p&#235;rkat&#235;se si heroina etj, mund t&#235; shkaktoj&#235; 
vdekjen e disa neuroneve dhe dob&#235;sim t&#235; funksioneve t&#235; transferimit t&#235; 
informacioneve t&#235; g&#235;zimit. P&#235;rve&#231; k&#235;saj, konsumi afatgjat&#235; i k&#235;tyre subtancave 
mund t&#235; pak&#235;soj&#235; sasin&#235; e dopamin&#235;s n&#235; tru dhe si rezultat mund t&#235; shkaktohet 
s&#235;mundja e Parkinsonit. 
Me zvog&#235;limin e sasis&#235; s&#235; dopamin&#235;s, veprimet e zakonshme fizike s&#39;mund t&#235; 
ofrojn&#235; ndjenj&#235; t&#235; mjaftueshme g&#235;zimi. Prandaj, njer&#235;zit varen nga p&#235;rdorimi i 
materialeve t&#235; tjera p&#235;r t&#235; pasur ndjenja g&#235;zimi. 
Me krijimin e shoq&#235;ris&#235;, l&#235;nd&#235;t narkotike luajn&#235; rolin e kontrollit n&#235;p&#235;rmjet 
forcave shoq&#235;rore dhe kulturore. P&#235;r shembull, n&#235; nj&#235; dark&#235;, drejtori ekzekutiv 
i kompanis&#235; ngriti nj&#235; dolli p&#235;r punonj&#235;sit e tjer&#235;, punonj&#235;sit duhet t&#235; pijn&#235; 
ver&#235;n ose rakin&#235;, meqen&#235;se kjo tregon sjellje respekti ndaj shefit. N&#235;se hyni 
k&#235;t&#235; organizat&#235;, duhet t&#235; respektoni rregullat e saj. N&#235;n stimulimin e alkoolit, 
mund t&#235; flasim m&#235; shum&#235; fjal&#235; dhe t&#235; heqim konfliktin e brendsh&#235;m, duke formuar 
nj&#235; marr&#235;dh&#235;nie m&#235; t&#235; mir&#235; shoq&#235;rore. 
Pijet alkoolike, duhani dhe droga jan&#235; d&#235;mtimet e dukshme p&#235;r njer&#235;zit, t&#235; 
cil&#235;t do t&#235; ngarkohen nga individi dhe familjet. Jan&#235; zhvilluar shum&#235; studime 
p&#235;r d&#235;met e sh&#235;ndetit, q&#235; shkaktohen nga mbip&#235;rdorimi i l&#235;nd&#235;ve adiktive. P&#235;r 
shembull, shp&#235;rdorimi i pijeve alkoolike d&#235;mton sh&#235;ndetin e m&#235;l&#231;is&#235;. Pijet 
alkoolike mund t&#235; shkaktojn&#235; shum&#235; s&#235;mundje n&#235; sistemet nervore, 
kardiovaskulare, t&#235; frym&#235;marrjese, endokrinal, t&#235; riprodhimit etj. 
N&#235;se nuk do p&#235;rdornin alkool apo substanca t&#235; tjera, Dolores O&#39;Riordan dhe 
Michael Jackson do t&#235; vazhdonin jet&#235;n dhe karrier&#235;n e tyre t&#235; suksesshme. N&#235;se 
nuk konsumoni l&#235;nd&#235;, shumica prej jush do t&#235; g&#235;zoni nj&#235; sh&#235;ndet dhe jet&#235; m&#235; t&#235; 
mir&#235;. Megjith&#235;se sot, mbi gjysma e njer&#235;zve n&#235; bot&#235; s&#39;mund t&#235; heqin dor&#235; nga 
k&#235;to mjete, duhet t&#235; b&#235;jm&#235; p&#235;rpjekje p&#235;r kontrollin e sasis&#235; s&#235; konsumit t&#235; 
tyre, p&#235;r nj&#235; sh&#235;ndet m&#235; t&#235; mir&#235;. (Xu Guang)]]></itunes:summary>
      <enclosure url="http://v2.cri.cn/alb/rubrike/drogat20181214.m4a" type="audio/mp3" /><guid>http://v2.cri.cn/alb/rubrike/drogat20181214.m4a</guid><itunes:duration>00:05:55</itunes:duration>
      <pubDate>Fri, 14 Dec 2018 08:03:33 GMT</pubDate>
      <itunes:order>31</itunes:order>
</item>

<item>
      <title>Erdhi dimri.. kujdes sh&#235;ndetin!</title>
      <itunes:author></itunes:author>
      <itunes:subtitle>Erdhi dimri.. kujdes sh&#235;ndetin!</itunes:subtitle>
      <itunes:summary><![CDATA[Stina e dimrit k&#235;rkon nj&#235; p&#235;rkujdesje t&#235; ve&#231;ant&#235; ndaj sh&#235;ndetit p&#235;r shkak t&#235; 
temperaturave t&#235; ul&#235;ta. N&#235; dim&#235;r organizmi yn&#235; ka nevoj&#235; p&#235;r kujdes t&#235; brendshme 
(ndjenjat ushqimet etj), por edhe p&#235;r nj&#235; kujdes t&#235; jasht&#235;m si p&#235;r l&#235;kur&#235;n, 
flok&#235;t etj. 
1. Flini gjum&#235; mjaftuesh&#235;m 
Gjumi luan nj&#235; rol shum&#235; t&#235; r&#235;nd&#235;sish&#235;m p&#235;r sh&#235;ndetin pasi gjat&#235; tij, truri 
dhe trupi yn&#235; shplodhet dhe rikuperon energjit&#235;. 
Specialist&#235;t theksojn&#235; se p&#235;r njer&#235;z t&#235; ndrysh&#235;m, koh&#235;zgjatja e gjumit &#235;sht&#235; 
e ndryshme. N&#235; dim&#235;r, duhet t&#235; flem&#235; her&#235;t dhe t&#235; ngrihemi von&#235;. Dimri &#235;sht&#235; 
stina e rezerv&#235;s. Shum&#235; kafsh&#235; hyjn&#235; n&#235; letargji ose pak&#235;sojn&#235; aktivitetet e 
tyre, p&#235;r t&#235; rezervuar energji, n&#235; pritje t&#235; ardhjes s&#235; pranver&#235;s. Fjetja her&#235;t 
dhe zgjimi von&#235; mund t&#235; jen&#235; n&#235; favor t&#235; rezerv&#235;s s&#235; energjis&#235;. K&#235;shillohet q&#235; 
t&#235; flem&#235; n&#235; or&#235;n 21:00 dhe t&#235; zgjohemi pas or&#235;s 7:00. 
2. Konsumoni m&#235; shumj&#235; fruta dhe perime 
Duhet t&#235; p&#235;rpiqeni t&#235; konsumoni 5 porcione frutash dhe perimesh &#231;do dit&#235;. Po 
ashtu konsumoni frutat e thata dhe farat p&#235;r m&#235; shum&#235; magnez, zink dhe minerale 
t&#235; tjera. Gjat&#235; stin&#235;s s&#235; dimrit duhet t&#235; konsumojm&#235; karotat, domatet, 
patatet,spinaqi, panxhari, brokolin dhe rrepat. Duhen zgjedhur fruta t&#235; pasura 
me vitamin&#235; C, si agrumet, dhe me vitamin&#235; E, q&#235; ndodhet te gruri, frutat e 
thata, vajin e ullirit dhe patatet. 
Perimet e dimrit si karotat, lakrat, patatet etj mund t&#235; konsumohen n&#235; form&#235; 
sallate, t&#235; gatuhen sup&#235; po ashtu mund t&#235; gatuhen n&#235; avull. 
N&#235;se doni t&#235; evitoni marrjen e antibiotik&#235;s dhe vajtjen te mjeku duhet t&#235; 
mendoni p&#235;r parandalimin e gripit. 
Si parandalohet gripi? 
K&#235;shillat e m&#235;poshtme jan&#235; t&#235; vlefshme p&#235;r forcimin e sistemit imunitar gjat&#235; 
stin&#235;s s&#235; dimrit. 
1.Pini shum&#235; uj&#235; 
N&#235; fakt uji &#235;sht&#235; nj&#235; element q&#235; duhet t&#235; konsumohet n&#235; &#231;do stin&#235;, gjat&#235; 
stin&#235;s s&#235; ver&#235;s m&#235; shum&#235; se n&#235; dim&#235;r. 
2.Reduktoni nivelin e stresit 
Studimet kan&#235; treguar se ata persona t&#235; cil&#235;t kan&#235; nivel t&#235; lart&#235; stresi 
preken m&#235; leht&#235; nga gripi dhe i ftohti. Minimizoni stresin duke mos punuar m&#235; 
shum&#235; se &#231;duhet. Caktoni nj&#235; dit&#235; n&#235; jav&#235; p&#235;r ta shpenzuar me miqt&#235; dhe familjen 
tuaj. 
3. B&#235;ni rregullisht ushtrime 
&#203;sht&#235; shum&#235; e r&#235;nd&#235;sishme t&#235; b&#235;ni ushtrime p&#235;rdit&#235;, edhe n&#235;se ato zgjasin p&#235;r 
15 minuta &#231;do dit&#235;. B&#235;ni ecje n&#235; aj&#235;r t&#235; past&#235;r dhe shijoni rrezet e diellit. 
4. Lajini shpesh duart 
Kjo do t&#39;ju vlej&#235; p&#235;r t&#235; mbajtur larg bakteriet dhe viruset nga duart dhe 
fytyra juaj. Mbani nj&#235; shishe me dezifektues p&#235;r duart n&#235; form&#235; xheli, n&#235; rastet 
kur nuk keni mund&#235;si p&#235;r larjen e duarve. 
5. Mos pini duhan 
P&#235;rve&#231; ndikimeve t&#235; shumta n&#235; pamjen e jashtme, duhani dob&#235;son ndjesh&#235;m 
imunitetin dhe d&#235;mton mushk&#235;rit&#235;. 
6. Hiqni dor&#235; nga t&#235; gjitha llojet e sheqernave 
K&#235;tu p&#235;rfshihen jo vet&#235;m tortat, biskotat apo dhe &#235;mb&#235;lsirat e tjera, por 
edhe buka, orizi dhe makaronat. Mir&#235; &#235;sht&#235; q&#235; t&#39;i reduktoni. Hiqni dor&#235; 
plot&#235;sisht nga t&#235; gjitha llojet e pijeve me sheqer dhe gaz pasi t&#235; gjitha k&#235;to 
dob&#235;sojn&#235; imuntetin. Nj&#235; tjet&#235;r problem gjat&#235; stin&#235;s s&#235; dimrit &#235;sht&#235; dhe 
ndryshimi i humorit.. Ka njer&#235;z q&#235; gjat&#235; stin&#235;s s&#235; dimrit i kaplon ndjenja e 
depresionit, jan&#235; pa energji, nuk kan&#235; d&#235;shir&#235; t&#235; b&#235;jn&#235; asgj&#235;, e l&#235;n&#235; veten pas 
dore, duan t&#235; q&#235;ndrojn&#235; vet&#235;m etj. P&#235;rve&#231; k&#235;tyre simptomave shpeshher&#235; ka dhe 
&#231;rregullime t&#235; humorit, nuk ndjeheni mir&#235; shpirt&#235;risht, nuk keni durim, 
zem&#235;roheni me leht&#235;si dhe shum&#235; simptoma t&#235; tjera. 
Specialist&#235;t thon&#235; se ndryshimi i humorit e ka burimin tek mungesa e drit&#235;s 
s&#235; diellit. Kjo gjendje prek pothuajse t&#235; gjitha moshat. 
Disa nga simptomat q&#235; tregojn&#235; se vuani nga depresioni sezonal.. 
-Ndjenja e lodhjes 
Edhe pse flem&#235; mjaftuesh&#235;m p&#235;rs&#235;ri ndjehemi t&#235; lodhur dhe nuk kemi d&#235;shir&#235; t&#235; 
b&#235;jm&#235; asgj&#235;. Ndihemi t&#235; p&#235;rgjumur pothuajse gjat&#235; gjith&#235; dit&#235;s. 
Ndihemi pa energji 
Keni nj&#235; ndjenj&#235; pafuqie p&#235;r t&#235; punuar, studiuar etj. D&#235;shironi t&#235; q&#235;ndroni 
vet&#235;m n&#235; sht&#235;pi. Shtim i d&#235;shir&#235;s p&#235;r t&#235; konsumuar &#235;mb&#235;lsira 
Stina e dimrit na b&#235;n q&#235; t&#235; konsumojm&#235; m&#235; shum&#235; ushqime me sheqer, p&#235;r t&#235; 
fituar m&#235; shum&#235; energji. Kujdes nga p&#235;rdorimi i &#235;mb&#235;lsirave, nuk k&#235;shillohet 
pasi dob&#235;son sistemin imunitar. 
Meq&#235;n&#235;se shumica prej nesh kan&#235; nevoj&#235; t&#235; theksuar p&#235;r t&#235; konsumuar m&#235; shum&#235; 
ushqime t&#235; yndyrshme apo &#235;mb&#235;lsira, kjo gj&#235; mund t&#235; sjell&#235; edhe shtim n&#235; pesh&#235;. 
V&#235;shtir&#235;si n&#235; p&#235;rq&#235;ndrim 
Kur kemi &#231;rregullime humori &#235;sht&#235; v&#235;shtir&#235; t&#235; p&#235;rq&#235;ndrohemi dhe t&#235; b&#235;jm&#235; nj&#235; 
pun&#235; cil&#235;sore, po ashtu mbyllemi n&#235; vetvete duhet refuzuar q&#235;ndrimin madje dhe 
me personat e af&#235;rt. 
Mundohuni t&#235; ruani nj&#235; q&#235;ndrim pozitiv. Kujdesuni p&#235;r veten dhe p&#235;r pamjen 
tuaj t&#235; jashtme. 
Vitamina C p&#235;rmir&#235;son humorin 
Konsumoni ato perime dhe frutat q&#235; p&#235;rmbajn&#235; vitamin&#235;n C pasi studimet kan&#235; 
treguar se kjo vitamin&#235; ju p&#235;rmir&#235;son humorin. Studimet kan&#235; konfirmuar nevoj&#235;n 
p&#235;r vitamin&#235; C, sidomos p&#235;r t&#235; rritur funksionin e trurit, p&#235;r sh&#235;rimin e 
shpejt&#235; t&#235; plag&#235;ve, p&#235;r parandalimin e t&#235; ftohtit p&#235;r sh&#235;ndetin e kockave etj. 
&#203;sht&#235; nj&#235; antioksidant fuqish&#235;m p&#235;r neutralizimin e radikaleve t&#235; lira. 
Specialist&#235;t e ushqimit rekomandojn&#235; marrjen e 90mg vitamin&#235; C n&#235; dit&#235; p&#235;r 
burrat dhe 75mg p&#235;r grat&#235;. P&#235;r shkak se trupi i njeriut nuk e prodhon apo ruan 
vitamin&#235;n C, sigurimi i saj n&#235;p&#235;rmjet ushqimeve &#235;sht&#235; shum&#235; thelb&#235;sor. 
Nj&#235; nd&#235;r ushqimet me p&#235;rmbajtjen m&#235; t&#235; lart&#235; t&#235; vitamin&#235;s C &#235;sht&#235; speci. 
Pothuajse t&#235; gjitha agrumet jan&#235; me sasi t&#235; lart&#235; t&#235; vitamin&#235;s C. Brokoli, 
gjithashtu p&#235;rve&#231; shum&#235; vitaminash t&#235; ndryshme &#235;sht&#235; dhe nj&#235; burim i 
shk&#235;lqyer i vitamin&#235;s C. I mbushur me vitamina A, C dhe E, e gjithashtu edhe me 
nj&#235; num&#235;r t&#235; antioksidant&#235;ve, brokoli &#235;sht&#235; nj&#235; nga perimet m&#235; t&#235; sh&#235;ndetshme q&#235; 
nuk duhet t&#235; mungoj&#235; asnj&#235;her&#235; n&#235; tavolin&#235;. Vitamin&#235; C gjithashtu p&#235;rmban 
asparagu, ananasi, kivi, lulelakra, luleshtrydhet etj.]]></itunes:summary>
      <enclosure url="http://v2.cri.cn/alb/rubrike/dimri14dhjetor2018.m4a" type="audio/mp3" /><guid>http://v2.cri.cn/alb/rubrike/dimri14dhjetor2018.m4a</guid><itunes:duration>00:06:03</itunes:duration>
      <pubDate>Fri, 14 Dec 2018 08:02:22 GMT</pubDate>
      <itunes:order>32</itunes:order>
</item>

<item>
      <title>Banjat mjek&#235;sore me barna tibetiane p&#235;rfshihen n&#235; UNESCO</title>
      <itunes:author></itunes:author>
      <itunes:subtitle>Banjat mjek&#235;sore me barna tibetiane p&#235;rfshihen n&#235; UNESCO</itunes:subtitle>
      <itunes:summary><![CDATA[M&#235; 28 n&#235;ntor, n&#235; kryeqytetin e Mauricit, Port Louis, u organizua konferenca e 
13-t&#235; e Komisionit t&#235; P&#235;rhersh&#235;m t&#235; Qeverive p&#235;r Mbrojtjen e Trash&#235;gimis&#235; 
Kulturore Jomateriale pran&#235; UNESCO-s(Organizata Arsimore, Shkencore dhe 
Kulturore e Kombeve t&#235; Bashkuara). 
Drejtuesi i konferenc&#235;s, ministri i Arteve dhe Kultur&#235;s t&#235; Republik&#235;s s&#235; 
Mauricit Prithvirajsing Roopun shpalli se &quot;Metoda e banj&#235;s mjek&#235;sore me barna 
tibetiane, njohuria dhe praktika e komb&#235;sis&#235; tibetiane t&#235; Kin&#235;s mbi sh&#235;ndetin e 
jet&#235;s dhe parandalimin e s&#235;mundjeve&quot; u p&#235;rfshi n&#235; List&#235;n P&#235;rfaq&#235;suese t&#235; 
Trash&#235;gimis&#235; Kulturore Jomateriale t&#235; Njer&#235;zimit 
t&#235; UNESCO-s. 
Banjat mjek&#235;sore me barna tibetiane jan&#235; nj&#235; pjes&#235; p&#235;rb&#235;r&#235;se e r&#235;nd&#235;sishme e 
mjek&#235;sis&#235; tibetiane, e cila bazohet n&#235; &quot;5 elementet e jet&#235;s, tok&#235;, uj&#235;, zjarr, 
er&#235;, iluzion&quot;. Uj&#235;rat termale, avujt q&#235; nxjerr uji i p&#235;rgatitur me barna, mund 
t&#235; rregulloj&#235; ekuilibrin fizik e psikologjik, duke raujtur sh&#235;ndetin dhe 
parandaluar s&#235;mundjet. 
Kjo metod&#235; e banj&#235;s mjek&#235;sore me barna tibetiane &#235;sht&#235; shkruar n&#235; librin e 
njohur mjek&#235;sor tibetian, &quot;Kat&#235;r Tantras Mjek&#235;sor&quot; dhe &#235;sht&#235; nj&#235; nd&#235;r metodat 
tradicionale mjek&#235;sore tibetiane n&#235;p&#235;rmjet trajtimit t&#235; jasht&#235;m. Sipas 
prezantimeve t&#235; profesorit t&#235; Kolegjit t&#235; Mjek&#235;sis&#235; Tibetiane, Yang Ga, kjo 
metod&#235; tradicionale ka paraqitur konceptin dhe sistemin e teoris&#235; s&#235; mjek&#235;sis&#235; 
tibetiane: 
&quot;Banjat mjek&#235;sore me barna tibetiane kan&#235; efektet shum&#235; t&#235; duksh&#235;m mjek&#235;sor. 
N&#235; praktik&#235;, kjo metod&#235; nuk ka sjell&#235; asnj&#235; ndikim negativ dhe &#235;sht&#235; p&#235;lqyer 
shum&#235; nga masat popullore.&quot; 
Mjek&#235;sia dhe barnat tradicionale tibetiane &#235;sht&#235; nj&#235; nd&#235;r kat&#235;r mjek&#235;sit&#235; 
kryesore tradicionale globale. 
Sipas prezantimeve nga Yang Ga, libri klasik mjek&#235;sor tibetian &quot;Kat&#235;r Tantras 
Mjek&#235;sor&quot; vjen nga studimet e specialist&#235;ve tibetian&#235;. Mjek&#235;sia dhe barnat 
tibetiane vijn&#235; nga Rajoni i Xizang-ut. 
&quot;N&#235; t&#235; kaluar&#235;n, &#39;Kat&#235;r Tantras Mjek&#235;sor&#39; konsiderohej si libri i p&#235;rkthyer 
nga sanskritishtja. M&#235; von&#235;, specialist&#235;t b&#235;n&#235; studim-k&#235;rkimet p&#235;rkat&#235;se. Un&#235; 
b&#235;ra edhe disa pun&#235; studimore. Zbuluam se ky lib&#235;r i mjek&#235;sis&#235; tibetiane klasike 
ishte shkruar dhe hartuar nga specialisti tibetian Yutuo Yuandan dhe ajo ishte 
vepra studimore mjek&#235;sore nga komb&#235;sia tibetiane. Burmi i mjek&#235;sis&#235; tibetiane 
dhe burimi i k&#235;tij libri jan&#235; n&#235; Rrafshnalt&#235;n Qinghai-Xizang.&quot; 
P&#235;rfshirja e k&#235;saj metode n&#235; List&#235; mund t&#235; sjell&#235; periudh&#235; t&#235; art&#235; p&#235;r 
zhvillimin dhe mbrojtjen e mjek&#235;sis&#235; dhe barnave tibetiane. Drejtori i deg&#235;s s&#235; 
trajtimeve t&#235; jashtme t&#235; Spitalit t&#235; Mjek&#235;sis&#235; Tibetiane t&#235; qytetit Shan&#39;nan n&#235; 
Xizang, Zhaxi Langjie tha: 
&quot;Jemi shum&#235; mir&#235;njoh&#235;s p&#235;r vendimin e pranimit dhe p&#235;rkrahjes s&#235; mjek&#235;sis&#235; 
tibetiane si trash&#235;gimi. Metoda e banj&#235;s mjek&#235;sore me barna tibetiane u zhvillua 
n&#235; m&#235;nyr&#235; t&#235; pand&#235;rprer&#235; n&#235; Kin&#235; dhe u zgjerua n&#235; mbar&#235; bot&#235;n. Sot, gjithnj&#235; e 
m&#235; shum&#235; njer&#235;z po njohin metod&#235;n e banj&#235;s mjek&#235;sore dhe mjek&#235;sin&#235; tibetiane. 
Profesori i deg&#235;s son&#235; Ming Zhu &#235;sht&#235; trash&#235;gimtari i programit kulturor 
jomaterial t&#235; nivelit shtet&#235;ror, i cili jo vet&#235;m po studion n&#235; praktik&#235; klinike 
banj&#235;n mjek&#235;sore me barna tibetiane, por ka p&#235;rgatitur shum&#235; specialist&#235; t&#235; 
barnave tibetiane. K&#235;ta talente mjek&#235;sore mund t&#235; trash&#235;gojn&#235; dhe p&#235;rhapin 
metod&#235;n e banj&#235;s mjek&#235;sore me barnat tibetiane.&quot; 
Zv.ministri i Kultur&#235;s dhe Turizmit, Zhang Xu u shpreh se metoda e banj&#235;s 
mjek&#235;sore me barnat tibetiane &#235;sht&#235; krijuar nga jeta praktike e masave popullore 
tibetiane dhe ka vitalitet t&#235; plot&#235;. 
&quot;Metoda e banj&#235;s mjek&#235;sore me barna tibetiane &#235;sht&#235; bazuar nga njohuria 
tradicionale dhe praktika e masave popullore tibetiane p&#235;r ruajtjen e sh&#235;ndetit 
dhe trajtimin e s&#235;mundjeve. Kjo metod&#235; lidhet me jet&#235;n e p&#235;rditshme t&#235; tyre. Ky 
program trash&#235;gimtar ka paraqitur p&#235;rvojat civile t&#235; trajtimit dhe t&#235; 
parandalimit t&#235; s&#235;mundjeve n&#235;p&#235;r banj&#235;s. Kjo metod&#235; ka trash&#235;guar dhe zhvilluar 
teorin&#235; e mjek&#235;sis&#235; tibetiane n&#235; aktivitetet sh&#235;ndet&#235;sore moderne.&quot; 
Sipas Zhang Xu-s&#235;, pas hyrjes n&#235; List&#235;n e UNESCO-s, metoda e banj&#235;s mjek&#235;sore 
me barna tibetiane do t&#235; njihet m&#235; tej nga gjithnj&#235; e m&#235; shum&#235; njer&#235;z dhe 
mjek&#235;sia tibetiane do t&#235; p&#235;rhapet m&#235; tej n&#235; bot&#235;, p&#235;r t&#235; ndihmuar m&#235; shum&#235; 
njer&#235;z. 
&quot;Besojm&#235; se pas p&#235;rfshirjes s&#235; banjave mjek&#235;sore me barna tibetiane n&#235; List&#235;n 
e UNESCO-s, mund t&#235; forcohet njohja e popullit p&#235;r k&#235;t&#235; metod&#235; dhe t&#235; nxitet 
dialogu mes kombeve t&#235; ndryshme p&#235;r sh&#235;ndetin e jet&#235;s dhe respektimin e natyr&#235;s. 
Kjo pasqyron marr&#235;dh&#235;nien e q&#235;ndrueshme mes njer&#235;zve dhe mjedisit t&#235; banimit, 
pasqyron gjtihashtu v&#235;mendjen e madhe t&#235; komunitetit nd&#235;rkomb&#235;tar p&#235;r mbrojtjen 
e njohuris&#235; tradicionale dhe t&#235; trash&#235;gimis&#235; kulturore jomateriale praktike. 
Kina do t&#235; p&#235;rmbush&#235; aktivisht zotimet e saj, p&#235;r t&#235; ngritur me p&#235;rpjekje 
vitalitetin e k&#235;saj metode dhe t&#235; nxitur trash&#235;gimin&#235; e saj, n&#235; dobi t&#235; m&#235; shum&#235; 
banor&#235;ve fal&#235; njohurive dhe k&#235;saj praktike t&#235; &#231;muar tradicionale.&quot; 
Metoda e banj&#235;s mjek&#235;sore me barna tibetiane p&#235;rhapet kryesisht n&#235; Xizang, 
Qinghai, Sichuan, Gansu, Yun dhe provincat e tjera t&#235; Kin&#235;s jugper&#235;ndimore ku 
banon komb&#235;sia tibetiane. Kjo metod&#235; mjek&#235;sore po p&#235;rhapet gradualisht edhe n&#235; 
Rajonet Autonome t&#235; Kin&#235;s si Mongoli e Brendshme, Xinjiang etj. (Xu Guang)]]></itunes:summary>
      <enclosure url="http://v2.cri.cn/alb/rubrike/20181207barnat.m4a" type="audio/mp3" /><guid>http://v2.cri.cn/alb/rubrike/20181207barnat.m4a</guid><itunes:duration>00:05:50</itunes:duration>
      <pubDate>Fri, 07 Dec 2018 08:31:15 GMT</pubDate>
      <itunes:order>33</itunes:order>
</item>

<item>
      <title>Ja si ju ndihmon agj&#235;rimi t&#235; rr&#235;zoni kilet sipas shkenc&#235;s</title>
      <itunes:author></itunes:author>
      <itunes:subtitle>Ja si ju ndihmon agj&#235;rimi t&#235; rr&#235;zoni kilet sipas shkenc&#235;s</itunes:subtitle>
      <itunes:summary><![CDATA[Sigurisht, n&#235;se ulim konsumin e kalorive q&#235; konsumojm&#235; ose duke mos ngr&#235;n&#235; 
asgj&#235; do t&#235; humbasim pesh&#235; shpejt, por n&#235;se agj&#235;roni do t&#235; habiteni sa shpejt do 
t&#235; rr&#235;zoni kilet e tep&#235;rta dhe se si trupi juaj do t&#235; ndihet m&#235; i relaksuar dhe 
m&#235; i fort&#235;. 
T&#235; gjith&#235; ne agj&#235;rojm&#235;, &#231;do nat&#235; gjat&#235; gjumit. Disa njer&#235;z vendosin t&#235; 
agj&#235;rojn&#235; p&#235;r arsye shpirt&#235;rore, gjat&#235; Ramazanit ose gjat&#235; Kreshm&#235;s p&#235;r 
shembull. 
Para se t&#235; vendosni p&#235;r nisjen e nj&#235; programi agj&#235;rimi, mir&#235; &#235;sht&#235; t&#235; 
konsultoheni me nj&#235; dietolog ose nj&#235; mjek profesionist. Mir&#235; &#235;sht&#235; t&#235; mos 
agj&#235;roni n&#235;se jeni shtatz&#235;n&#235; ose kan&#235; diabet, anemi apo s&#235;mundje veshkash. 
Duke agj&#235;ruar jo vet&#235;m q&#235; do t&#235; humbni pesh&#235;, por agj&#235;rimin do ta ndihmoj&#235; 
trupin tuaj t&#235; ruaj&#235; energjin&#235; q&#235; do t&#235; p&#235;rdoret ndryshe p&#235;r tretje. N&#235; vend t&#235; 
k&#235;saj, kjo energji mund t&#235; p&#235;rdoret si nj&#235; energji sh&#235;ruese, kur ne jemi t&#235; 
plagosur dhe t&#235; s&#235;mur&#235;. 
P&#235;r shembull, kur kafsh&#235;t plagosen, ato nuk do t&#235; shkojn&#235; p&#235;r t&#235; k&#235;rkuar 
ushqim. N&#235; vend t&#235; k&#235;saj, ato q&#235;ndrojn&#235; pran&#235; ujit derisa sh&#235;rohen. Nj&#235; hulumtim 
tek minjt&#235; mbi agj&#235;rimin ka zbuluar se ata q&#235; agj&#235;ruan kishin ngadal&#235;suar 
rritjen e qelizave kanceroze. 
Nj&#235; studim mbi agj&#235;rim arriti n&#235; p&#235;rfundimin se pas jav&#235;s s&#235; 8-t&#235;, 
pjes&#235;marr&#235;sit kishin humbur pesh&#235;n dhe yndyr&#235;n e tep&#235;rt n&#235; trupin e tyre. 
Gjithashtu, ata kishin ulur kolesterolin e keq dhe tensionin e lart&#235; t&#235; gjakut. 
P&#235;rcaktoni cili PROGRAM Agj&#235;rimi &#235;sht&#235; i p&#235;rshtatsh&#235;m p&#235;r ju 
Agj&#235;rim 16 or&#235; – Caktoni nj&#235; koh&#235; 8 or&#235;she gjat&#235; dit&#235;s q&#235; mund t&#235; hani. P&#235;r 
shembull, ju mund t&#235; zgjidhni ora 8:00 deri n&#235; 4:00 pm, q&#235; do t&#235; thot&#235; se para 
or&#235;s 8 am dhe pas or&#235;s 16:00 nuk duhet t&#235; hani asgj&#235;. 
Agj&#235;rim 20 or&#235; - Ky program &#235;sht&#235; i ngjash&#235;m me at&#235; t&#235; t&#235; 16 or&#235;ve, por m&#235; i 
v&#235;shtir&#235; pasi keni 4 or&#235; m&#235; pak p&#235;r ushqimin. 
Agj&#235;rimi i alternuar- Me k&#235;t&#235; program, ju keni nj&#235; periudh&#235; prej 24-or&#235;sh ku 
nuk konsumoni asgj&#235; dhe nj&#235; periudh&#235; 24-or&#235;sh, kur mund t&#235; hani ushqim t&#235; 
rregullt. 
Kur nisni nj&#235; program agj&#235;rimi duhet ta ndiqni p&#235;r t&#235; pakt&#235;n 2 jav&#235; n&#235;se nuk 
keni ndonj&#235; problem sh&#235;ndet&#235;sor. N&#235; k&#235;t&#235; m&#235;nyr&#235; ju do t&#235; trajnoj&#235; trupin tuaj 
p&#235;r t&#235; p&#235;rdorin rezervat e dhjamit kur agj&#235;roni. 
&quot;Dieta e agj&#235;rimit&quot;, nj&#235; m&#235;nyr&#235; e mir&#235; p&#235;r t&#235; zgjatur jet&#235;n 
Kjo lloj diete &#235;sht&#235; studiuar n&#235; m&#235;nyr&#235; shkencore prej nj&#235; numri relativisht 
t&#235; madh shkenc&#235;tar&#235;sh, nutricionist&#235;sh dhe mjek&#235;sh, dhe n&#235; m&#235;nyr&#235; t&#235; posa&#231;me nga 
Valter Longo i &quot;Istituto di Longevit&#224;&quot; n&#235; Universitetin e Karolin&#235;s s&#235; Jugut dhe 
p&#235;rgjegj&#235;s i programit &quot;Oncologia &amp; Longevit&#224;&quot; n&#235; Milano. 
Kjo diete konsiston n&#235; nj&#235; regjim ushqimor q&#235; parasheh marrjen e kontrolluar 
t&#235; proteinave n&#235; mas&#235;n 11&#173;-14%, karbohidrateve 42&#173;-43% dhe yndyrave deri n&#235; 46%, 
si dhe nj&#235; reduktim t&#235; kalorive n&#235; mas&#235;n 34&#173;-54% n&#235; krahasim me normalen. N&#235; 
realitet b&#235;het fjal&#235; p&#235;r nj&#235; diet&#235; atipike ku n&#235; nj&#235; far&#235; m&#235;nyr&#235; agj&#235;ron, por 
duke ngr&#235;n&#235;. Kjo diet&#235; k&#235;shillohet t&#235; kryhet p&#235;r pes&#235; dit&#235; rrjesht gjat&#235; nj&#235; 
muaji dhe tek personat e sh&#235;ndetsh&#235;m, ajo mund te p&#235;rs&#235;ritet &#231;do 3 deri 6 muaj, 
n&#235; var&#235;si t&#235; gjendjes sh&#235;ndet&#235;sore t&#235; personit. 
P&#235;rfitimet e k&#235;tij regjimi ushqimor lidhen n&#235; radh&#235; t&#235; par&#235; me zgjatjen e 
jet&#235;s dhe kjo &#235;sht&#235; studiuar gjat&#235; viteve t&#235; fundit n&#235; m&#235;nyr&#235; shum&#235; t&#235; thelluar 
edhe tek kafsh&#235;t, ku &#235;sht&#235; konstatuar se tek ato q&#235; jan&#235; ushqyer sipas saj &#235;sht&#235; 
regjistruar nj&#235; zgjatje jete deri n&#235; 11%, nd&#235;rsa &#235;sht&#235; v&#235;n&#235; re nj&#235; reduktim i 
konsideruesh&#235;m i faktor&#235;ve t&#235; rrezikut q&#235; &#231;ojn&#235; n&#235; s&#235;mundje tumorale, nj&#235; 
p&#235;rmir&#235;sim i sistemit imunitar, nj&#235; reduktim i s&#235;mundjeve inflamatore, nj&#235; 
zvog&#235;lim i humbjes s&#235; densitetit mineral kockor, rritje e numrit t&#235; qelizave 
staminale n&#235; organe t&#235; ndryshme. 
E eksperimentuar edhe n&#235; njer&#235;z, p&#235;r pes&#235; dit&#235; nj&#235; her&#235; n&#235; muaj, kjo diet&#235; ka 
treguar se &#235;sht&#235; n&#235; gjendje t&#235; minimizoj&#235; faktor&#235;t e rrezikut p&#235;r s&#235;mundjet 
kardiovaskulare dhe tumorale. Dieta nuk ka si q&#235;llim r&#235;nien n&#235; pesh&#235;, por ka 
shum&#235; p&#235;rfitime p&#235;r personat obez&#235; n&#235;se aplikohet nj&#235;koh&#235;sisht me dieta q&#235; 
synojn&#235; k&#235;t&#235; q&#235;llim, reduktimin e mas&#235;s yndyrore. 
Kushtet fizike t&#235; personit jan&#235; t&#235; r&#235;nd&#235;sishme dhe duhet t&#235; merren parasysh, 
p&#235;rpara fillimit t&#235; saj. Mjek&#235;t k&#235;shillojn&#235; q&#235; kjo diet&#235; nuk vlen dhe nuk 
rekomandohet p&#235;r personat mbi 65 vje&#231;ar&#235;. Duhet theksuar gjithashtu se dieta nuk 
parashikon kap&#235;rcimin e vakteve. Kjo madje mund t&#235; kthehet n&#235; kund&#235;rproduktive. 
Kap&#235;rcimi i vakteve, thon&#235; ata, &#235;sht&#235; nj&#235; gabim q&#235; nuk duhet t&#235; lejohet. 
Pse nuk biem nga pesha pavar&#235;sisht se mbajm&#235; diet&#235; 
Gjithmon&#235; n&#235; diet&#235; por nuk bie nga pesha. Ku &#235;sht&#235; gabimi? Ndoshta pik&#235;risht 
te regjimi strikt, pasi nuk funksionojn&#235; sepse ushqimi &#235;sht&#235; edhe k&#235;naq&#235;si. 
K&#235;shtu thot&#235; nj&#235; nutricionist i universitetit t&#235; Firences, Lucia Ba&#231;iottini, 
i cili shpjegon se agj&#235;rimi apo heqja dor&#235; nga disa kategori ushqimesh si 
produktet e qum&#235;shtit apo mishi, yndyrat apo gluteni, i b&#235;n keq trupit dhe 
trurit dhe jo gjithmon&#235; ndihmon t&#235; gjen linjat e tua. 
&quot;Dietat strikte t&#235; b&#235;jn&#235; m&#235; keq pasi kemi nevoj&#235; t&#235; provojm&#235; t&#235; ham&#235; &#231;far&#235; na 
p&#235;lqen. Kush e mohon nj&#235; gj&#235; t&#235; till&#235; p&#235;r nj&#235; koh&#235; t&#235; gjat&#235; ndoshta dhe 
dob&#235;sohet, por rrezikon t&#235; &quot;fiket&quot;, dhe nuk mund t&#235; provoj&#235; emocione pozitive&quot;, 
thot&#235; Luca. 
Heqja dor&#235; pa justifikime dhe e zgjatur, shkaktojn&#235; mang&#235;si dhe &#231;rregullime. 
&quot;Intolerancat jan&#235; sinjale t&#235; nj&#235; fiziku q&#235; nuk arrin t&#235; menaxhoj&#235; mir&#235; ushqimet 
e sh&#235;ndetshme dhe t&#235; pad&#235;mshme pse se &#235;sht&#235; kequshqyer p&#235;r shkak t&#235; zgjedhjeve 
t&#235; pakuptimta, q&#235; kan&#235; ndryshuar flor&#235;n bakteriale t&#235; zorr&#235;ve&quot;, vijon m&#235; tej 
nutricionisti. 
Ai thot&#235; se nuk duhet r&#235;n&#235; n&#235; kurthin e regjimeve p&#235;r &quot;t&#39;u pastruar&quot; q&#235; 
shpesh joshin femrat q&#235; jan&#235; t&#235; dob&#235;ta. &quot;P&#235;r t&#39;u dob&#235;suar sh&#235;ndetsh&#235;m duhet t&#235; 
kuptosh vlerat pozitive t&#235; t&#235; gjitha ushqimeve, joindustriale, dhe t&#235; mos 
p&#235;rjashtoni asnj&#235;. Sekreti i nj&#235; diete &#235;sht&#235; tek racioni i p&#235;rshtatsh&#235;m dhe 
ushqimet &#39;q&#235; t&#235; rrezikojn&#235;&#39; nga &#231;okollata te pica, jan&#235; rrall&#235; n&#235; tavolin&#235;]]></itunes:summary>
      <enclosure url="http://v2.cri.cn/alb/rubrike/20181207agjerim.m4a" type="audio/mp3" /><guid>http://v2.cri.cn/alb/rubrike/20181207agjerim.m4a</guid><itunes:duration>00:06:22</itunes:duration>
      <pubDate>Fri, 07 Dec 2018 08:29:57 GMT</pubDate>
      <itunes:order>34</itunes:order>
</item>

<item>
      <title>Roma organizon Konferenc&#235;n e 15-t&#235; Nd&#235;rkomb&#235;tare t&#235; Mjek&#235;sis&#235; Kineze</title>
      <itunes:author></itunes:author>
      <itunes:subtitle>Roma organizon Konferenc&#235;n e 15-t&#235; Nd&#235;rkomb&#235;tare t&#235; Mjek&#235;sis&#235; Kineze</itunes:subtitle>
      <itunes:summary><![CDATA[Roma mbajti m&#235; 17 n&#235;ntor Konferenc&#235;n e 15-t&#235; Nd&#235;rkomb&#235;tare t&#235; Mjek&#235;sis&#235; 
Kineze. Tema e k&#235;saj here &#235;sht&#235; &quot;Bota e Mjek&#235;sis&#235; kineze dhe MTK-ja n&#235; mbar&#235; 
bot&#235;n----nd&#235;rtimi i nj&#235; bashk&#235;sie fatesh t&#235; p&#235;rbashk&#235;t t&#235; sh&#235;ndetit t&#235; 
popullat&#235;s&quot;. 
N&#235; konferenc&#235;n dyditore mor&#235;n pjes&#235; qindra specialist&#235; t&#235; mjek&#235;sis&#235; kineze 
nga 31 vende dhe rajone t&#235; bot&#235;s dhe diskutuan mbi teorin&#235; baz&#235; dhe p&#235;rparimin e 
ri t&#235; studimeve klinike t&#235; mjek&#235;sis&#235; kineze, eksplorimin e medikamenteve bimore 
kineze, standardet nd&#235;rkomb&#235;tare t&#235; mjek&#235;sis&#235; kineze, integrimi i mjek&#235;sis&#235; 
kineze me at&#235; per&#235;ndimore etj. 
N&#235; ceremonin&#235; e hapjes, zv.drejtori i Administrat&#235;s Shtet&#235;rore t&#235; Mjek&#235;sis&#235; 
Kineze dhe kryetari i Federat&#235;s s&#235; Mjek&#235;sis&#235; Kineze Bot&#235;rore, Ma Jianzhong u 
shpreh se sipas vullnetit dhe nd&#235;rtimit t&#235; p&#235;rbashk&#235;t t&#235; nism&#235;s &quot;Nj&#235; brez, nj&#235; 
rrug&#235;&quot;, Kina do t&#235; zgjeroj&#235; bashk&#235;punimin nd&#235;rkomb&#235;tar n&#235; fush&#235;n e mjek&#235;sis&#235; 
tradicionale, duke nxitur k&#235;t&#235; praktik&#235; t&#235; lasht&#235; mij&#235;ravje&#231;are n&#235; bot&#235;. 
Organizimi i k&#235;saj konference synon nxitjen e zhvillimit t&#235; m&#235;tejsh&#235;m t&#235; MTK-s&#235; 
dhe forcimin e ndikimit t&#235; statusit t&#235; saj n&#235; aren&#235;n nd&#235;rkomb&#235;tare, duke nxitur 
nd&#235;rtimin e nj&#235; bashk&#235;sie fatesh t&#235; p&#235;rbashk&#235;ta t&#235; sh&#235;ndetit t&#235; njer&#235;zve. P&#235;r 
k&#235;t&#235; gj&#235;, ai paraqiti 3 sugjerime: 
&quot;S&#235; pari, duhet t&#235; p&#235;rmir&#235;sojm&#235; aft&#235;sit&#235; klinike t&#235; stafit sh&#235;ndet&#235;sor t&#235; 
MTK-s&#235;, duke ruajtur m&#235; tej rolin e r&#235;nd&#235;sish&#235;m t&#235; mjek&#235;sis&#235; kineze n&#235; mbrojtjen 
e sh&#235;ndetit; s&#235; dyti, duhet t&#235; nxisim zgjerimin e m&#235;tejsh&#235;m t&#235; bashk&#235;punimit 
konkret n&#235; k&#235;t&#235; fush&#235; p&#235;r t&#39;u dh&#235;n&#235; p&#235;rgjigje shum&#235; &#231;&#235;shtjeve t&#235; v&#235;shtira 
mjek&#235;sore rajonale sipas k&#235;rkesave; s&#235; treti, duhet t&#235; nxitim m&#235; tej 
standardizimin dhe p&#235;rmbushjen e rregullave nd&#235;rkomb&#235;tare t&#235; Mjek&#235;sis&#235; dhe 
Farmaceutik&#235;s kineze, p&#235;r t&#235; nxitur vendet e ndryshme q&#235; t&#235; hartojn&#235; politika 
komb&#235;tare mbi zhvillimin e mjek&#235;sis&#235; tradicionale.&quot; 
Sot gjithnj&#235; e m&#235; shum&#235; vende dhe organizata nd&#235;rkomb&#235;tare po pranojn&#235; 
parimet dhe karakteristikat e MTK-s&#235;. Drejtori i p&#235;rgjithsh&#235;m i Organizat&#235;s 
Bot&#235;rore t&#235; Ushqimit dhe Bujq&#235;sis&#235;, Jos&#233; Graziano da Silva u shpreh n&#235; fjalimin 
e tij se Mjek&#235;sia Tradicionale Kineze ndihmon n&#235; nd&#235;rtimin e nj&#235; bote me 
qarkullim t&#235; vazhduesh&#235;m. 
&quot;S&#235; pari, koncepti i mjek&#235;sis&#235; kineze, q&#235; &#235;sht&#235; i ndrysh&#235;m nga ai i mjek&#235;sis&#235; 
per&#235;ndimore, konsiston n&#235; vet&#235;rregullimin nga trupi me an&#235;n e metodave t&#235; 
gjithanshme dhe komplekse. Metodat e mjek&#235;sis&#235; kineze p&#235;rfshijn&#235; diet&#235;n e 
sh&#235;ndetsh&#235;m dhe t&#235; ekuilibruar, forcimin e st&#235;rvitjes, terapin&#235; bimore, 
leht&#235;simin e presionit etj. P&#235;rve&#231; k&#235;saj, mjek&#235;sia dhe ila&#231;et kineze mund ta 
nxitin zhvillimin e q&#235;ndruesh&#235;m t&#235; bujq&#235;sis&#235;, meqen&#235;se ajo mund ta nxis&#235; rritjen 
e k&#235;rkesave p&#235;r produkte bimore organike, duke krijuar nj&#235; treg m&#235; t&#235;rheq&#235;s p&#235;r 
bujq&#235;sin&#235; familjare.&quot; 
Kryetari i Shoqat&#235;s s&#235; Mjek&#235;sis&#235; Kineze n&#235; Itali, He Jialang u shpreh se 
mjek&#235;sia kineze &#235;sht&#235; nj&#235; mjek&#235;si natyrore efektive, q&#235; u b&#235; popullore 
gradualisht tek popujt e shum&#235; vendeve t&#235; bot&#235;s dhe sot ndodhet n&#235; nj&#235; situat&#235; 
t&#235; re n&#235; krahasim me t&#235; kaluar&#235;n. Prandaj, shk&#235;mbimet akademike nd&#235;rkomb&#235;tare 
kan&#235; luajtur dhe luajn&#235; nj&#235; rol t&#235; r&#235;nd&#235;sish&#235;m n&#235; nd&#235;rkomb&#235;tarizimin e mjek&#235;sis&#235; 
kineze. 
&quot;Mjek&#235;sia Tradicionale Kineze ka mij&#235;ra vjet q&#235; trash&#235;gohet brez pas brezi, 
fal&#235; efektivitetit t&#235; mir&#235; q&#235; ka. N&#235; koh&#235;t moderne, zhvillimi i mjek&#235;sis&#235; kineze 
n&#235; vende t&#235; ndryshme varet gjithashtu edhe nga efektiviteti i saj. Sot, kemi 
ftuar shum&#235; specialist&#235; t&#235; njohur t&#235; mjek&#235;sis&#235; kineze n&#235; Konferenc&#235;n e Rom&#235;s, 
p&#235;r t&#235; publikuar rezultatet m&#235; t&#235; reja akademike mjek&#235;sore. Procesi i shk&#235;mbimit 
dhe shp&#235;rndarjes mund t&#235; nxit&#235; m&#235; tej globalizimin e MTK-s&#235;, duke dh&#235;n&#235; 
kontribut p&#235;r sh&#235;ndetin e t&#235; gjith&#235; njer&#235;zve.&quot; 
N&#235; k&#235;t&#235; konferenc&#235; mor&#235;n pjes&#235; shum&#235; profesionist&#235; t&#235; sektorit t&#235; mjek&#235;sis&#235; 
kineze n&#235; Rom&#235;. Laura Ciminelli &#235;sht&#235; p&#235;rgjegj&#235;se e nj&#235; qendre trajnimi t&#235; 
mjek&#235;sis&#235; tradicionale kineze n&#235; Rom&#235;, q&#235; merret kryesisht me m&#235;simdh&#235;nien mbi 
akupunktur&#235;n, masazhin dhe ruajtjen e sh&#235;ndetit. Ajo u shpreh optimiste p&#235;r 
perspektiv&#235;n e zhvillimit t&#235; mjek&#235;sis&#235; kineze n&#235; Itali. 
&quot;Sipas opinionit tim, interesimi ndaj mjek&#235;sis&#235; dhe bim&#235;ve kineze po rritet 
n&#235; m&#235;nyr&#235; t&#235; pand&#235;rprer&#235;. Shpresojm&#235; t&#235; p&#235;rfitojm&#235; sa m&#235; shum&#235; mb&#235;shtetje nga 
mjek&#235;sia tradicionale kineze dhe t&#235; p&#235;rdorim barnat bimore kineze, pasi ato jan&#235; 
prodhuar nga burime natyrore dhe kan&#235; efekt t&#235; mir&#235;. Por, tani, italian&#235;t kan&#235; 
v&#235;shtir&#235;si n&#235; gjetjen e specialist&#235;ve t&#235; mjek&#235;sis&#235; kineze dhe n&#235; marrjen e 
barnave t&#235; p&#235;rshtatme kineze.&quot;(Xu Guang)]]></itunes:summary>
      <enclosure url="http://v2.cri.cn/alb/rubrike/20181130roma.m4a" type="audio/mp3" /><guid>http://v2.cri.cn/alb/rubrike/20181130roma.m4a</guid><itunes:duration>00:05:16</itunes:duration>
      <pubDate>Fri, 30 Nov 2018 07:16:16 GMT</pubDate>
      <itunes:order>35</itunes:order>
</item>

<item>
      <title>Kina me program pilot t&#235; lindjeve pa dhimbje</title>
      <itunes:author></itunes:author>
      <itunes:subtitle>Kina me program pilot t&#235; lindjeve pa dhimbje</itunes:subtitle>
      <itunes:summary><![CDATA[Duke mos pasur dhembje, gruaja shtatz&#235;n&#235; &#235;sht&#235; shum&#235; m&#235; e relaksuar, &#235;sht&#235; m&#235; 
bashk&#235;punuese dhe procesi i lindjes realizohet n&#235; kushte shum&#235; m&#235; t&#235; favorshme 
si p&#235;r n&#235;n&#235;n, p&#235;r beben e gjithashtu edhe p&#235;r stafin gjinekologjik q&#235; udh&#235;heq 
lindjen. 
P&#235;r k&#235;t&#235;, Kina do t&#235; nis&#235; nj&#235; program pilot q&#235; synon lindje natyrale pa 
dhimbje me ila&#231;e p&#235;r t&#235; ulur ndjesh&#235;m numrin e lindjeve me operacion. 
Komisioni Komb&#235;tar i Sh&#235;ndetit njoftoi t&#235; marten se programi pilot do t&#235; 
zbatohet n&#235; disa spitale n&#235; mbar&#235; vendin dhe do t&#235; zgjas&#235; deri n&#235; fund t&#235; vitit 
2020. 
Nisja e programit q&#235; do t&#235; mund&#235;soj&#235; lindjet natyrale pa dhimbje ishte n&#235; 
gushtin e vitit t&#235; kaluar, kur 26-vje&#231;arja shtatz&#235;n&#235;, Ma Rongrong, t&#235; cil&#235;s i 
kishte mbetur nj&#235; jav&#235; nga lindja u hodh nga kati i pest&#235; i nj&#235; spitali n&#235; Yulin 
t&#235; provinc&#235;s Shaanxi, sepse nuk duronte dot dhimbjet e m&#235;dha. 
Spitalet pjes&#235;marr&#235;se n&#235; k&#235;t&#235; program pilot do t&#235; p&#235;rmir&#235;sojn&#235; praktikat dhe 
menaxhimin e tyre t&#235; lindjeve natyrale me nd&#235;rhyrjen e anstezis&#235; dhe duke shtuar 
trajnimet e stafit mjek&#235;sor, p&#235;rfshi anestezist&#235;t, dhe mamit&#235;, shkruhet n&#235; 
planin e Komisionit. 
N&#235; prag t&#235; p&#235;rfundimit t&#235; programit pilot, Komisioni do t&#235; ndaj&#235; t&#235; dh&#235;nat n&#235; 
t&#235; gjith&#235; vendin. Deri n&#235; fund t&#235; vitit 2020, mbi 40 p&#235;r qind e t&#235; gjitha 
lindjeve n&#235; spitalet pilot do t&#235; kryhen me anestezi epidurale. 
Kjo n&#235;nkupton vendosjen e nj&#235; kateteri n&#235; hap&#235;sir&#235;n epidurale n&#235; regjionin 
lumbar, p&#235;rmes t&#235; cilit administrohen anestetik&#235; lokal, me an&#235; t&#235; cil&#235;ve 
bllokohet dhembja pa e ndaluar procesin e kontraksioneve t&#235; mitr&#235;s q&#235; jan&#235; t&#235; 
domosdoshme p&#235;r procesin e lindjes. 
Vendosja e kateterit epidural b&#235;hen n&#235; hap&#235;sir&#235;n epidurale n&#235; nivel L2-L3 ose 
L3-L4, pra rreth 2 nivele m&#235; posht&#235; se sa niveli ku mbaron palca e kurrizit, pra 
n&#235; nivelin m&#235; t&#235; ul&#235;t t&#235; shpin&#235;s, &#231;ka e b&#235;n&#235; t&#235; parrezikshme p&#235;r l&#235;ndimin e 
palc&#235;s s&#235; kurrizit. 
Edhe pse shum&#235; popullore n&#235; disa vende t&#235; bot&#235;s, anestezia epidurale mungon 
n&#235; p&#235;rgjith&#235;si n&#235; Kin&#235; p&#235;r shkak se mungojn&#235; anestezist&#235;t e kualifikuar. Disa 
ekspert&#235; vler&#235;sojn&#235; se vet&#235;m 10% e grave q&#235; duan t&#235; ken&#235; f&#235;mij&#235; n&#235; Kin&#235; mund ta 
p&#235;rdorin teknik&#235;n e lindjeve pa dhimbje. 
Si rezultat, shum&#235; gra duhet t&#235; vendosin ose t&#235; lindin me dhimbje, ose t&#235; 
b&#235;jn&#235; operacion me anestezi. Shifra e rreth 35 p&#235;r qind e bebeve q&#235; kan&#235; lindur 
me operacion n&#235; Kin&#235;, &#235;sht&#235; shum&#235; m&#235; e lart&#235; se standardi i rekomanduar 
nd&#235;rkomb&#235;tarisht p&#235;r m&#235; pak se 15 p&#235;r qind. 
Huang Yuguang, shefi i Departamentit t&#235; Anestezis&#235; pran&#235; Spitalit &quot;Peking 
Union Medical College&quot; dhe kryetar bordi i specialist&#235;ve t&#235; programit pilot, tha 
se spitalet pilot do t&#235; jen&#235; spitale t&#235; m&#235;dha ose shum&#235; t&#235; specializuara, 
nd&#235;rkoh&#235; q&#235; lista e tyre do t&#235; b&#235;het publike s&#235; shpejti. 
P&#235;r t&#235; promovuar anestezin&#235; epidurale n&#235; Kin&#235; do t&#235; nevojitet nj&#235; pun&#235; e 
madhe p&#235;rfshi trajnim m&#235; t&#235; mire t&#235; anestezist&#235;ve dhe rregullave t&#235; procedurave 
kund&#235;r rrezikut t&#235; siguris&#235;, tha Huang. 
&quot;Spitale t&#235; ndryshme mund t&#235; ken&#235; profesionist&#235; t&#235; ndrysh&#235;m,&quot; tha ai. &quot;Ne 
duhet t&#235; hartojm&#235; nj&#235; udh&#235;zues t&#235; unifikuar q&#235; mund t&#235; ndiqet nga t&#235; gjitha 
spitalet p&#235;r t&#235; siguruar sh&#235;rbim me cil&#235;si t&#235; lart&#235; dhe minimizuar rrezikun e 
pacient&#235;ve.&quot; 
Mungesa e anestezist&#235;ve n&#235; Kin&#235; shkakton nj&#235; penges&#235; t&#235; madhe n&#235; nxitjen e 
lindjeve natyrale pa dhimbje, tha ai. N&#235; shum&#235; spitale, departamentet me pakic&#235; 
anestezist&#235;sh merren me operime. Aty ku nevojitet anestezia ata nuk kan&#235; koh&#235; 
p&#235;r lindjet natyrale pasi numri i grave q&#235; lindin &#235;sht&#235; tep&#235;r i lart&#235; gjat&#235; nj&#235; 
dite. 
&#199;far&#235; duhet p&#235;r t&#235; realizuar nj&#235; lindje pa dhembje? 
1. Anesteziologu q&#235; e ka njohurin&#235; dhe p&#235;rvoj&#235;n e duhur p&#235;r administrimin e 
kateterit epidural dhe menaxhimin e lindjeve pa dhembje. 
2. Gjinekologu q&#235; ka p&#235;rvoj&#235;n e duhur n&#235; menaxhimin e lindjeve pa dhembje. 
3. Mjetet e nevojshme p&#235;r vendosjen e kateterit epidural. 
4. Bar&#235;rat e nevojshme p&#235;r realizimin e lindjes pa dhembje. 
5. Monitorimi i domosdosh&#235;m i n&#235;n&#235;s dhe fetusit. 
&#199;far&#235; duhet b&#235;r&#235; para se t&#235; realizohet nj&#235; lindje pa dhembje? 
1. &#203;sht&#235; e domosdoshme q&#235; disa dit&#235; para lindjes t&#235; konsultohet 
anesteziologu, i cili merr informata nga shtatz&#235;na p&#235;r gjendjen e saj 
sh&#235;ndet&#235;sore, p&#235;r problemet e mundshme t&#235; m&#235;hershme dhe dh&#235;nia e sqarimeve 
lidhur me procedur&#235;n e vendosjes s&#235; kateterit epidural. 
2. B&#235;rja e analizave t&#235; domosdoshme paraprake p&#235;r t&#235; eliminuar ndonj&#235; problem 
t&#235; mundsh&#235;m q&#235; do ta pamund&#235;sonte apo do ta b&#235;nte t&#235; rreziksh&#235;m vendosjen e 
kateterit epidural. 
3. Informimi p&#235;r &#231;do hap q&#235; shoq&#235;ron vendosjen e kateterit dhe menaxhimin e 
m&#235;tejsh&#235;m t&#235; lindjes pa dhembje. 
4. Vendosja e besimit reciprok pacient-mjek. 
Teknika e vendosjes s&#235; kateterit epidural 
1. Pozicioni ulur dhe shum&#235; rrall&#235; lateral 
2. Gjetja e hap&#235;sir&#235;s interspinoze L2/L3 ose L3/L4 
3. Dezinfektimi i l&#235;kur&#235;s me Betadin&#235; 
4. Vendosja e mbules&#235;s sterile me vrim&#235; 
5. Infiltrimi i l&#235;kur&#235;s dhe hap&#235;sir&#235;s interspinoze me anestetik lokal 
6. Gjetja e hap&#235;sir&#235;s epidurale me metod&#235;n e humbjes s&#235; rezistenc&#235;s (shiring&#235; 
me rezistenc&#235; t&#235; ul&#235;t e mbushur me aqua destilata) 
7. Pas gjetjes s&#235; hap&#235;sir&#235;s, vendosja e kateterit 3-4 cm n&#235; hap&#235;sir&#235;n 
epidurale. 
8. Fiksimi i kateterit 
9. Testi i aspirimit dhe dh&#235;nia e test doz&#235;s me Lidokain&#235; me Adrenalin&#235;. 
10. Fillimi i administrimit t&#235; anestetikut p&#235;r ta realizuar lindjen pa 
dhembje. 
Kateteri epidural hiqet sapo t&#235; p&#235;rfundoj procesi i lindjes]]></itunes:summary>
      <enclosure url="http://v2.cri.cn/alb/rubrike/20181130lindjet.m4a" type="audio/mp3" /><guid>http://v2.cri.cn/alb/rubrike/20181130lindjet.m4a</guid><itunes:duration>00:05:57</itunes:duration>
      <pubDate>Fri, 30 Nov 2018 07:15:11 GMT</pubDate>
      <itunes:order>36</itunes:order>
</item>

<item>
      <title>Mjek&#235;t kinez&#235; flasin p&#235;r zhvillimin e Mjek&#235;sis&#235; Tradicionale Kineze</title>
      <itunes:author></itunes:author>
      <itunes:subtitle>Mjek&#235;t kinez&#235; flasin p&#235;r zhvillimin e Mjek&#235;sis&#235; Tradicionale Kineze</itunes:subtitle>
      <itunes:summary><![CDATA[Nga 6 deri m&#235; 8 n&#235;ntor, n&#235; qytetin Huizhou t&#235; provinc&#235;s Guangdong, u 
organizua Konferenca e 5-t&#235; e Shkenc&#235;s s&#235; Mjek&#235;sis&#235; Tradicionale Kineze. N&#235; t&#235; 
mor&#235;n pjes&#235; 3 fituesit e &#199;mimit Nobel, 12 an&#235;tar&#235; t&#235; Akademis&#235; Kineze t&#235; 
Shkencave, mbi 10 specialist&#235; t&#235; MTK-s&#235;, mjek&#235; t&#235; njohur tradicional&#235; kinez&#235; dhe 
shum&#235; specialist&#235;. 
Mjek&#235;sia dhe barnat tradicionale kineze jan&#235; shum&#235; t&#235; ve&#231;anta n&#235; Kin&#235;. 
Kryetari i Akademis&#235; s&#235; Shkencave t&#235; Mjek&#235;sis&#235; Kineze, Zhang Boli &#235;sht&#235; i 
mendimit se mjek&#235;sia tradicionale kineze &#235;sht&#235; nj&#235; praktik&#235; e lasht&#235;, por 
koncepti i saj nuk &#235;sht&#235; i prapambetur. Mjek&#235;sia moderne thekson konceptet e 
shkencave sistematike, t&#235; mjekimit t&#235; sakt&#235;, t&#235; mjek&#235;sis&#235; parandaluese dhe t&#235; 
ila&#231;eve t&#235; kombinuara. 3 mij&#235; vjet m&#235; par&#235; n&#235; librat e mjek&#235;sis&#235; kineze 
p&#235;rmenden koncepti i t&#235;r&#235;sis&#235;, ruajtja e sh&#235;ndetit, p&#235;rdorimi i barnave t&#235; 
kombinuara. Zhang tha se mjek&#235;sia kineze ka disa dob&#235;si. 
&quot;Kemi 20 vjet q&#235; kemi nisur strategjin&#235; e modernizimit t&#235; barnave. 2 dekada 
m&#235; par&#235; paraqit&#235;m objektivin e nd&#235;rkomb&#235;tarizimit t&#235; ila&#231;eve kineze. N&#235; at&#235; 
koh&#235;, kishim shum&#235; vet&#235;besim, por gjat&#235; procesit u ndesh&#235;m me shum&#235; v&#235;shtir&#235;si 
p&#235;r zbatimin e k&#235;saj strategjie. Megjithat&#235;, gjat&#235; k&#235;saj periudhe asnj&#235;her&#235; nuk 
ndaluam p&#235;rparimin. Interesimi i vendeve t&#235; huaja p&#235;r ila&#231;et kineze u shtua 
dita-dit&#235;s. Kultura per&#235;ndimore &#235;sht&#235; shum&#235; e ndryshme nga kultura kineze. 
Vendet e huaja k&#235;rkojn&#235; kontrollin e cil&#235;sis&#235; s&#235; ila&#231;eve kineze dhe 
q&#235;ndrueshm&#235;rin&#235; e efektiviteteve t&#235; tyre.&quot; 
Zhang Boli vuri n&#235; dukje se konflikti i opinioneve mes mjek&#235;sis&#235; per&#235;ndimore 
dhe asaj kineze &#235;sht&#235; nj&#235; proces i pashmangsh&#235;m. N&#235; k&#235;t&#235; proces, dy pal&#235;t 
m&#235;sojn&#235; nga nj&#235;ri-tjetri, duke arritur mendime unanime p&#235;r standardet e ila&#231;eve, 
administrimin dhe p&#235;rdorimin e tyre. Deri tani, disa marka t&#235; regjistruara 
ila&#231;esh nga Kina jan&#235; studiuar p&#235;r regjistrim nd&#235;rkomb&#235;tar. 5 prej tyre do t&#235; 
kalojn&#235; n&#235; faz&#235;n e dyt&#235; t&#235; testimit klinik t&#235; FDA-s&#235; n&#235; ShBA. 
&quot;K&#235;to jan&#235; ila&#231;e kineze shum&#235; t&#235; mira, por n&#235; vendet e huaja, do t&#235; 
vler&#235;sohen me metodat m&#235; t&#235; ashpra dhe sipas standardeve t&#235; ila&#231;eve per&#235;ndimore. 
Ky &#235;sht&#235; nj&#235; proces afatgjat&#235;, por edhe shum&#235; i dobish&#235;m, i cili ka nxitur 
zhvillimin e m&#235;tejshme t&#235; studimit t&#235; ila&#231;eve kineze. N&#235; t&#235; nj&#235;jt&#235;n koh&#235;, 
konceptet e ila&#231;eve t&#235; kombinuara kineze dhe metodat e studimit t&#235; sistemit t&#235; 
nd&#235;rlikuar t&#235; ila&#231;eve kineze jan&#235; prezantuar n&#235; vende t&#235; ndryshme. Homolog&#235;t e 
huaj kan&#235; m&#235;suar nga p&#235;rvoja jon&#235; gjithashtu. 
Administrata e Ushqimeve dhe Ila&#231;eve e ShBA-s&#235;, FDA, na tregoi se kishte 
m&#235;suar shum&#235; metoda t&#235; kinez&#235;ve n&#235; vler&#235;simin e ila&#231;eve bimore, si teknologjia e 
shenjave t&#235; gishtit, analiza e shenjave etj.&quot; 
Sot, mjek&#235;sia dhe ila&#231;et tradicionale kineze p&#235;rdoren n&#235; 183 vende e rajone 
t&#235; bot&#235;s. Organizata Bot&#235;rore e Sh&#235;ndet&#235;sis&#235; ia kushtoi v&#235;mendjen e madhe rolit 
t&#235; mjek&#235;sis&#235; tradicionale kineze. N&#235; dy konferencat e sh&#235;ndet&#235;sis&#235; bot&#235;rore u 
miratuan rezoluta mbi mjek&#235;sit&#235; tradicionale, e nisura nga Kina dhe u hartua 
Strategjia e Mjek&#235;sis&#235; Tradicionale e OBSH-s&#235; t&#235; Viteve 2014-2023. N&#235;nkryetari i 
Komitetit t&#235; P&#235;rhersh&#235;m t&#235; Asambles&#235; Komb&#235;tare Popullore, Chen Zhu &#235;sht&#235; i 
mendimit se mjek&#235;sia tradicionale kineze po p&#235;rballet me nj&#235; periudh&#235; e art&#235; 
zhvillimi dhe sistemi i bashkimit t&#235; avantazheve t&#235; mjek&#235;sis&#235; kineze dhe 
mjek&#235;sis&#235; per&#235;ndimore &#235;sht&#235; nj&#235; zgjedhje e pashmangshme p&#235;r sh&#235;ndet&#235;sin&#235; 
globale. 
&quot;N&#235; praktik&#235;, mjek&#235;sia tradicionale kineze paraqet karateristikat e mjek&#235;sis&#235; 
s&#235; sakt&#235;. Mjek&#235;sia moderne shfaqi prirjen e vler&#235;simit t&#235; opinioneve t&#235; t&#235;r&#235;sis&#235; 
dhe sistemike. Integrimi i mjek&#235;sis&#235; kineze me at&#235; per&#235;ndimore do t&#235; formoj&#235; nj&#235; 
sistem t&#235; mjek&#235;sis&#235; moderne q&#235; nd&#235;rthur ep&#235;rsit&#235; e dy pal&#235;ve. Ky sistem do t&#235; 
nxis&#235; p&#235;rparimet dhe zhvillimet e mjek&#235;sis&#235;, duke arritur efektivitet m&#235; t&#235; 
madh.&quot; 
Zv.drejtorja e Administrat&#235;s Shtet&#235;rore t&#235; Mjek&#235;sis&#235; Tradicionale Kineze, Yu 
Yanhong prezantoi 4 detyrat e ardhme t&#235; k&#235;saj administrate, ku p&#235;rmenden se 
krijimtaria &#235;sht&#235; forca thelb&#235;sore p&#235;r t&#235; rritur konkurrenc&#235;n e mjek&#235;sis&#235; dhe 
ila&#231;eve tradicionale kineze. 
&quot;Duhet t&#235; punojm&#235; p&#235;r grumbullimin e forcave p&#235;r nxitjen e krijimtaris&#235; 
teknologjike n&#235; mjek&#235;sin&#235; e ila&#231;et tradicionale kineze, duhet t&#235; nxitim 
nd&#235;rtimin e sistemit t&#235; laborator&#235;ve t&#235; r&#235;nd&#235;sish&#235;m mbi mjek&#235;sin&#235; e ila&#231;et 
tradicionale kineze, duhet t&#235; p&#235;rcaktojm&#235; ep&#235;rsit&#235; e mjek&#235;sis&#235; kineze n&#235; disa 
s&#235;mundje dhe t&#235; shpjegojm&#235; arsyet e efektivitetit mjek&#235;sor, duke p&#235;rmir&#235;suar 
konkurrenc&#235;n thelb&#235;sore t&#235; mjek&#235;sis&#235; dhe ila&#231;eve tradicionale kineze.&quot; 
Konferenca e Shkencave t&#235; Mjek&#235;sis&#235; Tradicionale Kineze u mbajt p&#235;r her&#235; t&#235; 
par&#235; n&#235; vitin 2014 nga Administrata Shtet&#235;rore e Mjek&#235;sis&#235; Tradicionale Kineze. 
Kjo konferenc&#235; &#235;sht&#235; b&#235;r&#235; nj&#235; platform&#235; p&#235;r p&#235;rhapjen e shkencave t&#235; mjek&#235;sis&#235; 
kineze dhe bashkimin e mjek&#235;sis&#235; kineze e mjek&#235;sis&#235; per&#235;ndimore. Gjat&#235; k&#235;saj 
konference, jan&#235; organizuar shum&#235; raporte akademike mbi onkologjin&#235; e mjek&#235;sis&#235; 
kineze, burimet e barnave kineze, teknologjit&#235; e metodat e reja mjek&#235;sore etj. 
(Xu Guang)]]></itunes:summary>
      <enclosure url="http://v2.cri.cn/alb/rubrike/20181123mkt.m4a" type="audio/mp3" /><guid>http://v2.cri.cn/alb/rubrike/20181123mkt.m4a</guid><itunes:duration>00:05:47</itunes:duration>
      <pubDate>Fri, 23 Nov 2018 07:35:31 GMT</pubDate>
      <itunes:order>37</itunes:order>
</item>

<item>
      <title>Vajrat e bukuris&#235;!</title>
      <itunes:author></itunes:author>
      <itunes:subtitle>Vajrat e bukuris&#235;!</itunes:subtitle>
      <itunes:summary><![CDATA[Vaji i bajames p&#235;rdoret shum&#235; n&#235; produktet kozmetike apo dhe recetat e 
bukuris&#235; n&#235; kushtet e sht&#235;pis&#235;. Sot n&#235; internet qarkullojn&#235; shum&#235; receta dhe 
m&#235;nyra t&#235; p&#235;rdorimit t&#235; k&#235;tyre dy vajrave. Vaji i bajames ka shum&#235; efekte 
positive pasi &#235;sht&#235; i pasur me acide yndyrore t&#235; sh&#235;ndetshme si acid oleic dhe 
linoleik. 
Ka shum&#235; forma t&#235; p&#235;rdorimit t&#235; vajit t&#235; bajames duke nisur q&#235; nga l&#235;kura, 
flok&#235;t dhe thonjt&#235;. Ky vaj &#235;sht&#235; i pasur me vitamina A, B dhe E, q&#235; luajn&#235; nj&#235; 
rol shum&#235; t&#235; r&#235;nd&#235;sish&#235;m p&#235;r sh&#235;ndetin dhe bukurin&#235; e l&#235;kur&#235;s. Megjithat&#235; duhet 
ta zgjidhni k&#235;t&#235; vaj t&#235; jet&#235; sa m&#235; natyral. 
P&#235;r fytyr&#235;n 
•&#203;sht&#235; nj&#235; hidratues shum&#235; i mir&#235;, i p&#235;rshtatsh&#235;m p&#235;r l&#235;kurat e thata dhe 
mikse. Mjaftojn&#235; vet&#235;m disa pika dhe masazhoni but&#235;sisht me an&#235; t&#235; gishtave deri 
sa l&#235;kura ta p&#235;rthith&#235; plot&#235;sisht dhe pa bllokuar poret. 
•Ky vaj mund t&#235; p&#235;rdoret edhe p&#235;r t&#235; pastruar make-up-in. Mund ta p&#235;rdorni n&#235; 
t&#235; gjith&#235; fytyr&#235;n, p&#235;r syt&#235; madje edhe p&#235;r ta hequr rimelin kundra ujit. 
•Ka nj&#235; efekt mbres&#235;l&#235;n&#235;s n&#235; reduktimin e rrath&#235;ve t&#235; zinj, qeskave apo syve 
t&#235; fryr&#235;. 
Aplikojeni &#231;do nat&#235; para se t&#235; flini dhe do t&#235; mund t&#235; parandaloni edhe 
pu&#231;rat e aknet. 
•Ndihmon n&#235; reduktimin e shenjave t&#235; mosh&#235;s si rrudhat e fytyr&#235;s apo ato 
rreth syve. Ky vaj ka veti te rigjeneruese p&#235;r qelizat e l&#235;kur&#235;s duke ju dh&#235;n&#235; 
nj&#235; pamje m&#235; t&#235; fresk&#235;t e t&#235; re. 
•Mund ta p&#235;rdorni edhe si eksfoliues duke e p&#235;rzier me sheqer. Eksfolimi i 
l&#235;kur&#235;s duhet t&#235; b&#235;het 2-her&#235; n&#235; jav&#235; p&#235;r t&#235; pastruar l&#235;kur&#235;n e p&#235;r t&#235; hequr 
qelizat e vdekura. Ky &#235;sht&#235; nj&#235; eksfoliant natyral dhe shum&#235; efikas. 
•Vaji i bajames ka edhe veti sh&#235;ruese n&#235; kurimin e ekzemave, skuqjes, 
inflamacioneve apo &#231;rregullimeve t&#235; tjera t&#235; l&#235;kures. 
Vaj bajame p&#235;r flok&#235;t 
•Zbut, hidraton dhe i jep shk&#235;lqim flok&#235;ve tuaj. Z&#235;vend&#235;soni balsamin tuaj i 
cili p&#235;rmban silikon apo kimikate t&#235; tjera me vaj bajame natyral. Aplikoni disa 
pika n&#235; majat e flok&#235;ve dhe shp&#235;lajini me uj&#235; t&#235; bollsh&#235;m. 
•Fal&#235; acideve yndyrore t&#235; pangopura q&#235; ndodhen n&#235; vajin e bajames, i zbusin 
flok&#235;t duke dep&#235;rtuar n&#235; thell&#235;si.. 
•Ai gjithashtu vepron si mbrojtes ndaj faktor&#235;ve t&#235; jashtem si nxeht&#235;sia e 
thar&#235;ses s&#235; flok&#235;ve. 
•B&#235;ni nj&#235; masazh skalpit t&#235; kok&#235;s me vaj bajame p&#235;r t&#235; stimuluar rritjen e 
tyre. Nj&#235; her&#235; n&#235; jav&#235; p&#235;rzieni vaj bajame me disa pika vaji esencial, masazhoni 
skalpin dhe mblidheni me nj&#235; peshqir t&#235; lagur me uj&#235; t&#235; ngroht&#235;. Kjo sh&#235;rben q&#235; 
vaji t&#235; thithet m&#235; mir&#235; e m&#235; shpejt. 
•N&#235; tjet&#235;r alternativ&#235; p&#235;r t&#235; parandaluar r&#235;nien e flok&#235;ve &#235;sht&#235; p&#235;rzierja e 
vajit t&#235; bajames me vaj ulliri dhe vaj kastor ( vaj vegjetal i perftuar nga 
farat e bimes kastor) n&#235; sasi t&#235; barabart&#235;. 
•Vaji i bajames gjithashtu ndihmon n&#235; trajtimin e zbokthit, duke e p&#235;rdorur 
si maske. 
P&#235;rdorime t&#235; tjera t&#235; vajit t&#235; bajames 
&#203;sht&#235; perfekt si balsam buz&#235;sh dhe i zbut ato. Mund t&#235; b&#235;ni vet&#235; nj&#235; balsam 
natyral ta keni gjithmon&#235; me vete (p&#235;rzieni vazeline + vaj bajame + vaj 
esencial) 
&#203;sht&#235; shum&#235; i mir&#235; p&#235;r masazhe p&#235;r t&#235; &#231;liruar stresin e jet&#235;s s&#235; p&#235;rditshme. 
M&#235; mir&#235; t&#235; ngrohet pak para se t&#235; p&#235;rdoret sepse ka m&#235; shume rezultat n&#235; 
lehtesimin dhe zbutjen e l&#235;kur&#235;s nj&#235;koh&#235;sisht. 
&#160;
P&#235;rdoret edhe p&#235;r trajtimin e shenjave t&#235; l&#235;kur&#235;s, strijet apo smagliaturat 
duke masazhuar n&#235; zonat ku ndodhen ato. N&#235; k&#235;t&#235; m&#235;nyr&#235; rritet qarkullimi i 
gjakut, ushqehet l&#235;kura dhe b&#235;het m&#235; elastike. Idealja &#235;sht&#235; ta b&#235;ni &#231;do dit&#235; 
pas dushit. 
Pra si&#231; e shihni p&#235;rdorimi i vajit t&#235; bajames &#235;sht&#235; i gjer&#235; dhe ka shum&#235; 
benefite. At&#235; mund ta gjeni leht&#235;sisht n&#235; farmaci apo qendra t&#235; tjera, vet&#235;m 
kujdesuni q&#235; t&#235; jet&#235; natyral dhe i prodhuar n&#235; temperatur&#235; t&#235; ftoht&#235;. Mbajeni n&#235; 
vend t&#235; fresk&#235;t dhe pa ndri&#231;im. 
Vaji Argani kund&#235;r strijave pas shtatzanis&#235; 
Vaji i arganit, i quajtur ndryshe edhe ari i shkret&#235;tir&#235;s, &#235;sht&#235; nj&#235; vaj 
natyror i ekstraktuar nga fryti i pem&#235;s s&#235; arganit. Mbledhja e l&#235;nd&#235;s s&#235; par&#235; 
b&#235;het n&#235; zon&#235;n jugper&#235;ndimore t&#235; Marokut. Si&#231; kan&#235; treguar shum&#235; her&#235; edhe 
studimet shkencore, vaji i arganit ndihmon n&#235; kurimin e l&#235;kur&#235;s, duke i rikthyer 
asaj hidratimin, ushqyerjen, mbrojtjen, rigjenerimin, elasticitetin, si dhe 
p&#235;rtharjen e plag&#235;ve. Gjithashtu, vaji i arganit &#235;sht&#235; efikas kund&#235;r plakjes s&#235; 
l&#235;kur&#235;s, nxit prodhimin e kolagjenit (nj&#235; protein&#235; e nevojshme si p&#235;r indet 
ashtu edhe l&#235;kur&#235;n) dhe ndihmon n&#235; parandalimin e formimit t&#235; rrudhave. 
Substancat aktive q&#235; e b&#235;jn&#235; vajin e arganit nj&#235; ila&#231; t&#235; mrekulluesh&#235;m 
Vaji i arganit p&#235;rmban vitamin&#235; E n&#235; sasi t&#235; m&#235;dha, tre her&#235; m&#235; shum&#235; se vaji 
i ullirit. K&#235;to substanca luajn&#235; nj&#235; rol t&#235; r&#235;nd&#235;sish&#235;m n&#235; ruajtjen e vajit dhe 
parandalimin e rrudhave, si dhe kan&#235; funksion mbrojt&#235;s kund&#235;r radikaleve t&#235; 
lira. 
&#160;
Ja sepse vaji i arganit p&#235;rdoret si p&#235;r trajtimin e psioriaz&#235;s (s&#235;mundje 
l&#235;kure) ashtu edhe p&#235;r mbrojtjen kund&#235;r rrezeve e nga burimet e tjera t&#235; d&#235;mit 
oksidues. Vaji i arganit &#235;sht&#235; i pasur me vitamin&#235; A; acide yndyrore esenciale 
Omega 3 dhe Omega 6 rigjeneruese e antinflamatore; polifenole kund&#235;r rrudhave. 
Mos harroni se edhe pse &#235;sht&#235; shum&#235; hidratues, vaji i arganit nuk &#235;sht&#235; i 
yndyrsh&#235;m. 
Si ta p&#235;rdorni vajin e arganit p&#235;r sh&#235;ndetin dhe bukurin&#235; e fytyr&#235;s, buz&#235;ve, 
flok&#235;ve, trupit, thonjve dhe strijave? 
Fytyr&#235;: hidhni nj&#235; pik&#235; n&#235; m&#235;ngjes dhe nj&#235; n&#235; dark&#235; p&#235;r t&#235; luftuar formimin e 
rrudhave dhe ngadal&#235;simin e procesit t&#235; plakjes qelizore. Vaji i arganit vepron 
kund&#235;r akneve, rregullon prodhimin e yndyr&#235;s dhe parandalon formimin e shenjave 
n&#235; fytyr&#235;. 
Buz&#235;: mund t&#235; p&#235;rdoret p&#235;r skrab p&#235;r rigjenerimin e l&#235;kur&#235;s s&#235; buz&#235;ve. 
Mjafton t&#235; p&#235;rzieni nj&#235; lug&#235; vaj argani dhe pak sheqer. Aplikojeni mas&#235;n mbi 
buz&#235; dhe f&#235;rkojeni pak, por pa e d&#235;mtuar l&#235;kur&#235;n. Mund ta p&#235;rdorni k&#235;t&#235; lloj 
skrabi nj&#235; her&#235; n&#235; jav&#235;. &#203;sht&#235; i mrekulluesh&#235;m. 
Flok&#235;: i p&#235;rshtatsh&#235;m p&#235;r flok&#235; t&#235; brisht&#235;, t&#235; that&#235;, t&#235; holl&#235;, pa shk&#235;lqim 
dhe q&#235; nuk rriten. Lufton formimin e dy kokave, mjafton t&#235; hidhni disa pika mbi 
duar dhe ta aplikoni me kujdes mbi flok&#235;. Mbajeni nj&#235; or&#235; m&#235; pas lajeni kok&#235;n 
si&#231; b&#235;ni gjithmon&#235;. 
Trup: vaji i arganit mund t&#235; p&#235;rdoret si skrab edhe p&#235;r trupin. Merrni tri 
lug&#235; gjelle vaj argani dhe 3 lug&#235; gjelle krip&#235; t&#235; bardh&#235;, pastaj aplikojeni mbi 
trup t&#235; zhytur n&#235; vask&#235;, ose n&#235; dush. F&#235;rkoni m&#235; shum&#235; pjes&#235;n e brendshme t&#235; 
kofsh&#235;ve, vithet, krah&#235;t dhe k&#235;mb&#235;t. 
Thonjt&#235;: ideal p&#235;r forcimin e thonjve. Mund t&#235; aplikohet &#231;do mbr&#235;mje mbi duar 
e thonj me nj&#235; masazh n&#235; form&#235; rrethore. P&#235;r nj&#235; trajtim javor, zhytini p&#235;r 10 
minuta majat e gishtave n&#235; nj&#235; p&#235;rzierje vaji argani me l&#235;ng limoni, pastaj 
masazhojini. 
Strijat: 
Vaji i arganit mund t&#235; aplikohet edhe mbi l&#235;kur&#235; edhe n&#235; rast psoriazi (heq 
dhe redukton skuqjen dhe kruarjet e l&#235;kur&#235;s), t&#235; &#231;arat e shkaktuara nga 
shtatz&#235;nia, pas dushit p&#235;r t&#235; zbutur dhe hidratuar l&#235;kur&#235;n, n&#235; ujin e vask&#235;s (10 
pika vaj) p&#235;r t&#235; larguar pluhurin dhe qelizat e vdekura nga l&#235;kura, p&#235;r t&#39;i 
rikthyer elasticitetin l&#235;kur&#235;s s&#235; gjoksit, p&#235;r masazhe qet&#235;suese dhe relaksimin 
e muskujve &#231;do dy dit&#235; p&#235;rdorimi. 
Me vajin e arganit mund t&#235; keni nj&#235; l&#235;kur&#235; t&#235; sh&#235;ndetshme, nj&#235; fytyr&#235; 
perfekte, nj&#235; ngjyr&#235; t&#235; bukur trupi dhe nj&#235; pamje gjithmon&#235; t&#235; fresk&#235;t.]]></itunes:summary>
      <enclosure url="http://v2.cri.cn/alb/rubrike/20181123vajerat.m4a" type="audio/mp3" /><guid>http://v2.cri.cn/alb/rubrike/20181123vajerat.m4a</guid><itunes:duration>00:07:14</itunes:duration>
      <pubDate>Fri, 23 Nov 2018 07:34:28 GMT</pubDate>
      <itunes:order>38</itunes:order>
</item>

<item>
      <title>Nga bukuria e kolme, tek mbipesha e pash&#235;ndetshme</title>
      <itunes:author></itunes:author>
      <itunes:subtitle>Nga bukuria e kolme, tek mbipesha e pash&#235;ndetshme</itunes:subtitle>
      <itunes:summary><![CDATA[N&#235; koh&#235;t e sotme, trupi elegant &#235;sht&#235; simboli i bukuris&#235;. Shum&#235; modele jan&#235; 
t&#235; dob&#235;ta dhe trupi i sh&#235;ndosh&#235; &#235;sht&#235; shnd&#235;rruar gradualisht n&#235; nj&#235; vler&#235;sim 
negativ shoq&#235;ror. Studimet shkencore v&#235;rtetojn&#235; lidhjen mes trupit t&#235; sh&#235;ndosh&#235; 
dhe shum&#235; s&#235;mundjeve. Por gjat&#235; periudhave t&#235; ndryshme historike, q&#235;ndrimi yn&#235; 
mbi sh&#235;ndoshjen ka ndryshuar shum&#235;. 
Epoka e art&#235; e njer&#235;zve t&#235; sh&#235;ndosh&#235; 
Para dinastin&#235;s &#199;in (q&#235; filloi n&#235; vitet 221 para er&#235;s son&#235;) t&#235; Kin&#235;s &#235;sht&#235; 
vler&#235;suar lart bukuria e kolme n&#235; poezit&#235; e lashta. Femrat e bukura n&#235; ato vite 
ishin t&#235; rrumbullakosura. N&#235; shoq&#235;rin&#235; bujq&#235;sore, niveli i forcave prodhuese 
ishte shum&#235; i ul&#235;t dhe problemi m&#235; i madh i njer&#235;zve ishte sigurimi i ushqimit 
t&#235; mjaftuesh&#235;m. Trupi i sh&#235;ndosh&#235; p&#235;rfaq&#235;sonte vitalitetin, forc&#235;n dhe aft&#235;sin&#235; 
e lindjes. N&#235; at&#235; periudh&#235;, gruaja e kolme q&#235; simbolizonte korrjet e m&#235;dha dhe 
forc&#235; t&#235; mjaftueshme prodhuese, p&#235;lqehej shum&#235;. N&#235; dinastin&#235;n Tang (n&#235; vitet 
618-907 pas er&#235;s son&#235;) t&#235; Kin&#235;s, femrat e bukura n&#235; pikturat e k&#235;saj periudhe 
ishin t&#235; kolme. 
Edhe n&#235; Europ&#235; femrat e kolme ishin t&#235; preferuara. K&#235;t&#235; e shohim n&#235; figurat 
artistike t&#235; periudh&#235;s s&#235; hershme per&#235;ndimore, ku nj&#235; trup i kolm&#235; shihej si 
simbol i adhurimit t&#235; lindjes. N&#235; fakt, perendesha e pjelloris&#235; &#235;sht&#235; e 
sh&#235;ndosh&#235;. N&#235; shekullin e mes&#235;m, bukuria e kolme ishte m&#235; e preferuara, meq&#235; 
sh&#235;ndoshja simbolizonte sh&#235;ndetin dhe autoritetin. Por uria dhe fatkeq&#235;sit&#235; e 
shpeshta natyrore shkaktuan munges&#235; ushqimore p&#235;r shum&#235; njer&#235;z. Vet&#235;m t&#235; pasurit 
kishin ushqim t&#235; bollsh&#235;m dhe trup t&#235; sh&#235;ndosh&#235;. Frika e njeriut ndaj uris&#235; ka 
ndikuar n&#235; m&#235;nyr&#235; t&#235; dukshme opinionet e shoq&#235;ris&#235; p&#235;r sh&#235;ndoshjen. 
N&#235; Rilindjen Evropiane, femrat e kolme ishin shum&#235; t&#235; mir&#235;pritura. N&#235; k&#235;t&#235; 
periudh&#235; mbizot&#235;ronte humanizmi, nj&#235; filozofi etike dhe nj&#235; bot&#235;kuptim q&#235; 
drejtohen nga interesat, vlera dhe dinjiteti n&#235; ve&#231;anti t&#235; njer&#235;zve. Eleganca 
dhe dob&#235;simi simbolizojn&#235; frenimin e d&#235;shirave. N&#235; veprat Michelangelo-s bukuria 
&#235;sht&#235; e kolme. Vepra e Raphael-it &quot;The Graces/Kharites&quot;, shfaq bukurin&#235; e 
linjave t&#235; femrave t&#235; kolme. 
Shtimi i rezistenc&#235;s ndaj mbipesh&#235;s 
Nga historia, njer&#235;zit kan&#235; zhvilluar luftra t&#235; vazhdueshme n&#235; nj&#235; koh&#235; t&#235; 
gjat&#235; dhe s&#235;mundja e uria nuk kan&#235; munguar. Adhurimi estetik p&#235;r mbipesh&#235;n ka 
zgjatur p&#235;r nj&#235; periudh&#235; t&#235; gjat&#235;. Por prej shekullit t&#235; 18-t&#235;, me zhvillimin 
dhe p&#235;rparimin e pand&#235;rprer&#235; t&#235; shoq&#235;ris&#235;, k&#235;rkesat e mbijetes&#235;s baz&#235; nuk ishin 
m&#235; problem thelb&#235;sor i njer&#235;zimit, mbipesha nisi t&#235; lidhej gradualisht me 
vler&#235;simet negative si sh&#235;ndet jo i mir&#235;, munges&#235; t&#235; vet&#235;-disiplin&#235;s etj. 
Q&#235;ndrimet e njer&#235;zve p&#235;r mbipesh&#235;n sa vinin e b&#235;heshin m&#235; negative. Cilat jan&#235; 
k&#235;to q&#235;ndrime? 
S&#235; pari, zhvillimi i shkenc&#235;s ka ndikuar pik&#235;pamjet e njeriut p&#235;r mbipesh&#235;n. 
Pas krijimit t&#235; motorit me avull dhe p&#235;rhapjes s&#235; trenit, ushqimet mund t&#235; 
transportoheshin n&#235; mas&#235; t&#235; madhe, nd&#235;rkoh&#235; q&#235; kostoja e transportit u ul 
ndjesh&#235;m. Metodat e p&#235;rparuara t&#235; prodhimit dhe kultivimit rrit&#235;n sasin&#235; e 
drith&#235;rave. P&#235;rparimi i teknologjis&#235; mjek&#235;sore forcoi aft&#235;sin&#235; e p&#235;rballimit t&#235; 
s&#235;mundjeve dhe t&#235; rreziqeve. P&#235;rmir&#235;simi i materialeve n&#235; jet&#235;n ton&#235; ka thyer 
konceptin e shoq&#235;ris&#235; p&#235;r bukurin&#235; e kolme. Trupi i kolm&#235; nuk &#235;sht&#235; m&#235; 
karakteristik&#235; e t&#235; pasurve. Sot gjithnj&#235; e m&#235; shum&#235; njer&#235;z t&#235; zakonsh&#235;m po 
sh&#235;ndoshen. Ngr&#235;nia e tep&#235;rt &#235;sht&#235; konsideruar si veprim i pap&#235;rgjegjsh&#235;m. 
Arsyja e tjet&#235;r e r&#235;nd&#235;sishme &#235;sht&#235; opinioni negativ i mjek&#235;ve dhe 
specialist&#235;ve p&#235;r mbipesh&#235;n. Sipas studimeve mjek&#235;sore, mbipesha mund t&#235; 
shkaktoj&#235; shum&#235; probleme n&#235; organiz&#235;m. N&#235; shekullin e 19-t&#235;, shkenc&#235;tar&#235;t 
europian&#235; vun&#235; n&#235; dukje se mbipesha mund t&#235; vij&#235; nga &#231;rregullimet endokrine dhe 
kjo &#235;sht&#235; nj&#235; s&#235;mundje. N&#235; koh&#235;t e m&#235;vonshme, shkenc&#235;tar&#235;t zbuluan se mbipesha 
mund t&#235; shtoj&#235; p&#235;rqindjen e s&#235;mundjeve metabolike, si hipertensioni, diabeti, 
kolesteroli dhe tensioni i lart&#235; i gjakut, s&#235;mundjet koronare t&#235; zemr&#235;s, 
s&#235;mundjet cerebrovaskulare, kanceri etj. 
N&#235; vitin 1972, &#235;sht&#235; p&#235;rdorur treguesi i mas&#235;s trupore (BMI) p&#235;r t&#235; matur 
nivelin e mbipesh&#235;s t&#235; njer&#235;zve. 
N&#235; revist&#235;n &quot;Lancet&quot; t&#235; vitit 1833, u publikua nj&#235; artikull, ku shkruhet se 
&quot;n&#235; koh&#235;t e sotme, kontrolli i diet&#235;s &#235;sht&#235; b&#235;r&#235; nj&#235; tem&#235; popullore p&#235;r uljen e 
pesh&#235;s. Njer&#235;zit nuk flasin m&#235; p&#235;r &#39;heqjen e dhjamit t&#235; tep&#235;rt&#39;.&quot; Ulja e pesh&#235;s 
p&#235;rdorej vet&#235;m n&#235; raste specifike n&#235; at&#235; koh&#235;, duke simbolizuar se shum&#235; persona 
b&#235;n&#235; p&#235;rpjekje p&#235;r uljen e pesh&#235;s s&#235; tyre. 
Disa shkenc&#235;tar&#235; zbuluan arye t&#235; tjera t&#235; shtimit t&#235; numrit t&#235; personave 
mbipesh&#235; n&#235; koh&#235;t e sotme. N&#235; lasht&#235;si, njer&#235;zit p&#235;rballeshin gjithmon&#235; me 
k&#235;rc&#235;nimin e munges&#235;s ushqimore. Prandaj, kur njer&#235;zit hanin ushqime, 
metabolizmi i trupit do t&#235; rezervonte materialet ushqyese, duke formuar dhjamin. 
Me zhvillimin e bujq&#235;sis&#235; u zgjidh problemi i uris&#235; dhe munges&#235;s s&#235; ushqimeve, 
por sistemi metabolik i trupit vazhdon m&#235;nyr&#235;n e vjet&#235;r t&#235; grumbullimit t&#235; 
yndyr&#235;s, duke shkaktuar problemin e mbipesh&#235;s n&#235; koh&#235;t e sotme. 
Sh&#235;ndeti &#235;sht&#235; standardi i &quot;bukuris&#235;&quot; 
Sipas standardeve estetike t&#235; vendeve t&#235; ndryshme, personat mbipesh&#235; nuk kan&#235; 
trup t&#235; bukur, pasi formimi i dhjamit dhe celuliti t&#235; jep ndjesin&#235; e dikujt q&#235; 
nuk ka respekt p&#235;r veten. N&#235; Kin&#235;n e lasht&#235;, femrat e holla dhe me stil ishin m&#235; 
t&#235; bukurat dhe m&#235; elegantet. N&#235; pikturat e lashta kineze, pasqyrohen shum&#235; femra 
elegante. Dashuria e kinez&#235;ve p&#235;r trupin e holl&#235; &#235;sht&#235; forcuar edhe n&#235; shoq&#235;rin&#235; 
e sotme. Trupi i holl&#235; &#235;sht&#235; konsideruar jo vet&#235;m si elementet i bukuris&#235; dhe 
sh&#235;ndetit, por edhe si standard i aft&#235;sis&#235; s&#235; vetkontrollit dhe p&#235;rgjegj&#235;sis&#235; 
shoq&#235;rore. 
Sot koncepti i sh&#235;ndetit propozohet si standard i bukuris&#235;. Nuk duhet t&#235; 
synojm&#235; p&#235;r formimin e trupit tep&#235;r t&#235; dob&#235;t ose tep&#235;r t&#235; sh&#235;ndosh&#235; por duhet t&#235; 
nisemi s&#235; pari nga trup i sh&#235;ndetsh&#235;m. Ky koncept mund t&#235; na nxis&#235; t&#235; b&#235;jm&#235; m&#235; 
shum&#235; st&#235;rvitje dhe t&#235; kemi m&#235; shum&#235; vet&#235;kontroll, duke formuar nj&#235; trup m&#235; t&#235; 
sh&#235;ndetsh&#235;m dhe q&#235;ndrim m&#235; pozitiv. Por n&#235;se synojm&#235; q&#235; t&#235; b&#235;hemi tep&#235;r elegant&#235; 
kjo gj&#235; mund t&#235; sjell&#235; pasoja negative p&#235;r sh&#235;ndetin. Disa femra madje i 
n&#235;nshtrohen kirurgjis&#235; p&#235;r t&#235; hequr dhjamin e tep&#235;rt dhe kontrollojn&#235; diet&#235;n e 
tyre n&#235; m&#235;nyr&#235; t&#235; ashp&#235;r. 
N&#235; koh&#235; t&#235; ndryshme, standardi i bukuris&#235; ka ndryshuar nga femrat e 
rrumbullakosura deri tek ato m&#235; elegantet. Por sh&#235;ndeti, vet&#235;besimi, optimizmi 
dhe vetkontrolli jan&#235; elemente t&#235; pandryshuara t&#235; bukuris&#235;. Bukuria shfaqet nga 
elemente t&#235; brendshme. (Xu Guang)]]></itunes:summary>
      <enclosure url="http://v2.cri.cn/alb/rubrike/kolme20181116.m4a" type="audio/mp3" /><guid>http://v2.cri.cn/alb/rubrike/kolme20181116.m4a</guid><itunes:duration>00:06:20</itunes:duration>
      <pubDate>Fri, 16 Nov 2018 02:04:10 GMT</pubDate>
      <itunes:order>39</itunes:order>
</item>

<item>
      <title>Pyesim mjek&#235;t kinez&#235;- &#199;far&#235; t&#235; b&#235;j p&#235;r migren&#235;n dhe dhimbjet e tjera t&#235; kok&#235;s?</title>
      <itunes:author></itunes:author>
      <itunes:subtitle>Pyesim mjek&#235;t kinez&#235;- &#199;far&#235; t&#235; b&#235;j p&#235;r migren&#235;n dhe dhimbjet e tjera t&#235; kok&#235;s?</itunes:subtitle>
      <itunes:summary><![CDATA[Mjek&#235;sia kineze p&#235;rmban disa nga formulat m&#235; t&#235; mrekullueshme bimore q&#235; 
trajtojn&#235; migren&#235;n dhe dhimbjen e kok&#235;s n&#235; p&#235;rgjith&#235;si. Ato jan&#235; testuar nga 
banor&#235;t gjat&#235; mij&#235;ra viteve dhe sot jan&#235; provuar si tep&#235;r efikase. S&#235; pari duhet 
t&#235; kuptoni q&#235; mjek&#235;sia kineze &#235;sht&#235; nj&#235; mjek&#235;si q&#235; nuk funksionon nj&#235;soj tek t&#235; 
gjith&#235;. Psh, n&#235;se 10 pacient&#235; vijn&#235; n&#235; klinik&#235; me dhimbje koke, secili prej tyre 
mund t&#235; ket&#235; t&#235; nj&#235;jt&#235;n diagnoz&#235;, por tek pacient&#235; t&#235; ndrysh&#235;m trajtimi &#235;sht&#235; i 
ndrysh&#235;m, varet nga problemet apo kushtet sh&#235;ndet&#235;sore t&#235; gjith&#235;secilit. N&#235;se 
pyesim nj&#235; mjek kinez, &quot;&#199;far&#235; ila&#231;i t&#235; p&#235;rdor p&#235;r k&#235;t&#235; problem?&quot; &#235;sht&#235; nj&#235; 
pyetje q&#235; nuk do merrni p&#235;rgjigje t&#235; menj&#235;hershme pasi n&#235; fillim duhen t&#235; merren 
parasysh kushtet tuaja aktuale t&#235; sh&#235;ndetit si niveli i energjve Yin dhe yang n&#235; 
organe, qarkullimi i gjakut, bllokimi i meridian&#235;ve (kanale imagjinare energjie) 
dhe m&#235; pas mund t&#235; merrni formul&#235;n tuaj bimore p&#235;r problemin q&#235; keni. Kur themi 
formul&#235; kemi parasysh nj&#235; p&#235;rzierje bim&#235;sh n&#235; dozat e duhuara p&#235;rgatitur nga 
mjeku kinez. 
Disa nga shkaqet e dhimbjes s&#235; kok&#235;s sipas Mjek&#235;sis&#235; Tradicionale Kineze. 

Rritje t&#235; energjis&#235; Yang n&#235; m&#235;l&#231;i. Tian Ma Gou Teng Yin &#235;sht&#235; nj&#235; nga 
formulat kryesore q&#235; p&#235;rdoret kur forca Yang &#235;sht&#235; n&#235; rritje n&#235; m&#235;l&#231;i. Shum&#235; 
njer&#235;z jan&#235; shprehur se kjo &#235;sht&#235; nj&#235; kur&#235; magjike. Mendojeni energjin&#235; Yang n&#235; 
m&#235;l&#231;in&#235; tuaj si nj&#235; person q&#235; &#235;sht&#235; gati t&#235; shp&#235;rthej&#235;. Kjo formul&#235; bimore &#235;sht&#235; 
e mir&#235; p&#235;r: dhimbjet e kok&#235;s n&#235; nj&#235; an&#235;, dhimbje n&#235; t&#235;mtha, problem me shikimin, 
tinitus, marrje mendsh, r&#235;ndes&#235; n&#235; kok&#235;, goj&#235; dhe fyt i that&#235;, t&#235; vjella, 
parehati, pagjum&#235;si dhe ndjesi n&#235; pjes&#235;n e sip&#235;rme t&#235; trupit t&#235; t&#235; nxehtit. Kjo 
formul&#235; u rekomandohet gjithashtu personave q&#235; vuajn&#235; nga tensioni i gjakut, 
marrjemendsh, epilepsia, ose s&#235;mundje kardiovaskulare. 
Mungesa e gjakut- Nj&#235; nga formulat bimore p&#235;r fuqizimin e gjakut &#235;sht&#235; Si Wu 
Tang, q&#235; p&#235;rdoret jo vet&#235;m p&#235;r dhimbjet e kok&#235;s dhe migren&#235;n por p&#235;r shum&#235; 
gj&#235;ra. Mungesa e gjakut nuk n&#235;nkupton q&#235; ju nuk keni gjak t&#235; mjaftuesh&#235;m, por 
n&#235;nkupton q&#235; cil&#235;sia e gjakut nuk &#235;sht&#235; n&#235; nivelin e duhur. Bim&#235;t n&#235; k&#235;t&#235; 
formul&#235; e ndryshojn&#235; k&#235;t&#235; problem. Kjo formul&#235; rekomandohet gjithashtu p&#235;r 
personat q&#235; vuajn&#235; nga marrja e mend&#235;ve, paqart&#235;si t&#235; shikimit, ngjyra e buz&#235;ve 
dhe e thinjve &#235;sht&#235; e zbeht&#235;, menstruacione t&#235; &#231;rregullta, l&#235;kur&#235; t&#235; that&#235;, 
menorrhagia (apo gjakderdhje t&#235; lart&#235; gjat&#235; menstruacioneve),ciste etj. Kjo 
&#235;sht&#235; gjithashtu formula klasike kineze p&#235;r problemet me menstruacionet. Formula 
t&#235; tjera ndihmojn&#235; n&#235; tonifikimin e gjakut jan&#235; Ba Zhen Tang dhe Shi Quan Da Bu 
Tang. 
Stanjacion apo ng&#235;r&#231; t&#235; gjakut. Zakonisht kur njer&#235;zit kan&#235; gjak t&#235; mbetur 
ose t&#235; bllokuar n&#235; kok&#235; kan&#235; dhimbje t&#235; madhe si n&#235; rastin e migren&#235;s. Kur gjaku 
l&#235;viz dhe bllokohet, gjaku i ri nuk mund t&#235; hyj&#235; n&#235; ato pjes&#235; dhe kjo shkakton 
dhimbje. Ekzistojn&#235; t&#235; pakt&#235;n 15 bim&#235; t&#235; ndryshme q&#235; konsiderohen si l&#235;viz&#235;se t&#235; 
gjakut. Dy formula t&#235; mira p&#235;r qarkullimin e mire t&#235; gjakut n&#235; kok&#235; jan&#235; Tong 
Qiao Huo Xue Tang dhe Tao Hong Si Wu Tang. 
Energji t&#235; bllokuar chi n&#235; m&#235;l&#231;i. Detyra e m&#235;l&#231;is&#235; &#235;sht&#235; q&#235; t&#235; siguroj&#235; q&#235; 
gj&#235;rat po l&#235;vizin mir&#235; n&#235; trup. Kur energjia, oksigjeni apo gjaku nuk 
qarkullojn&#235; si duhet, trupi do t&#235; jet&#235; m&#235; n&#235; &quot;stres&quot;. Sipas nj&#235; proverbe kineze: 
Ai i cili pi ila&#231;et po neglizhon diet&#235;n &#231;on d&#235;m aft&#235;sit&#235; e mjekut t&#235; tij. 
Prandaj duhet t&#235; hiqni dor&#235; nga sheqeri, produktet OMGJ, soja dhe ushqime t&#235; 
tjera inflamatore. 
A &#235;sht&#235; akupunktura nj&#235; trajtim efektiv p&#235;r migren&#235;n dhe p&#235;r llojet e tjera 
t&#235; dhimbjes s&#235; kok&#235;s? 
&quot;N&#235; fakt, Po,&quot; kjo &#235;sht&#235; p&#235;rgjigjja q&#235; japin praktikuesit e akupunktur&#235;s 
n&#235;p&#235;r bot&#235;. &#199;do dit&#235;, personat me migren&#235; drejtohen drejt qendrave t&#235; 
akupunktur&#235;s n&#235; SHBA dhe Kin&#235; n&#235; ndihm&#235; p&#235;r t&#235; gjetur nj&#235; trajtim q&#235; do t&#39;ua 
leht&#235;sonte disi dhimbjet. P&#235;r ata t&#235; cil&#235;t kan&#235; vuajtur prej vitesh nga dhimbjet 
e kok&#235;s, &#231;lirimi i vjen si nj&#235; mrekulli nga terapia m&#235; e vjet&#235;r kineze. 
Akupunktura p&#235;r dhimbjet e kok&#235;s 
Akupunktura nuk &#235;sht&#235; efektive vet&#235;m p&#235;r migren&#235;n, por funksionon mrekullisht 
edhe p&#235;r ata q&#235; kan&#235; probleme me sinuset, tension t&#235; lart&#235; t&#235; gjakut ose 
probleme me gjumin. Avantazhi m&#235; i madh q&#235; ka akupunktura kundrejt mjek&#235;sis&#235; 
per&#235;ndimore &#235;sht&#235; se nuk ka efekte an&#235;sore. Konceptet thelb&#235;siore t&#235; Yin-it 
dhe Yang-ut si dhe energjis&#235; jetike (Chi) jan&#235; shum&#235; t&#235; r&#235;nd&#235;sishme, po ashtu 
edhe t&#235; t&#235; kuptuarit t&#235; sistemit t&#235; meridian&#235;ve. T&#235; gjitha meridian&#235;t &quot;Yang&quot; t&#235; 
trupit takohen n&#235; kok&#235;, duke leht&#235;suar qarkullimin gjakut dhe energjis&#235; &quot;chi&quot; n&#235; 
kok&#235;. Nj&#235; mendje e kthjell&#235;t dhe kok&#235; pa dhimbje varen shum&#235; nga qarkullimi i 
mjaftuesh&#235;m i energjis&#235; &quot;chi&quot; dhe gjakut, si dhe nj&#235; balanc&#235; e forcave Yin dhe 
Yang. Sipas mjek&#235;sis&#235; kineze ka shum&#235; arsye q&#235; shkaktojn&#235; dhimbjet e kok&#235;s. M&#235; 
t&#235; zakonshmet jan&#235;: mungesa e energjis&#235; Chi dhe gjakut, mosqarkullimi i mir&#235; i 
gjakut n&#235; kok&#235;; bllokim i meridian&#235;ve etj. Trajtimi me akupunktur&#235; mund t&#235; 
harmonizoj&#235; organet, t&#235; ekuilibroj&#235; energjit&#235; Yin-Yang, si dhe t&#235; zhbllokoj&#235; 
meridian&#235;t e bllokuar. 
Hulumtuesit dhe shkenc&#235;tar&#235;t besojn&#235; tani se akupunktura mund t&#235; sjell&#235; shum&#235; 
ndryshime biokimike n&#235; trup: 
Serotonina: Trajtimi me akupunktur&#235; ndikon disa neurotransmetues t&#235; trupit, 
duke sjell&#235; ndryshime n&#235; organiz&#235;m. Shkenc&#235;tar&#235;t kan&#235; gjetur se nivelet e ul&#235;ta 
t&#235; serotonin&#235;s shkaktojn&#235; dhimbje koke. Aft&#235;sia e akupunktur&#235;s p&#235;r t&#235; rregulluar 
nivelet e serotonin&#235;s &#235;sht&#235; studiuar holl&#235;sisht nga ekspert&#235;t n&#235; Kin&#235;, Japoni 
dhe Kanada. Ndryshimet n&#235; nivelet e serotonin&#235;s n&#235; tru dhe n&#235; palc&#235;n kurrizore 
mund t&#235; arrihen shum&#235; mir&#235; me akupunktur&#235;. 
&#199;lirimi i endorfinave me akupunktur&#235;: Dr. Jisheng Han, profesor p&#235;r 
akupunktur&#235;n, tha se stimulimi me an&#235; t&#235; gjilp&#235;rave &#231;liron nivele t&#235; ndryshme t&#235; 
endorfin&#235;s n&#235; sistemin qendror nervor. Endorfina &#235;sht&#235; p&#235;rgjegj&#235;se per 
aktivizimin e shum&#235; proceseve trupore q&#235; n&#235; vetvete ulin dhimbjen e trupit dhe 
p&#235;rmir&#235;sojn&#235; humorin. Fjala &quot;endorfin&#235;&quot; do t&#235; thot&#235; &quot;morfin&#235; brenda trupit&quot;. 
Endorfinat &#231;lirohen n&#235;p&#235;rmjet akupunktur&#235;s, masazhit, meditimit, seksit, 
aktiviteti fizik etj. N&#235;se vuani nga migrena mund t&#235; provoni t&#235; pickoni p&#235;r disa 
&#231;aste l&#235;kur&#235;n mes gishtit t&#235; madh dhe atij tregues. Kjo mund t&#235; jet&#235; pak e 
dhimbshme por me dhimbjen &#231;lirohet endorfin&#235;. 
Po ashtu endorfina &#231;lirohet edhe duke ngr&#235;n&#235; speca djeg&#235;s, duke b&#235;r&#235; sport, 
duke b&#235;r&#235; akupunktur&#235;, duke ngr&#235;n&#235; &#231;okollat&#235;, duke qeshur sa m&#235; shum&#235;, duke b&#235;r&#235; 
banjo dielli, duke d&#235;gjuar muzik&#235;n e preferuar, duke menduar pozitivisht, duke 
b&#235;r&#235; yoga etj.. 
Efektiviteti i akupunktur&#235;s p&#235;r migren&#235;n &#235;sht&#235; p&#235;rfshir&#235; n&#235; list&#235;n e 
Organizat&#235;s Bot&#235;rore t&#235; Sh&#235;ndet&#235;sis&#235; per s&#235;mundjet q&#235; arrin t&#235; trajtoj&#235; 
akupunktura. 
Barnat bimore kineze p&#235;r trajtimin e migren&#235;s 
Dhimbjet e kok&#235;s mund t&#235; shkaktohen nga faktor&#235; t&#235; jasht&#235;m, si kushtet e 
motit apo faktor&#235; t&#235; tjer&#235; mjedisor&#235;; ose nga &#231;ekuilibra t&#235; brendsh&#235;m. 
Shqet&#235;simet emocionale sidomos zem&#235;rim i vazhduesh&#235;m, dhimbje koke dhe marrje 
mendsh, ankth; nervoziz&#235;m, pagjum&#235;si shije t&#235; hidhur n&#235; goj&#235; etj., trajtohen me 
gastrodiae elatae (tian ma) dhe uncariae (gou teng). Personat t&#235; cil&#235;t vuajn&#235; 
nga migrena dhe po konsiderojn&#235; mund&#235;sit&#235; e trajtimit me akupunktur&#235; dhe barna 
bimore duhet t&#235; kuptojn&#235; q&#235; k&#235;to forma trajtimi nuk kan&#235; asnj&#235; efekt an&#235;sor dhe 
ofrojn&#235; nj&#235; trajtim t&#235; sigurt]]></itunes:summary>
      <enclosure url="http://v2.cri.cn/alb/rubrike/Dhimbje20181116.m4a" type="audio/mp3" /><guid>http://v2.cri.cn/alb/rubrike/Dhimbje20181116.m4a</guid><itunes:duration>00:06:10</itunes:duration>
      <pubDate>Thu, 15 Nov 2018 07:10:16 GMT</pubDate>
      <itunes:order>40</itunes:order>
</item>

<item>
      <title>Zemra e dyt&#235; sipas mjek&#235;sis&#235; kineze</title>
      <itunes:author></itunes:author>
      <itunes:subtitle>Zemra e dyt&#235; sipas mjek&#235;sis&#235; kineze</itunes:subtitle>
      <itunes:summary><![CDATA[Kinez&#235;t e kan&#235; praktikuar artin e masazhit terapeutik t&#235; k&#235;mb&#235;ve p&#235;r rreth 5,000 
vjet. Libri m&#235; i vjet&#235;r q&#235; njihet n&#235; k&#235;t&#235; fush&#235; u shkrua 4,000 vjet m&#235; par&#235; n&#235; 
Kin&#235;, ku p&#235;rshkruhen konceptet e zonave t&#235; masazhit dhe pikave t&#235; akupunktur&#235;s 
dhe refleksologjis&#235;. 
Masazhi q&#235; nga koh&#235;t e lashta njihet dhe &#235;sht&#235; pranuar si nj&#235; nga metodat p&#235;r 
parandalimin, trajtimin dhe eleminimin e s&#235;mundjeve t&#235; ndryshme. Masazhi n&#235; t&#235; 
nj&#235;jt&#235;n koh&#235; v&#235; n&#235; funksionim mendjen, emocionet, trupin dhe shpirtin e njeriut 
dhe n&#235; k&#235;t&#235; m&#235;nyr&#235; arrihet relaksimi i thell&#235; i trupit, mendjes, clirimi i 
stresit dhe toksinave, p&#235;rmir&#235;simi i rrjedhjes s&#235; oksigjenit n&#235; organiz&#235;m si dhe 
p&#235;rmir&#235;simi i qarkullit t&#235; l&#235;ngjeve trupore (gjakut dhe limf&#235;s). 
Teoria e Masazhit t&#235; K&#235;mb&#235;ve n&#235; Mjek&#235;sin&#235; Tradicionale Kineze 
Filozofia e Mjek&#235;sis&#235; Tradicionale Kineze ka t&#235; b&#235;j&#235; me faktin se energjia 
chi &quot;rrjedh&quot; n&#235; trup n&#235;p&#235;rmjet kanaleve imagjinare q&#235; i quajm&#235; meridiane, t&#235; 
cilat funksionojn&#235; si kanale komunikimi brenda trupit, duke bashk&#235;vepruar me 
organet e trupit. Energjia chi p&#235;rb&#235;het nga dy forca q&#235; jan&#235; yin dhe yang, q&#235; 
ekuilibrojn&#235; nj&#235;ra-tjetr&#235;n p&#235;r ta mbajtur trupin t&#235; sh&#235;ndetsh&#235;m. N&#235;se k&#235;to dy 
forca tek nj&#235; person &#231;ekuilibrohen, l&#235;vizja e energjis&#235; chi p&#235;rmes meridian&#235;ve 
mund t&#235; bllokohet, duke &#231;uar n&#235; s&#235;mundje, dhimbje ose forma t&#235; tjera 
mosfunksionimi. 
Sipas Mjek&#235;sis&#235; Tradicionale Kineze nj&#235; praktikues mund t&#235; zhbllokoj&#235; 
energjin&#235; chi dhe t&#235; rikthej&#235; ekuilibrin n&#235; trup duke vepruar mbi sip&#235;rfaqjen e 
zonave n&#235; l&#235;kur&#235; n&#235; pikat e akupunktur&#235;s. K&#235;mb&#235;t p&#235;rmbajn&#235; shum&#235; prej k&#235;tyre 
pikave t&#235; akupunktur&#235;s ose n&#235; pikat e reflekseve t&#235; k&#235;mb&#235;ve, duke mund&#235;suar q&#235; 
energjia t&#235; rrjedh&#235; lirsh&#235;m n&#235; &#231;do pjes&#235; t&#235; trupit, p&#235;rfshi trurin. 
Refleksologjia &#235;sht&#235; nj&#235; art i vjet&#235;r kurativ i cili bazohet n&#235; parimet e 
reflekseve t&#235; duarve dhe k&#235;mb&#235;ve t&#235; cilat korrespodojn&#235; me &#231;do pjes&#235;, organ dhe 
gjend&#235;r n&#235; trup. M&#235;nyra sesi praktikohet &#235;sht&#235; duke aplikuar dhe ushtruar 
presion me gishtin e madh t&#235; dor&#235;s n&#235; pjes&#235;n e poshtme t&#235; k&#235;mb&#235;s. Duke p&#235;rdorur 
metoda teknike rezultati &#235;sht&#235; reduktim stresi, i cili jep efekte pozitive si: 
- Largon dhe redukton stresin dhe tensioni. 
- P&#235;rmir&#235;son fleksibilitetin e duarve dhe t&#235; k&#235;mb&#235;ve 
- Rikthen vitalitetin 
- Ndihmon n&#235; zvog&#235;limin e dhimbjeve 
- Stimulon t&#235; gjitha sistemet e trupit 
- Ndihmon n&#235; problemet e duarve dhe k&#235;mb&#235;ve 
- Eleminon toksinat nga ndryshimet e jetes&#235;s 
- Krijon nj&#235; lidhje midis trupit-zemr&#235;s-mendjes 
K&#235;rkimet n&#235; fush&#235;n e refleksologjis&#235; nga Mjek&#235;sia Per&#235;ndimore 
Mjek&#235;t n&#235; per&#235;ndim tregohen skeptik&#235; p&#235;r energjin&#235; chi dhe meridian&#235;t. 
Megjithat&#235; ata kan&#235; b&#235;r&#235; disa k&#235;rkime lidhur me praktik&#235;n e akupunktur&#235;s, nga 
ku kan&#235; dal&#235; n&#235; p&#235;rfundim se kjo metod&#235; ka efekte t&#235; m&#235;dha n&#235; m&#235;nyr&#235;n se si 
funksionon truri. Akupunktura e arrin k&#235;t&#235; duke vepruar fillimisht n&#235; sistemin 
nervor, por gjithashtu ka rezultuar se aktivizon gjendr&#235;n e hipofiz&#235;s, duke b&#235;r&#235; 
q&#235; disa prej hormoneve t&#235; saj t&#235; stimulojn&#235; gjendrat e tjera endokrine. 
Studimi i mjek&#235;ve t&#235; huaj ka dal&#235; n&#235; p&#235;rfundim se masazhimi i gishtit t&#235; madh 
t&#235; k&#235;mb&#235;s b&#235;n q&#235; truri yn&#235; t&#235; funksionoj&#235; m&#235; mir&#235;. Sipas refleksologjis&#235;, k&#235;mba 
p&#235;rmban shum&#235; pika refleksive q&#235; korrespondojn&#235; me t&#235; gjitha pjes&#235;t e trupit, 
gjend&#235;r apo organ. N&#235; fakt, refleksolog&#235;t gjejn&#235; nj&#235; hart&#235; t&#235; t&#235; gjitha organeve 
t&#235; trupit t&#235; vendosura n&#235; shput&#235;n e k&#235;mb&#235;s. 
Shputat e k&#235;mb&#235;ve jan&#235; nj&#235; qasje e fuqishme dhe e drejtp&#235;rdrejt e pikave t&#235; 
organeve t&#235; brendshme n&#235; trupin tuaj, pika t&#235; cilat mjeksia kineze i quan 
meridian&#235;. K&#235;ta meridian&#235; jan&#235; kanale energjie t&#235; &#231;do organi n&#235; trupin tuaj. 
Disa njer&#235;z jan&#235; t&#235; mendimit se meridian&#235;t nuk ekzistojn&#235; Brenda trupit ose tek 
shputat. Ata t&#235; cil&#235;t e kuptojn&#235; mjek&#235;sin&#235; kineze e din&#235; q&#235; sistemi i 
meridian&#235;ve lidhet ngusht&#235; me sistemin nervor. 
N&#235;se besoni q&#235; keni nerva dhe nj&#235; sistem nervor, besoni q&#235; keni meridian&#235; 
gjithashtu, &#235;sht&#235; pothuajse e nj&#235;jta gj&#235; dhe k&#235;shtu keni nj&#235; hart&#235; t&#235; qart&#235; se 
ku ndodhen meridian&#235;t n&#235; trupin tuaj. 
Shputat e k&#235;mb&#235;ve kan&#235; shum&#235; mbaresa nervore, rreth 7,000 (pra meridian&#235;) q&#235; 
lidhen drejtp&#235;rdrejt me organe t&#235; ndrysh&#235;m n&#235; organiz&#235;m. Ato jan&#235; qarqe 
elektrike shum&#235; t&#235; fuqishme brenda trupit dhe zakonisht jan&#235; t&#235; fjetura sepse ne 
veshim k&#235;puc&#235; dhe nuk b&#235;jm&#235; akupunktur&#235; q&#235; t&#235; ndihmoj&#235; meridian&#235;t ose nervat. 
Prandaj mjek&#235;t kinez&#235; sugjerojn&#235; ecjen zbathur n&#235; park ose mbi guralec&#235;! Nj&#235; nga 
m&#235;nyrat m&#235; t&#235; mira p&#235;r hapjen e k&#235;tyre rrug&#235;ve elektrike (meridian&#235;ve) dhe p&#235;r 
t&#235; ndihmuar n&#235; pastrimin e organeve tuaja t&#235; brendshme &#235;sht&#235; t&#235; ndani nj&#235; qep&#235; 
n&#235; pjes&#235; dhe ta vendosni n&#235; shputat e k&#235;mb&#235;ve dhe pastaj t&#235; vishni &#231;orape gjat&#235; 
nat&#235;s . 
Qep&#235;t jan&#235; t&#235; njohura si pastruese t&#235; ajrit dhe kur vendosen n&#235; l&#235;kur&#235; ato 
vrasin baktere dhe gjithashtu acidi fosforik (substanca q&#235; ndodhet tek qepa e q&#235; 
na b&#235;n t&#235; qajm&#235; sa here q&#235; presim qep&#235;n) futet n&#235; rrug&#235;t e gjak dhe ndihmon n&#235; 
pastrimin e gjakut dhe vret shum&#235; bakterie. 
Sipas Mjek&#235;sis&#235; Tradicionale Kineze, n&#235;se ushtroni presion n&#235; pikat 
refleksive q&#235; gjenden tek k&#235;mb&#235;t dhe q&#235; komunikojn&#235; me trurin, at&#235;her&#235; do t&#235; 
kemi stimulim t&#235; energjis&#235; chi dhe nxitje t&#235; ekuilibrit sh&#235;ndet&#235;sor dhe t&#235; 
trurit. Refleksolog&#235;t rekomandojn&#235; se masazhi i k&#235;mb&#235;ve largon stresin dhe 
mund&#235;son nj&#235; ndjenj&#235; shplodhjeje si dhe p&#235;rmir&#235;son cil&#235;sin&#235; e gjumit; leht&#235;son 
dhimbjen e kok&#235;s, p&#235;rfshi migren&#235;n si dhe redukton nivelin e ankthit dhe 
depresionit. 
Pikat refleksive p&#235;r trurin gjenden n&#235; maj&#235; t&#235; gishtit t&#235; madh t&#235; k&#235;mb&#235;s, po 
ashtu edhe n&#235; maj&#235; t&#235; dy gishtave t&#235; tjer&#235;. N&#235; gishtin e madh ju do t&#235; gjeni 
pikat refleksive p&#235;r hipotalamusin, gjendr&#235;n e hipofiz&#235;s etj, t&#235; gjitha k&#235;to 
shum&#235; t&#235; r&#235;nd&#235;sishme p&#235;r funksionin e trurit. K&#235;to pika jan&#235; m&#235; t&#235; lehta p&#235;r t&#39;u 
gjetur n&#235;se do t&#235; njiheni me grafikun apo hart&#235;n e refleksologjis&#235;, q&#235; p&#235;rmban 
t&#235; gjitha pikat p&#235;r &#231;do organ apo gjend&#235;r t&#235; trupit. 
N&#235; Kin&#235;, masazhi i k&#235;mb&#235;ve &#235;sht&#235; shum&#235; i njohur dhe aplikohet nga pothuajse 
t&#235; gjith&#235;. Ka shum&#235; qendra q&#235; ofrojn&#235; masazhe t&#235; tilla. Trajtimi nis s&#235; pari 
duke i futur k&#235;mb&#235;t n&#235; uj&#235; t&#235; ngroht&#235; n&#235; nj&#235; en&#235; druri e mbushur edhe me krip&#235;ra 
dhe bim&#235; relaksuese, nd&#235;rkoh&#235; q&#235; masazhatori nis masazhin n&#235; zon&#235;n e shpatullave 
dhe m&#235; pas me at&#235; t&#235; k&#235;mb&#235;ve.]]></itunes:summary>
      <enclosure url="http://v2.cri.cn/alb/rubrike/20181109zemra.m4a" type="audio/mp3" /><guid>http://v2.cri.cn/alb/rubrike/20181109zemra.m4a</guid><itunes:duration>00:07:40</itunes:duration>
      <pubDate>Fri, 09 Nov 2018 00:51:25 GMT</pubDate>
      <itunes:order>41</itunes:order>
</item>

<item>
      <title>T&#235; moshuarit duhet t&#39;i kushtojn&#235; v&#235;mendjen e madhe sh&#235;ndetit oral</title>
      <itunes:author></itunes:author>
      <itunes:subtitle>T&#235; moshuarit duhet t&#39;i kushtojn&#235; v&#235;mendjen e madhe sh&#235;ndetit oral</itunes:subtitle>
      <itunes:summary><![CDATA[T&#235; moshuarit mund t&#235; p&#235;rballen me s&#235;mundje t&#235; ndryshme orale, ve&#231;an&#235;risht me 
problemet e dh&#235;mb&#235;ve. P&#235;r shkak t&#235; g&#235;rryerjes prej dhjetra vitesh, dh&#235;mb&#235;t do t&#235; 
hollohen dhe mund t&#235; thyhen leht&#235;sisht, mund t&#235; ket&#235; inflamacion t&#235; mishrave t&#235; 
dh&#235;mb&#235;ve apo gingivitis etj. 
Kariesi 
Nd&#235;r problemet orale, incidenca e kariesit renditet n&#235; vendet e para. 98.6% e 
t&#235; moshuarve kan&#235; problem. &#199;do i moshuari ka 15.27 dh&#235;mb&#235;t t&#235; prekur nga kariesi 
n&#235; nivel mesatar. N&#235;se ka prishje t&#235; dh&#235;mb&#235;ve duhet t&#235; drejtohemi menj&#235;her&#235; tek 
dentisti, i cili do nis pastrimin e tyre: 
1. Pastrimi i pllakave bakteriale. 
Duhet t&#235; pastrojm&#235; n&#235; koh&#235; bakteret e mbetura tek dh&#235;mb&#235;t. &#199;do dit&#235;, n&#235; 
m&#235;ngjes dhe mbr&#235;mje duhet t&#235; pastrojm&#235; dh&#235;mb&#235;t me fur&#231;&#235; n&#235; drejtimin e duhur. 
P&#235;rdorimi i fijeve p&#235;r dh&#235;mb&#235;t mund t&#235; hyj&#235; n&#235; mes t&#235; kanaleve mes dy dh&#235;mb&#235;ve 
dhe t&#235; pastroj&#235; ushqimet dhe bakteret e mbetura atje, t&#235; cilat fur&#231;a jo 
gjithmon&#235; i heq. 
2. P&#235;rdorimi i fluorurit p&#235;r parandalimin e kariesit. 
3. Kontrolli i sasis&#235; s&#235; sheqerit t&#235; konsumuar dhe pastrimi i dh&#235;mb&#235;ve pas 
konsumit t&#235; ushqimeve t&#235; &#235;mbla. 
4. Zhvillimi i kontrolleve orale periodike. T&#235; moshuarit duhet t&#235; b&#235;jn&#235; t&#235; 
pakt&#235;n nj&#235; kontroll n&#235; vit dhe t&#235; mjekojn&#235; sa m&#235; par&#235; dh&#235;mb&#235;t e prishur. 
S&#235;mundjet periodontale 
Kina po b&#235;het nj&#235; vend me p&#235;rqindje t&#235; madhe t&#235; t&#235; moshuarve. S&#235;mundjet 
periodontale, ve&#231;an&#235;risht periodontitisi &#235;sht&#235; b&#235;r&#235; nj&#235; problem i duksh&#235;m oral. 
Periodontitisi ndahet n&#235; dy situata: 
1. Problemet gingivale: pacient&#235;t e moshuar kan&#235; rezistenc&#235; t&#235; dob&#235;t dhe disa 
s&#235;mundjet sistemike. P&#235;rdorimi i disa ila&#231;eve mund t&#235; shkaktoj&#235; inflamimin e 
tep&#235;rt t&#235; mishit t&#235; dh&#235;mb&#235;ve. Antibiotik&#235;t mund t&#235; shkat&#235;rrojn&#235; ekuilibrin e 
mjedisit t&#235; baktereve. 
2. Gingivitisi: gingivitisi mund t&#235; shoq&#235;rohet me er&#235; t&#235; keqe t&#235; goj&#235;s n&#235; 
nivele t&#235; ndryshme dhe mund t&#235; shkaktoj&#235; pezmatim endodontik dhe s&#235;mundje t&#235; 
rr&#235;nj&#235;ve t&#235; dh&#235;mb&#235;ve, duke sjell&#235; dhimbje t&#235; madhe dhe penguar p&#235;rtypjen e 
ushqimeve. N&#235;se gingivitisi i t&#235; moshuarve nuk mund t&#235; mjekohet n&#235; koh&#235;, mund t&#235; 
shkaktohet humbja e dh&#235;mb&#235;ve. 
Metodat e p&#235;rballimit: 
Kur ka fenomene t&#235; gjakderdhjes nga mishi i dh&#235;mb&#235;ve gjat&#235; larjes s&#235; dh&#235;mb&#235;ve 
apo ngr&#235;nies ose l&#235;vizjes s&#235; dh&#235;mb&#235;ve, duhet t&#235; zhvillohen n&#235; koh&#235; analizat 
mjek&#235;sore n&#235; stomatologji, p&#235;r t&#235; hartuar nj&#235; projekt t&#235; mjekimit dhe 
mir&#235;mbajtjes s&#235; gingivalit nga mjek&#235;t. Mjekimi i gingivitisit ndahet n&#235; 4 
procese: s&#235; pari, trajtimi baz&#235;: pastron pllak&#235;t bakteriale dhe gur&#235;zat. S&#235; 
dyti, trajtimet me kirurgji n&#235; mish t&#235; dh&#235;mb&#235;ve, do t&#235; zhvillohen n&#235; 4 jav&#235;t pas 
procesit t&#235; par&#235;. S&#235; treti, trajtimi i riparimit, do t&#235; zhvillohet n&#235; 2 deri n&#235; 
3 muaj pas operimit. S&#235; kat&#235;rti, trajtimi i mb&#235;shtetjes n&#235; gingival do t&#235; 
zhvillohet me afat &#231;do 3 ose 6 muaj. 
Humbja e dh&#235;mb&#235;ve 
Humbja e dh&#235;mb&#235;ve &#235;sht&#235; fenomen i zakonsh&#235;m tek t&#235; moshuarit. Kur t&#235; 
moshuarit humbin mbi 1/4 e dh&#235;mb&#235;ve, do t&#235; ndikohen funksionet normale t&#235; goj&#235;s, 
ve&#231;an&#235;risht funksioni i p&#235;rtypjes, duke ndikuar m&#235; tej tretjen dhe thithjen e 
materialeve ushqyese. Mungesa e dh&#235;mb&#235;ve p&#235;r nj&#235; afat t&#235; gjat&#235; mund t&#235; ndikoj&#235; 
seriozisht sh&#235;ndetin fizik dhe at&#235; psikologjik, si dhe cil&#235;sin&#235; e jet&#235;s. 
Prandaj, sugjerohet q&#235; t&#235; vendosen n&#235; koh&#235; dh&#235;mb&#235;t e humbur. 
3 metodat e p&#235;rballimit: 
S&#235; pari, ruajtja e zakoneve t&#235; mira p&#235;r sh&#235;ndetin oral. Duhet t&#235; pastroni n&#235; 
koh&#235; pllakat bakteriale t&#235; grumbulluara mbi dh&#235;mb&#235;. &#203;sht&#235; mir&#235; q&#235; goja t&#235; lahet 
pas &#231;do vakti. N&#235; m&#235;ngjes dhe mbr&#235;mje, dh&#235;mb&#235;t duhet t&#235; lahen me fur&#231;&#235;. 
S&#235; dyti, pastrimi i protezave t&#235; dh&#235;mb&#235;ve &#231;do dit&#235;. 
S&#235; treti, ndiqni nj&#235; diet&#235; t&#235; sh&#235;ndetshme ushqimore. P&#235;r shkak t&#235; dob&#235;simit 
t&#235; funksioneve t&#235; p&#235;rtypjes, konsumi i shum&#235; ushqimeve &#235;sht&#235; i kufizuar p&#235;r t&#235; 
moshuarit. Kjo mund t&#235; shkaktoj&#235; kequshqyerje, prandaj, duhet t&#39;i kushtoni 
v&#235;mendje t&#235; madhe diet&#235;s s&#235; sh&#235;ndetshme. 
S&#235;mundjet e mukoz&#235;s n&#235; goj&#235; 
Ulcerat jan&#235; nd&#235;r s&#235;mundjet m&#235; t&#235; zakonshme t&#235; goj&#235;s te t&#235; moshuarit, pasi 
rr&#235;nj&#235;t e dh&#235;mb&#235;ve t&#235; prishur dhe majat e dh&#235;mb&#235;ve t&#235; mprehta mund t&#39;i 
stimulojn&#235; mukoz&#235;s. P&#235;rve&#231; k&#235;saj, vendosja e protezave t&#235; dh&#235;mb&#235;ve t&#235; 
pap&#235;rshtatshme, p&#235;rdorimi i padrejt&#235; i fur&#231;ave t&#235; dh&#235;mb&#235;ve dhe pijet e nxehta 
mund t&#235; shkaktojn&#235; d&#235;mtimet e mukoz&#235;s gojore. 
Metodat e trajtimit: 
1. Heqja e zakoneve t&#235; pash&#235;ndetshme: n&#235;se mukoza e goj&#235;s stimulohet nga 
veset negtive si duhanpirja, pijet alkoolike etj, mund t&#235; shkaktohen s&#235;mundje t&#235; 
ndryshme n&#235; goj&#235;. Duhet t&#235; merren masat e para p&#235;r parandalimin e s&#235;mundjeve, 
asgj&#235;simin e stimulimeve negative, l&#235;nien e duhanit dhe pijeve alkoolike. 
2. Analiza e hershme mjek&#235;sore: t&#235; moshuarit duhet
t&#39;i kushtojn&#235; v&#235;mendjet e m&#235;dha ndryshimit t&#235; mukoz&#235;s orale. N&#235;se ulcerat e 
goj&#235;s nuk ikin p&#235;r nj&#235; periudh&#235; mbi 2 javore, duhet t&#235; b&#235;ni analizat mjek&#235;sore 
sa m&#235; par&#235;. Duhet t&#235; hiqni sa m&#235; par&#235; rr&#235;nj&#235;t e dh&#235;mb&#235;ve t&#235; prishura, t&#235; 
rregulloni majat e dh&#235;mb&#235;ve dhe t&#235; rivendosin protezat apo dh&#235;mb&#235; por&#231;elani 
3. Dieta e p&#235;rshtatshme: duhet t&#235; shmangin ushqimet tep&#235;r t&#235; forta, tep&#235;r t&#235; 
ftohta ose tep&#235;r t&#235; nxehta. Ushqimet si spinaqi etj kan&#235; riboflavin&#235; dhe m&#235;l&#231;it&#235; 
e kafsh&#235;ve jan&#235; t&#235; pasur me vitamin&#235; B, t&#235; gjitha k&#235;to mund t&#235; parandalojn&#235; 
ulcerat e goj&#235;s, pezmatimet e gjuh&#235;s etj. Domatet kan&#235; funksionin e asgj&#235;simit 
t&#235; nxeht&#235;sis&#235; s&#235; brendshme dhe leht&#235;simin e etjes. Ky frut mund t&#235; eleminoj&#235; 
that&#235;sin&#235; brenda goj&#235;s dhe gjakderdhjen e mishirave t&#235; dh&#235;mb&#235;ve. (Xu Guang)]]></itunes:summary>
      <enclosure url="http://v2.cri.cn/alb/rubrike/20181109dhembet.m4a" type="audio/mp3" /><guid>http://v2.cri.cn/alb/rubrike/20181109dhembet.m4a</guid><itunes:duration>00:05:00</itunes:duration>
      <pubDate>Fri, 09 Nov 2018 00:50:25 GMT</pubDate>
      <itunes:order>42</itunes:order>
</item>

<item>
      <title>Ja &#231;far&#235; nuk duhet t&#235; b&#235;ni me ushqimet</title>
      <itunes:author></itunes:author>
      <itunes:subtitle>Ja &#231;far&#235; nuk duhet t&#235; b&#235;ni me ushqimet</itunes:subtitle>
      <itunes:summary><![CDATA[1. Mos e hani kurr&#235; orizin e mbetur 
Ka shum&#235; arsye p&#235;r t&#235; dashur orizin: &#235;sht&#235; i leht&#235; p&#235;r t&#39;u p&#235;rgatitur, i 
shijsh&#235;m, dhe pothuajse shkon me &#231;do ushqim tjet&#235;r.
&#203;sht&#235; nj&#235; nga kokrrat m&#235; t&#235; vjetra t&#235; drith&#235;rave dhe nj&#235; ushqim kryesor p&#235;r 
miliona njer&#235;z n&#235; t&#235; gjith&#235; bot&#235;n. Por a e dini se ka rregulla specifike p&#235;r 
mbajtjen e orizit k&#235;shtu q&#235; mund t&#235; hahet n&#235; m&#235;nyr&#235; t&#235; sigurt dit&#235;n tjet&#235;r? 
Ajo q&#235; ju duhet t&#235; mbani mend kur &#235;sht&#235; fjala p&#235;r orizin &#235;sht&#235; se si 
trajtohet kur &#235;sht&#235; i gatuar. Orizi i mbetur kurr&#235; nuk duhet t&#235; lihet n&#235; 
temperatur&#235; dhome p&#235;r nj&#235; koh&#235; t&#235; gjat&#235;. Kjo &#235;sht&#235; p&#235;r shkak se orizi p&#235;rmban 
nj&#235; bakter, bacillus cereus , i cili mund t&#235; mbijetoj&#235; gjat&#235; zierjes. Dhe n&#235;se 
orizi i gatuar mbetet p&#235;r nj&#235; koh&#235; t&#235; gjat&#235; n&#235; temperatur&#235; dhome, ky bakter mund 
t&#235; rritet dhe t&#235; &#231;oj&#235; n&#235; helmim me ushqim. 
2. Mos hani banane n&#235; m&#235;ngjes 
N&#235;se t&#235; duhet ta hash vaktin e m&#235;ngjesit me nxitim, nj&#235; banane duket si nj&#235; 
opsion perfekt. &#203;sht&#235; e sh&#235;ndetshme, e pasur me vlera ushqyese dhe na siguron 
energjin&#235; e duhur. 
Por, sipas nj&#235; dietologu, ky frut me ngjyr&#235; t&#235; verdh&#235; p&#235;r &#231;udi &#235;sht&#235; nj&#235; nga 
ushqimet q&#235; nuk duhet t&#235; konsumohet asnj&#235;her&#235; n&#235; m&#235;ngjes. Edhe pse jan&#235; t&#235; pasur 
me kalium, fib&#235;r dhe magnez, bananet nuk jan&#235; nj&#235; opsion i mir&#235; p&#235;r vaktin e 
par&#235; t&#235; dit&#235;s. 
Arsyeja? Ato p&#235;rmbajn&#235; 25% sheqer natyral, q&#235; japin energji dhe ju ngopin p&#235;r 
momentin, por m&#235; pas ju l&#235;n&#235; n&#235; gjendje gjumi dhe lodhjeje, dhe pas pak or&#235;sh do 
t&#235; ndiheni t&#235; uritur. 
Sipas dr. Daryl Gioffre, n&#235;se nuk e shoq&#235;rojm&#235; bananen me yndyra t&#235; 
sh&#235;ndetshme, shum&#235; p&#235;rfitime t&#235; bananes do t&#235; humbasin, nd&#235;rkoh&#235; q&#235; do t&#235; rritet 
niveli i sheqerit dhe acidit. Ato nuk jan&#235;, gjithashtu, t&#235; mira p&#235;r t&#235; mbajtur 
sistemin digjestiv t&#235; sh&#235;ndetsh&#235;m. 
&quot;N&#235; &#231;do form&#235; q&#235; t&#235; konsumohet sheqeri, ai i n&#235;nshtrohet procesit t&#235; 
fermentimit, ashtu si birra dhe vera, dhe kthehet n&#235; acid dhe alkool n&#235; trupin 
tuaj. K&#235;shtu, bllokohet sistemi digjestiv&quot;, shpjegon dr. Gioffre. 
Sipas tij, &#235;sht&#235; mir&#235; q&#235; banania t&#235; shoq&#235;rohet me yndyra t&#235; sh&#235;ndetshme, si 
gjalp&#235; kikiriku, kos natyral, kanell&#235; etj. 
Mos hani selino dhe spinaq t&#235; ringrohur 
Ngrohja e spinaqit nuk &#235;sht&#235; shum&#235; e sigurt&#235; p&#235;r sh&#235;ndetin tuaj. Ai duhet t&#235; 
konsumohet vet&#235;m at&#235;her&#235; kur gatuhet. Arsyeja p&#235;r k&#235;t&#235; jan&#235; nitratet q&#235; gjenden 
n&#235; spinaq. Kur ju e ngrohni at&#235;, nitratet shnd&#235;rrohen n&#235; nitrite, gj&#235; q&#235; e b&#235;n 
spinaqin kancerogjen p&#235;r trupin tuaj. 
Njer&#235;zit zakonisht p&#235;rdorin selino p&#235;r t&#235; p&#235;rgatitur supa. Ashtu si spinaqi, 
selinoja gjithashtu p&#235;rmban nitrate q&#235; transformohen n&#235; nitrite pasi ngrohen. 
N&#235;se ju keni b&#235;r&#235; nj&#235; sup&#235; me selino, ju duhet ta hani t&#235; gjith&#235; sup&#235;n 
menj&#235;her&#235;, ose hiqni selinon&#235; para se t&#235; ngrohni sup&#235;n. E nj&#235;jta gj&#235; vlen edhe 
p&#235;r karotat. 
Mos i p&#235;rzieni kurr&#235; kastravecat dhe domatet n&#235; t&#235; nj&#235;jt&#235;n sallat&#235; 
E vetmja gj&#235; q&#235; njer&#235;zit k&#235;rkojn&#235; n&#235; nj&#235; sallat&#235; &#235;sht&#235; nj&#235; p&#235;rzierje e 
p&#235;rb&#235;r&#235;sve t&#235; shijsh&#235;m. Por, pavar&#235;sisht nga shija, ka edhe gj&#235;ra t&#235; tjera q&#235; 
duhet t&#235; merrni n&#235; konsiderat&#235;, pasi disa nga p&#235;rb&#235;r&#235;sit nuk do t&#235; shkojn&#235; s&#235; 
bashku n&#235; nj&#235; sallat&#235;. T&#235; tilla jan&#235; domatet dhe kastravec&#235;t t&#235; kombinuar s&#235; 
bashku. 
Secila prej k&#235;tyre perimeve ka koh&#235; t&#235; ndryshme e tretjes, dhe sipas 
&quot;Ayurveda&quot;, duhet t&#235; dini koh&#235;n e sakt&#235; t&#235; tretjes s&#235; &#231;do ushqimi para se t&#39;i 
p&#235;rzieni p&#235;rb&#235;r&#235;sit s&#235; bashku. Nuk &#235;sht&#235; nj&#235; ide e mir&#235; t&#235; kombinoni p&#235;rb&#235;r&#235;sit 
q&#235; kan&#235; tretje t&#235; shpejt&#235; me ata q&#235; treten ngadal&#235;. 
Do t&#235; p&#235;rfundojn&#235; n&#235;p&#235;r zorr&#235;, pa u tretur plot&#235;sisht. Kjo do t&#235; ngadal&#235;soj&#235; 
tretjen dhe fermentimin e sheqernave dhe niseshtes&#235;, si dhe nuk do t&#235; lejoj&#235; t&#235; 
shijoni ushqimin si&#231; duhet. 
P&#235;rve&#231; k&#235;saj, procesi i fermentimit mund t&#235; shkaktoj&#235; gazra, enjtje n&#235; 
stomak, dhimbje, si dhe probleme t&#235; zorr&#235;ve. Kastraveci dhe domatet nuk 
p&#235;rputhen me nj&#235;ri-tjetrin dhe nuk duhet t&#235; konsumohen bashk&#235;. 
Kur ata arrijn&#235; n&#235; stomak dhe fillon procesi i fermentimit acidet e l&#235;shuara 
n&#235; zgavr&#235;n e barkut p&#235;r tretje fillojn&#235; t&#235; b&#235;jn&#235; pun&#235;n e tyre 
Sekreti i dob&#235;simit 
Sekreti i dob&#235;simit &#235;sht&#235; nj&#235; vakt n&#235; dit&#235;. Hani vet&#235;m nj&#235; her&#235;, dhe 
mund&#235;sisht n&#235; dark&#235;. P&#235;r t&#235; jetuar p&#235;r nj&#235; koh&#235; t&#235; gjat&#235; duhet t&#235; m&#235;sohemi t&#235; 
kemi nj&#235; stomak q&#235; b&#235;n zhurm&#235;, sipas autorit t&#235; librit &quot;Fuqia magjike e 
agj&#235;rimit&quot;. Autori shpjegon metod&#235;n japoneze p&#235;r mbajtjen e sh&#235;ndetit, 
parandalimin e s&#235;mundjeve dhe ngadal&#235;simin e plakjes. &quot;Studimet e fundit – thot&#235; 
– kan&#235; treguar se uria ka nj&#235; ndikim themelor n&#235; mir&#235;qenien fizike zhurma e 
stomakut &#235;sht&#235; nj&#235; shenj&#235; q&#235;, n&#235; nivel qelizor, n&#235; organiz&#235;m ndodhin reaksione 
pozitive q&#235; madje edhe na rinojn&#235;&quot;. Dr. Nagumo shpjegon se ai gjithashtu e ka 
testuar metod&#235;n vet&#235;. Prej shum&#235; vitesh ai ha vet&#235;m nj&#235; vakt n&#235; dit&#235;.]]></itunes:summary>
      <enclosure url="http://v2.cri.cn/alb/rubrike/20181102ushqimet.m4a" type="audio/mp3" /><guid>http://v2.cri.cn/alb/rubrike/20181102ushqimet.m4a</guid><itunes:duration>00:06:45</itunes:duration>
      <pubDate>Fri, 02 Nov 2018 02:20:48 GMT</pubDate>
      <itunes:order>43</itunes:order>
</item>

<item>
      <title>Gjumi i keq shkaktohet kryesisht nga shkaqe psikologjike</title>
      <itunes:author></itunes:author>
      <itunes:subtitle>Gjumi i keq shkaktohet kryesisht nga shkaqe psikologjike</itunes:subtitle>
      <itunes:summary><![CDATA[&#199;rregullimet e gjumit shfaqen me s&#235;mundjet psikosomatike 
&#199;far&#235; jan&#235; s&#235;mundjet psikosomatike? 
S&#235;mundjet psikosomatike jan&#235; s&#235;mundjet trupore t&#235; shkaktuara nga faktor&#235;t 
psikologjik&#235; dhe jo nga ato fizik&#235;. Kur nj&#235; individ p&#235;rjeton k&#235;to simptoma 
psikosomatike, &#231;rregullimet e gjumit jan&#235; m&#235; t&#235; shpeshtat dhe m&#235; t&#235; dukshmet. 
Sipas p&#235;rvoj&#235;s klinike, fenomenet dhe s&#235;mundjet psikosomatike kan&#235; marr&#235;dh&#235;ne 
t&#235; ngusht&#235;. Nj&#235; pacient i prekur nga s&#235;mundje t&#235; ndryshme fizike do t&#235; ket&#235; 
reagime t&#235; shumta emocionale, q&#235; jan&#235; fenomene psikosomatike, por jo s&#235;mundje 
psikosomatike. K&#235;tu ekzistojn&#235; disa situata klinike: s&#235; pari, elementet 
psikologjike shkaktojn&#235; &#231;rregullim e sistemit nervor autonom (sistem q&#235; 
rregullon procese t&#235; caktuara t&#235; trupit, t&#235; tilla si tensioni i gjakut, 
frym&#235;marrja, muskujt etj). S&#235; dyti, k&#235;to elemente psikologjike vazhdojn&#235; p&#235;r nj&#235; 
periudh&#235; dhe shkaktojn&#235; &#231;rregullim t&#235; funksioneve t&#235; sistemeve t&#235; organeve t&#235; 
brendshme, t&#235; en&#235;ve t&#235; gjakut dhe t&#235; sistemit nervor, por k&#235;to &#231;rregullime 
fizike mund t&#235; leht&#235;sohen m&#235; von&#235;. S&#235; treti, kur fenomenet psikosomatike dhe 
s&#235;mundjet psikosomatike vazhdojn&#235; p&#235;r nj&#235; periudh&#235; t&#235; gjat&#235;, do t&#235; shkaktojn&#235; 
&#231;rregullime jo t&#235; lehta, t&#235; cilat &#231;ojn&#235; m&#235; pas n&#235; s&#235;mundje psikosomatike. 
Stimujt psikologjik&#235; jan&#235; faktor&#235; patogjen&#235; 
Stimujt psikologjike n&#235; nivelin normal jan&#235; stimulij t&#235; mir&#235;, por ata t&#235; 
tep&#235;rtit jan&#235; t&#235; d&#235;msh&#235;m si &#231;do gj&#235; tjet&#235;r e d&#235;mshme kur &#235;sht&#235; n&#235; sasi t&#235; lart&#235;. 
N&#235; teorin&#235; e Mjek&#235;sis&#235; Tradicionale Kineze jan&#235; p&#235;rmendur d&#235;mtimet fizike t&#235; 
shkaktuara nga stimujt e tep&#235;rt dhe t&#235; vazhduesh&#235;m. N&#235; librin mjek&#235;sor &quot;Huang Di 
Nei Jing&quot;, shkruhet:&quot;zem&#235;rimi d&#235;mton m&#235;l&#231;in&#235;, g&#235;zimi d&#235;mton zemr&#235;n, pik&#235;llimi 
d&#235;mton mushk&#235;rin&#235;, mendimi d&#235;mton shpretk&#235;n, frika d&#235;mton veshk&#235;n.&quot; Kjo teori 
p&#235;rputhet me v&#235;zhgimet klinike aktuale. 
Stimujt e tep&#235;rt psikologjik mund t&#235; ndikojn&#235; cil&#235;sin&#235; e gjumit. Ata persona 
t&#235; cil&#235;t p&#235;rjetojn&#235; nj&#235; g&#235;zim t&#235; madh ka raste kur nuk arrijn&#235; t&#235; flen&#235; gjith&#235; 
nat&#235;n, por ky fenomen nuk zgjat p&#235;r nj&#235; koh&#235; t&#235; gjat&#235;. N&#235;se fenomeni i 
&#231;rregullimeve t&#235; gjumit zgjat p&#235;r nj&#235; koh&#235; t&#235; gjat&#235;, individ&#235;t do t&#235; ndihen t&#235; 
dob&#235;t. Zem&#235;rimi i tep&#235;rt mund t&#235; shkaktoj&#235; dhimbje kockash n&#235; trup. Zem&#235;rimi i 
shpesht&#235; p&#235;r nj&#235; koh&#235; t&#235; gjat&#235; mund t&#235; d&#235;mtoj&#235; sh&#235;ndetin e m&#235;l&#231;is&#235;, si dhe t&#235; 
shkaktoj&#235; kancer. T&#235; menduarit e tep&#235;rt mund t&#235; ndikoj&#235; gjithashtu cil&#235;sin&#235; e 
gjumit. Stimujt afatgjat&#235; e t&#235; menduarit t&#235; tep&#235;rt jan&#235; rr&#235;nja e depresionit dhe 
ankthit. Sipas p&#235;rvoj&#235;s klinike, shum&#235; pacient&#235;t e prekur nga &#231;rregullimet e 
gjumit kan&#235; fenomenin e vrasjes s&#235; mendjes m&#235; shum&#235; se &#231;duhet. Frika &#235;sht&#235; nj&#235; 
tjet&#235;r arsye q&#235; nxit reagim t&#235; menj&#235;hersh&#235;m dhe faktor predispozues p&#235;r 
&#231;rregullimin e gjumit dhe shkak i ankthit. 
Faktor&#235;t psikologjik&#235; p&#235;rfshijn&#235; shokun emocional, reagimet e shkaktuara nga 
presionet, depresion, stres mendor, t&#235; rrahura t&#235; shpeshta t&#235; zemr&#235;s, 
frym&#235;marrje e p&#235;rshpejtuar etj. Personat q&#235; sapo jan&#235; ndar&#235; nga personi i zemr&#235;s 
ose p&#235;rjetuan zhg&#235;njim n&#235; dashuri, s&#39;mund t&#235; flen&#235; mir&#235;. Nx&#235;n&#235;sit q&#235; pat&#235;n 
rezultate t&#235; mira n&#235; provim, mund t&#235; ken&#235; v&#235;shtir&#235;si t&#235; madhe p&#235;r t&#235; fjetur. 
Personat q&#235; humb&#235;n pun&#235;n ose p&#235;rballojn&#235; v&#235;shtir&#235;si n&#235; pun&#235; do t&#235; ken&#235; 
shqet&#235;sime dhe stres. N&#235;se humbin shum&#235; para do t&#235; ken&#235; paq&#235;ndrueshm&#235;ri 
emocionale. Konfliktet dhe zhg&#235;nimet n&#235; martes&#235; mund t&#235; shtojn&#235; stresin ton&#235; dhe 
t&#235; shkaktojn&#235; ankth dhe pagjum&#235;si. Largimi nga vendlindja dhe malli p&#235;r t&#235; 
af&#235;rmit e familjar&#235;t mund t&#235; shkaktojn&#235; probleme me gjumin. 
Sipas p&#235;rvoj&#235;s klinike ndaj pacient&#235;ve me k&#235;to probleme, dyshimet dhe frika e 
tyre ndaj s&#235;mundjeve mund t&#235; sjellin gjum&#235; jo cil&#235;sor. Shumica e pacient&#235;ve me 
tumor kan&#235; &#231;rregullime me gjumin. Pacient&#235;t me s&#235;mundjet kronike shpresojn&#235; 
riaft&#235;simin e shpejt&#235; dhe kan&#235; m&#235; shum&#235; ankth, edhe ata nuk mund t&#235; flen&#235; mir&#235;. 
N&#235; procesin e trajtimeve mjek&#235;sore, disa pacient&#235;t frik&#235;sohen nga efektet 
an&#235;sore t&#235; metodave mjek&#235;sore apo ilaceve dhe nuk jan&#235; rehat n&#235; shtret&#235;rit e 
spitalit. Pacient&#235;t q&#235; shqet&#235;sohen p&#235;r &#231;&#235;shtjet familjare, t&#235; pun&#235;s, t&#235; ardhmen 
profesionale, m&#235;simet dhe t&#235; ardhurat p&#235;rjetojn&#235; shum&#235; ankth. Personat q&#235; kishin 
sh&#235;ndet t&#235; mir&#235; n&#235; t&#235; kaluar&#235;n dhe nj&#235; dit&#235; zbulojn&#235; se vuajn&#235; nga s&#235;mundje 
serioze, mund t&#235; p&#235;rjetojn&#235; traum&#235;. Kur d&#235;gjojn&#235; lajmet e vdekjes s&#235; miqve ose 
t&#235; familjar&#235;ve, disa persona do t&#235; vuajn&#235; aq shum&#235; sa n&#235; fund preken nga 
s&#235;mundje t&#235; ndryshme. Ata do t&#235; b&#235;jn&#235; shpeshher&#235; analiza mjek&#235;sore p&#235;r t&#39;u 
siguruar q&#235; nuk vuajn&#235; nga asgj&#235; dhe m&#235; pas mund t&#235; b&#235;jn&#235; nj&#235; gjum&#235; t&#235; mir&#235; dhe 
t&#235; zhvillojn&#235; veprimtarit&#235; e dit&#235;s. T&#235; menduarit e tep&#235;rt p&#235;r ekzistenc&#235;n e 
s&#235;mundjeve dhe pranimi i informacioneve t&#235; padrejta mjek&#235;sore nga interneti apo 
personat e pa autorizuar mund t&#235; ndikojn&#235; tek sh&#235;ndeti psikologjik. 
Element&#235;t mjedisore shoq&#235;rore si lufta, p&#235;rhapja e s&#235;mundjeve ngjit&#235;se, 
aksidentet, zhurmat e qytetit dhe ndotjet e drit&#235;s dhe e ajrit mund t&#235; ndikojn&#235; 
gjithashtu cil&#235;sin&#235; e gjumit. N&#235; familje, shum&#235; kriza familjare jan&#235; faktor&#235;t 
kryesore q&#235; shkaktojn&#235; traum&#235; shpirt&#235;rore, si vdekja e nj&#235; prej familjar&#235;ve, 
divorci, v&#235;shtir&#235;sia ekonomike, mbingarkesa e tep&#235;rt etj. Sindromat e stresit 
traumatik mund t&#235; shkaktojn&#235; &#231;rregullime t&#235; vazhdueshme t&#235; gjumit. N&#235; mjedisin e 
pun&#235;s, mungesa e interesit p&#235;r pun&#235;, ndryshimi i her&#235;pashersh&#235;m i vendeve t&#235; 
pun&#235;s, marr&#235;dh&#235;niet e tensionuara nd&#235;rpersonale, pak&#235;naq&#235;sia p&#235;r mjedisin e 
pun&#235;s, gabimet n&#235; pun&#235;, etj., mund t&#235; shkaktojn&#235; tension dhe shqet&#235;sim t&#235; madh. 
Simptomat m&#235; t&#235; hershme t&#235; shkaktuara nga k&#235;to stimuj jan&#235; &#231;rregullimet e 
gjumit. 
P&#235;rmir&#235;simi i cil&#235;sis&#235; s&#235; gjumit mund t&#235; sh&#235;roj&#235; s&#235;mundjet e ndryshme 
psiko-fizike 
S&#235;mundjet fizike dhe ato psikologjike lidhen ngusht me kushtet trupore. N&#235; 
teorin&#235; e Mjek&#235;sis&#235; Tradicionale Kineze theksohet lidhja mes kushteve trupore 
dhe gjumit. Shum&#235; s&#235;mundje fizike e psikologjike mund t&#235; leht&#235;sohen p&#235;rmes 
trajtimit psikologjik dhe p&#235;rmir&#235;simit t&#235; gjumit. N&#235; librin &quot;Huang Di Nei Jing&quot;, 
shkruhet: &quot;Shumica e njer&#235;zve kan&#235; frik&#235; nga vdekja dhe duan jet&#235;gjat&#235;si. U 
tregojm&#235; t&#235; tjer&#235;ve lajme t&#235; mira, i k&#235;shillojm&#235; t&#235; tjer&#235;t p&#235;rmes metodave t&#235; 
p&#235;rshtatshme, shumica e tyre mund t&#235; pranojn&#235; sugjerimet dhe t&#235; p&#235;rmir&#235;sojn&#235; 
sh&#235;ndetin psikologjik.&quot; 
K&#235;to fjal&#235; theksojn&#235; r&#235;nd&#235;sin&#235; e sugjerimeve psikologjike. 
Disa s&#235;mundje psikosomatike mund t&#235; leht&#235;sohen me p&#235;rmir&#235;simin e gjumit. P&#235;r 
shembull: hipnoza &#235;sht&#235; nj&#235; metod&#235; e mir&#235; p&#235;r leht&#235;simin e shum&#235; s&#235;mundjeve 
psikosomatike. Ul&#231;era e stomakut &#235;sht&#235; s&#235;mundja e par&#235; q&#235; kurohet me hipnoz&#235;. 
P&#235;rve&#231; k&#235;saj, mjek&#235;t zbulojn&#235; se pacient&#235;t me hipertension mund t&#235; ken&#235; nivel m&#235; 
t&#235; q&#235;ndruesh&#235;m t&#235; tensionit t&#235; gjakut, pas nj&#235; gjumi t&#235; mir&#235;. Alergjit&#235; e 
ndryshme mund t&#235; leht&#235;sohen gjithshtu duke p&#235;rmir&#235;suar cil&#235;sin&#235; e gjumit. 
Dhimbjet e kok&#235;s, ankthi para nj&#235; operacioni dhe problemet e ndryshme 
psikologjike mund t&#235; leht&#235;sohen p&#235;rmes hipnoz&#235;s, duke pak&#235;suar p&#235;rdorimin e 
ila&#231;eve q&#235;t&#235;suese. (Xu Guang)]]></itunes:summary>
      <enclosure url="http://v2.cri.cn/alb/rubrike/20181102gjumi.m4a" type="audio/mp3" /><guid>http://v2.cri.cn/alb/rubrike/20181102gjumi.m4a</guid><itunes:duration>00:06:16</itunes:duration>
      <pubDate>Fri, 02 Nov 2018 02:19:35 GMT</pubDate>
      <itunes:order>44</itunes:order>
</item>

<item>
      <title>Si ta trajtojm&#235; psoriaz&#235;n</title>
      <itunes:author></itunes:author>
      <itunes:subtitle>Si ta trajtojm&#235; psoriaz&#235;n</itunes:subtitle>
      <itunes:summary><![CDATA[Psoriaza &#235;sht&#235; nj&#235; s&#235;mundje e l&#235;kur&#235;s e cila karakterizohet nga njolla t&#235; 
kuqe, bardha ose t&#235; argjendta n&#235; l&#235;kur&#235;. Lajmi i mir&#235; &#235;sht&#235; se shum&#235; barna mund 
ta kontrollojn&#235; psoriaz&#235;n, dhe ndryshimet n&#235; m&#235;nyr&#235;n e t&#235; jetuarit – si dalja n&#235; 
diell p&#235;r periudha t&#235; shkurtra dhe l&#235;nia e duhanit – mund t&#235; ndihmojn&#235;. 
&#199;far&#235; &#235;sht&#235; psoriaza? 
Psoriaza &#235;sht&#235; nj&#235; s&#235;mundje kronike e l&#235;kur&#235;s q&#235; shfaqet me njolla t&#235; trasha 
t&#235; l&#235;kur&#235;s me ngjyr&#235; t&#235; kuqe, t&#235; bardh&#235; ose t&#235; argjendt&#235;. 
Te l&#235;kura normale, qelizat e l&#235;kur&#235;s zhvillohen gradualisht dhe nd&#235;rrohen 
mesatarisht &#231;do kat&#235;r jav&#235;. Qelizat e reja t&#235; l&#235;kur&#235;s zhvillohen n&#235; brendi duke 
z&#235;vend&#235;suar ato t&#235; shtesave t&#235; jashtme, t&#235; cilat bien. Por te psoriaza, qelizat 
e reja t&#235; l&#235;kur&#235;s dalin m&#235; shpejt n&#235; sip&#235;rfaqe t&#235; l&#235;kur&#235;s, gj&#235; q&#235; ndodh brenda 
disa dit&#235;ve, n&#235; vend t&#235; disa jav&#235;ve. Ato grumbullohen nj&#235;ra mbi tjetr&#235;n dhe 
formojn&#235; njolla t&#235; quajtura pllak&#235;za. 
Madh&#235;sia e k&#235;tyre pllak&#235;zave n&#235; l&#235;kur&#235; mund t&#235; ndryshoj&#235; nga t&#235; vogla deri te 
t&#235; m&#235;dha. K&#235;to njolla zakonisht shfaqen tek gjunjt&#235;, b&#235;rrylat, n&#235; l&#235;kur&#235;n e 
kok&#235;s, duar, k&#235;mb&#235;, ose n&#235; pjes&#235;n e poshtme t&#235; shpin&#235;s. Por, ajo mund t&#235; prek&#235; 
&#231;do pjes&#235; t&#235; trupit. 
Ky problem i l&#235;kur&#235;s haset m&#235; shpesh tek t&#235; rriturit. Ajo mund t&#39;i b&#235;j&#235; 
njer&#235;zit t&#235; t&#235;rhequr, megjithat&#235; shum&#235; m&#235;nyra q&#235; mund ta mbajn&#235; psoriaz&#235;n n&#235;n 
kontroll. 
Shkaktar&#235;t e psoriaz&#235;s nuk dihen por specialist&#235;t besojn&#235; se n&#235; k&#235;t&#235; &#235;sht&#235; i 
p&#235;rfshir&#235; sistemi imunitar. S&#235;mundja po ashtu ka prirje p&#235;r t&#39;u trash&#235;guar. 
Njollat e vogla t&#235; psoriaz&#235;s shpesh mund t&#235; mjekohen duke p&#235;rdorur 
rregullisht kremra q&#235; nuk p&#235;rmbajn&#235; steroide. Locionet, xheli dhe shampot nuk 
jan&#235; t&#235; efektshme edhe pse ato mund ta shtojn&#235; ndjeshm&#235;rin&#235; n&#235; diell. Ekspozimi 
i kufizuar ndaj diellit po ashtu mund t&#235; ndihmoj&#235;; l&#235;kura e paprekur duhet t&#235; 
mbrohet me kremra kund&#235;r diellit. N&#235;se psoriaza prek l&#235;kur&#235;n e kok&#235;s, shampot 
kund&#235;r zbokthit mund t&#235; ndihmojn&#235;. Te rastet m&#235; t&#235; ashpra t&#235; psoriaz&#235;s, ajo mund 
t&#235; mjekohen me preparate m&#235; t&#235; fuqishme t&#235; p&#235;rshkuara nga mjeku. 
Edhe stresi mund t&#235; kontribuoj&#235; n&#235; p&#235;rkeq&#235;simin e psoriaz&#235;s. Prandaj 
reduktimi i stresit ndihmon n&#235; disa raste. 
Trajtimi 
Trajtimi i psoriaz&#235;s varet nga tipi, lokalizimi dhe shtrirja e s&#235;mundjes. T&#235; 
gjith&#235; personat duhet t&#235; instruktohen p&#235;r sa i p&#235;rket shmangies s&#235; tharjes s&#235; 
tep&#235;rt ose irritimit t&#235; l&#235;kur&#235;s s&#235; tyre dhe p&#235;r t&#235; ruajtur hidrimin e 
p&#235;rshtatsh&#235;m t&#235; l&#235;kur&#235;s. Pjesa m&#235; e madhe e personave me psoriaz&#235; t&#235; lokalizuar, 
t&#235; tipit me pllaka, mund t&#235; trajtohet me glukokortikoide topikale me fuqi 
mesatare. P&#235;r trajtimin e psoriaz&#235;s s&#235; kufizuar jan&#235; gjithashtu t&#235; efektshme nj&#235; 
analog topikal i vitamin&#235;s D dhe retinoidi. 
Rrezet ultravjollc&#235;, natyrale ose artificiale, jan&#235; nj&#235; terapi e efektshme 
p&#235;r shum&#235; persona me psoriaz&#235; t&#235; p&#235;rhapur. 
Agjent&#235; t&#235; ndrysh&#235;m sistemik&#235; mund t&#235; p&#235;rdoren p&#235;r s&#235;mundjen e r&#235;nd&#235; e t&#235; 
p&#235;rhapur t&#235; psoriaz&#235;s. 
Si ta trajtojm&#235; psoriaz&#235;n n&#235; kushtet e sht&#235;pis&#235; 
A ndihmojn&#235; krip&#235;rat e Detit t&#235; Vdekur p&#235;r ta leht&#235;suar psoriaz&#235;n? Po bim&#235;t 
kineze? 
Homeopatia 
Q&#235;llimi i k&#235;saj mjek&#235;sie alternative &#235;sht&#235; ta ndihmoj&#235; trupin n&#235; mekanizmat 
mbrojt&#235;s p&#235;r t&#235; parandaluar apo trajtuar s&#235;mundjet. Ata t&#235; cil&#235;t praktikojn&#235; 
homeopatin&#235; besojn&#235; se marrja e substancave n&#235; doza t&#235; vogla, si sulfur ose 
nikel, mund t&#235; ndihmoj&#235; n&#235; trajtimin e psoriaz&#235;s. 
Dieta 
Ushqimi ju ndihmon t&#235; kontrolloni inflamacionin dhe rr&#235;nj&#235;t e problemeve t&#235; 
l&#235;kur&#235;s. Armiqt&#235; e inflamacionit n&#235; pjat&#235;n tuaj jan&#235; 
Pesku si salmon dhe sardelet 
Drith&#235;rat integrale 
Vaji i ullirit 
Frutat dhe Perimet 
Reduktoni ushqimet q&#235; ju shtojn&#235; inflamacionin, si mishi i kuq, ushqimet e 
f&#235;rguara, ushqimet e p&#235;rpunuara dhe disa lloje karbohidratesh 
Terapia trup-Mendje 
P&#235;r t&#235; pak&#235;suar stresin q&#235; p&#235;rkeq&#235;sonpsoriaz&#235;n, disa njer&#235;z meditojn&#235;. 
Yoga, gjithashtu, mund t&#235; jet&#235; shum&#235; e mire p&#235;r menaxhimin e stresit. 
Terapi t&#235; tjera 
Bima kineze indigo naturalis &#235;sht&#235; nj&#235; kur&#235; efektive alternative n&#235; trajtimin 
e psoriaz&#235;s, sipas nj&#235; studimi publikuar n&#235; &quot;Archives of Dermatology&quot;. Bima e 
fuqishme, nga Strobilanthes formosanus Moore, mund t&#235; p&#235;rzgjedhet me vaj 
esencial dhe t&#235; aplikohet n&#235; l&#235;kur&#235;, por k&#235;t&#235; &#235;sht&#235; mire q&#235; ta p&#235;rgatis&#235; mjeku. 

Kur shtohet n&#235; vask&#235;, kripa e Detit t&#235; Vdekur mud t&#235; ndihmoj&#235; n&#235; largimin e 
shtres&#235;s s&#235; sip&#235;rme dhe t&#235; pushoj&#235; t&#235; krruarat. Nj&#235; m&#235;nyr&#235; e leht&#235; p&#235;r k&#235;t&#235; 
&#235;sht&#235; kripa Epsom, q&#235; ndihmon l&#235;kur&#235;n n&#235; t&#235; njejt&#235;n m&#235;nyr&#235; si dhe krip&#235;rat e 
Detit t&#235; Vdekur. 
Kur aplikohet drejtp&#235;rdrejt n&#235; l&#235;kur&#235;, aloe vera mund t&#235; ndihmoj&#235; n&#235; 
reduktimin e psoriaz&#235;s. Njer&#235;zit q&#235; vuajn&#235; nga ky problem kan&#235; par&#235; p&#235;rmir&#235;sim 
kur aplikojn&#235; n&#235; l&#235;kur&#235; vajin e pem&#235;s s&#235; &#231;ajit apo uthull molle.]]></itunes:summary>
      <enclosure url="http://v2.cri.cn/alb/rubrike/20181026psoriaza.m4a" type="audio/mp3" /><guid>http://v2.cri.cn/alb/rubrike/20181026psoriaza.m4a</guid><itunes:duration>00:05:44</itunes:duration>
      <pubDate>Thu, 01 Nov 2018 03:07:21 GMT</pubDate>
      <itunes:order>45</itunes:order>
</item>

<item>
      <title>Mbahet n&#235; Gjermani Forumi i 10-t&#235; Europian mbi Mjek&#235;sin&#235; Tradicionale Kineze</title>
      <itunes:author></itunes:author>
      <itunes:subtitle>Mbahet n&#235; Gjermani Forumi i 10-t&#235; Europian mbi Mjek&#235;sin&#235; Tradicionale Kineze</itunes:subtitle>
      <itunes:summary><![CDATA[Nga datat 12 deri m&#235; 14 tetor, n&#235; qytetin Bad Pyrmont t&#235; Gjermanis&#235;, u 
organizua Forumi i 10-t&#235; Europian mbi Mjek&#235;sin&#235; Tradicionale Kineze, q&#235; quhet 
ndryshe Seminari i Arsimit t&#235; Akupunktur&#235;s Nd&#235;rkomb&#235;tare i Federat&#235;s s&#235; 
Shoqatave Bot&#235;rore t&#235; Akupunktur&#235;s. N&#235; k&#235;t&#235; forum ishin t&#235; pranish&#235;m rreth 50 
p&#235;rfaq&#235;sues t&#235; fush&#235;s s&#235; mjek&#235;sis&#235; nga Gjermania, Kina, ShBA-ja, Austria, 
Australia etj., t&#235; cil&#235;t diskutuan mbi p&#235;rhapjen e aplikimit klinik t&#235; Mjek&#235;sis&#235; 
Tradicionale Kineze n&#235; vendet e tjera. 
Ish-kryetarja e Shoqat&#235;s Gjermane t&#235; Akupunktur&#235;s dhe drejtorja e Qendr&#235;s s&#235; 
P&#235;rgatitjes s&#235; Akupunktur&#235;s s&#235; Mjek&#235;sis&#235; Kineze t&#235; Rostock-ut, Regina Schwanitz 
tregoi se shum&#235; organe k&#235;rkim-zhvillimi dhe universitete gjermane zhvilluan nj&#235; 
studim p&#235;r v&#235;zhgimet klinike, duke arritur zbulime t&#235; r&#235;nd&#235;sishme n&#235; fush&#235;n 
studimore t&#235; akupunktur&#235;s. Sipas rezultateve t&#235; studimeve t&#235; bazuara n&#235; fakte, 
shum&#235; njer&#235;z q&#235; nuk kishin besim tek akupunktura n&#235; t&#235; kaluar&#235;n, nis&#235;n pranimin 
e efikasitetit mjek&#235;sor t&#235; k&#235;saj praktike. Rezultati i k&#235;tij studimi u p&#235;rdor si 
nj&#235; baz&#235; e r&#235;nd&#235;sishme p&#235;r pagesat e kompanive t&#235; sigurimeve ndaj pacient&#235;ve 
gjerman&#235; q&#235; pranuan sh&#235;rbime mjek&#235;sore t&#235; akupunktur&#235;s p&#235;r dhimbjet kronike t&#235; 
mesit dhe gjurit. 
&quot;N&#235; Gjermani, kemi b&#235;r&#235; studimin e v&#235;zhgimeve t&#235; mjek&#235;sis&#235; klinike mbi 
efikasitetin e akupunktur&#235;s, e cila &#235;sht&#235; e p&#235;rhapur shum&#235; n&#235; bot&#235;. Rezultati i 
k&#235;tij studimi na tregoi se p&#235;r problemet me gjymtyr&#235;t, akupunktura funksionon m&#235; 
mir&#235; se ila&#231;et qet&#235;suese dhe fizioterapia e mjek&#235;sis&#235; per&#235;ndimore. Ky &#235;sht&#235; nj&#235; 
zbulim shum&#235; i r&#235;nd&#235;sish&#235;m. Akupunktura &#235;sht&#235; pranuar nga shum&#235; si metod&#235; 
mjek&#235;sore efikase.&quot; 
Akademia Europiane Penzel &#235;sht&#235; nj&#235; akademi p&#235;r trajnimin e terapis&#235; s&#235; 
meridian&#235;ve t&#235; mjek&#235;sis&#235; kineze, e themeluar nga Willy Penzel. Pothuajse n&#235; m&#235; 
shum&#235; se 3 dekada, kjo akademi ka vendosur deg&#235; t&#235; saj n&#235; 25 vende p&#235;rfshi 
Austrin&#235;, Suedin&#235;, Italin&#235; etj., dhe deri tani num&#235;rohen mbi 65 mij&#235; nx&#235;n&#235;s. 
Kryetari i akademis&#235; Willy Penzel u shpreh se n&#235; procesin e m&#235;simdh&#235;nies p&#235;r 
metodat e mjek&#235;sis&#235; kineze, heqja e paragjykimeve &#235;sht&#235; nj&#235; parakusht i 
trajnimit. 
&quot;Gjat&#235; m&#235;simit t&#235; teoris&#235; s&#235; mjek&#235;sis&#235; tradicionale kineze, duhet t&#235; 
eliminojm&#235; m&#235; par&#235; paragjykimet dhe t&#235; mos japim konkluzione para se ta njohim 
at&#235;. Shum&#235; nx&#235;n&#235;s nuk kan&#235; asnj&#235; njohuri p&#235;r mjek&#235;sin&#235; tradicionale kineze para 
trajnimit. Disa nx&#235;n&#235;s mund t&#235; qeshin kur ta d&#235;gjojn&#235; k&#235;t&#235; fjali, por kur ata t&#235; 
shohin efikasitetin e v&#235;rtet&#235; do t&#235; tregohen serioz&#235;.&quot; 
Sipas shpjegimit nga Wanghua, ish-rektori i Universitetit t&#235; Mjek&#235;sis&#235; 
Tradicionale Kineze t&#235; Hubeit dhe n&#235;nkryetar i Shoqat&#235;s s&#235; Akupunktur&#235;s t&#235; 
Kin&#235;s, deri tani n&#235; mbar&#235; vendin jan&#235; vendosur 25 institute t&#235; Mjek&#235;sis&#235; 
Tradicionale Kineze dhe n&#235; dhjetra universitetet komplekse jan&#235; themeluar deg&#235; 
t&#235; MTK-s&#235;. N&#235; Kin&#235;, &#235;sht&#235; formuar nj&#235; sistem i plot&#235; i p&#235;rgatitjes s&#235; talenteve 
t&#235; MTK-s&#235;, q&#235; p&#235;rb&#235;jn&#235; nj&#235; forc&#235; t&#235; r&#235;nd&#235;sishme p&#235;r eksportin e Mjek&#235;sis&#235; 
Tradicionale Kineze jasht&#235; vendit: 
&quot;N&#235; Kin&#235;n e sotme, problemi i munges&#235;s s&#235; talenteve &#235;sht&#235; pak&#235;suar ndjesh&#235;m. 
Tani, problemi kryesor &#235;sht&#235; p&#235;rgatitja e talenteve m&#235; cil&#235;sor&#235; t&#235; mjek&#235;sis&#235; 
kineze. N&#235; Kin&#235;, po punohet kryesisht p&#235;r formimin e universiteteve t&#235; nivelit 
t&#235; par&#235; bot&#235;ror dhe deg&#235;ve t&#235; m&#235;simit t&#235; nivelit t&#235; par&#235;. Deri tani, 6 
universitete t&#235; MTK-s&#235; jan&#235; vler&#235;suar si universitetet e nivelit t&#235; par&#235;. Para 
20 vitesh, delegacioni i mjek&#235;sis&#235; tradicionale kineze t&#235; provinc&#235;s Hubei ka 
b&#235;r&#235; vizit&#235; n&#235; qytetin Bad Pyrmont. I prezantuam k&#235;tij qyteti metod&#235;n e 
akupunktur&#235;s s&#235; MTK-s&#235;, e cila mund t&#39;u vlej&#235; banor&#235;ve vend&#235;s.&quot; 
Profesorja e Institutit Europian t&#235; Mjek&#235;sis&#235; Tradicionale Kineze, Liu Jin 
punon si akupunturiste n&#235; Gjermani p&#235;r mbi 20 vjet. Ajo u shpreh se zhvillimit 
t&#235; Mjek&#235;sis&#235; Tradicionale Kineze i nevojitet jo vet&#235;m modernizimi, por edhe 
lokalizimi: 
&quot;Lokalizimi &#235;sht&#235; elementi m&#235; ky&#231; i zhvillimit t&#235; Mjek&#235;sis&#235; Tradicionale 
Kineze. P&#235;r shembull, n&#235; Gjermani, administrimi i sektorit luan rol shum&#235; t&#235; 
r&#235;nd&#235;sish&#235;m, q&#235; ka ndikim vendimtar. Prandaj, duhet t&#235; zhvillojm&#235; mjek&#235;sin&#235; 
tradicionale kineze n&#235;p&#235;rmjet organizatat mjek&#235;sore, shoqatat e akupunktur&#235;s dhe 
grupet e mjek&#235;sis&#235; kineze. Para 10 vitesh, ish-kryetari i Shoqat&#235;s Gjermane t&#235; 
Akupunktur&#235;s m&#235; tregoi se n&#235; Gjermani, afro 50 mij&#235; mjek&#235; po p&#235;rdorin 
akupunktur&#235; dhe ky nuk &#235;sht&#235; nj&#235; num&#235;r i vog&#235;l. K&#235;to suksese nuk mund t&#235; arrihen 
pa p&#235;rpjekjen e shoqatave kryesore t&#235; akupunktur&#235;s n&#235; Gjermani.&quot; (Xu Guang)]]></itunes:summary>
      <enclosure url="http://v2.cri.cn/alb/rubrike/20181026gjermani.m4a" type="audio/mp3" /><guid>http://v2.cri.cn/alb/rubrike/20181026gjermani.m4a</guid><itunes:duration>00:05:21</itunes:duration>
      <pubDate>Thu, 01 Nov 2018 03:06:15 GMT</pubDate>
      <itunes:order>46</itunes:order>
</item>

<item>
      <title>Amator&#235;t gjerman&#235; t&#235; Kongfu-s&#235; japin shfaqje marciale n&#235; Berlin</title>
      <itunes:author></itunes:author>
      <itunes:subtitle>Amator&#235;t gjerman&#235; t&#235; Kongfu-s&#235; japin shfaqje marciale n&#235; Berlin</itunes:subtitle>
      <itunes:summary><![CDATA[Si nj&#235; pjes&#235; e r&#235;nd&#235;sishme p&#235;rb&#235;r&#235;se e kultur&#235;s tradicionale kineze, 
Kongfu-ja (quhet edhe si &quot;Wushu&quot;) po mir&#235;pritet gjithnj&#235; e m&#235; shum&#235; n&#235; vende t&#235; 
ndryshme vitet e fundit. N&#235; vitet &#39;70, filmat e Bruce Li-s&#235; kan&#235; t&#235;rhequr 
v&#235;mendje t&#235; madhe dhe jan&#235; p&#235;lqyer shum&#235; nga mosha t&#235; ndryshme. N&#235; shekullin e 
21-t&#235;, pas transmetimit t&#235; filmave t&#235; njohur me arte marciale si &quot;Crouching 
Tiger, Hidden Dragon&quot;, &quot;Heroi&quot; etj., n&#235; kinemat&#235; e bot&#235;s, Kongfu-ja kineze fitoi 
fam&#235; dhe ndikim m&#235; t&#235; madh. Dit&#235;t e fundit, n&#235; Berlin t&#235; Gjermanis&#235;, u zhvillua 
Kampionati i Wushu-s&#235;. Po si &#235;sht&#235; p&#235;rhapja e Wushu-s&#235; n&#235; Gjermani. 
M&#235; 6 tetor, afro 250 praktikant&#235; t&#235; arteve marciale nga 25 ekipe p&#235;rfaq&#235;suese 
gjermane u mblodh&#235;n n&#235; Berlin p&#235;r Kampionatin Gjerman t&#235; Wushu-s&#235; t&#235; vitit 2018, 
i cili organizohet nga Federata Gjermane e Wushu-s&#235;. N&#235; k&#235;t&#235; kampionat u 
p&#235;rfshin&#235; 3 programe: shfaqja e arteve marciale tradicionale, Taiji dhe arti 
luftarak Sanda. Sipas moshave t&#235; pjes&#235;marr&#235;sve n&#235; k&#235;t&#235; kampionatit, u vendos&#235;n 
dy grupe: grupi i adoleshent&#235;ve dhe grupi i t&#235; rriturve. Kryetari i Federat&#235;s s&#235; 
Wushu-s&#235; t&#235; Gjermanis&#235;, Roland Czerni prezentoi se 
Kampionati i Wushu-s&#235; i Gjermanis&#235; u themelua n&#235; vitin 1981. N&#235; fillim, 
kishte vet&#235;m 15 klube t&#235; Wushu-s&#235;. Deri tani, mbi 100 grupe mund t&#235; marrin pjes&#235; 
n&#235; kampionatet rajonale ose ato komb&#235;tare. 
&quot;Numri i pjes&#235;marr&#235;sve &#235;sht&#235; m&#235; i pakt&#235; se ai q&#235; kisha parashikuar m&#235; par&#235;, 
por ky num&#235;r po rritet gradualisht me nj&#235; prirje pozitive. Shpresojm&#235; se n&#235; 
kampionatet e ardhme, mund t&#235; t&#235;rhiqen m&#235; shum&#235; sportist&#235; t&#235; Wushu-s&#235; dhe mund 
t&#235; ket&#235; m&#235; shum&#235; programe t&#235; artit marcial t&#235; Kin&#235;s. N&#235; krahasim me programet e 
tjera sportive, Wushu-ja ka nj&#235; bukuri t&#235; ve&#231;ant&#235;, sepse ajo jo vet&#235;m shfaq n&#235; 
m&#235;nyr&#235; t&#235; q&#235;ndrueshme bukurin&#235; sportive, por ka dhe p&#235;rmbajtjet t&#235; pasura, si 
Sanda, shfaqja e arteve marciale dhe p&#235;rdorimi i mjeteve t&#235; ndryshme. Shpresojm&#235; 
q&#235; k&#235;to programe mund t&#235; shfaqen plot&#235;sisht n&#235; kampionatet tona t&#235; ardhshme.&quot; 

N&#235; garat e dit&#235;s, st&#235;rvit&#235;sit nga provinca t&#235; ndryshme t&#235; Gjermanis&#235; shfaq&#235;n 
artet marciale n&#235; m&#235;nyra t&#235; ndryshme, duke shkaktuar brohoritje dhe duartrokitje 
t&#235; pand&#235;rprera. Lukas Nuack nga klubi i Wushu-s&#235; &quot;TSV Spandau 1860&quot; &#235;sht&#235; 16 
vje&#231; dhe ka mbi 8 vjet q&#235; e praktikon k&#235;t&#235; art. Ai mori pjes&#235; n&#235; 20 konkurrime 
t&#235; ndryshme t&#235; Wushu-s&#235; dhe ka b&#235;r&#235; shfaqje marciale n&#235; Changquan, shfaqje me 
topuz dhe shfaqje me shpata. 
Lukas Nuack i tregoi gazetarit: 
&quot;N&#235; fillim e m&#235;sova Wushu-n&#235; p&#235;r nj&#235; arsye t&#235; thjesht&#235;. N&#235; klas&#235;n e 3-t&#235; t&#235; 
shkoll&#235;s fillore, m&#235;suesi m&#235; tha se &#231;rregullimet e hiperaktiviteteve nga mungesa 
e v&#235;mendjes (ADHD). Sipas prov&#235;s, Wushu-ja &#235;sht&#235; nj&#235; st&#235;rvitje shum&#235; e 
p&#235;rshtatshme p&#235;r mua. Duke u st&#235;rvitur Wushu pas m&#235;simit dhe n&#235; fundjav&#235; nisa t&#235; 
qet&#235;sohem gradualisht dhe sa vinte m&#235; p&#235;lqente gjithnj&#235; e m&#235; shum&#235; kjo 
st&#235;rvitje. Tani po p&#235;rpipem t&#235; konkurroj me k&#235;t&#235; arte marcial. N&#235; 8 vitet e 
fundit , an&#235;tar&#235;t e ekipit t&#235; Wushu-s&#235; m&#235; jan&#235; b&#235;r&#235; si an&#235;tar&#235;t t&#235; familje. Nuk 
m&#235; shkon asnj&#235;her&#235; n&#235; mendje t&#235; t&#235;rhiqem. Dua t&#235; punoj m&#235; shum&#235; dhe t&#235; forcohem 
m&#235; shum&#235;. Mendoj se Wushu &#235;sht&#235; nj&#235; st&#235;rvitje q&#235; nuk shteron kurr&#235;. Sa her&#235; q&#235; e 
praktikoj zbuloj defekte n&#235; st&#235;rvitje. Me p&#235;rpjekje t&#235; vazhdueshme do t&#235; punoj 
p&#235;r realizimin e &#235;ndrr&#235;s sime, q&#235; t&#235; marr&#235; pjes&#235; n&#235; konkurrimin e Wushu-s&#235; n&#235; 
p&#235;rfaq&#235;simin e ekipit komb&#235;tar.&quot; 
P&#235;rhapja e Wushu-s&#235; n&#235; vende t&#235; tjera i atribuohet edhe rolit q&#235; kan&#235; luajtur 
kinez&#235;t q&#235; jetojn&#235; jasht&#235;. Gjyqtarja kryesore e k&#235;tij kampionati Wu Min &#235;sht&#235; 
edhe trajnere kryesor e ekipit komb&#235;tar t&#235; Wushu-s&#235; t&#235; Gjermanis&#235;. Ajo &#235;sht&#235; 
profesioniste e Wushu-s&#235;. Pasi jetoi n&#235; Berlin n&#235; vitin 1998, ajo nisi karrierin 
e saj t&#235; Wushu-s&#235;: dha m&#235;simet e Wushu-s&#235; dhe nisi misionin e p&#235;rhapjes s&#235; 
Wushu-s&#235; n&#235; Gjermani dhe t&#235; standardeve t&#235; k&#235;tij arti marcial. N&#235; intervist&#235;, Wu 
Min u shpreh: 
&quot;N&#235; t&#235; kaluar&#235;n, n&#235; Gjemani, Wushu-ja ishte e panjohur nga shumica e 
gjerman&#235;ve. Por, pas pun&#235;s s&#235; shum&#235; viteve t&#235; &#39;st&#235;rvit&#235;sve tan&#235; profesional&#235;&#39;, 
gjithnj&#235; e m&#235; shum&#235; miq gjerman&#235; po trajnohen p&#235;r Wushu dhe provojn&#235; k&#235;t&#235; 
st&#235;rvitje. Ky &#235;sht&#235; nj&#235; kampionat me p&#235;rmas&#235; t&#235; madhe, n&#235; procesin e p&#235;rgatitjes 
s&#235; t&#235; cilit, ndihemi qart&#235;sisht me prirjet e zhvillimit dhe rritjes s&#235; Wushu-s&#235; 
n&#235; vendet e tjera. Fal&#235;nderojm&#235; kinez&#235;t n&#235; Gjermani dhe qeverin&#235; e Berlinit q&#235; 
na dha mb&#235;shtetje t&#235; madhe, duke nxitur zhvillimin e Wushu-s&#235; jasht&#235; Kin&#235;s dhe 
shfaqjen e kultur&#235;s tradicionale komb&#235;tare kineze n&#235; vendet e tjera.&quot; 
Drejtori i Qendr&#235;s s&#235; Kultur&#235;s Kineze Chen Jianyang mbajti nj&#235; fjalim n&#235; 
ceremonin&#235; e hapjes t&#235; kampionatit: 
&quot;N&#235; fakt, Wushu-ja kineze ka 20-30 vjet q&#235; &#235;sht&#235; pranuar nga bota e jashtme 
dhe nga statistikat e tanishme n&#235; Gjermani rezultati &#235;sht&#235; shum&#235; i mir&#235;. Sipas 
opinionit tim, &#235;sht&#235; shum&#235; e nevojshme q&#235; t&#235; forcohet p&#235;rhapja e st&#235;rvitjes s&#235; 
Wushu-s&#235; n&#235; mbar&#235; Gjermanin&#235;, ku ka shum&#235; sportdash&#235;s. Shum&#235; shkolla e federata 
gjermane kan&#235; stadiumet e veta. Prandaj, shpresojm&#235; q&#235; organet e Wushu-s&#235; kineze 
mund t&#235; forcojn&#235; p&#235;rkrahjet p&#235;r federatat e Wushu-s&#235; gjermane, si p&#235;rgatitja e 
trajner&#235;ve, shtimi i shk&#235;mbimeve etj. Besoj se n&#235; t&#235; ardhmen gjithnj&#235; e m&#235; shum&#235; 
gjerman&#235; do t&#235; m&#235;sojn&#235; Wushu dhe Taiji.&quot;(Xu Guang)]]></itunes:summary>
      <enclosure url="http://v2.cri.cn/alb/rubrike/20181019wushu.m4a" type="audio/mp3" /><guid>http://v2.cri.cn/alb/rubrike/20181019wushu.m4a</guid><itunes:duration>00:05:51</itunes:duration>
      <pubDate>Thu, 18 Oct 2018 08:43:04 GMT</pubDate>
      <itunes:order>47</itunes:order>
</item>

<item>
      <title>Vitamina B6, n&#235; dobi t&#235; trurit dhe zemr&#235;s</title>
      <itunes:author></itunes:author>
      <itunes:subtitle>Vitamina B6, n&#235; dobi t&#235; trurit dhe zemr&#235;s</itunes:subtitle>
      <itunes:summary><![CDATA[Nga prodhimi i qelizave t&#235; kuqe t&#235; gjakut deri tek konvertimi i ushqimit n&#235; 
energji p&#235;r t&#235; forcuar humorin dhe imunitetin, p&#235;rfitimet potenciale t&#235; 
vitamin&#235;s B6 dhe efektet q&#235; ka kjo vitamin&#235; ndaj sh&#235;ndetit jan&#235; t&#235; 
paimagjinueshme. Ajo bashk&#235;punon me nj&#235; s&#235;r&#235; vitaminash dhe mineralesh t&#235; tjer&#235; 
n&#235; trup dhe ndikon pothuajse tek &#231;do aspekt i sh&#235;ndetit dhe mb&#235;shtet funksionin 
e m&#235;l&#231;is&#235;, qelizave t&#235; gjakut, l&#235;kur&#235;s syve, sistemit nervor, etj. 
&#199;far&#235; &#235;sht&#235; vitamina B6 dhe cili &#235;sht&#235; roli i saj n&#235; organiz&#235;m. 
Vitamina B6, e njohur gjithashtu si pyridoxine, &#235;sht&#235; nj&#235; nga vitaminat e 
familjes B kompleks. T&#235; gjitha vitaminat B, p&#235;rfshi vitamin&#235;n B6, luajn&#235; nj&#235; rol 
t&#235; r&#235;nd&#235;sish&#235;m n&#235; funksionet fizike dhe psikologjike. Sidoqoft&#235;, ato jan&#235; m&#235; t&#235; 
famshme p&#235;r ndihm&#235;n q&#235; japin n&#235; mbrojtjen e metabolizmit, mb&#235;shtesin funksionet 
e nervave dhe t&#235; m&#235;l&#231;is&#235; dhe mbajn&#235; t&#235; sh&#235;ndetsh&#235;m syt&#235; dhe l&#235;kur&#235;n. 
Vitamina B6 prodhon hemoglobin&#235; q&#235; transporton oksigjen n&#235; qelizat e kuqe t&#235; 
gjakut n&#235; t&#235; gjith&#235; trupin dhe ofron energji nga ushqimi q&#235; ham&#235;, ekuilibron 
nivelet e sheqerit n&#235; gjak, vepron si nj&#235; qet&#235;sues natyror, rrit humorin dhe 
forcon sistemin humanitar. 
Megjithat&#235;, p&#235;rfitimet e vitamin&#235;s B6 nuk mbarojn&#235; k&#235;tu. N&#235; fakt, studimet 
kan&#235; treguar se vitamina B6 mund t&#235; ndihmoj&#235; n&#235; mbajtjen e en&#235;ve t&#235; sh&#235;ndetshme 
t&#235; gjakut, zvog&#235;lon simptomat e artritit reumatoid, parandalon gur&#235;t n&#235; veshka 
etj. 
P&#235;rfitimet e vitamin&#235;s B6 
1. Mban t&#235; sh&#235;ndetshme en&#235;t e gjakut 
Vitamina B6 nevojitet p&#235;r t&#235; rregulluar nivelet e nj&#235; kompleksi t&#235; quajtur 
homocistein brenda gjakut. Homocisteina &#235;sht&#235; nj&#235; lloj aminoacidi i fituar nga 
burimet proteinike, ve&#231;an&#235;risht nga mishi. Nivelet e larta t&#235; homocistein&#235;s n&#235; 
gjak lidhen me inflamacion dhe zhvillimin e s&#235;mundjeve t&#235; zemr&#235;s dhe &#231;&#235;shtjeve 
t&#235; en&#235;ve t&#235; gjakut, t&#235; cilat mund t&#235; &#231;ojn&#235; n&#235; atak n&#235; zem&#235;r 
Pa vitamin&#235; B6 t&#235; mjaftueshme, homocisteina vendoset n&#235; trup dhe d&#235;mton en&#235;t 
e gjakut. 
2. Mb&#235;shtet funksionin e trurit 
Vitamina B6 &#235;sht&#235; konsideruar shpesh si vitamina e trurit sepse ndihmon n&#235; 
nxitjen e funksionit t&#235; duhur dhe zhvillimit t&#235; trurit dhe sistemit nervor. 
Studimet kan&#235; treguar se mungesa e vitamin&#235;s B6 mund t&#235; ndikoj&#235; kujtes&#235;n t&#235; 
kontrobuoj&#235; n&#235; problem me sjelljen, shfaqjen e Alzheimer-it dhe dementias me 
moshimin. 
Nj&#235; nga m&#235;nyrat se si vitamina B6 ndikon funksionin e trurit &#235;sht&#235; duke 
kontrolluar nivelet e homocistin&#235;s, q&#235; jan&#235; vet&#235;m nj&#235; fakt risku p&#235;r s&#235;mundje 
zemre, por mund t&#235; d&#235;mtojn&#235; gjthashtu edhe neuronet e sistemit nervor q&#235;ndror. 
Vitamin B6 luan gjithashtu nj&#235; rol t&#235; r&#235;nd&#235;sish&#235;m n&#235; prodhimin e hormoneve si 
serotonin&#235; dhe norepinephrin&#235;, t&#235; cilat ndihmojn&#235; n&#235; kontrollin e humorit, 
energjis&#235; dhe p&#235;rqendrimit. K&#235;rkuesit besojn&#235; se disa &#231;rregullime t&#235; sjelljes 
tek f&#235;mij&#235;t shkaktohen nga nivelet e ul&#235;ta t&#235; serotonin&#235;s. 
3. Mund t&#235; p&#235;rmir&#235;soj&#235; humorin 
T&#235; ngjash&#235;m me vitamin&#235;n B6, disa ila&#231;e antidepresive sh&#235;rbejn&#235; p&#235;r t&#235; rritur 
nivelet e serotonin&#235;s. K&#235;rkuesit kan&#235; zbuluar se vitamina B6 ka nj&#235; ndikim 
dometh&#235;n&#235;s n&#235; prodhimin si t&#235; serotonin&#235;s ashtu edhe t&#235; neurotransmetuesve GABA 
n&#235; tru. K&#235;ta jan&#235; p&#235;rb&#235;r&#235;s t&#235; r&#235;nd&#235;sish&#235;m q&#235; kontrollojn&#235; humorin dhe nevojiten 
p&#235;r t&#235; parandaluar depresionin, dhimbjen, lodhjen dhe ankthin. 
4. Ndihmon n&#235; trajtimin e anemis&#235; 
Vitamina B6 nevojitet p&#235;r krijimin e hemoglobin&#235;s n&#235; gjak, q&#235; transportohet 
nga qelizat e kuqe t&#235; gjakut n&#235;p&#235;r t&#235; gjith&#235; trupin p&#235;r t&#235; ndihmuar n&#235; 
transferimin e oksigjenit n&#235; qeliza dhe p&#235;r t&#235; mobilizuar hekurin. Anemia mund 
t&#235; shfaqet kur dikush nuk prodhon qeliza t&#235; kuqe gjaku sa duhet, duke rezultuar 
n&#235; simptoma t&#235; anemis&#235; si lodhje, dob&#235;si, dhimbje etj. 
5. Mbron sh&#235;ndetin e syve 
N&#235; shum&#235; raste, nj&#235; diet&#235; e varf&#235;r me munges&#235; ushqyesish &#231;on n&#235; probleme me 
syt&#235;. Studimet kan&#235; treguar se marrja e vitamin&#235;s B6 s&#235; bashku me vitaminat e 
tjera, p&#235;rfshi folatet, mund t&#235; ndihmoj&#235; n&#235; parandalimin e &#231;rregullimeve me syt&#235; 
apo humbjen e shikimit. N&#235; ve&#231;anti, vitamina B6 besohet se mbron kund&#235;r 
s&#235;mundjeve t&#235; syrit q&#235; kan&#235; lidhje me moshimin si degjenerimi macular, q&#235; &#235;sht&#235; 
nj&#235; nga shkaktar&#235;t kryesor&#235; t&#235; humbjes s&#235; shikimit n&#235; mbar&#235; bot&#235;n. 
6. Redukton simptomat e artritit reumatoid 
Nivelet e ul&#235;ta t&#235; vitamin&#235;s B6 lidhen me simptomat n&#235; rritje t&#235; artritit 
reumatoid, p&#235;rfshi dhimbjet. Sipas studimeve njer&#235;zit q&#235; vuajn&#235; nga artriti kan&#235; 
munges&#235; t&#235; vitamin&#235;s B6 e cila i sh&#235;rben artritit pasi lagron inflamacionin dhe 
redukton simptomat e zakonshme 
7. Mund t&#235; ul&#235; nivelin e tensionit t&#235; lart&#235; t&#235; gjakut 
Sipas studimeve tek kafsh&#235;t vitamina B6 mund t&#235; ndihmoj&#235; n&#235; uljen e tensionit 
t&#235; gjakut dhe ndihmon n&#235; p&#235;rmir&#235;simin sh&#235;ndetit t&#235; zemr&#235;s. 
8. Rregullon ciklin e gjumit 
Vitamina B6 ndihmon n&#235; trupin t&#235; prodhoj&#235; melatonin&#235;, q&#235; &#235;sht&#235; nj&#235; hormone i 
r&#235;nd&#235;sish&#235;m q&#235; na ndihmon t&#235; flem&#235;. Melatonina &#235;sht&#235; p&#235;rgjegj&#235;se p&#235;r rregullimin 
e or&#235;s s&#235; brendshme, duke ndihmuar trupin t&#235; njoh&#235; se kur duhet t&#235; zgjohet dhe 
kur duhet t&#235; flej&#235; gjat&#235; nat&#235;s. 
9. Parandalon gur&#235;t n&#235; veshka 
Ka prova q&#235; tregojn&#235; se marrja e vitami&#235;s B6 s&#235; bashku me minerale t&#235; tjera, 
p&#235;rfshi magnezin mund t&#235; parandaloj&#235; ose trajtoj&#235; gur&#235;t n&#235; veshka. 
Mungesa e vitamin&#235;s B6 
Mungesa e vitamin&#235;s B6 shkakton 
-Ndryshime n&#235; humor, si ankth dhe depresion 
-Konfuzion 
-Dhimbje muskujsh 
-R&#235;nie energjie dhe lodhje 
-P&#235;rkeq&#235;sim t&#235; simptomave t&#235; anemis&#235; 
P&#235;r shkak se vitamina B6 &#235;sht&#235; shum&#235; e r&#235;nd&#235;sishme p&#235;r funksionin e nervave, 
mungesa e saj lidhet ndonj&#235;her&#235; me migren&#235;n, dhimbjet kronike dhe depresionin. 

Personat q&#235; kan&#235; munges&#235; vitamine B6 jan&#235; ata me problem veshkash, s&#235;mundje 
autoimune ose var&#235;si ndaj alkoolit. 
Ku ta gjejm&#235; vitamin&#235;n B6 
Mish gjeli, mish vi&#231;i, fistik&#235;t, toni, 1 avokado: 0.4 miligram&#235; (30 p&#235;r qind 
t&#235; k&#235;rkes&#235;s ditore), gjoks pule, fara luledielli, fara susami. 
Sa vitamin B6 na nevojitet 
Vitamina B6 &#235;sht&#235; nj&#235; vitamin e tretshme n&#235; uj&#235; dhe nj&#235; sasi e lart&#235; e saj 
del me urin&#235;n dhe nuk q&#235;ndron n&#235; trup. Prandaj &#235;sht&#235; tep&#235;r e r&#235;nd&#235;sishme t&#235; hani 
ato ushqime q&#235; p&#235;rmbajn&#235; nivel t&#235; lart&#235; vitaminash B ose merrni shtesa 
ushqimore. 
T&#235; rritur mbi mosh&#235;n 19-vje&#231;are duhet t&#235; marrin t&#235; pakt&#235;n 1.3 miligram 
vitamin B6 n&#235; dit&#235; pork jo sasi rritet tek t&#235; moshuarit dhe tek grat&#235; shtatz&#235;na 
ose q&#235; ushqejn&#235; f&#235;mij&#235;n me gji.]]></itunes:summary>
      <enclosure url="http://v2.cri.cn/alb/rubrike/20181019Vitamina.m4a" type="audio/mp3" /><guid>http://v2.cri.cn/alb/rubrike/20181019Vitamina.m4a</guid><itunes:duration>00:06:54</itunes:duration>
      <pubDate>Thu, 18 Oct 2018 08:41:54 GMT</pubDate>
      <itunes:order>48</itunes:order>
</item>

<item>
      <title>Antioksidanti kuercetin&#235;: 6 p&#235;rfitimet e provuara shkenc&#235;risht</title>
      <itunes:author></itunes:author>
      <itunes:subtitle>Antioksidanti kuercetin&#235;: 6 p&#235;rfitimet e provuara shkenc&#235;risht</itunes:subtitle>
      <itunes:summary><![CDATA[A e keni pyetur ndonj&#235;her&#235; veten se &#231;far&#235; e b&#235;n nj&#235; &quot;superushqim&quot;? Apo se 
&#231;far&#235; kan&#235; t&#235; p&#235;rbashk&#235;t superushqimet apo superpijet si vera e kuqe, &#231;aji 
jeshil, lakra ka&#231;urrele dhe boronica? P&#235;rgjigja &#235;sht&#235; kuercetina, nj&#235; p&#235;rb&#235;r&#235;s 
natyror q&#235; na jep at&#235; q&#235; k&#235;rkojm&#235; t&#235; gjith&#235;: jet&#235;gjat&#235;si, sh&#235;ndetin e zemr&#235;s, 
fuqi, sistem t&#235; fort&#235; imunitar etj. 
Studimet tregojn&#235; se kuercetina ka ve&#231;ori anti-kancer dhe n&#235;se bashkohet me 
bromelain&#235;n, nj&#235; enzim&#235; anti-inflamatore b&#235;n &#231;udira. 
&#199;far&#235; &#235;sht&#235; Kuercetina? 
Kuercetina &#235;sht&#235; nj&#235; lloj flavonoidi q&#235; gjendet tek ushqimet bimore, p&#235;rfshi 
perimet e gjelbra, domatet dhe brokolin. 
Konsideruar si nj&#235; nga antioksidant&#235;t m&#235; t&#235; fuqish&#235;m n&#235; diet&#235;n e njeriut, 
kuercetina luan nj&#235; rol t&#235; r&#235;nd&#235;sish&#235;m n&#235; luft&#235;n kund&#235;r radikaleve t&#235; lira, 
efektit t&#235; plakjes dhe inflamacionit. 
Si funksionon kuercetina dhe &#231;far&#235; sasie na nevojitet? 
Studimet kan&#235; treguar se ushqimet anti-inflamatore q&#235; p&#235;rmbajn&#235; kuercetin&#235; 
mund t&#235; ndihmojn&#235; kund&#235;r nj&#235; s&#235;r&#235; problemesh sh&#235;ndet&#235;sore p&#235;rfshi s&#235;mundjet 
kardiovaskulare dhe t&#235; en&#235;ve t&#235; gjakut, alergjit&#235;, infeksionet, lodhjen e 
vazhdueshme, artritin etj. Po sa na vlejn&#235; flavonoidet? 
E th&#235;n&#235; thjesht, ushqimet me nivel t&#235; lart&#235; antioksidant&#235;sh vrasin radikalet 
e lira apo shkaktar&#235;t e shum&#235; s&#235;mundjeve. 
Kuercetina si nj&#235; flavonoid i fuqish&#235;m n&#235; diet&#235;n ton&#235; vonon procesin e 
plakjes duke leht&#235;suar efektet negative t&#235; stresit oksidativ n&#235; organiz&#235;m, i 
cili ndodh tek t&#235; gjith&#235;, por q&#235; shtohet nga dieta e varf&#235;r, niveli i lart&#235; i 
stresit, gjumi jo i mir&#235; dhe ekspozimi ndaj toksinave. 
Kuercetina luan rol n&#235; rregullimin e p&#235;rgjigjes s&#235; sistemit imunitar ndaj 
faktor&#235;ve t&#235; jasht&#235;m p&#235;rmes enzimave dhe proteinave q&#235; sh&#235;rbejn&#235; p&#235;r 
funksionimin e duhur qelizor. 
Nuk ekziston nj&#235; doz&#235; e posa&#231;me ditore p&#235;r kuercetin&#235;n, por kjo varet nga 
problemet me sh&#235;ndetin. &#203;sht&#235; vler&#235;suar se shumica e njer&#235;zve marrin nga 5- 40 
miligram&#235; n&#235; dit&#235; nga konsumi i ushqimeve. 
P&#235;rfitimet e kuercetin&#235;s… 
1. Redukton inflamacionin 
Kuercetina mund t&#235; ndihmoj&#235; n&#235; frenimin e d&#235;mtimit t&#235; pjes&#235;ve t&#235; trupit t&#235; 
shkaktuar nga radikalet e lira, t&#235; cilat ndikojn&#235; negativisht n&#235; pun&#235;n e 
qelizave— p&#235;rfshi d&#235;mtimin e membranave qelizore, ndryshimin e m&#235;nyr&#235;s se si 
punon ADN-ja etj. 
Studimet e fundit tregojn&#235; se inflamacioni &#235;sht&#235; rr&#235;nja e t&#235; gjitha 
s&#235;mundjeve, p&#235;rfshi s&#235;mundjet e zemr&#235;s, kancerin, &#231;rregullimet mendore dhe 
s&#235;mundjet autoimmune. Kuercetina lufton problemet q&#235; shkaktohen nga 
inflamacioni, p&#235;rfshi- 
Arterioskleroz&#235;n, kolesterolin e lart&#235;, s&#235;mundjet e zemr&#235;s, diabetin, 
problemet me syt&#235;, kataraktet, alergjit&#235;, astm&#235;n, ul&#231;er&#235;n e stomakut, 
infeksionet virale, inflamimin e prostates, problem me ovaret dhe fshik&#235;z&#235;n e 
urines, probleme me l&#235;kur&#235;n etj 
2. Lufton alergjit&#235; 
Kuercetina &#235;sht&#235; nj&#235; anti-inflamator natyral q&#235; ndihmon n&#235; alergjit&#235; 
sezonale, ushqimore, astm&#235;n, dhe problemet me l&#235;kur&#235;n. Histaminat jan&#235; substanca 
q&#235; &#231;lirohen kur sistemi imunitar kap nj&#235; alergji ose ndjesm&#235;ri dhe m&#235; pas 
shfaqen simptomat kur trupi reagon ndaj alergjent&#235;ve. 
Kuercetina ndihmon n&#235; stabilizimin e &#231;lirimit t&#235; histamines nga disa qeliza 
imunitare, q&#235; rezulton n&#235; pak&#235;simin e simptomave si koll&#235;, sy me lot, sekrecione 
nga hund&#235;t, ethe n&#235; buz&#235;, problem me tretjen etj. N&#235; fakt, &#235;sht&#235; aq efektive sa 
jan&#235; p&#235;rdorur formulat e lashta bimore t&#235; Kin&#235;s p&#235;r t&#235; frenuar alergjit&#235; ndaj 
disa ushqimeve p&#235;rfshi kikirik&#235;t. Studimet kan&#235; treguar se kuercetina, nj&#235; 
element natyror lufton disa alergji nj&#235;soj si ila&#231;-et, por pa shkaktuar efekte 
an&#235;sore. 
3. Mb&#235;shtet sh&#235;ndetin e zemr&#235;s 
Fal&#235; aft&#235;sis&#235; s&#235; saj p&#235;r t&#235; pak&#235;suar inflamacionin dhe stresin oksidativ, 
kuercetina u vlen njer&#235;zve q&#235; vuajn&#235; nga problemet me zemr&#235;n dhe venat. P&#235;r 
shembull, konsumi i nj&#235; sasie t&#235; konsiderueshme t&#235; frutave dhe perimeve me 
ngjyr&#235; t&#235; thell&#235; q&#235; p&#235;rmbajn&#235; flavonoide lidhet me nj&#235; rrezik m&#235; t&#235; ul&#235;t t&#235; 
s&#235;mundjeve kardiovaskulare e madje t&#235; vdekjeve tek t&#235; rriturit. 
Studimet tek kafsh&#235;t dhe tek disa njer&#235;z kan&#235; treguar se lloje t&#235; ndryshme 
flavonoid&#235;sh (kuercetina, resveratroli dhe katekina) mund t&#235; ndihmojn&#235; n&#235; 
reduktimin e rrezikut t&#235; arterioskleroz&#235;s, nj&#235; s&#235;mundje e rrezikshme q&#235; 
shkaktohet nga trashja dhe ngurt&#235;simi i mureve t&#235; arterieve. Pak nga pak zgavra 
e arterieve zvog&#235;lohet, k&#235;shtu q&#235; sasia e gjakut q&#235; e p&#235;rshkron at&#235;, pak&#235;sohet. 
N&#235; k&#235;to rrethana indet vuajn&#235; p&#235;r oksigjen dhe l&#235;nd&#235; ushqyese. N&#235; se 
arterioskleroza prek en&#235;t q&#235; ushqejn&#235; zemr&#235;n ose trurin, pasojat jan&#235; shum&#235; t&#235; 
r&#235;nda dhe mund t&#235; t&#235; shpien deri n&#235; vdekje. 
Antioksidant&#235;t e ndihmojn&#235; trupin kund&#235;r rritjes s&#235; kolesterolit LDL &quot;t&#235; keq&quot; 
si dhe ndihmojn&#235; n&#235; rregullimin e tensionit t&#235; gjakut. Disa studime kan&#235; treguar 
se kuercetina pak&#235;son konsideruesh&#235;m shanset p&#235;r hipertension. N&#235; fakt, n&#235;se 
keni d&#235;gjuar q&#235; vera e kuqe i b&#235;n mir&#235; zemr&#235;s kjo vjen p&#235;r shkak t&#235; sasis&#235; s&#235; 
kuercetin&#235;s n&#235; t&#235;. 
4. Ndihmon n&#235; largimin e dhimbjes 
N&#235;se merrni kuercetin&#235; mund t&#235; reduktoni dhimbjet e mesit artritin, 
infeksionet e prostates dhe t&#235; traktit t&#235; frym&#235;marrjes. Kjo pasi kuercetina 
redukton dhimbjen inflamatore. Ka disa pacient&#235; q&#235; pasi pin&#235; suplemente 
kuercetin&#235; dhe q&#235; vuanin nga dhimbje apo infeksion t&#235; fshik&#235;z&#235;s s&#235; urin&#235;s 
(ndjenj&#235; e madhe p&#235;r t&#235; urinuar, djegie apo fryrje) pat&#235;n m&#235; pak simptoma. 
Flavonoidet jan&#235; t&#235; lidhura gjithashtu n&#235; reduktimin e simptomave t&#235; 
prostatitis (apo inflamacionit t&#235; prostat&#235;s) dhe t&#235; artritit reumatoid. Ka 
d&#235;shmi se kur pacient&#235;t me artrit rheumatoid heqin dor&#235; nga &quot;dieta tipike 
per&#235;ndimore&quot; drejt nj&#235; regjimi ushqimor me nivel t&#235; lart&#235; antioksidant&#235;sh (si 
mana, fruta, perime, arra, fara), p&#235;rjetojn&#235; m&#235; pak dhimbje, duke e b&#235;r&#235; 
kuercetin&#235;n nj&#235; trajtim natyror p&#235;r artritin. 
5. Mbron l&#235;kur&#235;n 
Kuercetina ndihmon kund&#235;r &#231;rregullimeve si dermatitis. Sipas studimeve vetit&#235; 
antioksidante dhe anti-inflamatore jan&#235; m&#235;nyra natyrale p&#235;r t&#235; luftuar s&#235;mundjet 
alergjike dhe inflamatore. 
6. Mbron sh&#235;ndetin e m&#235;l&#231;is&#235; 
Ka shum&#235; studime q&#235; d&#235;shmojn&#235; se kuercetina i sjell disa p&#235;rfitime m&#235;l&#231;is&#235;. 
P&#235;r shembull, studimet nga Instituti i Zhvillimit t&#235; Mjek&#235;sis&#235; Bimore n&#235; 
Akademin&#235; e Shkencave Mjek&#235;sore t&#235; Pekinit kan&#235; arritur n&#235; p&#235;rfundimin se tek 
minj&#235;t, &quot;kuercetina shfaqi ndikim hepatombrojt&#235;s ndaj d&#235;mtimit t&#235; m&#235;l&#231;is&#235; nga 
alkooli, duke shtuar veprimtarin&#235; e enzim&#235;s q&#235; metabolizon etanolin, duke shtuar 
veprimtarit&#235; e sistemit antioksidativ kund&#235;r stresit oksidativ etj. 
Burimet m&#235; t&#235; mira natyrore t&#235; kuercetin&#235;s. 
Vera e kuqe, boronica, moll&#235;t, qepa e kuqe dhe &#231;aji jeshil jan&#235; burimet m&#235; t&#235; 
mira t&#235; kuercetin&#235;s.Gjithashtu, specat, domatet, lakra, brokoli, spinaqi, lakra 
ka&#231;urrele, lakra kineze bok choy, qitrot, kakao, shpargu, vaji i ullirit, 
grosh&#235;t etj., p&#235;rmbajn&#235; kuercetin&#235;.]]></itunes:summary>
      <enclosure url="http://v2.cri.cn/alb/rubrike/20181012kuercetina.m4a" type="audio/mp3" /><guid>http://v2.cri.cn/alb/rubrike/20181012kuercetina.m4a</guid><itunes:duration>00:06:16</itunes:duration>
      <pubDate>Fri, 12 Oct 2018 09:25:12 GMT</pubDate>
      <itunes:order>49</itunes:order>
</item>

<item>
      <title>Sektori sh&#235;ndet&#235;sor i Kin&#235;s thekson forcimin e arsimit sh&#235;ndet&#235;sor tek rinia</title>
      <itunes:author></itunes:author>
      <itunes:subtitle>Sektori sh&#235;ndet&#235;sor i Kin&#235;s thekson forcimin e arsimit sh&#235;ndet&#235;sor tek rinia</itunes:subtitle>
      <itunes:summary><![CDATA[N&#235; nj&#235; konferenc&#235; shtypi t&#235; koh&#235;ve t&#235; fundit, Komisioni Sh&#235;ndet&#235;sor Komb&#235;tar 
i Kin&#235;s publikoi nj&#235; dokument &quot;Informacionet thelb&#235;sore t&#235; arsimit sh&#235;ndet&#235;sor 
t&#235; t&#235; rinjve kinez&#235; dhe interpretimi i tyre (n&#235; vitin 2018)&quot;. 
Sipas k&#235;tij dokumenti, t&#235; rinjt&#235; duhet t&#235; t&#235; ndjekin nj&#235; program t&#235; 
sh&#235;ndetsh&#235;m ushqimor dhe t&#235; b&#235;jn&#235; st&#235;rvitje, duke krijuar nj&#235; stil t&#235; 
sh&#235;ndetsh&#235;m jetese. 
Mosha 10-19 vje&#231;are &#235;sht&#235; periudha ky&#231;e e zhvillimit t&#235; funksioneve fizike, 
psikologjike dhe shoq&#235;rore. P&#235;r t&#235; forcuar njohurit&#235; sh&#235;ndet&#235;sore tek t&#235; rinjt&#235; 
kinez&#235;, Komisioni Sh&#235;ndet&#235;sor Komb&#235;tar i Kin&#235;s publikoi k&#235;t&#235; dokument. Drejtori 
i Qendr&#235;s s&#235; Njohurive Sh&#235;ndet&#235;sore t&#235; Kin&#235;s, Li Changning prezentoi 9 pikat 
thelb&#235;sore t&#235; k&#235;tij dokumenti:
&quot;S&#235; pari, krijimi i nj&#235; stili t&#235; sh&#235;ndetsh&#235;m jetese. S&#235; dyti, p&#235;rdorimi i 
syve n&#235; m&#235;nyr&#235; racionale. S&#235; treti, elementet ky&#231;e t&#235; p&#235;rmbajtjes s&#235; pesh&#235;s s&#235; 
sh&#235;ndetshme jan&#235; dieta e p&#235;rshtatshme dhe st&#235;rvitjet. S&#235; kat&#235;rti, tuberkulozi 
&#235;sht&#235; s&#235;mundja infektive kronike e traktit respirator, duhet t&#235; trajtohet n&#235; 
koh&#235; n&#235; spital. S&#235; pesti, duhani d&#235;mton e k&#235;rc&#235;non seriozisht sh&#235;ndetin. S&#235; 
gjashti, forcimi i nd&#235;rgjegj&#235;simit t&#235; vet&#235;-siguris&#235;. S&#235; shtati, m&#235;simi i 
njohurive mbi sh&#235;ndetin seksual dhe planifikimin familjar. S&#235; teti, droga d&#235;mton 
seriozisht sh&#235;ndetin fizik dhe psikologjik. S&#235; n&#235;nti, m&#235;simi i metodave 
shkencore dhe p&#235;rmbajtja e gjendjes psikologjike pozitive dhe t&#235; sh&#235;ndetshme.&quot; 

Vitet e fundit, rritja e dukshme e p&#235;rqindjes s&#235; f&#235;mij&#235;ve dhe t&#235; 
adoleshent&#235;ve kinez&#235; obez&#235; ka t&#235;rhequr v&#235;mendje t&#235; mbar&#235; vendit. Sipas t&#235; 
dh&#235;nave, 1/3 e adoleshent&#235;ve mbipesh&#235; do t&#235; ket&#235; probleme t&#235; mbipesh&#235;s kur t&#235; 
rriten. 
P&#235;rmir&#235;simi i ambjentit t&#235; banimit dhe sistemi i zhvilluar i transportit kan&#235; 
kufizuar hap&#235;sir&#235;n e aktiviteteve tek t&#235; rinjt&#235; dhe kan&#235; ulur koh&#235;n e 
aktiviteteve n&#235; ambjente t&#235; jashtme tek f&#235;mij&#235;t. Vitet e fundit, n&#235; qytetet 
kineze jan&#235; nd&#235;rtuar m&#235; shum&#235; apartamente me kate t&#235; shumta dhe n&#235; fshatrat 
kineze, &#235;sht&#235; shpejtuar procesi i urbanizimit. Prandaj, jan&#235; pak&#235;suar shanset e 
st&#235;rvitjes apo aktiviteteve t&#235; t&#235; rinjve kinez&#235;. 
Sipas studimit nga profesori i Universitetit t&#235; Pekinit, Ji Chengye, n&#235; 
rajonet kineze me ekonomi m&#235; t&#235; zhvilluar, p&#235;rqindja e f&#235;mij&#235;ve mbipesh&#235; &#235;sht&#235; 
m&#235; e lart&#235;. 
Sipas teoris&#235; sh&#235;ndet&#235;sore, n&#235; procesin e rritjes s&#235; adoleshent&#235;ve, disa 
funksione fizike kan&#235; nevoj&#235; p&#235;r stimuj t&#235; nevojsh&#235;m t&#235; jasht&#235;m. N&#235;se k&#235;ta 
stimuj nuk mund t&#235; plot&#235;sojn&#235; k&#235;to nevoja, adoleshent&#235;t nuk do t&#235; ken&#235; rast t&#235; 
mir&#235; p&#235;r rritjen e trupit dhe disa funksione fizike nuk mund t&#235; zhvillohen si 
duhet. Prandaj, n&#235; koh&#235;t moderne, duhet t&#235; garantojn&#235; st&#235;rvitjet e nevojshme p&#235;r 
f&#235;mij&#235;t dhe adoleshent&#235;t. 
N&#235; dokument, jan&#235; paraqitur sugjerime konkrete mbi diet&#235;n e p&#235;rshtatshme dhe 
st&#235;rvitjet shkencore. P&#235;r shembull, t&#235; rinjt&#235; duhet t&#235; han&#235; 3 vakte n&#235; dit&#235;, me 
sasi t&#235; p&#235;rcaktuar dhe n&#235; or&#235;t e p&#235;rcaktuara; garantimi i st&#235;rvitjes s&#235; 
mjaftueshme, reduktimi i q&#235;ndrimit ulur p&#235;r nj&#235; koh&#235; t&#235; gjat&#235; dhe shikimi i 
ekraneve (televizion, kompjuter, celular etj); &#231;do dit&#235;, duhet t&#235; ket&#235; st&#235;rvitje 
prej mbi 1 or&#235;sh me intensitet mesatar. 
Zv-drejtori i Qendr&#235;s Studimore t&#235; St&#235;rvitjes Sh&#235;ndet&#235;sore dhe Forcimit t&#235; 
Sh&#235;ndetit pran&#235; Administrat&#235;s s&#235; P&#235;rgjithshme t&#235; Sportit t&#235; Kin&#235;s Zhang Li 
paraqiti sugjerimet e veta: 
&quot;Sipas sugjerimeve t&#235; mia, n&#235; periudh&#235;n adoleshente, duhet t&#235; zgjedhim mbi 3 
st&#235;rvitje dhe t&#235; k&#235;mb&#235;ngulim tek to p&#235;r nj&#235; koh&#235; t&#235; gjat&#235;. Nd&#235;r k&#235;to 3 
st&#235;rvitje, duhet t&#235; ket&#235; nj&#235; st&#235;rvitje p&#235;r p&#235;rmir&#235;simin e funksionit t&#235; zemr&#235;s, 
si vrap, bi&#231;iklet&#235;, not, badminton etj. P&#235;rve&#231; k&#235;saj, duhet t&#235; ket&#235; nj&#235; 
st&#235;rvitje si k&#235;rcim me litar, basketboll, gjimnastik&#235;, artet marciale etj, pasi 
ato vlejn&#235; p&#235;r p&#235;rmir&#235;simin e sh&#235;ndetit. 
P&#235;rve&#231; k&#235;saj, mund t&#235; zgjedhim nj&#235; st&#235;rvitje q&#235; mbulon gjymtyr&#235;t e sip&#235;rme 
dhe ato t&#235; poshtme. Specialist&#235;t na k&#235;shillojn&#235; se nuk duhet t&#235; merremi vet&#235;m me 
nj&#235; lloj st&#235;rvitje si futboll apo vrap. Duhet t&#235; luani edhe basketboll, pingpong 
etj. K&#235;to jan&#235; p&#235;r zhvillimet gjith&#235;p&#235;rfshir&#235;se.&quot; 
N&#235; konferenc&#235;n e shtypit po at&#235; dit&#235; u publikuan gjithashtu rezultatet 
mbik&#235;qyr&#235;se mbi cil&#235;sin&#235; e sh&#235;ndetit t&#235; banor&#235;ve kinez&#235;: n&#235; vitin 2017, ky nivel 
ishte 14.18%, nj&#235; rritje prej 2.6 pik&#235; p&#235;rqindjeje. (Xu Guang)]]></itunes:summary>
      <enclosure url="http://v2.cri.cn/alb/rubrike/20181012arsim.m4a" type="audio/mp3" /><guid>http://v2.cri.cn/alb/rubrike/20181012arsim.m4a</guid><itunes:duration>00:05:18</itunes:duration>
      <pubDate>Fri, 12 Oct 2018 09:23:22 GMT</pubDate>
      <itunes:order>50</itunes:order>
</item>

<item>
      <title>Modeli i ri i inteligjenc&#235;s artificiale &quot;internet + mjek&#235;si&quot;</title>
      <itunes:author></itunes:author>
      <itunes:subtitle>Modeli i ri i inteligjenc&#235;s artificiale &quot;internet + mjek&#235;si&quot;</itunes:subtitle>
      <itunes:summary><![CDATA[Tencent &quot;Miying&quot; &#235;sht&#235; produkti i par&#235; i teknologjis&#235; s&#235; imazheve mjek&#235;sore 
t&#235; inteligjenc&#235;s artificiale nga kompania &quot;Tencent&quot;. Kjo teknologji &#235;sht&#235; n&#235; 
gjendje t&#235; zbuloj&#235; s&#235;mundjet q&#235; n&#235; fazat e para fal&#235; p&#235;rdorimit t&#235; inteligjenc&#235;s 
artificiale. 
N&#235; vitin 2016, gjat&#235; bashk&#235;punimit mjek&#235;sor me Komisionin e Sh&#235;ndetit 
Komb&#235;tar t&#235; qytetit Shantou, Kompanis&#235; &quot;Tencent&quot; i lindi ideja e integrimit t&#235; 
inteligjenc&#235;s artificiale me mjek&#235;sin&#235;. Drejtori i lart&#235; i Produkteve Mjek&#235;sore 
t&#235; Internetit t&#235; Sektoris&#235; s&#235; Internetit dhe Bashk&#235;punimeve Zhou Xuan shpjegoi 
se: 
&quot;Komisioni Komb&#235;tar i Sh&#235;ndet&#235;sis&#235; i Qytetit Shantou paraqiti nj&#235; k&#235;rkes&#235;, ku 
shprehu shpres&#235;n se Tencent mund t&#235; zhvilloj&#235; nj&#235; kontroll t&#235; p&#235;rgjithsh&#235;m p&#235;r 
60 mij&#235; banor&#235;t e ishullit Nanao, meqen&#235;se vitet e fundit, shum&#235; banor&#235; t&#235; k&#235;tij 
ishulli jan&#235; prekur nga kanceri i ezofagut. Ata shpresojn&#235; q&#235; ta njohin numrin e 
banor&#235;ve me ndryshimet patologjike n&#235;p&#235;r kontrollit t&#235; p&#235;rgjithsh&#235;m sh&#235;ndet&#235;sor 
dhe t&#235; nd&#235;rmarrin masat e trajtimeve mjek&#235;sore sa m&#235; par&#235; p&#235;r pacient&#235;t. Sa m&#235; 
her&#235;t t&#235; zbulohet s&#235;mundja aq m&#235; t&#235; larta jan&#235; shanset e sh&#235;rimit dhe kostoja e 
kirurgjis&#235; do t&#235; jet&#235; shum&#235; m&#235; e ul&#235;t, me nj&#235; vler&#235; prej afro 20-30 mij&#235; 
juan&#235;sh. N&#235;se problemet patologjike zbulohen n&#235; periudh&#235; t&#235; von&#235;shme, p&#235;rqindja 
e sh&#235;rimit do t&#235; jet&#235; e ul&#235;t dhe kostoja e kirurgjis&#235; do t&#235; jet&#235; tep&#235;r e lart&#235; 
100-120 mij&#235; juan&#235;. Pasi d&#235;gjuam k&#235;t&#235; k&#235;rkes&#235;, menduam p&#235;r bashkimin e 
teknologjis&#235; s&#235; internetit me k&#235;t&#235; kontroll sh&#235;ndet&#235;sor.&quot; 
N&#235; koh&#235;n e tanishme, metoda kryesore e kontrollit t&#235; kancerit &#235;sht&#235; 
imazheria. Por gjat&#235; kontrollit t&#235; p&#235;rgjithsh&#235;m sh&#235;ndet&#235;sor, do t&#235; b&#235;hen shum&#235; 
grafi dhe skanera. N&#235;se i kontrollojm&#235; k&#235;to imazhe mjek&#235;sore manualisht do t&#235; na 
duhet shum&#235; koh&#235; dhe shum&#235; pun&#235;. Nga ana tjet&#235;r, p&#235;r shkak t&#235; &#231;ekuilibrit mes 
burimeve mjek&#235;sore dhe kufizimit t&#235; kushteve mjek&#235;sore, mjek&#235;t n&#235; krahinat e 
pazhvilluara t&#235; Kin&#235;s kan&#235; v&#235;shtir&#235;si t&#235; madhe p&#235;r kontrollin efektiv t&#235; 
kancerit n&#235; faz&#235;n e hershme. P&#235;r mbi 1 dekad&#235;, gjiganti kinez &quot;Tencent&quot; trajtoi 
1.5 miliard imazhe n&#235; platformat shoq&#235;rore t&#235; ndryshme &#231;do dit&#235;, duke 
grumbulluar p&#235;rvojat e teknologjis&#235; s&#235; njohjes s&#235; imazhit. A mund t&#235; p&#235;rdoret 
teknologjia e inteligjenc&#235;s artificiale t&#235; njohjes s&#235; imazheve n&#235; spitalet baze 
p&#235;r p&#235;rmir&#235;simin e teknologjis&#235; mjek&#235;sore t&#235; mjek&#235;ve dhe rritjen e efikasitetit 
t&#235; pun&#235;s t&#235; mjek&#235;ve n&#235; spitalet e nivelit 3A? Pas komunikimeve, mjek&#235;t shpreh&#235;n 
interes t&#235; madh p&#235;r k&#235;t&#235; ide. Prandaj, Tencenti p&#235;rzgjodhi testimin e par&#235; mbi 
kancerin e ezofagut n&#235; Spitalin onkologjik t&#235; Universitetit t&#235; Sun Yat-sen-it. 

Pas studimeve dhe testimeve prej 8 muajsh, m&#235; 3 tetor t&#235; vitit 2017, Tencenti 
publikoi zyrtarisht produktin e imazheve mjek&#235;sore t&#235; inteligjenc&#235;s artificiale 
&quot;Miying&quot;. N&#235; t&#235; nj&#235;jt&#235;n koh&#235;, teknologjia e kontrollit t&#235; kancerit t&#235; ezofagut 
t&#235; hersh&#235;m u p&#235;rdor n&#235; spitalet p&#235;r prova klinike. Tani disa teknologji t&#235; 
kontrollit t&#235; kancerit po testohen n&#235; mbi 100 spitale t&#235; nivelit 3A, duke 
trajtuar mbi 70 milion&#235; imazhe dhe duke u sh&#235;rbyer mbi 400 mij&#235; pacient&#235;ve. 
Duke filluar nga fusha e kancerit t&#235; ezogafut, &quot;Miying&quot; i Tencentit mbulon m&#235; 
shum&#235; fusha p&#235;r kontrollin e kancerit, si kanceri i zorr&#235;s s&#235; trash&#235;, kanceri i 
mushk&#235;rive, kanceri i gjirit, etj. Spitali Sh&#235;ndet&#235;sor i N&#235;n&#235;s dhe F&#235;mij&#235;s n&#235; 
Shenzhen &#235;sht&#235; partner bashk&#235;punimi p&#235;r kontrollin e kancerit n&#235; qaf&#235;n e mitr&#235;s. 
Kryetari i k&#235;tij spitali Yao Jilong e p&#235;rkrahu k&#235;t&#235; test dhe u shpreh:
&quot;&#199;do p&#235;rparim teknologjik nuk mund t&#235; ndahet nga testet klinike. Jemi spitali 
Sh&#235;ndet&#235;sor i N&#235;n&#235;s dhe F&#235;mij&#235;s i nivelit 3A i njohur n&#235; mbar&#235; vendin. Kemi 
trajtuar shum&#235; pacient&#235; dhe modele baz&#235; t&#235; kontrollit t&#235; kancerit t&#235; zverkut p&#235;r 
shum&#235; vjet. &#203;sht&#235; shum&#235; e r&#235;nd&#235;sishme q&#235; t&#235; zbulojm&#235; n&#235;p&#235;rmjet metodave teknike 
dhe platform&#235;s aktuale.&quot; 
Integrimi i inteligjenc&#235;s artificiale me mjek&#235;sin&#235; &#235;sht&#235; nj&#235; gj&#235; shum&#235; e 
r&#235;nd&#235;sishme, por s&#39;&#235;sht&#235; nj&#235; gj&#235; e thjesht&#235; n&#235; praktik&#235;. P&#235;r t&#235; shtuar njohjet 
reciproke n&#235; fushat profesionale t&#235; mjek&#235;ve dhe t&#235; inxhinier&#235;ve, mjek&#235;t do t&#39;iu 
japin inxhinier&#235;ve leksionet sh&#235;ndet&#235;sore dhe inxhiner&#235;t do t&#39;iu m&#235;sojn&#235; mjek&#235;ve 
njohurin&#235; p&#235;rkat&#235;se mbi t&#235; dh&#235;nat e m&#235;dha. Zv-drejtorja e Qendr&#235;s s&#235; S&#235;mundjeve 
t&#235; Ezofagut t&#235; k&#235;tij spitali, Li Qing tha: 
&quot;N&#235; fillim na u duk sikur flisnim gjuh&#235; t&#235; ndryshme nga inxhinier&#235;t, por n&#235; 
fund arrit&#235;m ta kuptojm&#235; nj&#235;ri-tjetrin. Shpenzova dy muaj p&#235;r leksionet e 
inxhiner&#235;ve, nga baza fizike tek zona e transformimit t&#235; zverkut, &#231;far&#235; &#235;sht&#235; 
zverku? Autopsia e zverkut, karakteristikat e ndryshimeve patologjike, 
karakteristikat e infeksioneve t&#235; tij, kanceri i zverkut etj. K&#235;ta inxhinier&#235; 
jan&#235; shum&#235; serioz&#235;. Mjek&#235;t tan&#235; m&#235;suan shum&#235; njohuri t&#235; re mbi algoritmet, mbi 
inteligjenc&#235;n artificiale. Pas komunikimit dhe bashk&#235;punimit p&#235;r nj&#235; periudh&#235;, 
kuptuam m&#235; n&#235; fund se &#231;far&#235; imazhesh duhet t&#235; ofrojm&#235; p&#235;r t&#235; m&#235;suar 
inteligjenc&#235;n artificiale. N&#235; t&#235; kaluar&#235;n, kemi b&#235;r&#235; disa gabime, m&#235; von&#235; 
zbuluam se duhet t&#39;i tregojm&#235; karakteristikat e s&#235;mundjeve n&#235; imazhet, p&#235;r 
perfeksionimin e saj. N&#235; fillim, inteligjenca artificiale njeh vet&#235;m nj&#235; imazh, 
m&#235; pas ajo mund t&#235; memorizoj&#235; m&#235; shum&#235; informacione dhe t&#235; ket&#235; aft&#235;sin&#235; e 
mendimit.&quot; 
Mjek&#235;t u ofruan AI-s&#235; qindra mij&#235;ra imazheve p&#235;r memorizim. K&#235;to t&#235; dh&#235;na 
garantojn&#235; mjaftueshm&#235;rin&#235; e informacioneve. AI-ja memorizon n&#235; m&#235;nyr&#235; t&#235; 
vazhdueshme dhe pas marrjes s&#235; informacionit t&#235; shumt&#235;, aft&#235;sia e njohjes dhe 
sakt&#235;sia e saj shtohen me shpejt&#235;si. Mjekja Li Qing ka pritshm&#235;ri t&#235; lart&#235; p&#235;r 
rolin e AI-s&#235; n&#235; kontrollin e kancerit t&#235; zverkut n&#235; faz&#235;n e hershme. Ajo u 
shpreh se megjith&#235;se ekziston shum&#235; pun&#235; n&#235; faz&#235;n fillestare t&#235; dh&#235;nies s&#235; 
informacionit p&#235;r AI-n&#235;, kur ajo t&#235; p&#235;rdoret n&#235; praktik&#235;, do t&#235; ulet jo vet&#235;m 
intensiteti i pun&#235;s s&#235; mjek&#235;ve n&#235; spitalet e nivelit 3A, por gjithashtu do t&#235; 
zgjidhet problemi i pamjaftueshm&#235;ris&#235; s&#235; burimeve mjek&#235;sore n&#235; krahinat baz&#235;. 
Tani me AI, kontrolli i kancerit t&#235; ezofagut n&#235; faz&#235;n e hershme mund t&#235; 
zhvillohet edhe n&#235; zonat ku mungojn&#235; mjek&#235;t. (Xu Guang)]]></itunes:summary>
      <enclosure url="http://v2.cri.cn/alb/rubrike/mjekesi20191005.m4a" type="audio/mp3" /><guid>http://v2.cri.cn/alb/rubrike/mjekesi20191005.m4a</guid><itunes:duration>00:06:34</itunes:duration>
      <pubDate>Mon, 08 Oct 2018 09:49:02 GMT</pubDate>
      <itunes:order>51</itunes:order>
</item>

<item>
      <title>Antibiotik&#235;t e s&#235; ardhmes t&#235; fshehur n&#235; trupin e njeriut!</title>
      <itunes:author></itunes:author>
      <itunes:subtitle>Antibiotik&#235;t e s&#235; ardhmes t&#235; fshehur n&#235; trupin e njeriut!</itunes:subtitle>
      <itunes:summary><![CDATA[Nj&#235; gjenerat&#235; e re antibiotik&#235;sh mund t&#235; vij&#235; nga molekulat q&#235; ndodhen n&#235; 
m&#235;nyr&#235; t&#235; natyrshme n&#235; organizmin e njeriut, si nj&#235; enzim&#235; q&#235; ndihmon n&#235; tretje. 

N&#235; fakt, k&#235;to substanca jan&#235; n&#235; gjendje t&#235; vrasin baktere si Salmonela dhe 
Eskerikja koli si dhe mund t&#235; modifikohen p&#235;r t&#235; luftuar superbakteret q&#235; jan&#235; 
rezistente ndaj barnave. 
Ky zbulim &#235;sht&#235; arritur nga nj&#235; k&#235;rkim i publikuar n&#235; revist&#235;n &quot;ACS Synthetic 
Biology&quot; dhe i realizuar nga Alberto Di Donato dhe Eugenio Notomista t&#235; 
Universitetit &quot;Federico II&quot; i Napolit si dhe nga Cesar de la Fuente Nunez i 
Institutit t&#235; Teknologjis&#235; n&#235; Masa&#231;uset (MIT). 
&quot;Nj&#235; seri antibiotik&#235;sh tradicional&#235; tashm&#235; jan&#235; t&#235; paefektsh&#235;m sepse 
bakteret kan&#235; m&#235;suar t&#235; bashk&#235;jetojn&#235; me k&#235;to substanca, p&#235;r pasoj&#235; objektivi 
thelb&#235;sor &#235;sht&#235; q&#235; t&#235; p&#235;rpiqemi t&#235; zhvillojm&#235; nj&#235; kategori t&#235; re molekulash ndaj 
t&#235; cilave bakteret nuk din&#235; t&#235; mbrohen&quot;, tha Di Donato. 
N&#235; k&#235;rkimin e arm&#235;ve t&#235; reja kund&#235;r baktereve, biolog&#235;t dhe kimist&#235;t po 
p&#235;rq&#235;ndrohen n&#235; disa substanca t&#235; prodhuara nga organizmi i njeriut q&#235; ndihmojn&#235; 
sistemin imunitar q&#235; t&#235; luftoj&#235; infeksionet. 
&quot;Megjithat&#235; k&#235;to substanca nuk jan&#235; mjaftuesh&#235;m t&#235; fuqishme p&#235;r t&#235; vepruar t&#235; 
vetme. Pra, ideja &#235;sht&#235; q&#235; t&#235; individualizohen ato q&#235; arrijn&#235; t&#235; luftojn&#235; 
bakteret q&#235; m&#235; pas t&#235; p&#235;rdoret biologjia sintetike p&#235;r t&#39;i modifikuar dhe p&#235;r 
t&#39;i b&#235;r&#235; m&#235; t&#235; fuqishme&quot;, thot&#235; De la Fuente Nunez. 
P&#235;r k&#235;t&#235; q&#235;llim studiuesit kan&#235; krijuar nj&#235; softuer q&#235; mund&#235;son analizimin e 
struktur&#235;s s&#235; proteinave dhe t&#235; shoh&#235; n&#235;se kemi grupe kimike n&#235; gjendje q&#235; t&#235; 
neutralizojm&#235; bakteret. 
Ky softuer ka identifikuar rreth 800 prej k&#235;tyre proteinave dhe &#235;sht&#235; 
v&#235;rejtur se nj&#235; prej tyre, e pranishme n&#235; stomak, &#235;sht&#235; n&#235; gjendje q&#235; t&#235; vras&#235; 
t&#235; pakt&#235;n tre lloje bakteresh, si Slamonela, E. koli dhe Pseudomonas aeruginosa, 
q&#235; mund t&#235; infektoj&#235; mushk&#235;rit&#235;. 
Tani k&#235;rkimet do t&#235; p&#235;rq&#235;ndrohen n&#235; k&#235;t&#235; enzim&#235;, q&#235; mund t&#235; b&#235;het baza nga ku 
t&#235; prodhohen antibiotik&#235; t&#235; rinj. 
Djepi i pesimizmit ndodhet n&#235; tru 
Djepi i pesimizmit &#235;sht&#235; evidentuar n&#235; tru. Kjo &#235;sht&#235; pjesa e quajtur nyja q&#235; 
lidhet me vendimet negative. 
Studimi, i publikuar n&#235; revist&#235;n Neuron, t&#235; n&#235;nshkruar nga grupi n&#235; 
&quot;Massachusetts Institute of Technology&quot; (MIT) drejtuar nga Ken-Ichi Amemori dhe 
Satoko Amemori, mund t&#235; ndihmoj&#235; p&#235;r t&#235; kuptuar origjin&#235;n e depresionit dhe 
ankthit tek personat q&#235; kan&#235; probleme neuropsikiatrike dhe p&#235;r t&#235; zhvilluar 
trajtime t&#235; reja t&#235; mundshme. 
Studimi &#235;sht&#235; pjes&#235; e nj&#235; projekti k&#235;rkimor n&#235; qarqet nervore q&#235; kontrollojn&#235; 
emocionet, ve&#231;an&#235;risht ato q&#235; lidhen me analiz&#235;n e kostove dhe avantazheve n&#235; 
zgjedhje. 
Studiuesit kan&#235; v&#235;rejtur tek minjt&#235; e laboratorit , se stimulimi i k&#235;saj 
pjese t&#235; trurit krijon nj&#235; efekt paralizues, duke tkurrur aft&#235;sin&#235; e tyre p&#235;r t&#235; 
marr&#235; vendime. 
Nj&#235; situat&#235; q&#235; zgjat edhe nj&#235; dit&#235; pas stimulimit t&#235; kesaj pjese t&#235; trurit. 
&quot;Ne kemi v&#235;rejtur q&#235; stimulimi i b&#235;rtham&#235;s caudate i b&#235;n kafsh&#235;t m&#235; hezituese 
duke i shtyr&#235; ato t&#235; mbivler&#235;sojn&#235; shpenzimet kundrejt p&#235;rfitimeve q&#235; mund t&#235; 
ken&#235; n&#235; veprimet e tyre&quot;, theksojn&#235; studiuesit. 
Hapi tjet&#235;r i studimit do t&#235; vler&#235;sohet me an&#235; t&#235; teknikave t&#235; imazheris&#235;, 
nga rezonanca magnetike, veprimtaria e b&#235;rtham&#235;s caudate dhe lidhjet me sistemin 
limbik, djepi i emocioneve, tek personat q&#235; vuajn&#235; nga depresioni dhe ankthi. 
Suksesi &#235;sht&#235; i shkruar n&#235; gjene! 
Premisat p&#235;r nj&#235; jet&#235; t&#235; suksesshme jan&#235; shkruar n&#235; nj&#235; grup t&#235; vog&#235;l 
gjenesh, q&#235; normalisht t&#235; vetme nuk mjaftojn&#235; q&#235; t&#235; b&#235;heni persona t&#235; 
suksessh&#235;m, por me siguri mund&#235;sojn&#235; q&#235; t&#235; keni nj&#235; avantazh, pavar&#235;sisht 
kontekstit dhe p&#235;rkat&#235;sis&#235; speciale, sipas nj&#235; analize t&#235; zhvilluar mbi 20 000 
persona mes SHBA-s&#235;, Britanis&#235; s&#235; Madhe dhe Zeland&#235;s s&#235; Re, t&#235; publikuar n&#235; 
revist&#235;n e Akademis&#235; Amerikane t&#235; Shkencave (PNAS) nga nj&#235; grup nd&#235;rkomb&#235;tar i 
drejtuar nga Universiteti Duke, n&#235; SHBA. 
Ky studim ka mund&#235;suar q&#235; t&#235; individualizohet nj&#235; grup gjenesh q&#235; nd&#235;rhyn n&#235; 
ngjitjen sociale. Pesha e varianteve gjenetike q&#235; lidhen me suksesin &#235;sht&#235; 
p&#235;rkthyer n&#235; nj&#235; pikaverazh, q&#235; &#235;sht&#235; p&#235;rdorur m&#235; pas si paramet&#235;r p&#235;r t&#235; 
krahasuar persona t&#235; ndryshme duke u bazuar n&#235; arritjet e b&#235;ra n&#235; jet&#235; (p&#235;r 
shembull niveli i edukimit, karriera profesionale apo t&#235; ardhurat). 
Rezultatet tregojn&#235; se personat me pikaverazhin m&#235; t&#235; lart&#235; jan&#235; ata me m&#235; 
shum&#235; sukses, pavar&#235;sisht statusit social. Subjektet me pikaverazh m&#235; t&#235; lart&#235; 
kan&#235; tendenc&#235; t&#235; ken&#235; rezultate m&#235; t&#235; mira n&#235; raport me prind&#235;rti, madje edhe 
v&#235;llez&#235;rit, p&#235;rtej kontekstit social ku jan&#235; rritur. 
Gjenet e suksesit veprojn&#235; si nj&#235; motor q&#235; aktivizon ngjitjen sociale, 
ndon&#235;se shtyrja e tyre &#235;sht&#235; shum&#235; e limituar. N&#235; fakt ato ndikojn&#235; deri n&#235; 
mas&#235;n 4% n&#235; l&#235;vizshm&#235;rin&#235; sociale. 
Efekti i aspirin&#235;s varet nga pesha e pacientit 
Efekti i nj&#235; aspirine n&#235; dit&#235; p&#235;rsa i p&#235;rket parandalimit t&#235; problemeve t&#235; 
caktuara sh&#235;ndet&#235;sore, varet edhe nga pesha trupore e personit q&#235; e konsumon, 
sipas nj&#235; studimi t&#235; publikuar n&#235; revist&#235;n &quot;Lancet&quot;. 
Rezultatet e k&#235;tij studimit, ku p&#235;rfshiheshin t&#235; dh&#235;nat e 10 studimeve t&#235; 
p&#235;rzgjedhura rast&#235;sisht, tregojn&#235; se doza e aspirin&#235;s dhe kilogram&#235;t e pacientit 
ndikonin duksh&#235;m n&#235; efikasitetin e ila&#231;it. 
Nj&#235; doz&#235; ditore e aspirin&#235;s mes 75 dhe 100 miligram&#235;sh ul me 23% rrezikun nga 
v&#235;shtir&#235;sit&#235; kardiovaskulare te personat me pesh&#235; deri n&#235; 70 kilogram&#235;. 
Por, ky efekt nuk arrihet te personat me pesh&#235; mbi 70 kilogram&#235;. 
P&#235;r uljen e rrezikut t&#235; v&#235;shtir&#235;sive kardiovaskulare, tek personat q&#235; kan&#235; 
pesh&#235;n m&#235; t&#235; lart&#235; se 70 kilogram&#235; nevojitet nj&#235; doz&#235; ditore mes 325 dhe 500 
miligram&#235;sh.]]></itunes:summary>
      <enclosure url="http://v2.cri.cn/alb/rubrike/antibiotik20181008.m4a" type="audio/mp3" /><guid>http://v2.cri.cn/alb/rubrike/antibiotik20181008.m4a</guid><itunes:duration>00:05:33</itunes:duration>
      <pubDate>Mon, 08 Oct 2018 09:47:29 GMT</pubDate>
      <itunes:order>52</itunes:order>
</item>

<item>
      <title>Seminari i integrimit t&#235; MTK-s&#235; me mjek&#235;sin&#235; per&#235;ndimore n&#235; Poloni</title>
      <itunes:author></itunes:author>
      <itunes:subtitle>Seminari i integrimit t&#235; MTK-s&#235; me mjek&#235;sin&#235; per&#235;ndimore n&#235; Poloni</itunes:subtitle>
      <itunes:summary><![CDATA[Nga 18 deri m&#235; 19 shtator, n&#235; qytetin jugor t&#235; Polonis&#235; Krakow, u organizua 
seminari i par&#235; i integrimit t&#235; Mjek&#235;sis&#235; Tradicionale Kineze (MTK) me mjek&#235;sin&#235; 
per&#235;ndimore. N&#235; k&#235;t&#235; seminar mor&#235;n pjes&#235; specialist&#235; t&#235; MTK-s&#235; nga Polonia, Kina 
dhe ShBA-ja. Specialist&#235;t diskutuan aktivisht integrimin e mjek&#235;sis&#235; 
tradicionale kinez me mjek&#235;sin&#235; per&#235;ndimore, q&#235; &#235;sht&#235; konsideruar si drejtimi i 
zhvillimit t&#235; mjek&#235;sis&#235;. 
P&#235;rgjegj&#235;si i Qendr&#235;s s&#235; Mjek&#235;sis&#235; Tradicionale Kineze dhe t&#235; Mjek&#235;sis&#235; 
Per&#235;ndimore Xu Jiajie nga Universiteti i Kalifornis&#235; shpjegoi t&#235; dh&#235;nat dhe 
p&#235;rvojat mjek&#235;sore praktike n&#235; ShBA, duke e paraqitur modelin e ri t&#235; mjek&#235;sis&#235; 
s&#235; integruar n&#235; baz&#235; t&#235; gjendjes sh&#235;ndet&#235;sore t&#235; pacient&#235;ve, duke i kushtuar 
v&#235;mendje t&#235; lart&#235; parandalimit t&#235; s&#235;mundjeve. Sipas opinioneve t&#235; tij, integrimi 
i dy mjek&#235;sive mund t&#235; garantoj&#235; q&#235; trajtimet mjek&#235;sore t&#235; p&#235;rputhen me 
rregullat ligjore dhe t&#235; jen&#235; t&#235; zbatueshme n&#235; ekonomi. Prandaj, k&#235;to metoda 
mund t&#235; pranohen nga shoq&#235;ria, t&#235; jen&#235; efektive e t&#235; arsyeshme sipas parimeve 
shkencore. 
&quot;N&#235; t&#235; gjith&#235; bot&#235;n, mjek&#235;sia e integruar &#235;sht&#235; nj&#235; drejtim shum&#235; i mir&#235; i 
zhvillimit t&#235; mjek&#235;sis&#235;. Sistemi mjek&#235;sor i bazuar nga gjendja sh&#235;ndet&#235;sore e 
pacientit dhe mjedisi shoq&#235;ror mund t&#235; luaj rol t&#235; madh n&#235; parandalimin dhe 
trajtimin e s&#235;mundjeve. Ky &#235;sht&#235; nj&#235; model i sigurt dhe efektiv mjek&#235;sor, q&#235; 
mund t&#235; jet&#235; n&#235; dobi t&#235; &#231;dokujt. Mjek&#235;sia per&#235;ndimore ka efekte t&#235; dukshme n&#235; 
shp&#235;timin e jet&#235;s, por ka kosto shum&#235; t&#235; lart&#235; dhe nuk ka metoda t&#235; mira p&#235;r 
trajtimin e s&#235;mundjeve kronike. Kemi studiuar dhe praktikuar mjek&#235;sin&#235; e 
integruar p&#235;r mbi 20 vjet. Tani, n&#235; sistemet mjek&#235;sore t&#235; mbi 70 universiteteve 
amerikane, po nxitim p&#235;rhapjen e mjek&#235;sis&#235; s&#235; integruar.&quot; 
Mjeku Xu Jiajie analizoi dhe demonstroi holl&#235;sisht integrimin e mjek&#235;sis&#235; 
tradicionale kineze me at&#235; per&#235;ndimore. Sipas tij, ruajtja e ep&#235;rsis&#235; s&#235; 
mjek&#235;sis&#235; biologjike n&#235; zbulimin e s&#235;mundjeve, administrimi i s&#235;mundjeve akute e 
stabilizimin e treguesve t&#235; jet&#235;s dhe zhvillimi i teorive t&#235; MTK-s&#235; si harmonia 
mes njeriut dhe natyr&#235;s, koncepti i ekuilibrit, transferimi i aft&#235;sis&#235; s&#235; 
vet&#235;sh&#235;rimit t&#235; trupit etj. Ai propozoi metodat e p&#235;rgjithshme mjek&#235;sore 
elastike q&#235; synojn&#235; zbulimin e s&#235;mundjeve t&#235; fshehura nga &quot;rr&#235;nja&quot;, kontrollin e 
3 parimeve ky&#231;e si ekuilibri Yin-Yang, qarkullimi i mir&#235; i energjis&#235; Chi e i 
gjakut dhe mjaftueshm&#235;ria e Jing-ut, Chi-s&#235; dhe Shen-it. Ai sugjeroi konceptet e 
t&#235;r&#235;sis&#235; s&#235; MTK-s&#235; dhe ato p&#235;r trajtimin e problemeve lokale dhe t&#235; 
p&#235;rgjithshme. Ai foli gjithashtu edhe p&#235;r pjes&#235;marrjen aktive t&#235; pacientit n&#235; 
parandalimin dhe nxitjen e sh&#235;ndetit. 
Profesorja e asociuar e Institutit t&#235; Mjek&#235;sis&#235; Baz&#235; Klinike t&#235; MTK-s&#235; pran&#235; 
Akademis&#235; s&#235; Shkencave t&#235; MTK-s&#235; shpjegoi rolin efektiv t&#235; mjek&#235;sis&#235; kineze dhe 
historin&#235; e saj t&#235; lasht&#235;. Ajo foli p&#235;r interesimin n&#235; rritje t&#235; qytetar&#235;ve 
polak&#235; p&#235;r t&#235; marr&#235; pjes&#235; n&#235; k&#235;t&#235; seminar t&#235; MTK-s&#235;. P&#235;rve&#231; k&#235;saj, ajo tha se 
mjek&#235;sia popullore polake ka ngjashm&#235;ri me mjek&#235;sin&#235; kineze. P&#235;r shembull, 
qelibari &#235;sht&#235; nj&#235; produkt i ve&#231;ant&#235; i Polonis&#235;. Sipas teoris&#235; s&#235; mjek&#235;sis&#235; 
tradicinale kineze, qelibari qet&#235;son nervat, ruan sh&#235;ndetin e zemr&#235;s dhe 
leht&#235;son presionin. Polak&#235;t e kan&#235; zakon konsumin e pijeve alkoolike t&#235; 
konservuar me qelibar. 
&quot;Pas bisedimeve me mjek&#235;t polak&#235; m&#235;sova se n&#235; Poloni ka nj&#235; zakon t&#235; konsumit 
t&#235; qelibarit si psh: vendosja e qelibarit n&#235; fund t&#235; shishes s&#235; pijeve 
alkoolike. &#199;do dit&#235;, polak&#235;t konsumojn&#235; pak pije alkoolike t&#235; p&#235;rzier me l&#235;nd&#235; 
qelibari, p&#235;r qet&#235;simin e nervave dhe leht&#235;simin e presionit. N&#235; fakt, mjek&#235;t 
nga vendet dhe krahina t&#235; ndryshme tregojn&#235; funksione t&#235; ngjashme t&#235; qelibarit. 
Kjo v&#235;rteton edhe teorin&#235; efektive t&#235; Mjek&#235;sis&#235; Tradicionale Kineze.&quot; 
Zhao Jing shtoi se sot, komuniteti nd&#235;rkomb&#235;tar i kushton v&#235;mendje m&#235; t&#235; 
madhe MTK-s&#235; dhe po e pranon gjithnj&#235; e m&#235; shum&#235; mjek&#235;sin&#235; kineze. Kina po nxit 
aktivisht p&#235;rhapjen e MTK-s&#235;. Ky seminar ndihmon jo vet&#235;m n&#235; p&#235;rhapjen e 
kultur&#235;s s&#235; MTK-s&#235; dhe t&#235; asaj tradicionale kineze, por luan gjithashtu rol t&#235; 
r&#235;nd&#235;sish&#235;m p&#235;r ngritjen e niveleve mjek&#235;sore dhe shk&#235;mbimin reciprok mjek&#235;sor 
mes punonj&#235;sve t&#235; sh&#235;ndet&#235;sis&#235;. P&#235;r skepticizmin ndaj teorive t&#235; MTK-s&#235;, Zhao 
Jing tha se &#235;sht&#235; nj&#235; gj&#235; normale q&#235; t&#235; ket&#235; opinione t&#235; ndryshme n&#235; fushat e 
ndryshme mjek&#235;sore. 
&quot;N&#235; vendet e huaja &#235;sht&#235; propozuar kryesisht mjek&#235;sia e integruar. Disa mjek&#235; 
per&#235;ndimor&#235; jan&#235; treguar skeptik&#235; p&#235;r d&#235;shmit&#235; shkencore t&#235; Mjek&#235;sis&#235; 
Tradicionale Kineze ose t&#235; mjek&#235;sive t&#235; tjera, por ata e nuk kund&#235;rshtuan, 
thjesht k&#235;rkuan m&#235; par&#235; d&#235;shmi shkencore p&#235;r t&#235; p&#235;rkrahur opinionet e tyre ose 
p&#235;r t&#235; v&#235;rtetuar pamjaftueshm&#235;rin&#235; e opinioneve t&#235; tjera. K&#235;to q&#235;ndrime mund t&#235; 
nxitin m&#235; shum&#235; persona q&#235; t&#235; marrin pjes&#235; n&#235; studime mbi MTK-n&#235;. M&#235; shum&#235; 
persona do t&#235; studiojn&#235; m&#235; par&#235; efektet e saj dhe do t&#235; thon&#235; m&#235; von&#235; mendimin e 
tyre.&quot; 
Sipas Zhao Jing-ut, mjek&#235;sia tradicionale kineze ka sistem t&#235; rrept&#235; studimor 
dhe t&#235; qarkullimit. Disa amator&#235; t&#235; mjek&#235;sis&#235; kineze shkaktuan dyshime tek t&#235; 
tjer&#235; p&#235;r k&#235;t&#235; mjek&#235;si. 
Monika Rybecka ka p&#235;rfunduar doktoratur&#235;n n&#235; mjek&#235;si n&#235; Institutin e 
Mjek&#235;sis&#235; t&#235; Universitetit t&#235; Jagiellon-it. Ajo ka qen&#235; n&#235; Kin&#235; p&#235;r t&#235; studiuar 
mbi MTK-n&#235;. N&#235; seminar, ajo prezantoi zhvillimet e mjek&#235;sis&#235; s&#235; integruar n&#235; 
bot&#235;. Ajo &#235;sht&#235; e mendimit se integrimi i MTK-s&#235; me mjek&#235;sin&#235; per&#235;ndimore &#235;sht&#235; 
nj&#235; fush&#235; me potencial t&#235; madh n&#235; Poloni. 
&quot;Mendoj se ka nj&#235; potencial t&#235; madhe n&#235; Poloni p&#235;r integrimin e mjek&#235;sis&#235; 
tradicionale kineze me mjek&#235;sin&#235; per&#235;ndimore. N&#235; Poloni, ekzistojn&#235; shum&#235; 
probleme mjek&#235;sore, ve&#231;an&#235;risht n&#235; s&#235;mundjet kronike dhe ato me dhimbje tek t&#235; 
moshuarit. Na mungonin metodat efektive p&#235;r p&#235;rmir&#235;simin e cil&#235;sis&#235; s&#235; jet&#235;s s&#235; 
t&#235; moshuarve. Mendoj se mjek&#235;sia tradicionale kineze mund t&#235; hyj&#235; n&#235; sistemin 
mjek&#235;sor polak p&#235;r t&#235; zgjidhur k&#235;to probleme.&quot; 
Ky seminar u organizua n&#235; bashk&#235;punim me Institutin e Mjek&#235;sis&#235; t&#235; 
Universitetit t&#235; Jagiellon-it dhe Institutin e Konfucit n&#235; Krakow t&#235; Polonis&#235;. 
Tema e k&#235;tij seminari &#235;sht&#235; diskutimi i mund&#235;sive t&#235; ruajtjes s&#235; efekteve 
sinergjike t&#235; MTK-s&#235; dhe mjek&#235;sis&#235; per&#235;ndimore. P&#235;rve&#231; specialist&#235;ve 
pjes&#235;marr&#235;s, ishin t&#235; pranish&#235;m rreth 100 fansa t&#235; mjek&#235;sis&#235; kineze dhe punonj&#235;s 
t&#235; sh&#235;ndet&#235;sis&#235; t&#235; cil&#235;t mor&#235;n pjes&#235; edhe n&#235; aktivitetet si Taiji, akupunktur&#235; 
etj.(Xu Guang)]]></itunes:summary>
      <enclosure url="http://v2.cri.cn/alb/rubrike/20180928seminar.m4a" type="audio/mp3" /><guid>http://v2.cri.cn/alb/rubrike/20180928seminar.m4a</guid><itunes:duration>00:06:59</itunes:duration>
      <pubDate>Fri, 28 Sep 2018 10:01:09 GMT</pubDate>
      <itunes:order>53</itunes:order>
</item>

<item>
      <title>Hepatitet dhe llojet e tij</title>
      <itunes:author></itunes:author>
      <itunes:subtitle>Hepatitet dhe llojet e tij</itunes:subtitle>
      <itunes:summary><![CDATA[Hepatiti i referohet nj&#235; inflamacioni t&#235; m&#235;l&#231;is&#235;. Zakonisht shkaktohet nga 
nj&#235; infeksion viral, por mund t&#235; ket&#235; dhe shkaktar&#235; t&#235; tjer&#235; t&#235; hepatitit, si 
hepatiti autoimun ose hepatiti q&#235; ndodh si rezultat i mjekimeve, toksinave dhe 
alkoolit. Rreth 90% e t&#235; infektuarve me hepatit nuk jan&#235; n&#235; dijeni t&#235; 
infeksionit t&#235; tyre. 
M&#235;l&#231;ia si organ ndodhet n&#235; pjes&#235;n e sip&#235;rme djathtas t&#235; abdomenit tuaj. Ajo 
kryen disa funksione ky&#231;e q&#235; kan&#235; t&#235; b&#235;jn&#235; me metabolizmin e trupit t&#235; njeriut. 
Disa prej tyre jan&#235;: 
-filtrimi i toksinave 
-asimilimin e kolesterolit, hormoneve dhe barnave 
-shp&#235;rb&#235;rjen e karbohidrateve, yndyrave dhe proteinave 
-aktivizimin e disa enzimave q&#235; jan&#235; proteina esenciale p&#235;r funksionet e 
trupit 
-depozitimin e glikogjenit, mineraleve, dhe vitaminave (A, D, E dhe K) 
sintetizon protein&#235;n e gjakut si albumina etj. 
5 llojet e hepatitit viral 
Infeksionet virale t&#235; m&#235;l&#231;is&#235; q&#235; klasifikohen si hepatit, p&#235;rfshijn&#235; 
hepatitin A, B, C, D dhe E. Virus&#235; t&#235; ndrysh&#235;m shkaktojn&#235; secilin prej k&#235;tyre 
hepatiteve. 
Hepatiti A &#235;sht&#235; nj&#235; form&#235; akute dhe koh&#235; shkurt&#235;r e s&#235;mundjes. Nd&#235;rkoh&#235; B, C 
dhe D jan&#235; forma p&#235;rgjith&#235;sisht kronike. Hepatiti E &#235;sht&#235; gjithashtu akut, por 
mund t&#235; jet&#235; shum&#235; i rreziksh&#235;m n&#235; grat&#235; shtatz&#235;na. Nga studimet t&#235; kryera n&#235; 
Shqip&#235;ri rezulton se hepatiti B ka nj&#235; prevalenc&#235; 7-9 % dhe hepatiti C, nj&#235; 
prevalenc&#235; 0.5-1%. 
Hepatiti A 
Hepatiti A shkaktohet nga nj&#235; infeksion me virusin e hepatitit A. Ky lloj 
hepatiti transmetohet m&#235; s&#235; shpeshti nga konsumimi i ushqimit ose i ujit t&#235; 
kontaminuar nga fe&#231;et e nj&#235; personi t&#235; infektuar me hepatitin A. 
Hepatiti B dhe C 
Hepatiti B dhe C &#235;sht&#235; nj&#235; infeksion viral i m&#235;l&#231;is&#235; i shkaktuar nga virusi i 
hepatitit B, q&#235; mund t&#235; shkaktoj&#235; infeksion akut dhe kronik t&#235; saj. Virusi i 
hepatitit B dhe C transmetohet n&#235;p&#235;rmjet kontaktit me gjakun ose l&#235;ngje t&#235; tjera 
trupore (p.sh. sperma apo sekrecionet vaginale) t&#235; nj&#235; personi t&#235; infektuar. 
Hepatiti D 
I quajtur edhe hepatiti delta, hepatiti D &#235;sht&#235; nj&#235; s&#235;mundje serioze e 
m&#235;l&#231;is&#235; e shkaktuar nga virusi i hepatitit D (HDV). HDV transmetohet n&#235;p&#235;rmjet 
kontaktit t&#235; drejtp&#235;rdrejt&#235; me gjakun e infektuar. Hepatiti D &#235;sht&#235; nj&#235; form&#235; e 
rrall&#235; e hepatitit, q&#235; ndodh vet&#235;m me nd&#235;rthurje me hepatitin B. Virusi i 
hepatitit D nuk mund t&#235; shum&#235;fishohet pa pranin&#235; e hepatitit B. 
Hepatiti E 
Hepatiti E &#235;sht&#235; nj&#235; s&#235;mundje q&#235; vjen nga uji i ndotur. Hepatiti E gjendet 
kryesisht n&#235; zonat me higjien&#235; publike t&#235; ul&#235;t dhe zakonisht rezulton nga ndotja 
e ujit t&#235; pijsh&#235;m nga fekale t&#235; infektuara. Kjo s&#235;mundje &#235;sht&#235; e pazakont&#235; n&#235; 
Shqip&#235;ri. Megjithat&#235;, rastet e hepatitit E jan&#235; raportuar n&#235; Lindjen e Mesme, 
Azi, Amerik&#235; Qendrore dhe Afrik&#235;. 
Simptoma t&#235; zakonshme t&#235; hepatitit 
N&#235;se keni forma infektive t&#235; hepatitit q&#235; jan&#235; kronike, si hepatiti B dhe C, 
nuk mund t&#235; keni simptoma n&#235; fillim. Simptomat mund t&#235; mos ndodhin derisa 
d&#235;mtimi t&#235; prek&#235; funksionin e m&#235;l&#231;is&#235;. 
Shenjat dhe simptomat e hepatitit akut shfaqen shpejt. Ato p&#235;rfshijn&#235;: 
-lodhje 
-simptoma t&#235; ngjashme me gripin 
-urin&#235; e err&#235;t 
-fe&#231;e e zbeht&#235; 
-dhimbje barku 
-humbja e oreksit 
-humbje peshe e pashpjegueshme 
-zverdhja e l&#235;kur&#235;s dhe syve, t&#235; cilat mund t&#235; jen&#235; shenja t&#235; verdh&#235;z&#235;s 
Hepatiti kronik zhvillohet ngadal&#235;, k&#235;shtu q&#235; k&#235;to shenja dhe simptoma mund 
t&#235; jen&#235; t&#235; pap&#235;rfillshme p&#235;r t&#39;u v&#235;n&#235; re. Periudha e inkubacionit t&#235; hepatitit B 
&#235;sht&#235; mesatarisht 75 dit&#235;, por mund t&#235; varioj&#235; nga 1 deri 6 muaj. Shumica e 
njer&#235;zve nuk p&#235;rjetojn&#235; asnj&#235; shenj&#235; gjat&#235; faz&#235;s akute t&#235; infeksionit. N&#235; disa 
njer&#235;z, virusi i hepatitit B mund t&#235; shkaktoj&#235; infeksion kronik t&#235; m&#235;l&#231;is&#235;, q&#235; 
m&#235; von&#235; mund t&#235; kaloj&#235; n&#235; cirroz&#235; dhe kancer t&#235; m&#235;l&#231;is&#235;. 
N&#235; nivel global, m&#235; shum&#235; se 240 milion&#235; persona kan&#235; hepatit kronik B dhe 
rreth 150 milion&#235; hepatit C. Miliona t&#235; tjer&#235; jan&#235; n&#235; risk p&#235;r t&#39;u infektuar. 
Mjaft njer&#235;z me infeksion kronik nga virusi i hepatitit B ose C nuk jan&#235; n&#235; 
dijeni se jan&#235; t&#235; infektuar dhe vazhdojn&#235; ta mbajn&#235; k&#235;t&#235; virus. 
Konkretisht, k&#235;shillohet q&#235; &#231;do individ duhet t&#235; jet&#235; i nd&#235;rgjegjsh&#235;m n&#235; 
njohjen e simptomave dhe rrezikut t&#235; infektimit, marrjen e injeksioneve t&#235; 
sigurta, kryerjen e vaksin&#235;s q&#235; n&#235; mosh&#235;n p&#235;rkat&#235;se, testimin e her&#235; pas hersh&#235;m 
p&#235;r t&#235; zbuluar pranin&#235; e s&#235;mundjes, si dhe marrjen e mjekimit t&#235; duhur n&#235; koh&#235;. 
Testimi 
Ekzistojn&#235; teste t&#235; gjakut p&#235;r secilin lloj t&#235; hepatitit viral. Disa teste 
kontrollojn&#235; antitrupat ndaj virusit. Antitrupat jan&#235; proteina t&#235; gjakut q&#235; 
sistemi imunitar prodhon n&#235; p&#235;rgjigje t&#235; virusit. Analiza t&#235; tjera t&#235; gjakut 
k&#235;rkojn&#235; pjes&#235; t&#235; virusit, t&#235; tilla si proteina ose materiali gjenetik. Disa 
teste tregojn&#235; se ju keni nj&#235; infeksion aktiv. Teste t&#235; tjera tregojn&#235; se ju 
keni pasur at&#235;, ose q&#235; ju keni fituar imunitet ndaj tij. 
&#199;do person q&#235; rezulton pozitiv, megjith&#235;se mund t&#235; mos ket&#235; shenja klinike, 
duhet t&#235; ndiqet nga mjeku specialist p&#235;rkat&#235;s, i cili sugjeron kryerjen e 
testeve t&#235; m&#235;tejshme.]]></itunes:summary>
      <enclosure url="http://v2.cri.cn/alb/rubrike/20180928hepatit.m4a" type="audio/mp3" /><guid>http://v2.cri.cn/alb/rubrike/20180928hepatit.m4a</guid><itunes:duration>00:05:42</itunes:duration>
      <pubDate>Fri, 28 Sep 2018 09:59:48 GMT</pubDate>
      <itunes:order>54</itunes:order>
</item>

<item>
      <title>Stina e Vjesht&#235;s n&#235; Mjek&#235;sin&#235; Kineze</title>
      <itunes:author></itunes:author>
      <itunes:subtitle>Stina e Vjesht&#235;s n&#235; Mjek&#235;sin&#235; Kineze</itunes:subtitle>
      <itunes:summary><![CDATA[Vjeshta &#235;sht&#235; stina e tret&#235; e vitit. Ajo nis m&#235; 23 shtator dhe p&#235;rfundon m&#235; 
21 dhjetor. Kjo &#235;sht&#235; stina e ndryshimeve, dita b&#235;het m&#235; e shkurt&#235;r dhe, edhe 
pse ajo shpesh &#235;sht&#235; e ngroht&#235; dhe me diell gjat&#235; dit&#235;s, ajo mund t&#235; jet&#235; e 
ftoht&#235; gjat&#235; nat&#235;s. N&#235; vjesht&#235;, bien gjethet e pem&#235;ve. P&#235;rve&#231; k&#235;saj, vjeshta 
mund t&#235; sjell&#235; er&#235;ra t&#235; forta dhe shum&#235; shi. Shum&#235; njer&#235;z gjat&#235; k&#235;saj faze kan&#235; 
ndryshime n&#235; trupin e tyre, disa mund t&#235; ndihen t&#235; lodhur, disa mund t&#235; ken&#235; 
r&#235;nie t&#235; theksuar floku dhe disa t&#235; tjer&#235; t&#235; lodhur shpirt&#235;risht. 
Por, pse ndodh kjo? 
Sipas mjek&#235;ve kinez&#235; ky fenomen vjen nga &quot;pafuqishm&#235;ria emocionale&quot;. 
Aktivitetet shpirt&#235;rore personale lidhen ngusht&#235; me temperatur&#235;n dhe ndri&#231;imin e 
diellit. Gjat&#235; ver&#235;s, mund t&#235; kemi emocione m&#235; t&#235; forta dhe mund t&#235; ndjehemi m&#235; 
impulsiv&#235;, p&#235;r shkak t&#235; koh&#235;s s&#235; gjat&#235; t&#235; ndri&#231;imit dhe temperatur&#235;s s&#235; lart&#235; n&#235; 
ver&#235;. Me ardhjen e vjesht&#235;s, ve&#231;an&#235;risht pas &quot;Sanatadit&#235;s s&#235; Vjesht&#235;s&quot;, gjendja 
shpirt&#235;rore nis t&#235; ndryshoj&#235;. Gjat&#235; k&#235;tij procesi, lodhja shpirt&#235;rore dhe 
p&#235;rgjumja jan&#235; sinjalet e para t&#235; uljes s&#235; aktiviteteve shpirt&#235;rore. 
&quot;Pafuqishm&#235;ria emocionale&quot; &#235;sht&#235; reagimi i zakonsh&#235;m fizik dhe psikologjik 
p&#235;rball&#235; ndryshimit t&#235; stin&#235;s. Por, ka mund&#235;si q&#235; ky fenomen t&#235; ndikoj&#235; n&#235; jet&#235;n 
dhe pun&#235;n normale gjat&#235; dit&#235;s. Prandaj, n&#235; k&#235;t&#235; artikull, do t&#235; fokusohemi tek 
metodat praktike p&#235;r sh&#235;ndetin psikologjik n&#235; vjesht&#235;. Sipas teoris&#235; s&#235; 
mjek&#235;sis&#235; tradicionale kineze, organet e brendshme t&#235; trupit lidhen me tipe t&#235; 
ndryshme t&#235; ndjenjave q&#235; p&#235;rputhen gjat&#235; 4 stin&#235;ve t&#235; vitit. 
&quot;Mushk&#235;ria&quot; &#235;sht&#235; organi q&#235; p&#235;rgjigjet p&#235;r m&#235;rzitjen. N&#235; kultur&#235;n kineze shiu 
i vjesht&#235;s p&#235;rshkruhet me karakteristik&#235;n e &quot;pik&#235;llimit&quot;. Ulja e papritur e 
temperatur&#235;s mund t&#235; frenoj&#235; disa funksione fizike t&#235; trupit, duke shkaktuar 
&#231;rregullimet e funksioneve t&#235; gjendrave endokrine, depresionin e m&#235;tejsh&#235;m dhe 
v&#235;shtir&#235;si n&#235; p&#235;rqendrim. P&#235;rve&#231; k&#235;saj, mund t&#235; keni rrahje t&#235; shpeshta t&#235; 
zemr&#235;s, &#235;ndrra t&#235; shumta, pagjum&#235;si dhe fenomenet e tjera t&#235; depresionit n&#235;n 
temperatur&#235;n e ul&#235;t. Rregullimi psikologjik &#235;sht&#235; m&#235;nyra m&#235; efektive p&#235;r 
parandalimin e uljes s&#235; humorit n&#235; vjesht&#235;. Kur lotoni, emocionet e br&#235;ndshme t&#235; 
ndryshura mund t&#235; dalin n&#235;p&#235;rmjet funksioneve t&#235; frym&#235;marrjes s&#235; mushk&#235;ris&#235;, e 
cila ruan rolin e &quot;pastrimit&quot; t&#235; shpirtit. Por, shfryt&#235;zimi i tep&#235;rt i metodave 
kund&#235;r m&#235;rzitjes mund t&#235; harxhoj&#235; shum&#235; energjin&#235; &quot;Chi&quot; t&#235; mushk&#235;ris&#235;. Prandaj, 
n&#235; librat e vjetra mjek&#235;sore t&#235; Kin&#235;s jan&#235; sh&#235;nuar disa metoda p&#235;r sh&#235;ndetin 
fizik dhe psikologjik. 
1. Fjetja e her&#235;t n&#235; mbr&#235;mje dhe ngritja her&#235;t n&#235; m&#235;ngjes 
N&#235; vjesht&#235;, duhet t&#235; rregulloni orarin e fjetjes dhe t&#235; ngriheni n&#235; p&#235;rputhje 
me ndryshimin e koh&#235;s. Sipas teoris&#235; kineze organizmi yn&#235; lidhet ngusht me 
mjedisin e jasht&#235;m. Fjetja her&#235;t mund t&#235; rezervoj&#235; energjin&#235; &quot;Chi&quot; dhe &quot;Yin&quot; n&#235; 
veshk&#235; dhe ngritja her&#235;t mund t&#235; nxis&#235; lul&#235;zimin e energjis&#235; &quot;Chi&quot; dhe &quot;Yang&quot; n&#235; 
mushk&#235;ri. 
2. Ruajtja e q&#235;ndrueshm&#235;ris&#235; shpirt&#235;rore 
Ruajtja e qet&#235;sis&#235; s&#235; brendshme dhe reduktimi i luhatjeve t&#235; humorit mund t&#235; 
leht&#235;soj&#235; ndikimet negative t&#235; ndjenj&#235;s s&#235; m&#235;rzitjes q&#235; lind n&#235; vjesht&#235;. Vjeshta 
&#235;sht&#235; e ndryshme nga stina e ver&#235;s, kur shprehem m&#235; lirsh&#235;m mendimet tona dhe 
interesohemi p&#235;r gj&#235;rat e jashtme. N&#235; vjesht&#235; duhet t&#39;i kushtojm&#235; v&#235;mendje t&#235; 
madhe bot&#235;s son&#235; t&#235; brendshme ton&#235; dhe t&#235; kemi vetp&#235;rmbajtje ndaj bot&#235;s s&#235; 
jashtme. N&#235; fakt, st&#235;rvitjet me frym&#235;marrjen dhe meditimi jan&#235; metoda shum&#235; t&#235; 
p&#235;rshtatshme p&#235;r t&#235; pak&#235;suar luhatjen e humorit. 
3. St&#235;rvitjet e ngadal&#235;shme 
N&#235; vjesht&#235;, &#235;sht&#235; e p&#235;rshtatshme q&#235; t&#235; zhvillohen st&#235;rvitjet e lehta jasht&#235; 
dhom&#235;s, t&#235; cilat mund t&#235; sjellin p&#235;rmir&#235;simin e gjendjes shpirt&#235;rore. sportet 
e p&#235;rshtatshme p&#235;rfshijn&#235; vrapin e leht&#235;, sh&#235;titjet, notin, st&#235;rvitjet&quot;Taiji&quot; 
ose ushtrime joge. K&#235;to st&#235;rvitje mund t&#235; shmangin gjendjen e zymt&#235; dhe 
m&#235;rzitjen e brendshme. 
4. Sh&#235;titja n&#235; natyr&#235; 
Zhvillimi i turizimit n&#235; mjedise me gjelb&#235;rim &#235;sht&#235; shum&#235; i efektsh&#235;m p&#235;r 
eleminimin e lodhjes emocionale dhe t&#235; m&#235;rzitjes. Vendet me gjelb&#235;rim 
na qet&#235;sojn&#235; shpirt&#235;risht, pasi ato kan&#235; nj&#235; forc&#235; magjike p&#235;r pastrimin e 
emocioneve negative. Kur zhytemi n&#235; bukurin&#235; e natyr&#235;s, m&#235;rzia e lindur e 
brendshme tek ne largohet si me dor&#235;, n&#235; m&#235;nyr&#235; t&#235; natyrshme. N&#235; fakt, vjeshta 
&#235;sht&#235; edhe stina e p&#235;rshtatshme e turizmit, kur gjethet e pem&#235;s jan&#235; 
shum&#235;ngjyr&#235;she. 
Ushqimet e vjesht&#235;s 
Korrja e frutave t&#235; natyr&#235;s &#235;sht&#235; shum&#235; e ngjashme me p&#235;rvet&#235;simin e p&#235;rvoj&#235;s 
s&#235; jet&#235;s. Vjeshta &#235;sht&#235; stina e korrjes dhe ka shum&#235; fruta. Gjat&#235; k&#235;saj stine 
mund t&#235; p&#235;rzgjedhim frutat e p&#235;rshtatshme p&#235;r ne: 
1. Arra 
Arra &#235;sht&#235; nj&#235; nga ushqimet q&#235; ndihmon p&#235;r ushqimin e trurit, bukurin&#235; e 
l&#235;kur&#235;s etj, gjithashtu &#235;sht&#235; nj&#235; frut shum&#235; i mir&#235; p&#235;r sh&#235;ndetin n&#235; stin&#235;n 
vjesht&#235;. N&#235; Kin&#235;n e lasht&#235;, arra njihej si &quot;fruti i jet&#235;gjat&#235;sis&#235;&quot;. Ajo ndihmon 
p&#235;r sh&#235;ndetin e veshkave, sjell energji p&#235;r mushk&#235;rin&#235; dhe parandalon astm&#235;n si 
dhe vonon procesin e plakjes. Sipas nutrist&#235;ve arrat p&#235;rmbajn&#235; acide yndyrore 
omega-3, proteina, karbohidrate, riboflavin&#235;, karotene, vitamin&#235;n E, kalcium, 
hekur, fosfor etj. Vajrat yndyrore t&#235; arr&#235;s luajn&#235; funksion t&#235; r&#235;nd&#235;sish&#235;m 
p&#235;r uljen e kolesterolit n&#235; gjak, p&#235;r t&#235; parandaluar arterioskleroz&#235;n dhe 
s&#235;mundjet kardiovaskulare e cerebrovaskulare. 
Kujdes: Sasia e p&#235;rditshme e konsumit t&#235; arrave duhet t&#235; jet&#235; rreth 40 gram, 
pra 4-5 arra. N&#235; t&#235; nj&#235;jt&#235;n koh&#235;, duhet t&#235; reduktoni konsumin e vajrave t&#235; tjera 
yndyrore, p&#235;r t&#235; shmangur thithjen e nxeht&#235;sis&#235; s&#235; tep&#235;rt. Gjithashtu, personat 
q&#235; vuajn&#235; nga zjarri i brendsh&#235;m dhe munges&#235; t&#235; energjis&#235; &quot;Yin&quot;, apo ato q&#235; kan&#235; 
koll&#235; nuk duhet t&#235; konsumojn&#235; shum&#235; arra. 
2. G&#235;shtenjat 
G&#235;shtenja &#235;sht&#235; fruti i vjesht&#235;s. Sipas mjek&#235;sis&#235; kineze, ajo ka shije t&#235; 
&#235;mb&#235;l, karakteristika t&#235; ngrohta. G&#235;shtenja mund t&#235; nxis&#235; funksionin e tretjes 
n&#235; stomak dhe pun&#235;n e shpretk&#235;s, t&#235; furnizoj&#235; energjin&#235; &quot;chi&quot; n&#235; veshk&#235; dhe t&#235; 
nxis&#235; qarkullimin e gjakut. Sipas mjek&#235;sis&#235; moderne, g&#235;shtenja p&#235;rmban proteina, 
yndyrna, karbohidrate, vitamin&#235; B, etj. Ndoshta nuk e dinit, por g&#235;shtenja ka m&#235; 
shum&#235; vitamin&#235; C se domatja si dhe 10 her&#235; m&#235; shum&#235; se molla. 
Pse jan&#235; t&#235; mira g&#235;shtenjat sipas mjek&#235;sis&#235; kineze: 
1. Furnizimi i energjis&#235; &quot;Yang&quot; n&#235; veshk&#235;: Brinj&#235; derri me g&#235;shtenja &#235;sht&#235; 
nj&#235; gatim i mir&#235; dhe i sh&#235;ndetsh&#235;m p&#235;r furnizimin me energji &quot;Yang&quot; n&#235; veshk&#235;, 
por edhe p&#235;r favorizimin e energjis&#235; &quot;chi&quot; dhe nxitjen e qarkullimit t&#235; gjakut. 
2. P&#235;r t&#235; parandaluar diarren&#235; g&#235;shtenja jan&#235; shum&#235; efikase, por ato sjellin 
dhe p&#235;rfitime t&#235; tjera p&#235;r organizmin. 
3. Kund&#235;r plakjes: G&#235;shtenjat jan&#235; frut i mir&#235; kund&#235;r plakjes s&#235; parakohshme, 
gjithashtu &#231;do m&#235;ngjes dhe mbr&#235;mje k&#235;shillohet p&#235;r t&#235; moshuarit q&#235; kan&#235; probleme 

me dhimbjet e mesit dhe gjunjve. 
Duhet t&#235; mbani mend se g&#235;shtenjat kan&#235; niseshte dhe koha e p&#235;rdorimit t&#235; 
k&#235;tij fruti &#235;sht&#235; mes dy vakteve ose t&#235; gatuara. 
3.Stika pishe 
Stikat e pish&#235;s renditen n&#235; mesin e superushqimeve. Ato p&#235;rmbajn&#235; kryesisht 
acide yndyrore, proteina, karbohidrate, kalcium, hekur, fosfor. Sipas mjek&#235;sis&#235; 
kineze, konsumimi i shpesht&#235; i tyre forcon sh&#235;ndetin. N&#235; mjek&#235;sin&#235; kineze stikat 
e pish&#235;s furnizojn&#235; me energji &quot;chi&quot; veshk&#235;n dhe nxisin metabolizmin e zorr&#235;s. 
Stikat leht&#235;sojn&#235; koll&#235;n, duke mbrojtur sh&#235;ndetin e mushk&#235;ris&#235;. Po ashtu ato 
jan&#235; tep&#235;r t&#235; sh&#235;ndetshme p&#235;r personat q&#235; vuajn&#235; nga kapsll&#235;ku. Duhet t&#235; vini re 
se ata q&#235; vuajn&#235; nga diarreja nuk duhet t&#235; konsumojn&#235; tep&#235;r stika pishe. Po 
ashtu edhe ata q&#235; vuajn&#235; nga problemet me t&#235;mthin nuk duhet ta konsumojn&#235; shum&#235; 
k&#235;t&#235; frut, pasi ka tep&#235;r yndyrna. 
3. Dardha 
Dardha p&#235;rmban kalcium, fosfor, hekur, glukoz&#235;, fruktoz&#235;, karotene dhe 
vitamina t&#235; ndyrshme. Sipas mjek&#235;sis&#235; kineze, dardha nxit sekretimin e 
p&#235;shtym&#235;s, eleminon etjen, pushon koll&#235;n dhe mbron sh&#235;ndetin e mushk&#235;rive. 
Konsumi i dardh&#235;s ul p&#235;rqindjen e prekjes nga gripi. P&#235;r k&#235;t&#235; shum&#235; mjek&#235; e 
quajn&#235; dardh&#235;n si nj&#235; frut kund&#235;r s&#235;mundjeve. Konsumi i dardh&#235;s mund t&#235; 
p&#235;rmir&#235;soj&#235; sistemin e frym&#235;marrjes dhe funksionet e mushk&#235;ris&#235;. Dardh&#235;t mund 
t&#39;i konsumoni sipas preferencave tuaja, n&#235; kin&#235; at&#235; e gatuajn&#235; s&#235; bashku me 
orizin n&#235; form&#235; supe. 
Duhet t&#235; mbani mend se dardha ka karakteristika t&#235; ftoht&#235;. Prandaj, personat 
me stomak dhe shpretk&#235; t&#235; ftoht&#235; duhet t&#235; pak&#235;sojn&#235; konsumin e k&#235;tij fruti. 
Personat me aciditet t&#235; lart&#235; n&#235; stomak, nuk duhet t&#235; konsumojn&#235; tep&#235;r shum&#235; 
dardh&#235; 
K&#235;shilla t&#235; tjera p&#235;r ftohjen n&#235; vjesht&#235; 
Gjat&#235; stin&#235;s s&#235; vjesht&#235;s, moti freskohet. Mjek&#235;t kinez&#235; theksojn&#235; se n&#235; k&#235;t&#235; 
faz&#235; duhet t&#235; tregohemi t&#235; kujdessh&#235;m pasi ftohja e ajrit mund t&#235; na ndikoj&#235; n&#235; 
sh&#235;ndet. N&#235; Kin&#235; thuhet se &quot;era e vjesht&#235; pastron gjethet e r&#235;na&quot;. Me an&#235; t&#235; 
k&#235;saj th&#235;nieje mjek&#235;t kinez&#235; p&#235;rshkruajn&#235; karakteristikat e er&#235;s n&#235; stin&#235;n e 
vjesht&#235;s. Sipas teoris&#235; s&#235; mjek&#235;sis&#235; kineze, era renditet si shkaktarja kryesore 
p&#235;r shfaqjen e s&#235;mundjeve.]]></itunes:summary>
      <enclosure url="http://v2.cri.cn/alb/rubrike/vjeshta20180921.m4a" type="audio/mp3" /><guid>http://v2.cri.cn/alb/rubrike/vjeshta20180921.m4a</guid><itunes:duration>00:06:52</itunes:duration>
      <pubDate>Fri, 21 Sep 2018 09:55:02 GMT</pubDate>
      <itunes:order>55</itunes:order>
</item>

<item>
      <title>Humori i keq shkakton s&#235;mundje</title>
      <itunes:author></itunes:author>
      <itunes:subtitle>Humori i keq shkakton s&#235;mundje</itunes:subtitle>
      <itunes:summary><![CDATA[Shum&#235; specialist&#235; sot nga vende t&#235; ndryshme t&#235; bot&#235;s thon&#235; se stresi i tep&#235;rt 
shkakton &#231;rregullime n&#235; funksionet e zakonshme t&#235; trupit, duke prekur 
imunitetin. 
Sistemi imunitar &#235;sht&#235; roje e sh&#235;ndetit 
Sistemi yn&#235; imunitar p&#235;rb&#235;het nga organet imunitare, qelizat imune dhe 
molekula imune. Ky sistem &#235;sht&#235; pjesa m&#235; e r&#235;nd&#235;sishme e trupit ton&#235;, q&#235; 
ngarkohet me 3 detyra: mbrojtja imunitare, vet&#235;stabilizimi dhe monitorimi. 
Mbrojtja imunitare &#235;sht&#235; funksioni fizik m&#235; i r&#235;nd&#235;sish&#235;m i sistemit 
imunitar. Kjo &#235;sht&#235; aft&#235;sia e rezistenc&#235;s kund&#235;r infeksioneve. P&#235;r shkak t&#235; 
aft&#235;sis&#235; s&#235; mbrojtjes imunitare, njer&#235;zit mund t&#235; l&#235;vizin n&#235; k&#235;t&#235; bot&#235; t&#235; 
mbushur me mikroorganizma, pa u shqet&#235;suar p&#235;r d&#235;mtimin e qelizave t&#235; trupit apo 
infeksioneve nga bakteriet dhe viruset. 
Vet&#235;stabilizimi &#235;sht&#235; aft&#235;sia e pastrimit t&#235; qelizave t&#235; vdekura, p&#235;r t&#235; 
shmangur nd&#235;rhyrjen e k&#235;tyre qelizave n&#235; trupin ton&#235;. 
Monitorimi &#235;sht&#235; nj&#235; funksion shum&#235; i r&#235;nd&#235;sish&#235;m i sistemit imunitar. Kur 
sistemi imunitar zbulon mutacione genetike, mund t&#235; eleminoj&#235; k&#235;t&#235; gene. 
N&#235; gjendje normale, sistemi imunitar i trupit mund t&#235; luaj&#235; rolin e tyre n&#235; 
bashk&#235;rendim, p&#235;r t&#235; garantuar q&#235;ndrueshm&#235;rin&#235; dhe ekuilibrin e mjedisit t&#235; 
brendsh&#235;m t&#235; trupit. N&#235; k&#235;t&#235; m&#235;nyr&#235; mund t&#235; vazhdojm&#235; t&#235; kemi nj&#235; jet&#235; t&#235; 
sh&#235;ndetshme. Por n&#235; disa situata, sistemi imunitar do t&#235; ket&#235; &#231;rregullime, q&#235; 
shkaktojn&#235; dob&#235;simet e mbrojtjes imunitare, t&#235; vet&#235;stabilizimit dhe monitorimit. 

Rregullimet n&#235;p&#235;r lidhjes s&#235; &quot;sistemit nervor-sistemit endokrin-sistemit 
imunitar&quot; 
Sistemi imunitar mund t&#235; ndikohet nga elementet e ndryshme si ushqimet, 
niveli hormonal, stresi etj. Ky sistem ndryshon gjithmon&#235;. 
Lidhja e &quot;sistemit nervor-sistemit endokrin-sistemit imunitar&quot; &#235;sht&#235; 
konsideruar si nj&#235; nd&#235;r sistemet m&#235; t&#235; r&#235;nd&#235;sishme t&#235; rregullimit. Aktivitetet 
psikologjike dhe ndryshimi i humorit si stresi mendor, ankthi etj., mund t&#235; 
ndikojn&#235; funksionet e sistemit nervor, duke shkaktuar &#231;rregullimet e sekretimit 
t&#235; hormoneve, t&#235; cilat mund t&#235; dob&#235;sojn&#235; aft&#235;sin&#235; imunitare t&#235; trupit. 
Humori i keq ndikon negativisht sistemin imunitar 
Me zhvillimin e mjek&#235;sis&#235; moderne, element&#235;t psikologjik&#235; dhe shpirt&#235;ror&#235; 
ndikojn&#235; sistemin imunitar p&#235;rmes aktiviteteve t&#235; sistemit nervor. Prandaj, 
studimet mbi imunitetin t&#235;rhoq&#235;n shum&#235; v&#235;mendje. 
Timusi &#235;sht&#235; organ i specializuar i sistemit imunitar, funksion t&#235; cilin e 
realizon n&#235;p&#235;rmjet prodhimit t&#235; qelizave T. &#199;do qeliz&#235; T sulmon nj&#235; substanc&#235; t&#235; 
huaj, t&#235; cil&#235;n e identifikon n&#235;p&#235;rmjet receptor&#235;ve specifik&#235; t&#235; saj. Secila nga 
qelizat T sulmojn&#235; antigen&#235; t&#235; ndrysh&#235;m (substanca t&#235; huaja t&#235; ndryshme). Roli i 
timusit &#235;sht&#235; t&#235; mbroj&#235; nga kanceri. 
N&#235; shekullin e 19-t&#235;, &#235;sht&#235; zbuluar se n&#235; timus ekzistojn&#235; shum&#235; sisteme 
nervore. K&#235;to nerva luajn&#235; rolin e rregullimit p&#235;r aktivitetet e qelizave t&#235; 
timusit. N&#235; gjendje normale, nervat adrenergike mund t&#235; frenojn&#235; aktivitetin e 
qelizave t&#235; timusit dhe nervat kolinergike mund t&#235; ngacmojn&#235; aktivitetet k&#235;tyre 
qelizave. 
Sipas studimeve p&#235;rkat&#235;se, pacient&#235;t me s&#235;mundjet mendore si depresion, etj 
mund t&#235; ken&#235; anomali neurologjike, q&#235; shkaktojn&#235; shpejtimin e ngushtimit t&#235; 
strukturave t&#235; timusit dhe &#231;rregullimin e funksioneve nervore t&#235; k&#235;tij organi. 
K&#235;ta pacient&#235; mund t&#235; ken&#235; anomali t&#235; sekretimit dhe sasis&#235; s&#235; qelizave IL-2 dhe 
IL-6. &#199;rregullimet e funksioneve t&#235; qelizave imunitare mund t&#235; shkaktojn&#235; 
anomali t&#235; reagimeve imunitare. Kjo tregon se depresioni, stresi mendor dhe 
ankthi afatgjat&#235; mund t&#235; shkaktojn&#235; plakjen e p&#235;rshpejtuar dhe &#231;rregullim t&#235; 
funksioneve imunitare, duke sjell&#235; s&#235;mundje t&#235; ndryshme. 
Nga ana tjet&#235;r, disa neuro-transmetuesit mund t&#235; marrin pjes&#235; drejt&#235;sisht n&#235; 
procesin e reagimeve dhe efekteve imunitare. P&#235;r shembull, histamina &#235;sht&#235; nj&#235; 
neuro-transmetues q&#235; lidhet me gjumin, sekretimin e hormoneve, rregullimin e 
temperatur&#235;s, oreksin, kujtes&#235;n dhe aktivitete t&#235; tjera t&#235; sistemit nervor. 
Prodhimi i histamines ndikohet nga aktivitetet psikologjike. 
P&#235;r shkak t&#235; ndryshimit t&#235; papritur t&#235; mjedisit t&#235; jet&#235;s etj, mund t&#235; kemi 
luhatjet t&#235; shumta humori, stres t&#235; madh mendor, ankth dhe gjendje t&#235; tjera 
abnormale psikologjike, mund t&#235; kemi kruarje t&#235; shpeshta t&#235; l&#235;kur&#235;s 
neuro-pezmatime etj. 
K&#235;to neuro-pezmatime t&#235; l&#235;kur&#235;s mund t&#235; b&#235;hen m&#235; t&#235; dukshme gjat&#235; nat&#235;s, duke 
ndikuar cil&#235;sin&#235; e gjum&#235;s. 
Kontrolli i humorit duhet t&#235; zbatohet n&#235; praktik&#235; 
Kur elementet psikologjike dhe mendore ndikojn&#235; funksionet e sistemit 
imunitar, &#231;rregullimet e sistemit imunitar mund t&#235; sjellin ndikim tek sistemi 
nervor qendror duke shkaktuar ethe, p&#235;r p&#235;rziera, lodhjes etj, t&#235; cilat do t&#235; 
ndikojn&#235; m&#235; tej gjendjet psikologjike dhe mendore. Kjo mund t&#39;u sjell&#235; 
&#231;rregullimeve n&#235; sistemin imunitar. Prandaj, duhet t&#235; merren masa aktive dhe 
nd&#235;rhyrje t&#235; p&#235;rshtatshme. 
Sipas mjek&#235;sive t&#235; ndryshme kryesore q&#235; p&#235;rfshin mjek&#235;sin&#235; tradicionale 
kineze, stresi i tep&#235;rt mendor dhe ai psikologjik mund t&#235; shkaktojn&#235; &#231;rregullime 
dhe pengesa t&#235; funksioneve fizike q&#235; p&#235;rshijn&#235; funksionet imunitare. 
Prandaj, n&#235; jet&#235;n e p&#235;rditshme, duhet t&#235; kemi q&#235;ndrim pozitiv dhe optimist, 
p&#235;r t&#235; shmangur stresin, ankthin e tep&#235;rta dhe gjendje t&#235; tjera jo t&#235; mira 
psikologjike. P&#235;rball&#235; problemeve, duhet t&#235; ruajm&#235; qet&#235;sin&#235; mendore dhe t&#235; mos 
shqet&#235;sohemi. N&#235; koh&#235;n e zakonshme, duhet t&#235; shmangim luhatjet e tep&#235;rta t&#235; 
humorit. N&#235; t&#235; nj&#235;jt&#235;n koh&#235;, duhet t&#235; krijojm&#235; shprehi t&#235; mira t&#235; jet&#235;s. Puna 
duhet t&#235; kombinohet me aktivitetet e pushimit. Duhet t&#235; heqim dor&#235; nga 
duhanpirja, pirja e tep&#235;rt e alkoolit, duke krijuar nj&#235; atmosfer&#235; t&#235; mir&#235; jete 
dhe duke mbajtur nj&#235; gjendje pozitive psikologjike dhe mendore. Kjo do t&#235; ul&#235; 
rrezikun e &#231;rregullimeve t&#235; funksioneve t&#235; sistemit imunitar t&#235; shkaktuar nga 
gjendja e keqe psikologjike si dhe do t&#235; vonoj&#235; procesin e parakohsh&#235;m t&#235; 
plakjes, duke ndihmuar n&#235; jet&#235;gjat&#235;si dhe p&#235;rmir&#235;suar cil&#235;sin&#235; e jet&#235;s 
sh&#235;ndet&#235;sore. (Xu Guang)]]></itunes:summary>
      <enclosure url="http://v2.cri.cn/alb/rubrike/humori20180921.m4a" type="audio/mp3" /><guid>http://v2.cri.cn/alb/rubrike/humori20180921.m4a</guid><itunes:duration>00:05:34</itunes:duration>
      <pubDate>Fri, 21 Sep 2018 09:53:27 GMT</pubDate>
      <itunes:order>56</itunes:order>
</item>

<item>
      <title>Erdhi vjeshta, koha p&#235;r t&#235; ngr&#235;n&#235; sheg&#235;!</title>
      <itunes:author></itunes:author>
      <itunes:subtitle>Erdhi vjeshta, koha p&#235;r t&#235; ngr&#235;n&#235; sheg&#235;!</itunes:subtitle>
      <itunes:summary><![CDATA[N&#235; fillim t&#235; vjesht&#235;s, shega &#235;sht&#235; mbret&#235;resha e frutave. Ajo p&#235;rmban tanin&#235;, 
sheqer, proteina, vitamin&#235; C etj. Shega p&#235;rmban pothuajse dy her&#235; m&#235; shum&#235; 
vitamin C se molla. Sipas Mjek&#235;sis&#235; Kineze ngr&#235;nia e sheg&#235;s n&#235; vjesht&#235; na 
ndihmon t&#235; ruajm&#235; l&#235;kur&#235;n nga i ftohti I dimrit. Shega p&#235;rdoret n&#235; forma t&#235; 
ndryshme si l&#235;ng, n&#235; gatim, n&#235; kokteje etj. 
Shega &#235;sht&#235; nj&#235; frut q&#235; &#235;sht&#235; p&#235;rdorur q&#235; nga koha e Hipokratit. Mjek&#235;sia 
tradicionale p&#235;rdor l&#235;kur&#235;n, gjethet dhe farat e saj p&#235;r t&#235; luftuar diarren&#235;, 
dizenterin&#235; kronike dhe plag&#235;t. Farat e pab&#235;ra p&#235;rdoren p&#235;r temperatur&#235;n, nd&#235;rsa 
t&#235; pjekurat p&#235;r koll&#235;n. N&#235; Rom&#235;n Antike, ajo ishte e njohur p&#235;r cil&#235;sit&#235; 
kozmetike t&#235; saj. Kleopatra p&#235;rdorte l&#235;ngun e saj n&#235; fytyr&#235;, n&#235; flok&#235; dhe n&#235; 
thonj. 
12 fakte mbi sheg&#235;n: 
1. Shega njihet si simbol i pjelloris&#235; dhe i fatit t&#235; mir&#235; 
2. Brenda nj&#235; shege ka rreth 800 kokrra t&#235; vogla ngjyr&#235; t&#235; kuqe 
3. L&#235;ngu i sheg&#235;s shton prodhimin e rruazave t&#235; kuqe t&#235; gjakut dhe zvog&#235;lon 
ngarkes&#235;n kardiake. 
4. Ideale p&#235;r f&#235;mij&#235;t e vegj&#235;l q&#235; kan&#235; koll&#235; dhe temperatur&#235;. 
5. L&#235;ngu i sheg&#235;s &#235;sht&#235; ideal p&#235;r flok&#235;t, l&#235;kur&#235;n dhe thonjt&#235; fal&#235; p&#235;rb&#235;r&#235;sve 
q&#235; ka 
6. Shega &#235;sht&#235; e mbushur me antioksidant&#235; 
7. Parandalon kancerin e mushkrive, t&#235; prostat&#235;s, t&#235; gjirit, gjithashtu 
diabetin, osteoporoz&#235;n, etj. 
8. Studimet e fundit tregojn&#235; se konsumi i nj&#235; shege si l&#235;ng rrit d&#235;shir&#235;n 
seksuale. 
9. L&#235;ngu i sheg&#235;s shuan etjen, hap oreksin dhe kthjellon mendimet 
10. Shega reduktopn rrudhat n&#235; fytyr&#235; dhe i jep freski asaj 
11. L&#235;ngu i sheg&#235;s ka 3-4 her&#235; m&#235; shum&#235; antioksidant&#235;ve se rrushi i zi, &#231;aji 
jeshil dhe vera e kuqe. 
12. &#203;sht&#235; shum&#235; e pasur me kalium, hekur dhe vitaminat A,C dhe E. 
Shega &#235;sht&#235; nj&#235; nd&#235;r frutat m&#235; t&#235; rrall&#235; n&#235; tok&#235; p&#235;r nga vlerat q&#235; ka p&#235;r 
sh&#235;ndetin. Ajo &#235;sht&#235; fryti &quot;sh&#235;rues&quot; i pasur me antioksidant&#235;, gjithmon&#235; 
vler&#235;suar si simbol i sh&#235;ndetit. 
Shum&#235; studime kan&#235; v&#235;rtetuar se shega &#235;sht&#235; nj&#235; nga frutat m&#235; sh&#235;ruese n&#235; 
bot&#235; p&#235;r shkak t&#235; ndikimit t&#235; dobish&#235;m n&#235; sistemin kardiovaskular, nervor dhe 
esht&#235;ror. Shkenc&#235;tar&#235;t konsiderojn&#235; q&#235; ajo mund t&#235; reduktoj&#235; rrezikun nga 
s&#235;mundjet e zemr&#235;s tek obez&#235;t me 17 p&#235;r qind. P&#235;rve&#231; dobive p&#235;r zemr&#235;n dhe en&#235;t 
e gjakut, p&#235;rb&#235;r&#235;sit e sheg&#235;s pengojn&#235; rritjen e kancerit t&#235; gjirit, prostat&#235;s, 
zorr&#235;s s&#235; trash&#235;, leukemis&#235; dhe parandalojn&#235; ndryshimet t&#235; cilat nxisin rritjen 
e tumorit. 
Shega &#235;sht&#235; po ashtu e mbushur me vitamin&#235; C dhe konsiderohet mjekim i 
shk&#235;lqyesh&#235;m kund&#235;r proceseve inflamatore, nd&#235;rsa &#235;sht&#235; burim i shk&#235;lqyer i 
vitamin&#235;s B5, kaliumit,etj. Ajo sh&#235;rben p&#235;r forcimin e imunitetit dhe 
parandalimin e &#231;rregullimeve sh&#235;ndet&#235;sore. Sipas specialist&#235;ve n&#235;se konsumojm&#235; 
nj&#235; got&#235; l&#235;ng shege n&#235; dit&#235; do t&#235; jetojm&#235; gjat&#235; dhe t&#235; rinj fal&#235; antioksidant&#235;ve 
me shumic&#235; tek shega. Shega i kthen elasticitetin l&#235;kur&#235;s, duke luftuar 
nj&#235;koh&#235;sisht kund&#235;r ekzemave, psoriaz&#235;s dhe l&#235;kur&#235;s t&#235; djegur nga dielli. Acidet 
yndyrore q&#235; p&#235;rmban reduktojn&#235; &#235;njtjet dhe dhimbjet e muskujve. Shega &#235;sht&#235; e 
pasur me fitoestrogjene, t&#235; cilat leht&#235;sojn&#235; simptomat e menopauz&#235;s dhe 
paramenopauz&#235;s si djersitja gjat&#235; nat&#235;s dhe mungesa e libidos. 
P&#235;rve&#231; t&#235; gjitha k&#235;tyre q&#235; u theksuan, l&#235;ngu i sheg&#235;s p&#235;rmir&#235;son edhe 
funksionin erektil dhe rrit cil&#235;sin&#235; e sperm&#235;s.
Studimet shkencore t&#235; dit&#235;ve t&#235; sotme po hedhin drit&#235; mbi t&#235; v&#235;rtetat; p&#235;rse 
kjo bim&#235; &#235;sht&#235; b&#235;r&#235; kaq e dashur deri mitike nga t&#235; gjith&#235; popujt e bot&#235;s!? Q&#235; 
n&#235; lasht&#235;si, rreth 3000 vjet m&#235; par&#235;, njer&#235;zimi i ka pikasur cil&#235;sit&#235; e ve&#231;anta 
t&#235; k&#235;saj bime n&#235; drejtim t&#235; luftimit t&#235; s&#235;mundjeve dhe p&#235;rmir&#235;simit t&#235; sh&#235;ndetit 
njeriut. Studime shkencore rreth p&#235;rfitimeve mjek&#235;sore nga shega kan&#235; qen&#235; t&#235; 
pakta. Deri tani, shkenc&#235;tar&#235;t e mjek&#235;sis&#235; moderne jan&#235; befasuar nga t&#235; dh&#235;nat e 
para q&#235; kan&#235; zbuluar n&#235; drejtim t&#235; dobive sh&#235;ndet&#235;sore p&#235;r njeriun, dhe e kan&#235; 
cil&#235;suar si nj&#235; bim&#235; &quot;&#231;udib&#235;r&#235;se&quot;. N&#235; kokrrat e sheg&#235;s &#235;sht&#235; zbuluar nj&#235; l&#235;nd&#235; 
q&#235; quhet punicalagins, nj&#235; antioksidant q&#235; e p&#235;rmban vet&#235;m shega. 
P&#235;rdorimi i sheg&#235;s n&#235; mjek&#235;sin&#235; popullore 
N&#235; mjek&#235;sin&#235; popullore p&#235;rdoren frutat dhe l&#235;vozhgat e tyre, lulet, farat, 
rr&#235;nj&#235;t dhe l&#235;vorja e deg&#235;ve dhe e rr&#235;nj&#235;ve, e cila ka shije te athet dhe ere. 
Shega me farat e saj te kuqe si rubin &#235;sht&#235; nj&#235; frut&#235; i shijsh&#235;m por edhe shume 
i vlefsh&#235;m p&#235;r organizmin e njeriut. Ajo &#235;sht&#235; konsideruar si frut&#235; i 
fertilitetit. L&#235;ngu i sheg&#235;s p&#235;rmban mesatarisht 12 p&#235;r qind sheqer, acide 
organike, pektine, vitamine C etj. L&#235;ngu dhe vaji i nxjerre nga farat e sheg&#235;s 
&#235;sht&#235; nj&#235; antioksidant i fuqish&#235;m. Vet&#235;m 30 minuta pas marrjes se l&#235;ngut te 
sheg&#235;s aktiviteti yn&#235; rritet me 32 p&#235;r qind. L&#235;ngu i sheg&#235;s shuan etjen, nxit 
oreksin dhe p&#235;rmir&#235;son tretjen e ushqimeve. Ai p&#235;rdoret me sukses n&#235; s&#235;mundjet e 
stomakut dhe te zorr&#235;ve, &#235;sht&#235; freskues dhe m&#235;njanon helmet e organizmit. L&#235;ngu 
i sheg&#235;s jep rezultate n&#235; luftimin e paraziteve q&#235; zhvillohen n&#235; zorre. Lulet e 
sheg&#235;s p&#235;rmbajn&#235; tanine dhe kan&#235; veti rrudh&#235;se e tonike ; ato rekomandohen n&#235; 
dhimbjet e barkut, n&#235; hemorragji, n&#235; hemorroidet, si dhe p&#235;r gargara t&#235; goj&#235;s, 
kund&#235;r &#235;njtjes se bajameve dhe acarimeve te mishrave te dh&#235;mb&#235;ve. L&#235;ngu i sheg&#235;s 
p&#235;rdoret me sukses n&#235; s&#235;mundjet e stomakut dhe t&#235; zorr&#235;ve, &#235;sht&#235; freskues dhe 
m&#235;njanon toksinat (helmet) e organizmit. Ai (l&#235;ngu i portokallit) i jep freski 
mendimit t&#235; njeriut. Lulet e sheg&#235;s p&#235;rmbajn&#235; tanine dhe kan&#235; veti rrudh&#235;se e 
tonike ; ato rekomandohen n&#235; dhimbjet e barkut, n&#235; hemorragji, n&#235; hemorroidet, 
si dhe p&#235;r gargara (shp&#235;larje t&#235; goj&#235;s) kund&#235;r &#235;njtjes s&#235; bajameve dhe acarimeve 
t&#235; mishrave t&#235; dh&#235;mb&#235;ve. 
Kuron: 
-S&#235;mundjet e stomakut 
-S&#235;mundjet e zorr&#235;ve 
-Dhimbjet e barkut 
-Hemorroidet 
-&#203;njtjen e bajameve 
-Acarimin e mishrave t&#235; dh&#235;mb&#235;ve 
Merren 20-30 gram&#235; lule shege n&#235; nj&#235; lit&#235;r uj&#235; dhe vihen t&#235; zihen p&#235;r gjysm&#235; 
ore. Nga ky &#231;aj merren 2-3 gota &#231;aji n&#235; dit&#235;. Edhe l&#235;vozhga e frutave t&#235; sheg&#235;s 
ka veti regj&#235;se. L&#235;vozhga e that&#235;, para se t&#235; p&#235;rdoret, duhet t&#235; vihet n&#235; uj&#235; 
p&#235;r disa or&#235; q&#235; t&#235; zbutet. &#199;aji i l&#235;vozhgave t&#235; sheg&#235;s p&#235;rdoret kund&#235;r diarreve, 
si dhe p&#235;r luftimin e krimbave parazitar&#235; t&#235; zorr&#235;ve.]]></itunes:summary>
      <enclosure url="http://v2.cri.cn/alb/rubrike/20180914shega.m4a" type="audio/mp3" /><guid>http://v2.cri.cn/alb/rubrike/20180914shega.m4a</guid><itunes:duration>00:05:32</itunes:duration>
      <pubDate>Fri, 14 Sep 2018 09:53:11 GMT</pubDate>
      <itunes:order>57</itunes:order>
</item>

<item>
      <title>P&#235;rmir&#235;simi i rehabilitimit mjek&#235;sor favorizon shum&#235; vet&#235; n&#235;</title>
      <itunes:author></itunes:author>
      <itunes:subtitle>P&#235;rmir&#235;simi i rehabilitimit mjek&#235;sor favorizon shum&#235; vet&#235; n&#235;</itunes:subtitle>
      <itunes:summary><![CDATA[Rehabilitimi mjek&#235;sor p&#235;rfshin nd&#235;rmarrjen e t&#235; gjitha masave mjek&#235;sore si 
sh&#235;rimin medikamentoz, aplikimin e terapis&#235; fizike, shfryt&#235;zimin e pajisjeve 
mjek&#235;sore ndihm&#235;se etj, me q&#235;llim q&#235; personave t&#235; pa aft&#235; t&#39;u mund&#235;sohet sh&#235;rimi 
dhe kthimi n&#235; familje e shoq&#235;ri. 
&quot;I jam n&#235;nshtruar rehabilitimit mjek&#235;sor n&#235; spital p&#235;r 4-5 muaj. N&#235; fillim 
sapo hyra n&#235; spital isha me karroc&#235;, por pas disa seancave terapi t&#235; 
rehabilitimit mjek&#235;sor mund t&#235; ngrihem nga shtrati dhe t&#235; ec&#235; vet&#235;.&quot; 
Pacienti me d&#235;mtime t&#235; shtyll&#235;s kurrizore Chang Tangxi &#235;sht&#235; nj&#235; shembull i 
shum&#235; paicent&#235;ve t&#235; pa aft&#235; kinez&#235; q&#235; i n&#235;nshtrohen rehabilitimit mjek&#235;sor, i 
cili mund t&#235; leht&#235;soj&#235; s&#235;mundjen deri n&#235; sh&#235;rim e madje t&#235; ngrej&#235; cil&#235;sin&#235; e 
jet&#235;s t&#235; pacient&#235;ve. N&#235; Kin&#235;, personat me aft&#235;si t&#235; kufizuar, personat e 
plagosur nga aksidentet, t&#235; moshuarit, pacient&#235;t me s&#235;mundjet kronike etj., kan&#235; 
shum&#235; nevoj&#235; p&#235;r rehabilitim mjek&#235;sor. Sipas t&#235; dh&#235;nave, deri n&#235; vitin 2017, n&#235; 
Kin&#235; ekzistojn&#235; 8334 organe rehabilitimi mjek&#235;sor, ku jan&#235; t&#235; pun&#235;suar 165 mij&#235; 
punonj&#235;s. 
Qendra e Rehabilitimit Mjek&#235;sor &quot;Drita e Diellit&quot; n&#235; zon&#235;n Song Jiang t&#235; 
qytetit Shangai-t &#235;sht&#235; spitali i par&#235; i rehabilitimit mjek&#235;sor publik n&#235; 
Shangai, q&#235; ofron sh&#235;rbime p&#235;r personat me aft&#235;si t&#235; kufizuar. Ky spital ofron 
gjithashtu sh&#235;rbimin e ekzaminimit mjek&#235;sor dhe trajnimin profesional p&#235;r 
personat me aft&#235;si t&#235; kufizuar. Terapisti i rehabilitimit Chen Bin u shpreh se 
m&#235; e r&#235;nd&#235;sishme &#235;sht&#235; hartimi i nj&#235; programi rehabilitimi p&#235;r pacient&#235;t. 
&quot;Ekipi i rehabilitimit p&#235;rfshin kryesisht mjek&#235;, fizioterapist&#235; si ne, 
psikoterapist&#235; dhe punonj&#235;s t&#235; sh&#235;rbimit social. Kur vjen nj&#235; pacient i ri , 
at&#235;her&#235; ne organizojm&#235; t&#235; gjith&#235; an&#235;tar&#235;t e ekipit p&#235;r t&#235; diskutuar gjendjen e 
pacientit. N&#235; fillim, &#231;do an&#235;tar b&#235;n vler&#235;sim t&#235; vet dhe m&#235; pas i diskuton ata 
me koleg&#235;t. N&#235; fund vendoset mbi programin e posa&#231;&#235;m q&#235; duhet t&#235; ndjek&#235; 
pacienti. &#199;do an&#235;tar do ta pyes&#235; pacientin mbi objektivin e tij t&#235; 
rehabilitimit. Ekipi i specialist&#235;ve duhet t&#235; konsideroj&#235; m&#235; par&#235; synimin e 
pacientit.&quot; 
N&#235; k&#235;t&#235; qend&#235;r t&#235; rehabilitimit mjek&#235;sor jan&#235; vendosur sisteme t&#235; ndryshme 
klinike dhe departamenti i s&#235;mundjeve t&#235; brendshme, t&#235; jashtme, gjinekologji dhe 
pediatri. N&#235; k&#235;t&#235; qend&#235;r ka gjithashtu edhe departament t&#235; neurologjis&#235;, t&#235; 
d&#235;mtimeve t&#235; shtyll&#235;s kurrizore, t&#235; problemeve me kockat dhe ky&#231;et, t&#235; mjek&#235;sis&#235; 
tradicionale kineze etj. 
Rehabilitimi mjek&#235;sor &#235;sht&#235; nj&#235; proces i gjat&#235; q&#235; k&#235;rkon p&#235;rpjekje t&#235; 
p&#235;rbashk&#235;ta t&#235; mjek&#235;ve dhe familjar&#235;ve t&#235; pacient&#235;ve. Ja si na shpejgon 
infermierja Wu Airong: 
&quot;Kemi praktikuar teknika t&#235; ndryshme t&#235; rehabilitimit. Kemi hartuar masa e 
rregullore p&#235;r p&#235;rgatitjen e infermier&#235;ve, p&#235;r t&#235; ngritur nivelin e tye 
profesional. S&#235; dyti, po zgjerojm&#235; sh&#235;rbimet e rehabilitimit mjek&#235;sor. Shum&#235; 
pacient&#235; kan&#235; nevoj&#235; p&#235;r sh&#235;rbime rehabilitimi n&#235; sht&#235;pi, prandaj do t&#39;i 
shtrijm&#235; k&#235;to sh&#235;rbime deri n&#235; familje dhe komunitet. S&#235; treti, nxitim n&#235; m&#235;nyr&#235; 
t&#235; pand&#235;rprer&#235; p&#235;rvojat e rehabilitimit, p&#235;rdorim dhe p&#235;rmir&#235;suam mjetet e reja 
t&#235; rehabilitimit.&quot; 
N&#235; vitin 2017, 8 milion&#235; e 547 mij&#235; persona me aft&#235;si t&#235; kufizuar mor&#235;n 
sh&#235;rbimet baz&#235; t&#235; rehabilitimit mjek&#235;sor, duke p&#235;rfshir&#235; afro 140 mij&#235; f&#235;mij&#235; 
n&#235;n 6 vje&#231;. Qendra e Rehabilitimit Mjek&#235;sor &quot;Drita e Diellit&quot; mund t&#235; ofrojn&#235; 
edhe sh&#235;rbimet e rehabilitimit p&#235;r f&#235;mij&#235;t q&#235; kan&#235; probleme me njohjen e 
funksioneve t&#235; p&#235;rditshme si l&#235;vizje, e folur, etj. Terapisti Zhang Beihua na 
flet p&#235;r sh&#235;rbimet e f&#235;mij&#235;ve autist&#235;. 
&quot;Autizimi shkakton penges&#235;n e komunikimit shoq&#235;ror. P&#235;r t&#235; trajtuar k&#235;ta 
f&#235;mij&#235; ne p&#235;rdorim &#39;analiz&#235;n e veprimeve t&#235; aplikuara&#39;, p&#235;r t&#235; trajnuar veprimet 
e tij. N&#235; t&#235; nj&#235;jt&#235;n koh&#235;, b&#235;jm&#235; shum&#235; trajnime p&#235;r komunikimin shoq&#235;ror, jo 
vet&#235;m trajnime individuale, por edhe kolektive. Ne ftojm&#235; prind&#235;rit p&#235;r t&#235; marr&#235; 
pjes&#235; n&#235; k&#235;to trajnime, t&#235; cil&#235;t do t&#39;u m&#235;sojn&#235; f&#235;mij&#235;ve t&#235; tyre si t&#235; 
komunikojn&#235; m&#235; mir&#235; n&#235; shoq&#235;ri pas zot&#235;rimit t&#235; k&#235;tyre metodave. Po ashtu ne 
ftojm&#235; edhe disa f&#235;mij&#235; t&#235; zakonsh&#235;m si vullnetar&#235; p&#235;r t&#235; ndihmuar f&#235;mij&#235;t 
autist&#235;.&quot; 
Rehabilitimi mjek&#235;sor &#235;sht&#235; nj&#235; profesion i ri n&#235; Kin&#235;, q&#235; po ndihmon shum&#235; 
vet&#235;, por Kina ka munges&#235; profesionist&#235;sh n&#235; k&#235;t&#235; drejtim. K&#235;rkesa p&#235;r 
profesionist&#235; n&#235; k&#235;t&#235; fush&#235; &#235;sht&#235; 10 her&#235; m&#235; e lart&#235; se numri aktual i 
punonj&#235;sve. Prandaj, kjo qend&#235;r rehabilitimi mjek&#235;sor ngriti deg&#235;n e 
rehabilitimit mjek&#235;sor n&#235; universitet dhe e ofroi baz&#235; m&#235;simore dhe praktike 
universiteteve t&#235; ndryshme. Mjeku i deg&#235;s s&#235; rehabilitimit t&#235; ko&#231;k&#235;s dhe ky&#231;eve 
Zhong Rongzhou u shpreh se kjo qend&#235;r po p&#235;rpiqet t&#235; familjarizohet me p&#235;rvojat 
moderne t&#235; rehabilitimit: 
&quot;N&#235; fakt, rehabilitim mjek&#235;sore dhe mjekim klinik jan&#235; integruar s&#235; bashku. 
Nj&#235; mjek duhet t&#235; filloj&#235; nj&#235; plan t&#235; p&#235;rgjithsh&#235;m, qysh nga momenti i 
kirurgjis&#235; ndaj pacientit. S&#235; dyti, pacient&#235;t q&#235; pranuam n&#235; qendr&#235;n ton&#235; vuanin 
nga s&#235;mundje t&#235; avancuara. Ata kishin probleme relativisht t&#235; nd&#235;rlikuara dhe ne 
ende nuk kemi teori t&#235; plot&#235; p&#235;r k&#235;to probleme, prandaj po punojm&#235; m&#235; shum&#235; p&#235;r 
eksplorimin e praktik&#235;s klinike. Por, mjek&#235;sia tradicionale ka ep&#235;rsi n&#235; k&#235;t&#235; 
fush&#235;. N&#235;se mund t&#235; zbulojm&#235; disa informacione t&#235; r&#235;nd&#235;sishme n&#235; metodat e 
mjek&#235;sis&#235; tradicionale, pacient&#235;t mund t&#235; ken&#235; efektet m&#235; t&#235; mira mjek&#235;sore.&quot;(Xu 
Guang)]]></itunes:summary>
      <enclosure url="http://v2.cri.cn/alb/rubrike/20180914rehabilitimi.m4a" type="audio/mp3" /><guid>http://v2.cri.cn/alb/rubrike/20180914rehabilitimi.m4a</guid><itunes:duration>00:06:28</itunes:duration>
      <pubDate>Fri, 14 Sep 2018 09:51:48 GMT</pubDate>
      <itunes:order>58</itunes:order>
</item>

<item>
      <title>Kina leht&#235;son procedurat e rimbursimit t&#235; sigurimeve sh&#235;ndet&#235;sore nd&#235;r-provinciale</title>
      <itunes:author></itunes:author>
      <itunes:subtitle>Kina leht&#235;son procedurat e rimbursimit t&#235; sigurimeve sh&#235;ndet&#235;sore nd&#235;r-provinciale</itunes:subtitle>
      <itunes:summary><![CDATA[Me zhvillimin ekonomiko-shoq&#235;ror t&#235; Kin&#235;s, numri i banor&#235;ve t&#235; pun&#235;suar n&#235; 
provinca t&#235; ndryshme t&#235; vendit ka ardhur n&#235; rritje, duke shtuar k&#235;rkesat n&#235; 
fush&#235;n sh&#235;ndet&#235;sore n&#235; k&#235;to zona. 
M&#235; 24 gusht, p&#235;rgjegj&#235;si i Administrat&#235;s Komb&#235;tare t&#235; Sigurimeve Sh&#235;ndet&#235;sore 
t&#235; Kin&#235;s (AKSSHK) u shpreh se Kina do t&#235; leht&#235;soj&#235; procedurat e rimbursimit t&#235; 
sigurimeve sh&#235;ndet&#235;sore baz&#235; nd&#235;r-provinciale, duke u dh&#235;n&#235; mund&#235;si banor&#235;ve t&#235; 
marrin sh&#235;rbim sh&#235;ndet&#235;sor n&#235; rajone t&#235; ndryshme. 
Sistemi nd&#235;r-provincial i sigurimeve sh&#235;ndet&#235;sore n&#235; Kin&#235; zbatohet n&#235; k&#235;t&#235; 
m&#235;nyr&#235;: N&#235; momentin kur banor&#235;t, t&#235; cil&#235;t jan&#235; t&#235; p&#235;rfshir&#235; n&#235; skem&#235;n e 
sigurimeve sh&#235;ndet&#235;sore b&#235;jn&#235; vizita mjek&#235;sore n&#235; provinca t&#235; ndryshme t&#235; Kin&#235;s, 
ata paguajn&#235; vet&#235;m pjes&#235;n e tyre t&#235; shpenzimeve sh&#235;ndet&#235;sore, shpenzimet e tjera 
rimbursohen p&#235;rmes agjencive t&#235; sigurimeve sh&#235;ndet&#235;sore dhe organeve 
sh&#235;ndet&#235;sore. Sot n&#235; Kin&#235; &#235;sht&#235; formuar sistemi i rimbursimeve t&#235; sigurimeve 
sh&#235;ndet&#235;sore nd&#235;r-provinciale, q&#235; lidh t&#235; gjitha sistemet provinciale t&#235; 
sigurimeve, duke mbuluar ato p&#235;r punonj&#235;sit n&#235; zonat urbane dhe rurale. 
Zv-drejtorja e AKSSHK-s&#235; Li Tao u shpreh se deri n&#235; gjysm&#235;n e par&#235; t&#235; vitit 
2018, 486 mij&#235; persona mor&#235;n rimbursim p&#235;rmes sistemit komb&#235;tar t&#235; shpenzimeve 
sh&#235;ndet&#235;sore. Nga k&#235;to shpenzime, 11.83 miliard&#235; juan&#235;, fondi i sigurimeve 
sh&#235;ndet&#235;sore rimbursoi 7 miliard&#235; juan&#235;, shif&#235;r mbi dyfishin e vitit 2017. 
&quot;Deri n&#235; fund t&#235; qershorit t&#235; k&#235;tij viti n&#235; k&#235;t&#235; sistem komb&#235;tar jan&#235; 
regjistruar mbi 2.67 milion&#235; vet&#235;, 10,015 institucione sh&#235;ndet&#235;sore dhe 95% t&#235; 
spitaleve t&#235; nivelit 3A-s&#235; komb&#235;tar (spitalet e p&#235;rgjithshme publike). Ky sistem 
ka leht&#235;suar shum&#235; sfidat e rimbursimit t&#235; shpenzimeve sh&#235;ndet&#235;sore 
nd&#235;r-provinciale, p&#235;rfshi larg&#235;sin&#235; nga provinca n&#235; provinc&#235;, koh&#235;zgjatja e 
rimbursimit, procedura e nd&#235;rlikuar etj.&quot; 
Megjith&#235;se ky lloj rimbursim ka pasur suksese, nuk p&#235;rjashtohen problemet. 
P&#235;r shembull, shum&#235; t&#235; pun&#235;suar n&#235; krahina t&#235; ndryshme t&#235; vendit kan&#235; v&#235;shtir&#235;si 
n&#235; plot&#235;simin e dokumenteve p&#235;rkat&#235;se dhe ata ndryshojn&#235; shpesh vendet e pun&#235;s, 
prandaj ky sistem nuk mbulon p&#235;rqindjen e mjaftueshme t&#235; t&#235; pun&#235;suarve n&#235; 
krahinat e ndryshme. P&#235;rve&#231; k&#235;saj, p&#235;r shkak t&#235; koh&#235;s s&#235; shkurt&#235;r t&#235; 
funksionimit t&#235; k&#235;tij sistemit, institucioneve t&#235; kufizuara sh&#235;ndet&#235;sore t&#235; 
mbuluar nga sistemi, mungesa e njohjes s&#235; procedurave dhe politikave p&#235;rkat&#235;se 
nga banor&#235;t etj, shum&#235; pacient&#235; q&#235; iu n&#235;nshtruan sh&#235;rbimeve sh&#235;ndet&#235;sore jasht&#235; 
krahin&#235;s s&#235; tyre, u rimbursuan pas rikthimit n&#235; provinc&#235;n e tyre ku ishin 
regjistruar p&#235;r sigurimet. 
Duke marr shkas nga problemet e tanishme, K&#235;shilli i Shtetit i Kin&#235;s 
organizoi m&#235; 22 gusht mbledhjen ekzekutive, p&#235;r ta shtrir&#235; rimbursimin ndaj 
shpenzimeve sh&#235;ndet&#235;sore mes provincave, duke leht&#235;suar m&#235; tej procedurat e 
rimbursimeve. Pra nj&#235; banor, edhe pse i regjistruar n&#235; nj&#235; provinc&#235; specifike, 
ai g&#235;zon t&#235; drejt&#235;n t&#235; t&#235;rheq&#235; rimbursimin n&#235; nj&#235; krahin&#235; tjet&#235;r, nj&#235;soj si mund 
t&#235; vepronte n&#235; provinc&#235;n e tij. 
&quot;T&#235; gjith&#235; fshatar&#235;t q&#235; kan&#235; punuar n&#235; qyete t&#235; tjera, t&#235; pun&#235;suarit n&#235; 
krahina t&#235; tjera, ata q&#235; ushtrojn&#235; karrier&#235;n n&#235; provinca t&#235; tjera mund t&#235; marrin 
rimbursim nga sigurimet sh&#235;ndet&#235;sore n&#235; provinc&#235;n ku punojn&#235; apo jetojn&#235;. Duhet 
t&#235; garantohet vendosja e organeve sh&#235;ndet&#235;sore q&#235; ofron rimbursimin e 
shpenzimeve sh&#235;ndet&#235;sore nd&#235;r-provinciale n&#235; rajonet e nivelit baz&#235;. N&#235; fund t&#235; 
k&#235;tij viti, n&#235; &#231;do distrikt administrativ t&#235; qytezave, duhet t&#235; k&#235;t&#235; t&#235; pakt&#235;n 
nj&#235; organ sh&#235;ndet&#235;sor q&#235; p&#235;rgjigjet p&#235;r k&#235;t&#235; rimbursim. Do t&#235; shpejtohet 
p&#235;rfshirja e t&#235; gjitha organeve sh&#235;ndet&#235;sore n&#235; sistemin unik t&#235; rimbursimit 
komb&#235;tar dhe do t&#235; nxitet procesi i rimbursimit p&#235;rmes internetit.&quot; 
Prej zbatimit t&#235; reform&#235;s s&#235; re n&#235; sh&#235;ndet&#235;si, Kina ka b&#235;r&#235; shum&#235; p&#235;rpjekje 
p&#235;r formimin e sistemit q&#235; garanton sh&#235;rbime sh&#235;ndet&#235;sore. Deri tani, jan&#235; 
formuar sigurime sh&#235;ndet&#235;sore baze p&#235;r pothuajse t&#235; gjith&#235; banor&#235;t. Deri n&#235; 
fillim t&#235; k&#235;tij viti, mbi 1.35 miliard&#235; kinez&#235; u p&#235;rfshin&#235; n&#235; skem&#235;n baz&#235; t&#235; 
sigurimeve sh&#235;ndet&#235;sore, pra mbi 95% e popullsis&#235; s&#235; p&#235;rgjithshme. Me zgjerimin 
e m&#235;tejsh&#235;m t&#235; rimbursimit t&#235; shpenzimeve sh&#235;ndet&#235;sore p&#235;rmes sigurimeve 
sh&#235;ndet&#235;sore nd&#235;r-provinciale, &#231;do i regjistruar n&#235; sigurime mund t&#235; g&#235;zoj&#235; 
rimbursim n&#235; &#231;do organ sh&#235;ndet&#235;sor t&#235; Kin&#235;s.(Xu Guang)]]></itunes:summary>
      <enclosure url="http://v2.cri.cn/alb/rubrike/20180831sigurimi.m4a" type="audio/mp3" /><guid>http://v2.cri.cn/alb/rubrike/20180831sigurimi.m4a</guid><itunes:duration>00:04:57</itunes:duration>
      <pubDate>Fri, 31 Aug 2018 03:58:41 GMT</pubDate>
      <itunes:order>59</itunes:order>
</item>

<item>
      <title>Pse hedhja e kupave dhe moksibustioni vlejn&#235; m&#235; shum&#235; n&#235; ver&#235;</title>
      <itunes:author></itunes:author>
      <itunes:subtitle>Pse hedhja e kupave dhe moksibustioni vlejn&#235; m&#235; shum&#235; n&#235; ver&#235;</itunes:subtitle>
      <itunes:summary><![CDATA[A e dini se atlet&#235;t m&#235; t&#235; mir&#235; gjat&#235; Lojrave t&#235; fundit Olimpike iu kthyen 
trajtimit me Mjek&#235;si Tradicionale Kineze (MTK) si kupat p&#235;r t&#235; rritur 
performanc&#235;n e tyre? 
N&#235; fakt, p&#235;rdorimi i terapis&#235; me kupa n&#235; mesin e atlet&#235;ve &#235;sht&#235; rritur gjat&#235; 
dekad&#235;s s&#235; fundit. Floyd Mayweather, Andy Murray, Amir Khan jan&#235; atelet&#235;t e q&#235; u 
pan&#235; n&#235; Rio, me shenja t&#235; kuqerremta n&#235; trup gjat&#235; garave t&#235; tyre. 
Po &#231;far&#235; e b&#235;n kaq t&#235; famshme terapin&#235; e kupave tek atlet&#235;t?
Terapia e kupave &#235;sht&#235; nj&#235; teknik&#235; e lasht&#235; e Mjek&#235;sis&#235; Tradicionale Kineze, 
por q&#235; &#235;sht&#235; p&#235;rdorur edhe nga st&#235;rgjyshet tona. Kjo terapi u zhvillua mij&#235;ra 
vjet m&#235; par&#235;. Q&#235;llimi i hedhjes s&#235; kupave &#235;sht&#235; shtimi i qarkullimit, leht&#235;simi 
i dhimbjes dhe nxjerrja e toksinave q&#235; depozitohen n&#235; indet e trupit tuaj. 
Historia e p&#235;rdorimit t&#235; kupave n&#235; MTK &#235;sht&#235; regjistruar nga herbalisti i 
njohur kinez Ge Hong. N&#235; nj&#235; lib&#235;r t&#235; botuar gjat&#235; Dinastis&#235; Tang n&#235; Kin&#235;, 
hedhja e kupave p&#235;rdorej kryesisht p&#235;r t&#235; kuruar dhe trajtuar tuberkulozin. Po 
ashtu hedhja e kupave si nj&#235; metod&#235; efektive trajtimi &#235;sht&#235; p&#235;rdorur kund&#235;r 
dhimbjes s&#235; kok&#235;s, dhimbjeve abdominale, dhimbjes s&#235; muskujve, qarkullimit t&#235; 
dob&#235;t, marrje mendsh, alergjive dhe dhimbjeve t&#235; tjera. 
Kupat jan&#235; t&#235; mira gjithashtu kund&#235;r ftohjes s&#235; vjet&#235;r. N&#235; fakt kjo metod&#235; 
tratimi &#235;sht&#235; p&#235;rdorur nga egjiptian&#235;t e lasht&#235;, indian&#235;t e Amerik&#235;s s&#235; Veriut, 
grek&#235;t e lasht&#235; si dhe n&#235; vende t&#235; tjerat&#235; Azis&#235; dhe Europ&#235;s. Sot, kupat 
p&#235;rdoren nga atlet&#235;t p&#235;r t&#235; rritur performac&#235;n dhe p&#235;r t&#39;u sh&#235;ruar me shpejt&#235;si 
nga l&#235;ndimet, po ashtu edhe nga yjet e Hollivudit p&#235;r detoksifikim dhe 
rigjall&#235;rim. Nj&#235; prej tyre &#235;sht&#235; Jennifer Aniston e cila &#235;sht&#235; nj&#235; fanse e 
hershme e kupave dhe akupunktur&#235;s. 
P&#235;rfitimet e hedhjes s&#235; kupave 
* Ofrojn&#235; &#231;lirim t&#235; shpejt&#235; dhe t&#235; menj&#235;hersh&#235;m t&#235; dhimbjes s&#235; muskujve, 
fryrjeve dhe dhimbjeve t&#235; tjera. 
* P&#235;rmir&#235;sojn&#235; qarkullimin e energjis&#235; n&#235; trup. 
* Ndihmojn&#235; n&#235; trajtimin dhe kurimin e &#231;rregullimeve t&#235; energjis&#235; n&#235; trup si 
pasoj&#235; bllokimit t&#235; gjakut dhe energji chi 
* Trajtojn&#235; mpirjet dhe fenomenin &quot;miza-miza&quot; 
* Leht&#235;sojn&#235; dhimbjen e periodave, k&#235;mb&#235;t dhe duart e ftohta dhe probleme t&#235; 
tjera. 
* Nxisin imunitetin 
* Eleminojn&#235; simptomat e diarres&#235;, fryrjes s&#235; barkut dhe marramendjen 
Detoksifikojn&#235; trupin 
* Trajtojn&#235; problemet e frym&#235;marjes si grip, ftohje e zakonshme, astm&#235; dhe 
bronshit. 
Moksibustioni 
Shumica e njer&#235;zve kan&#235; provuar akupunktur&#235;n dhe p&#235;rjetojn&#235; fuqin&#235; magjike t&#235; 
sh&#235;rimit, sidomos p&#235;r dhimbjet kronike. P&#235;rve&#231; akupunktur&#235;s ka edhe nj&#235; metod&#235; 
tjet&#235;r q&#235; quhet moksibustion, ideal p&#235;r ata q&#235; kan&#235; frik&#235; nga gjilp&#235;rat. 
Moxibustioni fjal&#235; p&#235;r fjal&#235; do t&#235; thot&#235; &quot;djegia e gjetheve t&#235; pelinit&quot;. Pelini 
(Artemesia Vulgaris) &#235;sht&#235; nj&#235; bim&#235; q&#235; rritet n&#235; mbar&#235; bot&#235;n dhe &#235;sht&#235; p&#235;rdorur 
p&#235;r q&#235;llime mjek&#235;sore n&#235; shum&#235; kultura, duke p&#235;rfshir&#235; edhe at&#235; kineze. 
Stimulimi nga djegia s&#235; bashku me arom&#235;n e ve&#231;ant&#235; t&#235; barit (moxa) ruan sh&#235;ndet 
t&#235; mir&#235; dhe sh&#235;ron s&#235;mundjet. Moxibustion, nj&#235; metod&#235; e p&#235;rdorimit t&#235; 
nxeht&#235;sis&#235; s&#235; prodhuar nga djegia e drejt&#235;p&#235;rdrejt&#235; ose e t&#235;rthort&#235; e moxa-s, 
nj&#235; bim&#235; mjek&#235;sore tradicionale kineze, q&#235; eksiton n&#235; pikat e akupunktur&#235;s n&#235; 
koh&#235;n e trajtimit mjek&#235;sor. K&#235;shtu akupunktura (zhenjiu) &#235;sht&#235; nj&#235; aplikim i 
p&#235;rbashk&#235;t i futjes s&#235; gjilp&#235;rave n&#235; pikat e akupunktur&#235;s (Zhen) dhe i 
p&#235;rdorimit t&#235; nxeht&#235;sis&#235; s&#235; prodhuar nga djegia e nje bime mjek&#235;sore kineze 
(Jiu). Bima e pelinit rritet n&#235; Kin&#235;, kultivohet dhe pasi thahet zakonisht 
paketohet n&#235; form&#235;n e purove, e cila p&#235;rdoret m&#235; pas nga akupunkturisti. 
Ka shum&#235; m&#235;nyra t&#235; p&#235;rdorimit t&#235; moxa-s. Metoda m&#235; e njohur &#235;sht&#235; ajo e 
ndezjes s&#235; moxa-s dhe mbajtjes s&#235; saj pran&#235; pikes s&#235; akuptunktur&#235;s, dhe m&#235; pas 
n&#235;p&#235;rmjet l&#235;vizjeve mund&#235;sohet q&#235; ngroht&#235;sia t&#235; hyj&#235; n&#235; zon&#235;n e paracaktuar. Nj&#235; 
metod&#235; 
tjet&#235;r &#235;sht&#235; aplikimi i nj&#235; sasie t&#235; vog&#235;l t&#235; moxa-s n&#235; fund t&#235; gjilp&#235;rave. 
Kjo metod&#235; mund&#235;son nj&#235; penetrim m&#235; t&#235; thell&#235; n&#235; zonat e akupunktur&#235;s.
Moxibustioni 
mund t&#235; p&#235;rdoret gjithashtu drejtp&#235;rdrejt n&#235; l&#235;kur&#235;, por akupunkturisti duhet 
t&#235; ket&#235; shum&#235; p&#235;rvoj&#235; p&#235;r t&#235; mos djegur l&#235;kur&#235;n tuaj. 
Teknikat e moxibustionit p&#235;rdoret nga praktikuesit e akupunktur&#235;s p&#235;r nj&#235; 
num&#235;r arsyesh. Nj&#235; nga aspektet m&#235; t&#235; r&#235;nd&#235;sishme t&#235; moxibustionit &#235;sht&#235; 
p&#235;rmir&#235;simi i qarkullimt t&#235; gjakut. N&#235;se mendoni se thjesht me nj&#235; t&#235; masazhuar 
n&#235; muskulin ku keni dhimbje do t&#235; p&#235;rmir&#235;soni qarkullimin e gjakut dhe t&#235; 
cliroheni disi nga dhimbja, at&#235;her&#235; do ta kuptoni se sa dobiprur&#235;s &#235;sht&#235; 
aplikimi i metod&#235;s s&#235; 
moxibustionit. Shum&#235; pacient&#235; shprehen se mund t&#235; ndjejn&#235; nxeht&#235;sin&#235; q&#235; u 
dep&#235;rton shum&#235; thell&#235;, duke mos u djegur l&#235;kur&#235;n. 
Pik&#235;pamja e teoris&#235; tradicionale kineze konsiston n&#235; faktin se artriti mund 
t&#235; krijohet nga akumulimi i t&#235; ftohtit me lag&#235;shtir&#235;n nga mjedisi i jasht&#235;m, i 
grumbulluar n&#235; kyce. Kjo &#235;sht&#235; nj&#235; nga arsyet pse disa pacient&#235; me artrit 
ankohen se kan&#235; m&#235; shum&#235; dhimbje n&#235; mot t&#235; ftoht&#235;. K&#235;tu mund t&#235; nd&#235;rhyj&#235; 
moxibustioni, i cili mund t&#235; ndihmoj&#235; n&#235; ngrohjen e akumulinit t&#235; ftoht&#235;sir&#235;s 
dhe pse jo, ta eleminoj&#235; at&#235;. 
Nj&#235; nga kriteret themelore t&#235; diagnoz&#235;s n&#235; mjek&#235;sin&#235; kineze bazohet n&#235; faktin 
n&#235;se gjendja e pacientit ka mang&#235;sira apo teprica. N&#235;se mund t&#235; imagjinoni nj&#235; 
pacient q&#235; ka punuar p&#235;r disa or&#235; t&#235; zgjatura, duke punuar n&#235; v&#235;shtir&#235;si e duke 
b&#235;r&#235; pune stresuese, sigurisht q&#235; do ndjejne dob&#235;si, lodhje e plog&#235;shti. Kjo 
shihet dhe si nj&#235; munges&#235; e energjis&#235; 
Ekzistojn&#235; shum&#235; gjendje ku p&#235;rdoret moxibustioni, dhe r&#235;nd&#235;sia q&#235; ka ai s&#235; 
bashku me akupunktur&#235;n. N&#235; fakt, ekziston nj&#235; th&#235;nie n&#235; mjek&#235;sin&#235; tradicionale 
kineze, &quot;nj&#235; doktor, i cili p&#235;rdor vet&#235;m gjilp&#235;rat dhe m&#235;njanon p&#235;rdorimin e 
djegies s&#235; pelinit, nuk &#235;sht&#235; nj&#235; doktor profesionist&quot;. 
Moxibustioni mund t&#235; ndihmoj&#235; n&#235; trajtimin e s&#235;mundjeve si： 
Hernie diskale 
Spondiliartroz&#235; 
Artrit 
D&#235;mtimet nga sporti 
Kolit 
Ulcer 
Lodhje 
Po sa e sigurt &#235;sht&#235; kjo metod&#235;? 
Moxibustioni konsiderohet i pasigurt p&#235;r ata q&#235; vuajn&#235; nga diabeti. P&#235;r m&#235; 
tep&#235;r vajrat nga gjethet e pelinit mund t&#235; shkaktojn&#235; reaksione toksike n&#235;se 
pihen. N&#235;se po mendoni t&#235; trajtoheni me an&#235; t&#235; moxibustion-it p&#235;r ndonj&#235; problem 
sh&#235;ndet&#235;sor, sigurohuni q&#235; m&#235; par&#235; t&#235; konsultoheni me mjekun. Va&#231;an&#235;risht &#235;sht&#235; 
e r&#235;nd&#235;sishme t&#235; konsultoheni me mjekun n&#235;se d&#235;shironi t&#235; p&#235;rdorni 
moxibustion gjat&#235; shtatzanis&#235;. 
Moxibustioni i drejtp&#235;rdrejt mund t&#39;ju djeg&#235; l&#235;kur&#235;n.
Moxibustioni mund t&#235; shkaktoj&#235; djegie dhe mund t&#235; jet&#235; i rreziksh&#235;m p&#235;r 
pacient&#235;t me diabet p&#235;r shkak t&#235; problemeve me infeksionin. 
Gjithashtu, duke u bazuar vet&#235;m n&#235; k&#235;t&#235; lloj trajtimi dhe duke m&#235;njanuar 
kujdesin mjek&#235;sor p&#235;r trajtimin e kancerit mund t&#235; ket&#235; pasoja t&#235; r&#235;nda p&#235;r 
sh&#235;ndetin.]]></itunes:summary>
      <enclosure url="http://v2.cri.cn/alb/rubrike/kupat30gusht.m4a" type="audio/mp3" /><guid>http://v2.cri.cn/alb/rubrike/kupat30gusht.m4a</guid><itunes:duration>00:06:09</itunes:duration>
      <pubDate>Fri, 31 Aug 2018 03:57:20 GMT</pubDate>
      <itunes:order>60</itunes:order>
</item>

<item>
      <title>Ushqimet q&#235; ndihmojn&#235; n&#235; luft&#235;n kund&#235;r depresionit</title>
      <itunes:author></itunes:author>
      <itunes:subtitle>Ushqimet q&#235; ndihmojn&#235; n&#235; luft&#235;n kund&#235;r depresionit</itunes:subtitle>
      <itunes:summary><![CDATA[Dieta e duhur mund t&#39;i jap&#235; trurit shum&#235; ndihm&#235; p&#235;r t&#235; luftuar depresionin 
ose parandaluar at&#235;. Ndiheni n&#235; depresion, &#231;far&#235; po hani? 
Psikiatrit dhe terapist&#235;t shpesh nuk e b&#235;jn&#235; k&#235;t&#235; pyetje, por nj&#235; num&#235;r i 
madh hulumtimesh gjat&#235; dekad&#235;s s&#235; fundit tregon se nj&#235; diet&#235; e sh&#235;ndetshme, e 
pasur n&#235; fruta, perime, peshk dhe mish, mund t&#235; parandaloj&#235; depresionin. Nd&#235;rsa 
ushqimet e p&#235;rpunuara rrisin rrezikun p&#235;r s&#235;mundje tek t&#235; gjith&#235;, duke p&#235;rfshir&#235; 
f&#235;mij&#235;t dhe adoleshent&#235;t. 
Sipas studimeve t&#235; fundit, nj&#235; diet&#235; e sh&#235;ndetshme mund t&#235; parandaloj&#235; 
depresionin, por edhe ta trajtoj&#235; at&#235; efektivisht. 
K&#235;rkuesit me n&#235; krye Felice Jacka nga Universiteti Deakin n&#235; Australi, pan&#235; 
mund&#235;sin&#235; e p&#235;rmir&#235;simit t&#235; diet&#235;s s&#235; pacient&#235;ve me depresion t&#235; r&#235;nd&#235; p&#235;r t&#235; 
pare se si do t&#235; ndikonte ajo n&#235; p&#235;rmir&#235;simin e humorit. Ata zgjodh&#235;n 67 njer&#235;z 
me depresion n&#235; studimin e tyre, disa prej t&#235; cil&#235;ve ishin trajtuar me 
antidepresant&#235;, disa me psikoterapi dhe disa t&#235; tjer&#235; me t&#235; dyja. Gjysma e 
k&#235;tyre njer&#235;zve shkuan tek dietologu p&#235;r k&#235;shilla m&#235; t&#235; sh&#235;ndetshme. Gjysma e 
tyre iu n&#235;nshtruan nj&#235; terapi t&#235; luajtjes me letra ose t&#235; bisedimeve me 
nj&#235;ri-tjetrin, terapi t&#235; thjeshta k&#235;to q&#235; jan&#235; provuar si efikase n&#235; trajtimin e 
depresionit. 
Pas 12 jav&#235;sh, ata t&#235; cil&#235;t p&#235;rmir&#235;suan diet&#235;n u shfaq&#235;n disa her&#235; m&#235; t&#235; 
lumtur se ata q&#235; mor&#235;n mb&#235;shtetje shoq&#235;rore. Studimi u publikua n&#235; janar 2017 n&#235; 
Revist&#235;n &quot;BMC Medicine&quot;. Nj&#235; tjet&#235;r studim n&#235; shkall&#235; m&#235; t&#235; gjer&#235; arriti n&#235; t&#235; 
nj&#235;jtat p&#235;rfundime dhe tregoi se p&#235;rmir&#235;simi i humorit zgjati 6 muaj. Ky studim 
u kryesua nga k&#235;rkuesit n&#235; Universitetin e Jugut n&#235; Australi dhe u publikua n&#235; 
dhjetor 2017 n&#235; Revist&#235;n &quot;Nutritional Neuroscience&quot;. 
Muajin e kaluar n&#235; Los Angeles n&#235; takimin vjet&#235;r t&#235; Akademis&#235; Amerikane t&#235; 
Neurologjis&#235;, k&#235;rkuesit nga Universiteti Rush n&#235; Chicago prezantuan rezultatet e 
studimit ku tregohej se t&#235; moshuarit q&#235; han&#235; perime, fruta dhe fara kishin m&#235; 
pak gjasa p&#235;r zhvillimin e depresionit. 
Depresioni ka disa shkaqe—mund t&#235; jet&#235; gjenetik, i shkaktuar nga ngjarje apo 
situate t&#235; caktuara, si vetmia ose ka ardhur si pasoj&#235; e stilit t&#235; jet&#235;s. Dhe n&#235; 
fund t&#235; fundit ai vjen nga nj&#235; tru i pash&#235;ndetsh&#235;m dhe shpesh shum&#235; njer&#235;z e 
harrojn&#235; k&#235;t&#235; gj&#235;. 
Nj&#235; diet&#235; jo e mir&#235; e p&#235;rkeq&#235;son depresionin, duke mos i ofruar trurit 
shum&#235;llojshm&#235;rin&#235; e ushqimeve q&#235; i nevojiten, thot&#235; Dr. Ramsey. Dhe ushqimi i 
gatsh&#235;m ose i skuqur p&#235;rmban yndyrna t&#235; k&#235;qija q&#235; nxisin inflamacionin, q&#235; 
besohet se &#235;sht&#235; shkak p&#235;r depresion. 
Nj&#235; diet&#235; jo e mir&#235; mund t&#235; ndikoj&#235; edhe mikrobiom&#235;n ton&#235;—triliona 
mikroorganizma q&#235; jetojn&#235; n&#235; zorr&#235;. Ato prodhojn&#235; molekula q&#235; mund t&#235; 
transformojn&#235; prodhimin e serotonin&#235;s, nj&#235; neurotransmetues q&#235; ndodhet n&#235; tru, 
thot&#235; Lisa Mosconi, nj&#235; neuroshkenc&#235;tare and p&#235;rgjegj&#235;se n&#235; Klinik&#235;n p&#235;r 
Parandalimin e Alzheimer-it n&#235; Nju Jork. Bakteriet e mira dhe ato t&#235; k&#235;qija n&#235; 
zorr&#235;n ton&#235; komunikojm&#235; p&#235;rmes nj&#235; forme komplekse me trurin dhe mund t&#235; na 
ndryshojn&#235; humorin, shton ajo. Prandaj duhet t&#235; rrisim nivelin e bakterieve t&#235; 
mira dhe t&#235; pak&#235;sojn&#235; ato t&#235; k&#235;qija. 
Po &#231;far&#235; t&#235; ham&#235;? Dieta mediterriane me fruta dhe perime, vaj ulliri, kos dhe 
djath&#235;, legume, arra, prodhime deti karbohidratet e sh&#235;ndetshme dhe pak mish t&#235; 
kuq. Kompleksiteti i k&#235;saj diete do t&#235; ofroj&#235; ushqim p&#235;r trurin, do t&#235; 
rregulloj&#235; kund&#235;rp&#235;rgjigjen inflamatore dhe do t&#235; mb&#235;shtes&#235; shtimin e bakterieve 
t&#235; mira n&#235; zorr&#235;, thot&#235; Dr. Mosconi, autor i librit &quot;Ushqimi i Trurit: Shkenca e 
papritur e t&#235; ngr&#235;nit p&#235;r fuqi konjiktive.&quot; 
A mundet q&#235; nj&#235; diet&#235; e mir&#235; t&#235; z&#235;vend&#235;soj&#235; ila&#231;et apo terapin&#235;? Jo p&#235;r t&#235; 
gjith&#235;. Por ata q&#235; jan&#235; n&#235; rrezik p&#235;r depresion duhet t&#39;i kushtojn&#235; v&#235;mendje 
ushqimit q&#235; konsumojn&#235;. 
&quot;Me t&#235; v&#235;rtet&#235; nuk ka shum&#235; r&#235;nd&#235;si n&#235;se keni nevoj&#235; p&#235;r Prozac ose jo. Ne 
dim&#235; q&#235; truri yn&#235; ka nevoj&#235; p&#235;r ushqim,&quot; tha Dr. Ramsey. Nj&#235; diet&#235; e sh&#235;ndetshme 
mund t&#235; funksionoj&#235; mir&#235; kur trajtimet nuk ofrojn&#235; zgjidhje dhe kjo diet&#235; nuk ka 
efekte an&#235;sore si antidepresant&#235;t. Nj&#235; diet&#235; e mir&#235; mund t&#235; parandaloj&#235; 
problemet me zemr&#235;n, obezitetin dhe diabetin. 
Loretta Go, nj&#235; konsulente 60-vje&#231;are n&#235; kompanin&#235; Ballwin, Mo., ka dekada q&#235; 
vuan nga depresioni. Ajo p&#235;rdori shum&#235; antidepresant&#235; dhe terapi t&#235; tjera t&#235; 
njohjes dhe sjelljes, por vet&#235; sa u qet&#235;sua nga simptomat si pagjum&#235;si, ndenj&#235; 
t&#235; t&#235; qarit t&#235; shpesht&#235; dhe ndjenj&#235;s si e pashpres&#235;. Rreth 5 vjet m&#235; par&#235;, pasi 
mjeku q&#235; e ndiqte ishte gati t&#39;i jepte nj&#235; tjet&#235;r antidepresant, ajo refuzoi 
ilacin dhe k&#235;kroi tej trajtimet alternative. 
Ms. Go nisi k&#235;rkimet p&#235;r depresionin dhe m&#235;soi rreth r&#235;nd&#235;sis&#235; s&#235; diet&#235;s. Kur 
lexoi se akazhut ishin shum&#235; efektive n&#235; reduktimin e simptomave te depresionit, 
ajo nisi t&#39;i haj&#235; &#231;do dit&#235;.
Ajo braktisi ushqimet e skuqura, sheqerin dhe pijet me gaz, duke i 
z&#235;vend&#235;suar me perime dhe fruta, vez&#235;, mish gjeli dhe tofu. Ajo hante n&#235; m&#235;ngjes 
bollgur, smoothie me fruta dhe perime jeshile. 
Brenda pak muajsh, Ms. Go u shpreh se vuri re ndryshim n&#235; humorin e saj. Ajo 
ndaloi s&#235; qari gjith&#235; koh&#235;s. Pagjum&#235;sia u largua dhe ajo kishte m&#235; shum&#235; 
energji. Ajo gjithashtu nisi t&#235; g&#235;zohej p&#235;rs&#235;ri n&#235; aktivitetet q&#235; m&#235; par&#235; i 
p&#235;lqenin por q&#235; kishte hequr dor&#235; gjat&#235; faz&#235;s s&#235; depresionit, si psh leximi i 
librave apo vajtja me nj&#235; mike n&#235; restorant. 
Depresioni i Ms. Go nuk u kthye m&#235; kurr&#235;! 
Dieta q&#235; ju mban t&#235; lumtur, &#231;far&#235; t&#235; hani p&#235;r t&#235; goditur depresionin 
Ekspert&#235;t thon&#235; se &#235;sht&#235; e r&#235;nd&#235;sishme t&#235; hani ushqim t&#235; balancuar, sidomos 
diet&#235;n e stilit mediterrian. Diosa nga vitaminat tek ushqimet jan&#235; shum&#235; t&#235; 
r&#235;nd&#235;sishme. 
Vitamina B6: Thuhet se depresioni dhe ankthi vjen p&#235;r shkak t&#235; nivelit t&#235; 
ul&#235;t t&#235; serotonin&#235;s, neurotransmetuesi kryesor q&#235; rregullon humorin dhe gjumin. 
Niveli i ul&#235;t i serotonin&#235;s lidhet me depresionin. Na duhet vitamin B6 &#231;do dit&#235; 
n&#235; diet&#235;n ton&#235;. 
Burimet e Vitamin&#235;s B6: Fistik&#235;t, hudhra, salmon, toni, mishi i pul&#235;s, 
spinaqi, lakra, bananet, patatja e &#235;mb&#235;l, avokado dhe drith&#235;rat integrale. 
Po ashtu acidet yndyrore omega-3 jan&#235; shum&#235; t&#235; r&#235;nd&#235;sishme pasi nxisin 
prodhimin e hormonit q&#235; mbron neuronet dhe nxit prodhimin e qelizave t&#235; reja t&#235; 
trurit. 
Burimet: Salmoni dhe prodhimet e detit 
Probiotik&#235;t: Bakterie t&#235; mira n&#235; zorr&#235;. Burimet: Kosi, lakra turshi, kefiri, 
dhe perime t&#235; tjera t&#235; turshi.]]></itunes:summary>
      <enclosure url="http://v2.cri.cn/alb/rubrike/20180824depresion.m4a" type="audio/mp3" /><guid>http://v2.cri.cn/alb/rubrike/20180824depresion.m4a</guid><itunes:duration>00:07:32</itunes:duration>
      <pubDate>Fri, 24 Aug 2018 10:36:17 GMT</pubDate>
      <itunes:order>61</itunes:order>
</item>

<item>
      <title>Kina dhe Afrika diskutojn&#235; bashk&#235;punimin n&#235; farmaceutik&#235;n tradicionale</title>
      <itunes:author></itunes:author>
      <itunes:subtitle>Kina dhe Afrika diskutojn&#235; bashk&#235;punimin n&#235; farmaceutik&#235;n tradicionale</itunes:subtitle>
      <itunes:summary><![CDATA[N&#235; prag t&#235; Forumit t&#235; Bashk&#235;punimit Kin&#235;-Afrik&#235; (FOCAC) q&#235; do t&#235; mbahet n&#235; 
Pekin n&#235; fillim t&#235; shtatorit, u organizua n&#235; Pekin m&#235; 18 gusht Forumi i 
Bashk&#235;punimit Kin&#235;-Afrik&#235; mbi Barnat Tradicionale. P&#235;rfaq&#235;suesit nga sektori i 
Sh&#235;ndetit nga 14 vende afrikane si Maurici, Tanzania, Afrika e Jugut etj., dhe 
p&#235;rfaq&#235;sues t&#235; Mjek&#235;sis&#235; Tradicionale Kineze nga zona t&#235; ndryshme t&#235; Kin&#235;s 
zhvilluan diskutime mbi zhvillimin e mjek&#235;sis&#235; tradicionale t&#235; vendeve afrikane, 
bashk&#235;punimi i mjek&#235;sis&#235; tradicionale kino-afrikane etj.
N&#235; k&#235;t&#235; forum, drejtori i Administrat&#235;s Komb&#235;tare t&#235; Barnave Tradicionale 
Kineze t&#235; Kin&#235;s Yu Wenming u shpreh se mjek&#235;sia tradicionale Kin&#235;-Afrik&#235; &#235;sht&#235; 
nj&#235; pjes&#235; e r&#235;nd&#235;sishme p&#235;rb&#235;r&#235;se e qytet&#235;rimeve p&#235;rkat&#235;se dhe burim i 
r&#235;nd&#235;sish&#235;m i sh&#235;ndetit. Deri tani, bashk&#235;punimi i mjek&#235;sis&#235; tradicionale 
Kin&#235;-Afrik&#235; &#235;sht&#235; forcuar dita-dit&#235;s. Mjek&#235;sia tradicionale kineze &#235;sht&#235; nj&#235; 
mjek&#235;si q&#235; i ka sh&#235;rbyer dhe i sh&#235;rben jo vet&#235;m popullit kinez, por ka dh&#235;n&#235; 
gjithashtu nj&#235; kontribut t&#235; shquar n&#235; parandalimin e s&#235;mundjeve t&#235; rrezikshme 
ngjit&#235;se, t&#235; s&#235;mundjeve t&#235; zakonshme si dhe n&#235; kujdesin ndaj sh&#235;ndetit: 
&quot;S&#235; pari, mjek&#235;sia tradicionale kineze luajti rol ky&#231; n&#235; parandalimin e 
trajtimin e s&#235;mundjeve t&#235; rrezikshme ngjit&#235;se n&#235; Afrik&#235;. N&#235; vitin 2015, 
studiuesja e Akademis&#235; s&#235; Shkencave t&#235; Mjek&#235;sis&#235; Kineze, Tu Youyou mori &#231;mimin 
Nobel p&#235;r kontributin e madh n&#235; zbulimin e studimin e ila&#231;it q&#235; mjekon malarjen, 
artemisinin. Ky &#235;sht&#235; medikamenti kryesor p&#235;r trajtimin e malaries, duke 
kontrolluar efektivisht p&#235;rhapjen e k&#235;saj s&#235;mundje. Gjithashtu nuk &#235;sht&#235; 
konstatuar asnj&#235; vdekje e pacient&#235;ve t&#235; prekur nga kjo s&#235;mundje. Ky ila&#231; u 
p&#235;rsh&#235;ndet nga publiku dhe qeverit&#235; e vendeve afrikane. S&#235; dyti, Mjek&#235;sia 
Tradicionale Kineze luajti rolin e ve&#231;ant&#235; n&#235; kujdesin ndaj sh&#235;ndetit t&#235; 
popullat&#235;s afrikane. Kina ka forcuar sh&#235;rbimet mjek&#235;sore ndaj popullit afrikan 
n&#235; m&#235;nyra t&#235; ndryshme, duke d&#235;rguar mbi 2000 specialist&#235; t&#235; Mjek&#235;s&#235; Tradicionale 
Kineze n&#235; Afrik&#235;. S&#235; treti, produktet e MTK-s&#235; luajt&#235;n rol t&#235; duksh&#235;m praktik n&#235; 
kontinentin afrikan.&quot; 
Yu Wenming u shpreh se marr&#235;dh&#235;nia kino-afrikane ndodhet n&#235; periudh&#235;n m&#235; t&#235; 
mir&#235; historike dhe bashk&#235;punimi n&#235; fush&#235;n e Mjek&#235;sis&#235; Tradicionale p&#235;rballet me 
rast t&#235; r&#235;nd&#235;sish&#235;m zhvillimi. P&#235;r p&#235;rgatitjen e grupeve t&#235; ndihm&#235;s mjek&#235;sore n&#235; 
Afrik&#235;, nd&#235;rmarrjet e njohura kineze si &quot;Tongrentang&quot; e Pekinit, &quot;Tasly&quot; e 
Tianjin-it dhe nd&#235;rmarrjet e tjera tradicionale kineze kan&#235; vendosur deg&#235; t&#235; 
mjek&#235;sis&#235; kineze n&#235; Afrik&#235;. 
Po at&#235; dit&#235;, 120 p&#235;rfaq&#235;sues t&#235; organeve sh&#235;ndet&#235;sore t&#235; vendeve afrikane dhe 
t&#235; Kin&#235;s diskutuan temat si bashk&#235;punimi n&#235; fush&#235;n e mjek&#235;sis&#235; tradicionale 
kino-afrikane. Shefi i Zyr&#235;s s&#235; Mjek&#235;sis&#235; Tradicionale pran&#235; Ministris&#235; s&#235; 
Sh&#235;ndetit t&#235; Afrik&#235;s s&#235; Jugut Bruce Mbedzi u shpreh se vitet e fundit, mjek&#235;sia 
tradicionale e Afrik&#235;s s&#235; Jugut &#235;sht&#235; zhvilluar me ritme t&#235; shpejta, por ky 
zhvillim ka sjell&#235; edhe shum&#235; sfida: 
&quot;Ende nuk kemi nj&#235; standard t&#235; p&#235;rcaktuar p&#235;r eksperimentet klinike dhe as 
nj&#235; sistem t&#235; matur p&#235;r garantimin e cil&#235;sis&#235;. Duhet t&#235; p&#235;rcaktojm&#235; nj&#235; standard 
p&#235;r t&#235; garantuar cil&#235;sin&#235; e mjek&#235;sis&#235; son&#235; tradicionale. Tani, n&#235; tregun ton&#235;, 
nuk ka asnj&#235; mas&#235; mbik&#235;qyr&#235;se p&#235;r mjek&#235;sin&#235; tradicionale afrikane. Shpresojm&#235; q&#235; 
t&#235; marrim ndihm&#235; n&#235; k&#235;t&#235; sfid&#235;, p&#235;r t&#235; garantuar zhvillimin e m&#235;tejsh&#235;m t&#235; 
mjek&#235;sis&#235; tradicionale afrikane, p&#235;r t&#235; arritur t&#235; nj&#235;jtin sukses si mjek&#235;sia 
tradicionale kineze.&quot; 
Drejtori i Administrat&#235;s Komb&#235;tare t&#235; Barnave Tradicionale Kineze Yu Wenming 
u shpreh se bashk&#235;punimi n&#235; fush&#235;n e Mjek&#235;sis&#235; Tradicionale mes Kin&#235;s dhe 
Afrik&#235;s duhet t&#235; zhvillohet sipas parimeve &quot;diskutimet, nd&#235;rtimi dhe shp&#235;rndarja 
e p&#235;rbashk&#235;t&quot;, duke realizuar bashk&#235;punim me p&#235;rfitimet m&#235; t&#235; larta dhe sjell&#235; 
p&#235;rfitime si p&#235;r popullin kinez ashtu edhe p&#235;r popujt e Afrik&#235;s. 
&quot;S&#235; pari, u p&#235;rmbahemi me vendosm&#235;ri diskutimeve t&#235; p&#235;rbashk&#235;ta qeveritare 
dhe forcimit te m&#235;tejsh&#235;m t&#235; nivelit t&#235; bashk&#235;punimit; s&#235; dyti, k&#235;mb&#235;ngulim tek 
nd&#235;rtimi i p&#235;rbashk&#235;t organik dhe zgjerimi i m&#235;tejsh&#235;m n&#235; fushat e 
bashk&#235;punimit, punojm&#235; p&#235;r t&#235; shtuar p&#235;rkrahjen p&#235;r formimin e platformave t&#235; 
bashk&#235;punimit nd&#235;rkomb&#235;tar, ato studimore dhe industriale; s&#235; treti, k&#235;mb&#235;ngulim 
tek shp&#235;rndarja e p&#235;rbashk&#235;t e sh&#235;rbimeve dhe zbatimi i m&#235;tejsh&#235;m i 
marr&#235;veshjeve t&#235; bashk&#235;punimit.&quot; 
N&#235; kushtet e k&#235;rkesave t&#235; reja p&#235;r kujdesin ndaj sh&#235;ndetit n&#235; vendet e 
ndryshme afrikane, Kina dhe vendet afrikane do t&#235; nd&#235;rtojn&#235; m&#235; shum&#235; &quot;qendra t&#235; 
mjek&#235;sis&#235; tradicionale kineze&quot;, p&#235;r t&#235; p&#235;rhapur teknikat e p&#235;rshtatshme t&#235; 
MTK-s&#235;, duke iu ofruar masave popullore afrikane sh&#235;rbime m&#235; t&#235; mira. Kina i 
nxit nd&#235;rmarrjet e veta t&#235; prodhojn&#235; barna kineze n&#235; vend dhe p&#235;rkrah 
nd&#235;rmarrjet afrikane t&#235; zhvillojn&#235; bashk&#235;punim n&#235; fush&#235;n e mjek&#235;sis&#235; 
tradicionale n&#235; Kin&#235;, duke ofruar barnda tradicionale dhe duke garantuar 
sh&#235;ndetin e popujve kino-afrikan&#235;.(Xu Guang)]]></itunes:summary>
      <enclosure url="http://v2.cri.cn/alb/rubrike/20180824kinaafrika.m4a" type="audio/mp3" /><guid>http://v2.cri.cn/alb/rubrike/20180824kinaafrika.m4a</guid><itunes:duration>00:05:25</itunes:duration>
      <pubDate>Fri, 24 Aug 2018 10:35:15 GMT</pubDate>
      <itunes:order>62</itunes:order>
</item>

<item>
      <title>5 m&#235;nyra q&#235; akupunktura mund t&#235; sh&#235;roj&#235; trupin</title>
      <itunes:author></itunes:author>
      <itunes:subtitle>5 m&#235;nyra q&#235; akupunktura mund t&#235; sh&#235;roj&#235; trupin</itunes:subtitle>
      <itunes:summary><![CDATA[P&#235;r disa jav&#235;, Nathan 
Suver nj&#235; 35-vje&#231;ar nga ShBA-ja kishte probleme dhe dhimbje me qaf&#235;n. Ishte nj&#235; 
dhimbje e vazhdueshme dhe pavar&#235;sisht se ai provoi shum&#235; m&#235;nyra rezultuan pa 
sukses. Derisa, shkoi tek mjeku kinez i cili i b&#235;ri nj&#235; trajtim me gjilp&#235;ra. 
&#39;Trajtimi me gjilp&#235;ra t&#235; ndihmon me dhimbjen,&#39; m&#235; tha mjeku dhe nguli 100 
gjilp&#235;ra tek trupi im. N&#235; fillim m&#235; vendosi nj&#235; gjilp&#235;r&#235; n&#235; qaf&#235; dhem&#235; pas n&#235; 
ky&#231; t&#235; dor&#235;s. N&#235; at&#235; moment pata ndjenj&#235;n e rrufes&#235; n&#235; t&#235; gjith&#235; trupi.&quot; 
Trajtimi me gjilp&#235;ra ia vlejti pavar&#235;sisht nj&#235; ndjesie t&#235; leht&#235; parehatie, 
por dhimbja u eleminua. Nj&#235; jav&#235; m&#235; pas, i riu nga ShBA-ja e shkroi k&#235;t&#235; sukses 
n&#235; rrjetet sociale. 
Akupunktura, nga pik&#235;pamja e Lindjes, ka lidhje me energjin&#235; dhe dhe 
qarkullimin e saj n&#235; t&#235; gjith&#235; trupin. N&#235;se kjo energji &#235;sht&#235; e bllokuar, 
at&#235;her&#235; shfaqet dhimbja apo s&#235;mundjet. Duke nd&#235;rhyr&#235; me 20 gjilp&#235;ra n&#235; pikat 
strategjike n&#235; trup, akupunkturist&#235;t p&#235;rpiqen t&#235; risjellin n&#235; ekuilib&#235;r 
qarkullimin e energjis&#235;. Nd&#235;rkoh&#235;, mjek&#235;sia per&#235;ndimore po p&#235;rpiqet ende t&#235; 
kuptoj&#235; si funksionon mekanizmi i akupunktur&#235;s. &quot;Ka shum&#235; detaje q&#235; ne nuk i 
kuptojm&#235; ende, por ve&#231;an&#235;risht, akupunktura duket se stimulon muskuj dhe nerva 
t&#235; ve&#231;anta duke aktivizuar ndryshime q&#235; pak&#235;sojn&#235; dhimbjen dhe simptomat dhe 
nxisin procesin e sh&#235;rimit,&quot; thot&#235; Kwokming James Cheng, M.D., i cili n&#235; qershor 
nxorri nj&#235; studim mbi Akupunktur&#235; n&#235; Mjek&#235;si q&#235; synon identifikimin e 
dometh&#235;nies s&#235; sakt&#235; neurologjike t&#235; pikave t&#235; akupunktur&#235;s, aty ku futen 
gjilp&#235;rat. 
Studimet tregojn&#235; se kjo terapi e lasht&#235; mund t&#235; jet&#235; nj&#235; trajtim efektiv p&#235;r 
nj&#235; sere s&#235;mundjesh, q&#235; nga dhimbjet e mesit tek nervi shiatik, dhimbjet e 
kok&#235;s, marrje mendsh, astm&#235; etj. 
Akupunktura p&#235;r dhimbjen e kok&#235;s 
P&#235;r shumic&#235;n e njer&#235;zve n&#235; Per&#235;ndim, sapo kan&#235; nj&#235; dhimbje koke menj&#235;her&#235; 
marrin nj&#235; aspirin&#235; apo paracetamol. Sipas akupunkturist&#235;ve neurokimikatet e 
lidhur me humorin dhe mir&#235;q&#235;nien emocionale, si oksidi nitrik dhe serotonina, 
mund t&#235; luajn&#235; gjithashtu nj&#235; rol. &quot;Gjilp&#235;rat d&#235;rgojn&#235; sinjale n&#235; tru p&#235;r t&#235; 
rregulluar nivelet e k&#235;tyre neurokimikateve,&quot; thot&#235; Dr. Cheng. 
Shkenca thot&#235;: N&#235;se dhimbja juaj e kok&#235;s zgjat p&#235;r disa dit&#235; gjilp&#235;rat mund 
t&#235; ndihmojn&#235;. &quot;Akupunktura &#235;sht&#235; nj&#235; trajtim parandalues p&#235;r t&#235; reduktuar 
nivelin dhe shpesht&#235;sin&#235; e dhimbjes s&#235; kok&#235;s,&quot; thot&#235; Klaus Linde, nj&#235; studiues 
nga Universiteti Teknik n&#235; Munich, t&#235; Gjermanis&#235;. Sipas nj&#235; raporti t&#235; fundit 
nga 11 studime tek njer&#235;zit me dhimbje t&#235; shpesht&#235; koke, Dr. Linde zbuloi se 
rreth gjysma e pacient&#235;ve q&#235; i ishin n&#235;nshtruar akupunktur&#235;s kishin nj&#235; reduktim 
me 50 p&#235;r qind t&#235; numrit t&#235; dit&#235;ve me dhimbje koke, krahasuar me nj&#235; r&#235;nie n&#235; 16 
p&#235;r qind t&#235; atyre q&#235; p&#235;rdor&#235;n qet&#235;sues. 
Akupunktura p&#235;r problemet gastrointestinale 
Saverio Mancina nuk mund t&#235; hante asgj&#235;. &quot;Kishte nj&#235; dhimbje t&#235; tmerrshme dhe 
diarre t&#235; vazhdueshme,&quot; tha mjeku i tij. P&#235;r 3 vjet asnj&#235; lloj mejkimi nuk e 
ndihmoi dot Saveroin, nd&#235;rkoh&#235; q&#235; t&#235; gjitha testet mbi parazit&#235;t dhe s&#235;mundjen 
celiake ishini negative. P&#235;r t&#235; alternuar diet&#235;n ushqimore me ushtrimet ai shtoi 
edhe akupunktur&#235;n. Pas tre seancash, simptomat e tij pothuajse u zhduk&#235;n. 
Kur Mancina iu n&#235;nshtrua akupunktur&#235;s, praktikuesi i tij i vuri gjilp&#235;ra n&#235; 
krah&#235; dhe k&#235;mb&#235;. 
Shkenca thot&#235;: Aft&#235;sia e akupunktur&#235;s p&#235;r t&#235; luftuar stresin mund t&#235; jet&#235; nj&#235; 
pjes&#235; ky&#231;e e efektivitetit t&#235; saj n&#235; &#231;rregullimet gastrointestinale, thot&#235; Tony 
Chon, shefi i praktik&#235;s s&#235; akupunktur&#235;s n&#235; Klinik&#235;n Mayo n&#235; Rochester, 
Minnesota. 
&quot;Dim&#235; q&#235; ekziston nj&#235; lidhje e fort&#235; mes stresit dhe disa problemeve 
gastrointenstinale, p&#235;rfshi problemet me tretjen,&quot; thot&#235; Dr. Chon, &quot;dhe 
akupunktura &#235;sht&#235; p&#235;rdorur prej shekujsh p&#235;r leht&#235;sim dhe trajtim.&quot; 
N&#235; nj&#235; studim t&#235; vitit 2007 nga Universiteti i Arizon&#235;s, njer&#235;zit me ulcer 
apo djegie n&#235; fyt si pasoj&#235; e acideve iu n&#235;nshtruan seancave t&#235; akupunktur&#235;s dy 
her&#235; n&#235; jav&#235;. Simptomat e tyre u p&#235;rmir&#235;suan ndjesh&#235;m n&#235; krahasim me ata q&#235; 
mor&#235;n ila&#231;e. Dhimbja e tyre e kraharorit u ul me 82 p&#235;r qind, djegiet ran&#235; me 83 
p&#235;r qind dhe acidi refluks me 77 p&#235;r qind. Studiuesit than&#235; se trajtimi me 
gjilp&#235;ra &#231;on n&#235; uljen e aciditn&#235; stomak dhe p&#235;rshpejton tretjen, prandaj kjo b&#235;n 
q&#235; t&#235; ket&#235; m&#235; pak acid n&#235; ezofag. 
Akupunktura p&#235;r d&#235;mtimet nga sporti 
Shum&#235; atlet&#235; t&#235; d&#235;mtuar p&#235;rdorin akupunktur&#235;n p&#235;r &#231;lirim. Kur luante n&#235; NFL, 
Tiki Barber kishte probleme me muskujt. &quot;Akupunktura ndihmon trupin t&#235; marr&#235; 
veten m&#235; shpejt nga l&#235;ndimet e ndryshme,&quot; thot&#235; Marianne Fuenmayor, shefja e 
departamentit t&#235; akupunktur&#235;s n&#235; Kolegjin Paq&#235;sor t&#235; Mjek&#235;sis&#235; Orientale n&#235; New 
York. Nj&#235; teori, sipas Dr. Cheng, &#235;sht&#235; se trupi i p&#235;rgjigjet gjilp&#235;r&#235;s duke 
shtuar m&#235; shum&#235; qarkullimin e gjakut t&#235; oksigjenuar n&#235; zon&#235;n e vrar&#235;, gj&#235; q&#235; 
ndihmon n&#235; p&#235;rshpejtimin e procesit t&#235; sh&#235;rimit. 
Shkenca thot&#235;: &quot;Un&#235; e kam p&#235;rdorur akupunktur&#235;n shum&#235; efektivisht p&#235;r t&#235; 
trajtuar shtremb&#235;rimet e ky&#231;it t&#235; k&#235;mb&#235;s, dhimbje t&#235; muskujve, problemet me 
b&#235;rrylat dhe tendinat&quot;, thot&#235; John Cianca, nj&#235; specialist i rehabilitimit n&#235; 
Kolegjin Baylor t&#235; Mjek&#235;sis&#235; n&#235; Houston. 
K&#235;t&#235; vit, nj&#235; studim i Johns Hopkins zbuloi se njer&#235;zit me tendinitis kronik 
ose artrit q&#235; kishin seanca akupunkture 20-minut&#235;she dy her&#235; n&#235; jav&#235; p&#235;r 6 jav&#235; 
kishin m&#235; pak dhimbje. 
Akupunktura p&#235;r Ankth dhe Depresion 
Nj&#235; penges&#235; e vog&#235;l gjat&#235; dit&#235;s mund t&#235; shkaktoj&#235; ankth t&#235; leht&#235;. Nj&#235; 
shembull serioz &#235;sht&#235;, humbja e pun&#235;s, e cila mund t&#235; shkaktoj&#235; depresion 
serioz. N&#235; t&#235; dyja rastet, akupunktura mund t&#235; ndihmoj&#235;. &quot;N&#235; faz&#235;n e tanishme me 
shum&#235; pasiguri kam trajtuar shum&#235; njer&#235;z q&#235; jan&#235; n&#235;n stres&quot;, thot&#235; Nicholas 
Zimet, nj&#235; akupunkturist i licencuar n&#235; qendr&#235;n Meridian n&#235; Mineapolis. &quot;Pas 
trajtimit, ata ndihen m&#235; t&#235; relaksuar dhe t&#235; aft&#235; p&#235;r t&#39;u marr&#235; me presionet e 
jet&#235;s&quot;. 
Po si ndodh kjo? Kur gjilp&#235;ra hyn n&#235; vesh&#235;, duar ose k&#235;mb&#235;, thot&#235; Dr. Cheng, 
truri juaj liron neurotransmetues dhe kimikate t&#235; tjera q&#235; ndikojn&#235; stresin dhe 
gjendjen shpirt&#235;rore. 
Shkenca thot&#235;: Sipas nj&#235; studimi t&#235; fundit n&#235; Journal of Alternative and 
Complementary Medicine pacient&#235;t me depresion dhe me shkall&#235; t&#235; lart&#235; ankthi 
mund t&#235; p&#235;rfitojn&#235; nga akupunktura. Studimi, i cili e kombinon akupunktur&#235;n me 
nj&#235; lloj qet&#235;suesi Prozac thot&#235; se kishte rezultate tek pacient&#235;t q&#235; nuk mund t&#235; 
duronin efektet an&#235;sore t&#235; ila&#231;eve, p&#235;rfshi r&#235;nien e energjis&#235; seksuale, 
probleme me ereksionin etj. 
Akupunktura p&#235;r dhimbjet e mesit 
Trajtimi i dhimbjes s&#235; mesit me akupunktur&#235; &#235;sht&#235; shum&#235; efektiv. &quot;Akupunktura 
n&#235; k&#235;t&#235; rast funksionon m&#235; mir&#235; se &#231;do ila&#231; q&#235; u japim pacient&#235;ve&quot;, thot&#235; Dr. 
Cheng. 
Shkenca thot&#235;: Sipas nj&#235; studimi t&#235; Universitetit t&#235; Michiganit k&#235;t&#235; vit, 
studiuesit p&#235;rdor&#235;n imazhe t&#235; trurit p&#235;r t&#235; par&#235; se si &#231;pimi i l&#235;kur&#235;s ndikonte 
aft&#235;sin&#235; e trurit p&#235;r t&#235; kontrolluar dhimbjen. &quot;Akupunktura duket se ndihmon q&#235; 
receptor&#235;t e dhimbjes n&#235; tru t&#235; lidhen m&#235; leht&#235; me opioidet si endorfin&#235;, ila&#231;i 
natyror kund&#235;r dhimbjes i trupit ton&#235;,&quot; thot&#235; Richard Harris. 
N&#235;se doni t&#235; provoni akupunktur&#235;n duhet t&#39;i b&#235;ni seancat e trajtimit tek nj&#235; 
mjek i licencuar.]]></itunes:summary>
      <enclosure url="http://v2.cri.cn/alb/rubrike/akupunktura20180817.m4a" type="audio/mp3" /><guid>http://v2.cri.cn/alb/rubrike/akupunktura20180817.m4a</guid><itunes:duration>00:07:54</itunes:duration>
      <pubDate>Fri, 17 Aug 2018 13:35:26 GMT</pubDate>
      <itunes:order>63</itunes:order>
</item>

<item>
      <title>5 &#231;el&#235;sat q&#235; nisin &quot;procesin e kancerit t&#235; mushk&#235;ris&#235;&quot;</title>
      <itunes:author></itunes:author>
      <itunes:subtitle>5 &#231;el&#235;sat q&#235; nisin &quot;procesin e kancerit t&#235; mushk&#235;ris&#235;&quot;</itunes:subtitle>
      <itunes:summary><![CDATA[Kaceri i mushk&#235;rive shkaktohet nga tumoret malinje n&#235; bronke. Vitet e fundit, 
ky kancer &#235;sht&#235; b&#235;r&#235; vras&#235;si Nr. 1 i kancerit tek njer&#235;zit n&#235; mbar&#235; bot&#235;n. 
Incidenca e s&#235;mundjeve dhe shkalla e vdekshm&#235;ris&#235; t&#235; tij jan&#235; m&#235; t&#235; larta. 
Shumica e pacient&#235;ve t&#235; prekur nga ky kanceri jan&#235; mbi mosh&#235;n 40 vje&#231;are. Numri 
i meshkujve t&#235; prekur &#235;sht&#235; afro 2-4 her&#235; m&#235; i lart&#235; se tek femrat. 
Mushk&#235;rit&#235; tona jan&#235; n&#235; kontakt t&#235; p&#235;rditsh&#235;m me ajrin e jasht&#235;m. &#199;do minut&#235;, 
mushkria b&#235;n 16-20 frym&#235;marrje n&#235; m&#235;nyr&#235; t&#235; vazhdueshme. Por si ta mbrojm&#235; k&#235;t&#235; 
organ t&#235; r&#235;nd&#235;sish&#235;m. S&#235; pari do t&#235; diskutojm&#235; &#231;far&#235; e shkakton kancerin e 
mushkrive dhe si ta parandalojm&#235; at&#235;. 
1. Pirja e duhanit 
Sipas t&#235; dh&#235;nave, 90% e kancerit t&#235; mushk&#235;ris&#235; lidhet ngusht&#235; me pirjen e 
duhanit. Benzopyrene, nikotina, nitrosamina, polonium etj n&#235; cigare mund ta 
shkaktojn&#235; kancer. N&#235; krahasim me ata q&#235; nuk pin&#235; duhan, duhanpir&#235;sit kan&#235; 
rrezik 4-10 her&#235; m&#235; t&#235; lart&#235; t&#235; prekjes nga kanceri i mushkrive. Incidenca e 
kancerit t&#235; mushk&#235;ris&#235; do t&#235; jet&#235; m&#235; e lart&#235;, n&#235;se filloni duhanpirja nis n&#235; 
mosh&#235; m&#235; t&#235; vog&#235;l, me koh&#235; m&#235; t&#235; gjat&#235;, me sasin&#235; m&#235; t&#235; madhe t&#235; duhanpirjes. 
N&#235; t&#235; nj&#235;jt&#235;n koh&#235;, duhanpir&#235;sit pasiv kan&#235; gjithashtu rrezik t&#235; lart&#235; 
meqen&#235;se ata thithin k&#235;t&#235; tym pa marr&#235; asnj&#235; mas&#235; mbrojt&#235;se. Pas duhanprirjes 
brenda dhom&#235;, nikotina, gazi toksik, metali i r&#235;nd&#235; dhe materialet e tjera q&#235; 
shkaktojn&#235; kancerin mund t&#235; mbeten n&#235; mur, mobilje, rroba, flok&#235;, gishta etj. 
Kund&#235;rmasa: Lini duhanin 
Rreziku i kancerit t&#235; mushk&#235;ris&#235; mund t&#235; ulen duksh&#235;m nga viter e dor&#235;heqjes 
nga duhanpirja. Pas 12 or&#235;sh q&#235; keni l&#235;n&#235; duhanin, sasia e monoksidit t&#235; 
karbonit do t&#235; ulet duksh&#235;m; pas 2 -3 jav&#235;sh gjaku do t&#235; qarkulloj&#235; m&#235; mir&#235; dhe 
funksioni i mushk&#235;ris&#235; do t&#235; p&#235;rmir&#235;sohet; pas 1-9 muajsh, do t&#235; p&#235;rmir&#235;sohet 
duksh&#235;m situata; pas 1-5 vitesh, elementet e rrezikut do t&#235; p&#235;rgjysmohen; pas 10 
vitesh, rreziku i vdekjes p&#235;r shkak t&#235; kancerit t&#235; mushk&#235;ris&#235; do t&#235; ulet deri n&#235; 
nivelin mesatar; pas 15 vitesh, rreziku do t&#235; ulet n&#235; nivelin e personave q&#235; nuk 
pin&#235; duhan. 
2. Arsyet e profesioneve 
Elementet profesionale q&#235; shkaktojn&#235; kancerin e mushk&#235;ris&#235; t&#235; njer&#235;zve, 
p&#235;rfshijn&#235; asbestin, arsenik, krom, nikel, berilium, qymyrguri, gaz sinus, eter 
triklorometil, rrezatimi jonizues, uraniumi, radium etj. K&#235;to elemente mund t&#235; 
shtojn&#235; rreziqet e kancerit t&#235; mushk&#235;ris&#235; p&#235;r 3-30 her&#235;. Asbestin &#235;sht&#235; 
materiali m&#235; i rreziksh&#235;m i kancerit t&#235; mushk&#235;ris&#235;. Personat q&#235; kontaktojn&#235; me 
asbestin, p&#235;rballojn&#235; 800% t&#235; rreziqeve t&#235; kancerit t&#235; mushk&#235;ris&#235;. 
Kund&#235;rmasa: Q&#235;ndrojuni larg k&#235;tyre materialeve. N&#235; fakt, shumica e 
materialeve t&#235; d&#235;mshme vjen nga materialet e dekorimit. Prandaj, duhet t&#235; 
zgjidhni materiale me standardet m&#235; t&#235; larta t&#235; sh&#235;ndetit. P&#235;rpiqemi p&#235;r ta 
garantuar qarkullimin e ajrit p&#235;rmes hapjes s&#235; dritareve dhe der&#235;s. Duhet t&#235; 
shmangim q&#235;ndrimin afatgjat&#235; n&#235; bodrum ose n&#235; dhom&#235; t&#235; pa ajrosur 
3. Ndotja e ajrit 
Ndotja e ajrit &#235;sht&#235; nj&#235; nga elementet m&#235; t&#235; dukshme p&#235;r rritjen e rrezikut 
t&#235; prekjes nga kanceri i mushk&#235;rive. Gazrat e d&#235;msh&#235;m p&#235;rfshijn&#235; tymrat e 
fabrik&#235;s dhe shkarkimet e automjeteve, ndotja e ajrit brenda dhom&#235;s, tymi i 
vajit, tymi nga djegia e qymyrgurit etj. 
Kund&#235;rmasat: Vendosni maska n&#235; koh&#235;n e smogut dhe mbani n&#235; sht&#235;pi nj&#235; 
pastrues ajri p&#235;r filtrimin e grimcave t&#235; d&#235;mshme. Kur ajri &#235;sht&#235; i past&#235;r mund 
t&#235; lini dritaret hapur p&#235;r ajrim. 
4. Dietat e paekuilibruar dhe mungesa e st&#235;rvitjes 
Sipas t&#235; dh&#235;nave, rreziku i kancerit t&#235; mushk&#235;ris&#235; do t&#235; rritet, n&#235;se nuk 
konsumoni perime dhe frutat e mjaftueshme me betakaroten. Prandaj, duhet t&#235; hani 
frutave dhe perime t&#235; gjelbra, t&#235; verdha, portokalli ku jan&#235; t&#235; pasura me 
betakaroten dhe vitamin&#235; A, p&#235;r t&#235; ulur rrezikun e kancerit t&#235; mushk&#235;ris&#235;. 
P&#235;rve&#231; k&#235;saj, rritja e forcave dhe rezistencave t&#235; muskujve q&#235; p&#235;rgjigjen p&#235;r 
frym&#235;marrjen, mund t&#235; favorizojn&#235; sh&#235;ndetin e mushk&#235;rive. Frym&#235;marrja &#235;sht&#235; nj&#235; 
st&#235;rvitje e efektshme p&#235;r t&#235; forcuar muskujt p&#235;rkat&#235;se. 
Masat: St&#235;rvituni si ngjitja e shkall&#235;ve, ngarja e bi&#231;iklet&#235;s, noti, yoga, 
Tai Chi, vrapi etj.&#160; 
Duhet t&#235; konsumojm&#235; diet&#235; t&#235; ekuilibruar me perime e fruta. Duhet t&#235; 
pak&#235;sohet konsumi i ushqimeve me yndyr&#235; t&#235; ngopur dhe kolesterol t&#235; keq. P&#235;rve&#231; 
k&#235;saj, duhet t&#235; konusmoni drith&#235;ra integrale, peshk, mish pule dhe fruta t&#235; 
thata. 
5. Elementet e tjera 
Pneumonia interstitale, skleroderma pulmonare, pneumonia lipoide, fibroza 
pulmonare interstitale kronike, tuberkuloz, elementet e trash&#235;gimit dhe 
ndryshimi i gjeneve mund t&#235; shkaktojn&#235; kancerin e mushk&#235;ris&#235;. Rreziku i kancerit 
t&#235; mushkrise te pacient&#235;t me tuberkuloz do t&#235; rritet 10 her&#235; m&#235; shum&#235; se tek 
personat e sh&#235;ndetsh&#235;m. 
Kund&#235;rmasat: Shkuarja tek mjeku, zbulimi n&#235; koh&#235; dhe mjekimi i vazhduesh&#235;m i 
k&#235;tyre s&#235;mundjeve. 
Grupi i personave me rrezik t&#235; lart&#235;: 
1) Mosha mbi 55 vje&#231;, personi ka pir&#235; duhan p&#235;r mbi 30 vjet.&#160; 
2) Mosha mbi 50 vje&#231;, personi ka pir&#235; duhan mbi 20 vjet dhe i hapur ndaj 
elementeve t&#235; tjera t&#235; rrezikut t&#235; kancerit t&#235; mushk&#235;ris&#235; 
(si histori n&#235; familje, profesion m,e rrezik t&#235; lart&#235; etj). (Xu Guang)]]></itunes:summary>
      <enclosure url="http://v2.cri.cn/alb/rubrike/mushkria20180817.m4a" type="audio/mp3" /><guid>http://v2.cri.cn/alb/rubrike/mushkria20180817.m4a</guid><itunes:duration>00:05:40</itunes:duration>
      <pubDate>Fri, 17 Aug 2018 13:34:08 GMT</pubDate>
      <itunes:order>64</itunes:order>
</item>

<item>
      <title>Si t&#235; pak&#235;sojm&#235; mas&#235;n dhjamore n&#235; trup</title>
      <itunes:author></itunes:author>
      <itunes:subtitle>Si t&#235; pak&#235;sojm&#235; mas&#235;n dhjamore n&#235; trup</itunes:subtitle>
      <itunes:summary><![CDATA[Ulja e mas&#235;s dhjamore dhe forcimi i muskujve jan&#235; objektivi i shum&#235; njer&#235;zve. 
Shum&#235; persona kan&#235; &#235;ndrr&#235;n e pak&#235;simin t&#235; dhjamit, dhe formimin e nj&#235; trupi t&#235; 
skalitur me muskuj. Sipas specialist&#235;ve, hapi i pari &#235;sht&#235; p&#235;rcaktimi i 
objektivave t&#235; p&#235;rshtatshme t&#235; reduktimit t&#235; dhjamit. M&#235; pas t&#235; nisim metodat e 
p&#235;rshtatshme p&#235;r ta mb&#235;shtetur k&#235;t&#235; objektiv. Thelbi &#235;sht&#235; ekuilibri i trupit. 

Formimi i ekuilibrit t&#235; ri t&#235; trupit dhe ruajtja e tij 
Synimin p&#235;r dob&#235;sim po e p&#235;rshkruajm&#235; n&#235; k&#235;t&#235; m&#235;nyr&#235;: trupi yn&#235; ka nj&#235; 
qarkullim n&#235; nivele t&#235; ndryshme t&#235; ekuilibruara, objektivi i reduktimit t&#235; mas&#235;s 
dhjamore b&#235;het p&#235;r realizimin e ekuilibruar me m&#235; pak dhjam&#235;. P&#235;r ta arritur 
k&#235;t&#235;, duhet t&#235; b&#235;jm&#235; rregullimin e trupit, p&#235;r shembull: t&#235; rrisim muskujt, t&#235; 
p&#235;rmir&#235;sojm&#235; metabolizmin etj. K&#235;to ndryshime t&#235; trupit mund t&#235; sjellin nj&#235; 
ekuilib&#235;r t&#235; ri me m&#235; pak dhjam&#235;. 
Gjat&#235; procesit t&#235; rregullimit t&#235; trupit, masat e pap&#235;rshtatshme mund t&#235; &#231;ojn&#235; 
n&#235; nj&#235; ekuilib&#235;r t&#235; ri me m&#235; shum&#235; dhjam&#235;. Ky rezultat vjen nga m&#235;nyrat e 
gabuara dhe k&#235;rkon shum&#235; koh&#235; p&#235;r t&#39;u ndrequr. 
Rezultati i suksessh&#235;m dhe efektiv i vazhduesh&#235;m i uljes s&#235; dhjamit duhet t&#235; 
shoq&#235;rohet me nj&#235; s&#235;r&#235; ndryshimesh n&#235; metaboliz&#235;m, sekretim hormonal etj. 
Kryesisht, k&#235;to ndryshime ndodhin n&#235; m&#235;nyr&#235; graduale. 
Shumica e &quot;metodave t&#235; shpejta p&#235;r dob&#235;sim&quot; q&#235; zhvillohen me an&#235; t&#235; 
medikamenteve, kontrollit t&#235; diet&#235;s apo sportit, s&#39;mund t&#235; ken&#235; efekt afatgjat&#235;. 
K&#235;to metoda synojn&#235; vet&#235;m r&#235;nien e menj&#235;hershme n&#235; pesh&#235;, por n&#235;se nuk 
ndryshohen elementet e tjera t&#235; brendshme t&#235; trupit, s&#39;mund t&#235; krijohet 
ekuilibri i ri. Dhjami i pak&#235;suar do t&#235; rikthehet p&#235;rs&#235;ri shum&#235; shpejt. 
P&#235;rve&#231; k&#235;saj, ekziston tjet&#235;r element i r&#235;nd&#235;sish&#235;m q&#235; anashkalohet shpesh: 
n&#235;se mund t&#235; vijoj&#235; ose jo humbja e pesh&#235;s. Kjo lidhet ngusht&#235; me presionin e 
shkaktuar nga masat p&#235;rkat&#235;se. St&#235;rvitja dhe aktivitetet e tjera si dieta, puna, 
studimi etj., mund t&#235; harxhojn&#235; energjin&#235; dhe gjithashtu i sjellin trupit 
presion t&#235; lart&#235; fizik dhe psikologjik. Sasia e st&#235;rvitjes, intensiteti dhe 
koh&#235;zgjatja e saj etj, jan&#235; elementet q&#235; i shtojn&#235; presion fizikut; sfidat, 
nd&#235;rlikimet, niveli i rreziqeve, niveli i rezistenc&#235;s etj, i shtojn&#235; presion 
an&#235;s psikologjike. 
P&#235;rball&#235; k&#235;tyre presioneve, trupi yn&#235; do t&#235; ket&#235; nj&#235; s&#235;r&#235; reagimesh. Gjat&#235; 
procesit t&#235; reduktimit t&#235; mas&#235;s dhjamore, trajtimi i presioneve p&#235;rkat&#235;se &#235;sht&#235; 
shum&#235; i r&#235;nd&#235;sish&#235;m. P&#235;rball&#235; sfidave t&#235; tjera, konsumi i ushqimeve mund t&#235; 
leht&#235;soj&#235; presionet. Por, gjat&#235; procesit t&#235; dob&#235;simit, duhet t&#235; kontrollojm&#235; 
diet&#235;n. Prandaj, kemi v&#235;shtir&#235;si m&#235; t&#235; madhe n&#235; k&#235;t&#235; mision. 
Si t&#235; tregohemi autentik&#235; n&#235; uljen e mas&#235;s dhjamore 
Gjat&#235; dob&#235;simit duhet t&#235; kini parasysh disa parime: 
1. Mos kopjoni verb&#235;risht metodat e t&#235; tjer&#235;ve. P&#235;rball&#235; t&#235; nj&#235;jtave sfida, 
disa individ&#235; mund t&#235; jen&#235; m&#235; imun, nd&#235;rsa disa t&#235; tjer&#235; do t&#235; hasin v&#235;shtir&#235;si. 
Disa njer&#235;z do t&#235; ken&#235; efekte t&#235; dukshme dhe t&#235; vazhdueshme nga metada q&#235; kan&#235; 
zgjedhur, por tek disa t&#235; tjer&#235; ato metoda nuk funksionojn&#235; sa duhet. 
2. Mos synoni rezultat t&#235; menj&#235;hershme, jini realist&#235; dhe mos provoni metoda 
ekstreme (si st&#235;rvitje t&#235; tejmundimshme apo dietat drastike). Prandaj, trupi 
ndodhet p&#235;rkoh&#235;sisht n&#235; nj&#235; gjendje t&#235; &#231;ekuilibruar. 
P&#235;r shkak se presionet e m&#235;dha t&#235; trupit vijn&#235; nga metoda sfiduese, s&#39;mund t&#235; 
vazhdojn&#235; p&#235;r nj&#235; afat t&#235; gjat&#235;, s&#39;mund t&#235; sjellin ndryshimet e k&#235;rkuara, 
prandaj efektet e k&#235;tyre metodave zhduken sa hap e mbyll syt&#235;. 
3. Mos realizoni objektivin n&#235;p&#235;rmjet vet&#235;m nj&#235; m&#235;nyre pasi kjo do t&#235; 
shkaktoj&#235; vet&#235;m nj&#235; ndryshim t&#235; caktuar n&#235; trup. Efektet e saj jan&#235; t&#235; kufizuara 
dhe nuk kan&#235; jet&#235;gjat&#235;si. 
4. Mos synoni verb&#235;risht tek metodat m&#235; t&#235; shk&#235;lqyera, pasi &#231;do metod&#235; duhet 
t&#235; mb&#235;shtet tek statistikat e holl&#235;sishme dhe tek nj&#235; grup i gjer&#235;. 
P&#235;r shembull, sportist&#235;t e klubeve shtet&#235;rore t&#235; sportit kan&#235; trajtim t&#235; 
ve&#231;ant&#235; nga grupi i posa&#231;&#235;m shkencor. &#199;do dit&#235;, urina dhe gjaku i sportist&#235;ve 
analizohet p&#235;rmes treguesve fizik. N&#235; t&#235; nj&#235;jt&#235;n koh&#235;, dietolog&#235;t, masazhist&#235;t 
dhe mjek&#235;t e grupit ofrojn&#235; garantimin ushqimor dhe sh&#235;ndet&#235;sor. 
Strategjit&#235; e p&#235;rshtatshme shkencore p&#235;r reduktimin e mas&#235;s dhjamore duhet t&#235; 
p&#235;rfshijn&#235; k&#235;to pika t&#235; r&#235;nd&#235;sishme: 
1. Duhet t&#235; zgjidhni metodat e p&#235;rshtatshme sipas vet&#235; gjendjes suaj. P&#235;r 
shembull, individ&#235;t obez&#235; nuk duhet t&#235; vrapojn&#235; p&#235;r koh&#235; t&#235; gjat&#235; p&#235;r t&#235; 
shmangur d&#235;mtimin e ky&#231;eve n&#235; gjymtyr&#235;t e poshtme. Personat e dob&#235;t nuk duhet t&#235; 
kontrollojn&#235; n&#235; m&#235;nyr&#235; t&#235; tep&#235;rt diet&#235;n p&#235;r t&#235; shmangur r&#235;nien e m&#235;tejshme t&#235; 
sheqerit n&#235; gjak. Personat mbipesh&#235; t&#235; shkaktuar nga problemet n&#235; sistemin 
endokrinal duhet t&#235; trajtojn&#235; m&#235; par&#235; s&#235;mundjet p&#235;rkat&#235;se. 
2. Duhet t&#235; dob&#235;soheni gradualisht duke evituar ndryshimin e madh brenda nj&#235; 
kohe t&#235; shkurt&#235;r. Ata t&#235; cil&#235;t nuk st&#235;rviten duhet t&#235; nisin gradulaisht vrapin 
&#231;do dit&#235;. Personat q&#235; planifikojn&#235; dhe mbajn&#235; diet&#235; duhet ta b&#235;jn&#235; k&#235;t&#235; 
gradualisht dhe jo t&#235; pak&#235;sojn&#235; ushqimin 50%-75% t&#235; sasis&#235; s&#235; p&#235;rditshme t&#235; 
konsumuar m&#235; par&#235;. 
3. Duhet t&#235; merrni masa t&#235; ndryshme komplekse dhe shmangni var&#235;sin&#235; afatgjat&#235; 
tek nj&#235; metod&#235; e vetme. P&#235;r shembull, ata q&#235; vuajn&#235; nga mbipesha duhet t&#235; nisin 
kontrollin e ushqimit q&#235; han&#235; &#231;do dit&#235; dhe n&#235; fillim t&#235; b&#235;jn&#235; pak st&#235;rvitje. Pas 
dob&#235;simit dhe forcimit t&#235; muskujve, mund ta shtojn&#235; gradualisht intensitetin e 
st&#235;rvitjes. N&#235; t&#235; kund&#235;rt, personat e dob&#235;t duhet s&#235; pari t&#235; b&#235;jn&#235; st&#235;rvitje t&#235; 
lehta dhe m&#235; pas t&#235; kontrollojn&#235; diet&#235;n. Pas forcimit t&#235; trupit, mund t&#235; 
kontrollni gradualisht ushqimin. 
4. I kushtoni v&#235;mendje t&#235; lart&#235; rregullimit t&#235; ritmit dhe presionit, p&#235;r t&#235; 
garantuar vazhdueshm&#235;rin&#235; e metodave dhe efikasitetin. P&#235;r shembull, mos shtoni 
pa menduar sasin&#235; e st&#235;rvitjes dhe provoni disa lloje ushtrimesh. Gjat&#235; 
kontrollit t&#235; asaj &#231;ka konusmoni, mos pak&#235;soni n&#235; m&#235;nyr&#235; t&#235; vetme konsumin e 
ushqimeve me energji t&#235; lart&#235; dhe duhet t&#235; rregulloni raportion strukturor t&#235; 
diet&#235;s. St&#235;rvitja e tep&#235;rt dhe kontrolli i tep&#235;rt i thithjes s&#235; energjis&#235; nuk 
jan&#235; t&#235; vazhdueshme. 
Thelbi i dob&#235;simit &#235;sht&#235; p&#235;rshtatja e kushtetve t&#235; trupit, ekuilibrimi i 
trupit dhe rregullimi i gjendjes trupore. (Xu Guang)]]></itunes:summary>
      <enclosure url="http://v2.cri.cn/alb/rubrike/dobesohemi20180803.m4a" type="audio/mp3" /><guid>http://v2.cri.cn/alb/rubrike/dobesohemi20180803.m4a</guid><itunes:duration>00:06:11</itunes:duration>
      <pubDate>Fri, 03 Aug 2018 09:50:09 GMT</pubDate>
      <itunes:order>65</itunes:order>
</item>

<item>
      <title>Frutat q&#235; k&#235;shillohen n&#235; stin&#235;n e ver&#235;s</title>
      <itunes:author></itunes:author>
      <itunes:subtitle>Frutat q&#235; k&#235;shillohen n&#235; stin&#235;n e ver&#235;s</itunes:subtitle>
      <itunes:summary><![CDATA[Frutat jan&#235; t&#235; pasura n&#235; vitamina dhe e mbajn&#235; l&#235;kur&#235;n e fresk&#235;t. Ato nuk 
kan&#235; yndyr&#235; dhe disa prej tyre ndihmojn&#235; p&#235;r t&#235; humbur kilet e tep&#235;rta. 
Rregulli i art&#235; p&#235;r t&#39;u dob&#235;suar &#235;sht&#235; t&#235; hani m&#235; pak dhe t&#235; st&#235;rviteni m&#235; 
shum&#235;. Por ritmi i jet&#235;s moderne u ka rr&#235;mbyer njer&#235;zve mund&#235;sin&#235; dhe koh&#235;n 
p&#235;r ushtrime apo gatime t&#235; sh&#235;ndetshme, thot&#235; Bruce Rosengarten, presidenti i 
nj&#235; kompanie n&#235; Azi. 
&quot;Meq&#235;n&#235;se nuk mund t&#235; ushtroheni rregullisht ju shtoni n&#235; pesh&#235;, prandaj 
duhet t&#235; keni kujdes p&#235;r ushqimet q&#235; konsumoni,&quot; thot&#235; Rosengarten. 
Kryesisht, frutat me sasi t&#235; lart&#235; uji dhe fibrash jan&#235; nj&#235; zgjedhje e mir&#235; 
p&#235;r kontrollin e pesh&#235;s, pasi ato ndihmojn&#235; t&#235; ndiheni t&#235; ngopur pa marr&#235; shum&#235; 
kalori. Pjesa m&#235; e madhe e frutave jan&#235; t&#235; pasura n&#235; vitamin dhe mikroelemente 
t&#235; r&#235;nd&#235;sishme p&#235;r trupin. Megjithat&#235;, duhet t&#235; kini kujdes pasi frutat 
p&#235;rmbajn&#235; dhe sheqer. Sigurisht q&#235; jo t&#235; gjitha frutat p&#235;rmbajn&#235; t&#235; nj&#235;jtin 
nivel sheqeri. Disa fruta, edhe pse jan&#235; t&#235; &#235;mbla, mund t&#235; ndihmojn&#235; organizmin 
n&#235; heqjen e 
dhjamit. P&#235;r shembull, shalqiri dhe ananasi edhe pse t&#235; &#235;mb&#235;l, ndihmojn&#235; n&#235; 
p&#235;rshpejtimin e metabolizmit, duke ndihmuar organizmin t&#235; largoj&#235; helmet 
–p&#235;rfshi yndyrnat. 
P&#235;r m&#235; tep&#235;r, ka disa fruta q&#235; n&#235; mjek&#235;sin&#235; kineze klasifikohen si fruta &quot;t&#235; 
ftohta&quot; – si dardha, shalqiri dhe kivi – q&#235; k&#235;shillohen gjat&#235; ver&#235;s. N&#235; ver&#235;, 
dietolog&#235;t kinez&#235; na k&#235;shillojn&#235; q&#235; t&#235; evitojm&#235; frutat me karakteristika t&#235; 
ngrohta si li&#231;i apo durian. 
Shalqi - 25kalori p&#235;r 100g 
Shalqiri &#235;sht&#235; nj&#235; frut me karakter t&#235; ftoht&#235; sipas Mjek&#235;sis&#235; Tradicionale 
Kineze q&#235; ndihmon n&#235; sistemin urinar. Tanina tek shalqiri mund t&#235; largoj&#235; 
zjarrin e brendsh&#235;m n&#235; trup dhe &#235;sht&#235; i pasur me fibra q&#235; ndihmojn&#235; p&#235;r 
zorr&#235;t dhe largojn&#235; helmet. Ngr&#235;nia e shalqirit gjithashtu ndihmon n&#235; zgjerimin 
e en&#235;ve t&#235; gjakut, sipas MTK-s&#235;. 
Shalqiri &#235;sht&#235; nj&#235; burim i shk&#235;lqyer fibrash dhe vitaminash C, A dhe B. P&#235;r 
m&#235; tep&#235;r ai p&#235;rmban kalium dhe minerale t&#235; tjera si hekur, kalcium magnez dhe 
fosfor. Uji tek shalqiri ndihmon n&#235; hidratimin e trupit, gjat&#235; muajve t&#235; nxeht&#235;. 

1. Kontrollon tensionin e lart&#235; t&#235; gjakut 
Shalqiri ndihmon n&#235; mbajtjen n&#235;n kontroll t&#235; tensionit t&#235; lart&#235; t&#235; gjakut. 
Fal&#235; kaliumit dhe magnezit tek shalqiri ruhet sh&#235;ndeti i en&#235;ve t&#235; gjakut, dhe 
p&#235;rmir&#235;sohet qarkullimi i gjakut. N&#235;se vuani nga hipertensioni, pini nj&#235; got&#235; 
l&#235;ng shalqiri &#231;do dit&#235;. 
2. Shalqiri t&#235; dob&#235;son 
Shalqiri ka pak kalori dhe nuk p&#235;rmban kolesterol apo yndyrna. Nj&#235; substanc&#235; 
e r&#235;nd&#235;sishme tek shalqiri q&#235; ndihmon p&#235;r t&#39;u dob&#235;suar quhet citrulline. Me nj&#235; 
p&#235;rmbajtje mbi 90 p&#235;r qind uj&#235;, shalqiri t&#235; jep ndjesin&#235; e ngopjes. P&#235;rpiquni q&#235; 
k&#235;t&#235; ver&#235; ta z&#235;vend&#235;soni kekun apo &#235;mb&#235;lsirat me shalqi. 
3. Hidraton trupin 
Shalqiri p&#235;rmban mbi 90% uj&#235; dhe ndihmon n&#235; hidratimin e trupit dhe ruajtjen 
e elektroliteve. 
Sipas nj&#235; studimi n&#235; vitin 2009 nga Universiteti i Aberdeen p&#235;r Mjek&#235;si u 
zbulua se kombinimi i krip&#235;rave minrealve dhe sheqerit natyral tek shalqiri 
arrin t&#235; hidratoj&#235; m&#235; mir&#235; organizmin se uji. 
Gjat&#235; dit&#235;ve t&#235; nxehta t&#235; ver&#235;s, konsumoni nj&#235; ose dy gota me l&#235;ng shalqiri 
n&#235; dit&#235; p&#235;r t&#235; q&#235;ndruar t&#235; hisratuar. 
4. P&#235;rmir&#235;son sh&#235;ndetin e syve 
Shalqiri &#235;sht&#235; nj&#235; ushqim tep&#235;r i mir&#235; p&#235;r syt&#235;, pasi &#235;sht&#235; nj&#235; burim i 
shk&#235;lqyer i beta-carotene q&#235; n&#235; organiz&#235;m shnd&#235;rrohet n&#235; vitamin&#235; A, prandaj 
thuhet se shalqiri ndihmon n&#235; p&#235;rmir&#235;simin e shikimit. 
Plus, shalqiri p&#235;rmban vitamin&#235; C, lutein dhe zeaxanthin q&#235; jan&#235; tep&#235;r t&#235; 
r&#235;nd&#235;sishme p&#235;r t&#235; ruajtur syt&#235; nga infeksioni. 
Konsumoni nj&#235; tas shalqi &#231;do dit&#235;, pasi ndihmoni sh&#235;ndetin e syve. 
5. Mban t&#235; sh&#235;ndetshme veshkat 
Duke qen&#235; nj&#235; diuretik natyral, shalqiri &#235;sht&#235; shum&#235; i dobish&#235;m p&#235;r sh&#235;ndetin 
e veshkave. Ndihmon n&#235; heqjen e toksinave nga trupi, pastron m&#235;l&#231;in&#235;, stimulon 
funksionin e veshkave dhe redukton acidin urik n&#235; gjak. N&#235;se keni problem me 
urinimin konsumoni shalqi ose l&#235;ng shalqiri p&#235;r t&#235; zgjidhur k&#235;t&#235; problem. 
Sh&#235;nim: Shalqiri duhet t&#235; evitohet nga njer&#235;zit me probleme t&#235; r&#235;nda n&#235; 
veshka. Pra, konsumoni shalqi p&#235;rdit&#235; p&#235;r t&#235; p&#235;rfituar kaq shum&#235; nga nj&#235; frut me 
shije perfekte dhe freskuese. 
Ananasi - 41kalori per 100g 
Ananasi &#235;sht&#235; nj&#235; frut &quot;neutral&quot; q&#235; i b&#235;n mir&#235; stomakut dhe p&#235;rmir&#235;son 
tretjen- nj&#235; lajm i mir&#235; p&#235;r njer&#235;zit me problem me yndyr&#235;n e tep&#235;rt. Ananasi 
gjithashtu p&#235;rmir&#235;son qarkullimin e gjakut si dhe ndihmon n&#235; leht&#235;simin e 
inflamacionit dhe edem&#235;s. 
Dardha - 44kalori per 100g 
Dardha futet tek kategoria e frutave &quot;t&#235; ftoht&#235;&quot; sipas MTK-s&#235; dhe ndihmon n&#235; 
sh&#235;ndetin e mushkris&#235; dhe sistemit t&#235; frym&#235;marrjes. Ka vitamin dhe minerale dhe 
pak kalori. Nj&#235; dardh&#235; me madh&#235;si mesatare p&#235;rmban rreth 5g fibra, sa 1/4 e 
k&#235;rkes&#235;s ditore. Sigurisht q&#235; fibrat ndihmojn&#235; n&#235; absorbimin e yndyr&#235;s. 
Pitaya (fruti i dragoit) - 51kalori p&#235;r 100g 
Fruti i dragoit &#235;sht&#235; gjithashtu nj&#235; furt i &quot;ftoht&#235;&quot; q&#235; rekomandohet n&#235; ver&#235;. 
Jo vet&#235;m q&#235; ka shum&#235; vitamina e fibra dhe pak kalori, por ai pasur dhe n&#235; acide 
yndyrore dhe antioksidant&#235; q&#235; vonojn&#235; plakjen. Gjithashtu ky frut largon 
toksinat. 
Grejpfruti - 35kalori per 100g 
Grejpfruti futet gjithashtu tek frutat e &quot;ftohta&quot; dhe rekomandohet n&#235; stin&#235;n 
e ver&#235;s. Aurantina tek ky frut pak&#235;son oreksin. Ai p&#235;rmban gjithashtu p&#235;rbr&#235;sin 
organik nootkatone q&#235; p&#235;rshpejton djegien e dhjamit, prandaj themi se grejfruti 
na dob&#235;son. Po ashtu konsumi i vazhduesh&#235;m i k&#235;tij fruti p&#235;rmir&#235;son metabolizmin 
dhe largon helmet. 
Gatimi me fruta 
P&#235;rve&#231; ngr&#235;nies si fruta t&#235; fresk&#235;ta, ata mund t&#235; p&#235;rmbajn&#235; veti t&#235; mira edhe 
kur gatuhen. Frutat e pasura n&#235; enzima si - ananas, papaja, mango, kivi apo 
moll&#235; rekomandohen kryesisht p&#235;r gatim pasi ndihmojn&#235; n&#235; tretjen e proteinave 
dhe yndyr&#235;s. P&#235;r ata q&#235; kan&#235; nj&#235; sistem t&#235; dob&#235;t imunitar, frutat mund t&#39;i 
ndihmojn&#235; kur han&#235; peshk ose mish. &#203;sht&#235; e v&#235;rtet&#235; q&#235; disa vlera humbasin tek 
frutat pas gatimit, p&#235;rs&#235;ri mbetet 
nj&#235; sasi e mir&#235;. Vitaminat C dhe B shkat&#235;rrohen l&#235;ht&#235;sisht n&#235; temepratura t&#235; 
larta, por vitamin A, proteinat, fibrat dhe karbohidratet nuk ndikohen nga 
temperatura e lart&#235;. N&#235; MTK, disa fruta mund t&#235; kineme shum&#235; vlera kur gatuhen. 
P&#235;r shembull, dardha e gatuar heq zjarrin e brendsh&#235;m dhe pushon koll&#235;n. Hidet e 
gatuara ndihmojn&#235; stomakun dhe sh&#235;ndetin n&#235; p&#235;rgjith&#235;si. Femrat gjat&#235; 
menstruacioneve ose lehonat nuk duhet t&#235; han&#235; ushqime t&#235; ftohta p&#235;rfshi frutat 
q&#235; karakterizohen si t&#235; ftohta.]]></itunes:summary>
      <enclosure url="http://v2.cri.cn/alb/rubrike/frutat20180803.m4a" type="audio/mp3" /><guid>http://v2.cri.cn/alb/rubrike/frutat20180803.m4a</guid><itunes:duration>00:05:50</itunes:duration>
      <pubDate>Fri, 03 Aug 2018 09:49:00 GMT</pubDate>
      <itunes:order>66</itunes:order>
</item>

<item>
      <title>Intoleranca ndaj laktoz&#235;s: gjysma e kinez&#235;ve nuk e tresin qum&#235;shtin</title>
      <itunes:author></itunes:author>
      <itunes:subtitle>Intoleranca ndaj laktoz&#235;s: gjysma e kinez&#235;ve nuk e tresin qum&#235;shtin</itunes:subtitle>
      <itunes:summary><![CDATA[Sipas t&#235; dh&#235;nave, rreth 50 p&#235;r qind e kinez&#235;ve vuajn&#235; nga fryrja e barkut dhe 
gazrat p&#235;r shkak t&#235; konsumit t&#235; qum&#235;shtit ose n&#235;nprodukteve t&#235; tij. Pra, 
pothuajse gjysma e kinez&#235;ve kan&#235; intoleranc&#235; ndaj laktoz&#235;s, transmeton Nanfang 
Daily. 
P&#235;r shum&#235; persona konsumi i qum&#235;shtit &#231;on n&#235; shfaqjen e problemeve 
sh&#235;ndet&#235;sore, t&#235; cilat manifestohen me dhimbje dhe fryrje t&#235; barkut, si dhe 
simptoma t&#235; tjera dalluese t&#235; aparatit tret&#235;s. Organizmi nuk p&#235;rthith dot 
p&#235;rb&#235;r&#235;sit e qum&#235;shtit duke &#231;uar k&#235;shtu n&#235; shfaqjen e alergjis&#235;, e cila n&#235; 
gjuh&#235;n mjek&#235;sore njihet edhe si intolerenca ndaj qum&#235;shtit apo n&#235;nprodukteve t&#235; 
tij. 
Me intoleranc&#235; ndaj qum&#235;shtit kuptojm&#235; n&#235; fakt munges&#235;n e toleranc&#235;s ndaj nj&#235; 
p&#235;rb&#235;r&#235;si t&#235; tij, q&#235; quhet laktoz&#235; (e njohur ndryshe n&#235; jet&#235;n e p&#235;rditshme si 
sheqeri q&#235; p&#235;rmban qum&#235;shti). Pra n&#235; thelb intoleranca ndaj qum&#235;shtit &#235;sht&#235; n&#235; 
fakt intoleranc&#235; ndaj laktoz&#235;s q&#235; p&#235;rmban qum&#235;shti, paaft&#235;sia p&#235;r t&#235; tretur dhe 
absorbuar (thithur) laktoz&#235;n, duke rezultuar me simptoma klinike. Laktoza &#235;sht&#235; 
nj&#235; molekul&#235; e madhe e sheqerit q&#235; p&#235;rb&#235;het nga dy molekula t&#235; tjera m&#235; t&#235; 
vogla, glukoza dhe galaktoza. N&#235; m&#235;nyr&#235; q&#235; laktoza t&#235; thithet nga zorr&#235;t dhe m&#235; 
pas t&#235; shp&#235;rndahet n&#235; gjith&#235; organizmin duhet s&#235; pari t&#235; ndahet n&#235; glukoz&#235; dhe 
galaktoz&#235;. Pik&#235;risht n&#235; k&#235;t&#235; nivel molekular b&#235;het thithja nga qelizat 
sip&#235;rfaq&#235;sore t&#235; zorr&#235;ve t&#235; holla. Zb&#235;rthimi i laktoz&#235;s n&#235; molekula m&#235; t&#235; vogla, 
b&#235;het n&#235; saj&#235; t&#235; nj&#235; enzime tret&#235;se q&#235; quhet laktaz&#235;, e cila vendoset n&#235; 
sip&#235;rfaqen e qelizave t&#235; zorr&#235;ve t&#235; holla. Intoleranca ndaj laktoz&#235;s shkaktohet 
pik&#235;risht nga mungesa e plot&#235; e enzim&#235;s laktoz&#235;, ose nga aktiviteti i reduktuar 
i saj. 
Alergjia ndaj qum&#235;shtit &#235;sht&#235; zakonisht gjenetike, sipas shkenc&#235;tar&#235;ve. 
Mungesa e plot&#235; e enzim&#235;s mungon zakonisht q&#235; nga lindja p&#235;r shkak t&#235; 
ndryshimeve q&#235; p&#235;sojn&#235; gjenet n&#235; barkun e n&#235;n&#235;s. N&#235; k&#235;t&#235; rast, shenjat klinike 
nisin menj&#235;her&#235; pas lindjes. M&#235; shpesh hasim mang&#235;sin&#235; e enzim&#235;s p&#235;r shkak t&#235; 
s&#235;mundjeve q&#235; d&#235;mtojn&#235; qelizat e zorr&#235;ve t&#235; holla. Gjithashtu mund t&#235; jet&#235; e 
programuar gjenetikisht ulja e nivelit t&#235; laktaz&#235;s nga f&#235;mij&#235;ria n&#235; drejtim t&#235; 
mosh&#235;s s&#235; rritur. Intoleranca ndaj laktoz&#235;s &#235;sht&#235; m&#235; e zakonshme n&#235; popullsin&#235; 
aziatike duke prekur rreth 90 p&#235;r qind t&#235; t&#235; rriturve n&#235; disa komunitete. 
Njer&#235;zit me prejardhje nga Evropa veriore kan&#235; af&#235;rsisht nj&#235; norm&#235; rreth 5 p&#235;r 
qind t&#235; intoleranc&#235;s ndaj laktoz&#235;s. &#203;sht&#235; e r&#235;nd&#235;sishme t&#235; theksohet se mungesa 
e laktaz&#235;s nuk &#235;sht&#235; e nj&#235;jt&#235; me munges&#235;n e toleranc&#235;s ndaj laktoz&#235;s. Personat 
me nj&#235; intoleranc&#235; t&#235; but&#235; ndaj laktoz&#235;s shpesh nuk kan&#235; simptoma klinike pas 
pirjes s&#235; qum&#235;shtit. Po ashtu mund t&#235; mos ken&#235; simptoma t&#235; shprehura edhe 
personat me mang&#235;si t&#235; moderuar t&#235; laktaz&#235;s. 
Simptomat kryesore q&#235; flasin p&#235;r intoleranc&#235; ndaj qum&#235;shtit 
Simptomat kryesore t&#235; intoleranc&#235;s ndaj laktoz&#235;s p&#235;rfshijn&#235; aparatin tret&#235;s 
dhe shprehen kryesisht me dhimbje barku, fryrje barku, gazra, diarre, t&#235; 
p&#235;rziera dhe t&#235; vjella. P&#235;r fat t&#235; keq k&#235;to simptoma mund t&#235; shkaktohen edhe nga 
s&#235;mundje t&#235; tjera, k&#235;shtu q&#235; duhet nj&#235; ekzaminim i kujdessh&#235;m p&#235;r t&#235; b&#235;r&#235; 
diagnoz&#235;n diferenciale, dhe p&#235;r t&#235; konfirmuar sakt&#235;sisht s&#235;mundjen nga se vuan 
pacienti. Ashp&#235;rsia e simptomave t&#235; intoleranc&#235;s ndaj laktoz&#235;s ndryshon shum&#235; 
nga personi n&#235; person. Nj&#235; arsye p&#235;r k&#235;t&#235;, &#235;sht&#235; fakti se njer&#235;z t&#235; ndrysh&#235;m 
kan&#235; sasi t&#235; ndryshme laktoze n&#235; diet&#235;n e tyre ushqimore. Sa m&#235; shum&#235; laktoz&#235; n&#235; 
diet&#235;, aq m&#235; t&#235; shprehura jan&#235; edhe simptomat klinike. Po ashtu, njer&#235;z t&#235; 
ndrysh&#235;m mund t&#235; ken&#235; p&#235;rgjigje t&#235; ndryshme p&#235;r t&#235; nj&#235;jt&#235;n sasi laktoze t&#235; marr&#235; 
nga dieta ushqimore. Disa mund t&#235; ken&#235; simptoma t&#235; lehta dhe disa mund t&#235; ken&#235; 
simptoma t&#235; moderuara. Arsyeja p&#235;r k&#235;t&#235; nuk &#235;sht&#235; e qart&#235;, por mendohet se ka t&#235; 
b&#235;j&#235; me ndryshimet e flor&#235;s bakteriale t&#235; zorr&#235;ve. 
Po si ta trajtojm&#235; k&#235;t&#235; problem? 
N&#235; p&#235;rgjith&#235;si njer&#235;zit e vendosin vet&#235; diagnoz&#235;n e intoleranc&#235;s ndaj 
laktoz&#235;s dhe hezitojn&#235; t&#235; shkojn&#235; tek mjeku, kur kan&#235; shenja t&#235; lehta klinike. 
Ata k&#235;rkojn&#235; ndihm&#235; vet&#235;m kur shqet&#235;simet e aparatit tret&#235;s jan&#235; shum&#235; t&#235; 
dukshme. Pacient&#235;t fillojn&#235; vet&#235; nj&#235; diet&#235; t&#235; p&#235;rjashtimit, diet&#235; q&#235; eliminon 
qum&#235;shtin dhe produktet e tij. Dieta me eliminim &#235;sht&#235; nj&#235; m&#235;nyr&#235; edhe p&#235;r t&#235; 
v&#235;n&#235; diagnoz&#235;n. Por, q&#235; ajo t&#235; ket&#235; vler&#235; duhet t&#235; jet&#235; rigoroze, pra k&#235;rkon 
k&#235;shilla nga nj&#235; dietolog dhe t&#235; zbatohet n&#235; m&#235;nyr&#235; t&#235; p&#235;rpikt&#235;. Dieta 
gjithashtu duhet t&#235; jet&#235; e vazhdueshme dhe e mjaftueshme n&#235; koh&#235; p&#235;r t&#235; 
vler&#235;suar n&#235; m&#235;nyr&#235; t&#235; qart&#235; n&#235;se gjendja p&#235;rmir&#235;sohet apo jo. N&#235; k&#235;t&#235; rast 
eliminimi i t&#235; gjitha produkteve t&#235; qum&#235;shtit duhet t&#235; eliminoj&#235; plot&#235;sisht 
simptomat, n&#235;se shkaku i v&#235;rtet&#235; &#235;sht&#235; intoleranc&#235; ndaj k&#235;tij komponenti t&#235; 
qum&#235;shtit. N&#235;se nj&#235; person ka intoleranc&#235;, brenda disa or&#235;ve pas pirjes s&#235; nj&#235; 
gote qum&#235;sht do t&#235; zhvillohen simptomat gastrointenstinale. &#203;sht&#235; e r&#235;nd&#235;sishme 
q&#235; qum&#235;shti t&#235; jet&#235; pa yndyr&#235; n&#235; m&#235;nyr&#235; q&#235; t&#235; eliminohet mund&#235;sia e intoleranc&#235;s 
ndaj yndyrave. 
Cilat jan&#235; burimet e laktoz&#235;s n&#235; diet&#235;n e p&#235;rditshme ushqimore? 
Edhe pse qum&#235;shti dhe produktet q&#235; rrjedhin nga ai jan&#235; t&#235; vetmet burime 
natyrore t&#235; laktoz&#235;s, ajo shpesh &#235;sht&#235; &quot;fshehur&quot; edhe n&#235; ushqime t&#235; tjera, 
transmeton &quot;Dita&quot;. Njer&#235;zit q&#235; kan&#235; toleranc&#235; shum&#235; t&#235; ul&#235;t ndaj laktoz&#235;s duhet 
t&#235; marrin informacione t&#235; sakta p&#235;r shum&#235; produkte ushqimore q&#235; mund t&#235; 
p&#235;rmbajn&#235; laktoz&#235;, madje edhe n&#235; sasi t&#235; vogla. T&#235; tilla mund t&#235; p&#235;rmendim 
buk&#235;n, drith&#235;ra t&#235; p&#235;rpunuara (cereale t&#235; ndryshme), patate, margarin&#235;, biskota, 
qum&#235;shti pluhur. P&#235;rve&#231; burimeve t&#235; ushqimit laktoza mund t&#235; jet&#235; e &quot;fshehur&quot; 
edhe n&#235; disa lloje ila&#231;esh. Laktoza mund t&#235; p&#235;rdoret si baz&#235; lidh&#235;se e 
element&#235;ve kimik&#235;, nga t&#235; cil&#235;t p&#235;rb&#235;hen shum&#235; lloje medikamentesh. K&#235;shtu p&#235;r 
shembull pilulat kontraceptive p&#235;rmbajn&#235; laktoz&#235;, po ashtu edhe disa tabletave 
q&#235; p&#235;rdoren p&#235;r uljen e aciditetit t&#235; stomakut. Megjithat&#235;, k&#235;to produkte tipike 
mund t&#235; ndikojn&#235; vet&#235;m n&#235; disa njer&#235;z me intoleranc&#235; t&#235; r&#235;nd&#235; ndaj laktoz&#235;s 
sepse sasia n&#235; k&#235;to raste &#235;sht&#235; shum&#235; e vog&#235;l. Shumica e njer&#235;zve p&#235;r fat kan&#235; 
nj&#235; intoleranc&#235; t&#235; mesme ndaj laktoz&#235;s, k&#235;shtu q&#235; mund t&#235; jet&#235; e nevojshme t&#235; 
eliminohet vet&#235;m qum&#235;shti, kosi, gjiza dhe akullorja. Edhe pse kosi p&#235;rmban sasi 
t&#235; m&#235;dha t&#235; laktoz&#235;s ai shpesh tolerohet mir&#235; nga njer&#235;zit q&#235; vuajn&#235; nga kjo 
intoleranc&#235;. 
Kjo p&#235;r arsye se kosi p&#235;rmban baktere q&#235; kan&#235; vet&#235; laktoz&#235;, duke b&#235;r&#235; 
zb&#235;rthimin e laktoz&#235;s. N&#235; vend t&#235; qum&#235;shtit t&#235; zakonsh&#235;m mund t&#235; p&#235;rdoret fare 
mir&#235; qum&#235;shti i soj&#235;s dhe qum&#235;shti i orizit. Pak&#235;simi i qum&#235;shtit dhe produkteve 
t&#235; tij n&#235; diet&#235; mund t&#235; &#231;ojn&#235; n&#235; uljen e nivelit t&#235; kalciumit dhe t&#235; vitamin&#235;s 
D. Kjo rrit rrezikun p&#235;r osteoporoz&#235;n dhe thyerjet kockore. Prandaj &#235;sht&#235; e 
r&#235;nd&#235;sishme q&#235; k&#235;ta persona t&#235; plot&#235;sojn&#235; dietat e tyre me kalcium dhe vitamin&#235;n 
D.]]></itunes:summary>
      <enclosure url="http://v2.cri.cn/alb/rubrike/laktoza20180726.m4a" type="audio/mp3" /><guid>http://v2.cri.cn/alb/rubrike/laktoza20180726.m4a</guid><itunes:duration>00:06:00</itunes:duration>
      <pubDate>Thu, 26 Jul 2018 10:42:04 GMT</pubDate>
      <itunes:order>67</itunes:order>
</item>

<item>
      <title>Si t&#235; largojm&#235; depresionin nga f&#235;mij&#235;t</title>
      <itunes:author></itunes:author>
      <itunes:subtitle>Si t&#235; largojm&#235; depresionin nga f&#235;mij&#235;t</itunes:subtitle>
      <itunes:summary><![CDATA[Zonja Li &#235;sht&#235; nj&#235; mike e imja n&#235; fush&#235;n psikologjike dhe diskutojm&#235; shpesh 
p&#235;r probleme t&#235; ndryshme psikologjike. N&#235; nj&#235; m&#235;ngjes, ajo m&#235; telefonoi p&#235;r 
ndihm&#235;: &quot;Nipi im 9 vje&#231; nuk kishte d&#235;shir&#235; t&#235; shkonte muajin e fundit n&#235; 
shkoll&#235;, pasi ai nuk arrinte t&#235; kapte shok&#235;t n&#235; m&#235;sime. Ai nuk kishte oreks dhe 
flinte shum&#235; von&#235;. N&#235; shumic&#235;n e koh&#235;s, ai luante loj&#235;ra n&#235; celular ose n&#235; 
internet deri von&#235;. N&#235; t&#235; kaluar&#235;n, atij i p&#235;lqente q&#235; t&#235; vinte p&#235;r qejf n&#235; 
sht&#235;pin&#235; time, por nuk erdhi k&#235;tu p&#235;r nj&#235; koh&#235; t&#235; gjat&#235;. Ai m&#235;rzitej shpesh p&#235;r 
probleme t&#235; vogla dhe shpesh thoshte se jeta nuk ka asnj&#235; kuptim dhe vdekja 
&#235;sht&#235; m&#235; e mir&#235; se mbijetesa. 
Zonja Li u merakos shum&#235; p&#235;r nipin e saj dhe u &#231;udit p&#235;r simptomat e k&#235;tij 
f&#235;mije. Nga p&#235;rshkrimet q&#235; m&#235; b&#235;ri, konstatova se nipi i saj ishte prekur nga 
depresioni dhe iu sugjerova prind&#235;rve t&#235; shkojn&#235; tek nj&#235; psikolog f&#235;mij&#235;sh p&#235;r 
ndihm&#235; profesionale. 
P&#235;rqindja jo e ul&#235;t e depresionit t&#235; f&#235;mij&#235;s 
Shum&#235; prind&#235;rit nuk i kuptojn&#235; arsyet e depresionit t&#235; f&#235;mij&#235;s. Ata mendojn&#235; 
se f&#235;mij&#235;t jan&#235; naiv&#235;, nuk interesohen p&#235;r ushqimet, p&#235;r sht&#235;pin&#235;, p&#235;r 
shpenzimet e jet&#235;s, p&#235;r marr&#235;dh&#235;niet e nd&#235;rlikuara shoq&#235;rore, p&#235;r pun&#235;t e 
kompanis&#235; dhe ato sht&#235;piake. P&#235;rse preken f&#235;mij&#235;t nga depresioni? 
Sipas t&#235; dh&#235;nave, p&#235;rqindja e depresionit tek f&#235;mij&#235;t &#235;sht&#235; shum&#235; e lart&#235; dhe 
barazon at&#235; t&#235; t&#235; rriturve. N&#235; Australi, p&#235;rqindja e depresionit t&#235; f&#235;mij&#235;s 
&#235;sht&#235; 12.1%; n&#235; Suedi 11.4%; nd&#235;r f&#235;mij&#235;ve n&#235;n 13 vje&#231;, p&#235;rqindja e depresionit 
arrin n&#235; 10%. 
Depresioni shfaqet m&#235; s&#235; shumti n&#235; periudh&#235;n fillestare t&#235; adoleshenc&#235;s dhe 
tek djemt&#235; kjo s&#235;mundje shfaqet m&#235; her&#235;t, 1 apo 2 vjet m&#235; her&#235;t se tek vajzat. 
Fenomenet m&#235; t&#235; shpeshta t&#235; depresionit t&#235; f&#235;mij&#235;s jan&#235; pesimizmi, r&#235;nia e 
energjis&#235;, v&#235;shtir&#235;si n&#235; p&#235;rqendrim, humbja e interesit p&#235;r aktivitete q&#235; m&#235; 
par&#235; i p&#235;lqenin, shtim i ndjenj&#235;s s&#235; vet&#235;-faj&#235;simit dhe pavlefshm&#235;ris&#235; etj. 
Nga f&#235;mij&#235;ria deri n&#235; adoleshenc&#235;, niveli i depresionit te vajzat rritet 
duksh&#235;m. Para adoleshenc&#235;s, niveli i depresionit tek djemt&#235; &#235;sht&#235; m&#235; i lart&#235; sa 
tek vajzat. Pas adoleshenc&#235;s, rezultati &#235;sht&#235; i kund&#235;rt. Kjo lidhet me 
ndryshimet fiziologjike t&#235; trupit t&#235; vajz&#235;s n&#235; adoleshenc&#235; dhe presioni i sjell&#235; 
nga k&#235;to ndryshime. 
Prandaj, n&#235;se keni djem n&#235; familje t&#235; mosh&#235;s 11-12 vje&#231;, duhet t&#39;i kushtoni 
v&#235;mendje t&#235; madhe ndryshimit t&#235; humorit t&#235; tyre. Nd&#235;rsa p&#235;r vajzat, duhet t&#39;i 
kushtoni v&#235;mendje t&#235; madhe sh&#235;ndetit psikologjik n&#235; periudh&#235;n e adoleshenc&#235;s. 
P&#235;rse preken f&#235;mij&#235;t nga depresioni ? 
1. Gjenetika 
Sipas opinioneve nga fusha e gjenetik&#235;s, p&#235;rqindja e depresionit t&#235; personave 
nga familja me historin&#235; e depresionit &#235;sht&#235; 8-20 her&#235; m&#235; t&#235; lart&#235; se tek 
njer&#235;zit e zakonsh&#235;m. N&#235;se ata kan&#235; lidhje m&#235; t&#235; ngusht&#235; t&#235; gjakut, p&#235;rqindja e 
depresionit do t&#235; jet&#235; m&#235; e lart&#235;. 
Prind&#235;rit q&#235; jan&#235; agresiv&#235;, b&#235;jn&#235; kritika, refuzime, armiq&#235;si etj ndaj 
f&#235;mij&#235;s mund t&#235; shkaktojn&#235; ose t&#235; p&#235;rkeq&#235;sojn&#235; fenomenet e depresionit t&#235; 
f&#235;mij&#235;ve dhe t&#235; adoleshent&#235;ve. P&#235;r t&#235; shmangur k&#235;t&#235; gjendje, prind&#235;rit duhet 
t&#39;iu japin f&#235;mij&#235;ve m&#235; shum&#235; mb&#235;shtetje dhe ngroht&#235;si. N&#235;se n&#235;nat kan&#235; 
ndjeshm&#235;ri t&#235; lart&#235; p&#235;r f&#235;mij&#235;t, mund t&#235; ulen fenomenet dhe p&#235;rqindja e 
depresionit t&#235; f&#235;mij&#235;s. 
2. Metodat e arsimit dhe cil&#235;sia e martes&#235;s s&#235; prind&#235;rve 
N&#235; familje, marr&#235;dh&#235;nia mes f&#235;mij&#235;s dhe n&#235;n&#235;s shkakton ndikim m&#235; t&#235; madh p&#235;r 
depresionin e f&#235;mij&#235;s. N&#235;se prind&#235;rit kan&#235; vet&#235;-kontroll t&#235; dob&#235;t psikologjik 
dhe shprehin zem&#235;rimet, pak&#235;naq&#235;sit&#235; dhe ankesa t&#235; ndryshme ndaj f&#235;mij&#235;ve t&#235; 
tyre, at&#235;her&#235; k&#235;ta t&#235; fundit do t&#235; preken m&#235; shpejt nga depresioni. N&#235; klinik&#235;n 
e psikologjis&#235; s&#235; f&#235;mij&#235;s, ishte nj&#235; fenomen i zakonsh&#235;m q&#235; n&#235;na e pacientit t&#235; 
vog&#235;l t&#235; pranonte trajtimet mjek&#235;sore n&#235;p&#235;r ila&#231;eve kund&#235;r ankthit dhe 
depresionit. 
N&#235;se prind&#235;rit divorcohen shtohet p&#235;rqindja e mund&#235;sis&#235; s&#235; prekjes s&#235; 
f&#235;mij&#235;ve nga depresioni. Vajzat jan&#235; m&#235; t&#235; ndjeshme dhe preken m&#235; leht&#235; se djali 
nga divorci i prind&#235;rve. Por me kalimin e koh&#235;s, pas 2 vitesh nga divorci, bie 
rreziku i depresionit. Me pak fjal&#235;, n&#235;se marr&#235;dh&#235;nia e prind&#235;rve &#235;sht&#235; thyer 
dhe nuk mund t&#235; riparohet, m&#235;nyra m&#235; e mir&#235; &#235;sht&#235; dh&#235;nia fund e saj, sesa t&#235; 
ket&#235; grindje dhe armiq&#235;si mes dy prind&#235;rve. 
3. Q&#235;ndrimi afatgjat&#235; n&#235; konvikt dhe ndryshimi i shpesht&#235; i shkollave 
Kur f&#235;mij&#235;ve u mungojn&#235; p&#235;rkrahjet nga shoq&#235;ruesit, m&#235;suesit dhe miqt&#235;, ata 
mund t&#235; preken m&#235; shpejt nga depresioni. Ata mund t&#235; preken nga ndjenja e 
vetmis&#235;, p&#235;r shkak t&#235; munges&#235;s s&#235; miqve. Marr&#235;dh&#235;niet jo t&#235; mira me shok&#235;t mund 
t&#235; shkaktojn&#235; pak&#235;naq&#235;si tek f&#235;mij&#235;t n&#235; shkoll&#235;. Kur mjedisi i tyre i jet&#235;s 
ndryshohen p&#235;r shkak t&#235; banimit, jetesa n&#235; konvikt, transferimit t&#235; shkoll&#235;s dhe 
sht&#235;pis&#235; etj, do t&#235; shtohet risku i prekjes me depresion. 
Sipas t&#235; dh&#235;nave nga klinika e psikologjis&#235;, shum&#235; f&#235;mij&#235; q&#235; e vizituan k&#235;t&#235; 
klinik&#235; ishin rritur n&#235; familje t&#235; tjera apo konvikte para mosh&#235;s 3 vje&#231;are. 
Prandaj, duhet t&#235; shmangim largimin e f&#235;mij&#235;ve n&#235; mosh&#235; t&#235; vog&#235;l. 
4. Mungesa e vet&#235;besimit dhe mbyllja n&#235; vetvete 
Duke folur p&#235;r elementet e karakteristikave, f&#235;mij&#235;t me var&#235;si t&#235; lart&#235; nga 
t&#235; tjer&#235;t, niveli i ul&#235;t i vet&#235;-respektit, autokritik&#235;s, mbyllja n&#235; vetvete, 
mosp&#235;rshtatja e mir&#235; me mjedisin, luhatjet e shpeshta t&#235; humorit, mungesa e 
iniciativ&#235;s mund t&#235; ndikojn&#235; tek prekja nga depresioni. 
Kur p&#235;rballojn&#235; goditje t&#235; jashtme, disa f&#235;mij&#235; do t&#235; b&#235;jn&#235; auto-kritik&#235; dhe 
do ta mohojn&#235; veten. N&#235;se kjo situat&#235; vazhdon p&#235;r nj&#235; koh&#235; t&#235; gjat&#235;, k&#235;ta t&#235; 
rinj do t&#235; preken m&#235; shpesh nga depresioni. 
5. Dob&#235;simi i trupit ndikon tek humori 
Sh&#235;ndeti fizik &#235;sht&#235; baz&#235; e sh&#235;ndetit psikologjik. F&#235;mij&#235;t me nivel t&#235; ul&#235;t 
t&#235; sh&#235;ndetit fizik mund t&#235; ken&#235; m&#235; shum&#235; probleme me depresionin. 
S&#235;mundjet e trupit mund t&#235; formojn&#235; ndikimet e ndryshme p&#235;r f&#235;mij&#235;t. Procesi 
i trajtimit t&#235; s&#235;mundjeve do t&#235; &#231;rregulloj&#235; seriozisht rendin e m&#235;simeve dhe t&#235; 
jet&#235;s normale t&#235; f&#235;mij&#235;s. F&#235;mij&#235;t e s&#235;mur&#235; do t&#235; p&#235;rballen me zhg&#235;njim dhe 
kufizim. K&#235;ta f&#235;mij&#235; do t&#235; ken&#235; ndjenj&#235;n e munges&#235;s s&#235; vet&#235;besimit, ankthit, 
izolimit etj, t&#235; cilat do t&#235; ndikojn&#235; gradualisht tek zhvillimi i 
karakteristikave t&#235; f&#235;mij&#235;ve. 
N&#235; krahasim me t&#235; rriturit, depresioni i f&#235;mij&#235;ve nuk shfaqet me fenomenet 
tipike dhe mund t&#235; shpjegohet si &quot;shqet&#235;simet e adoleshenc&#235;s&quot;. Tek personat q&#235; 
mungojn&#235; njohurit&#235; psikologjike mund t&#235; mendojn&#235; se faza e shqet&#235;simeve t&#235; 
adoleshenc&#235;s mund t&#235; kalohet shum&#235; shpejt pas inkurajimeve dhe sugjerimeve t&#235; 
p&#235;rshtatshme. 
Por sipas p&#235;rvoj&#235;s klinike, depresioni i f&#235;mij&#235;ve mund t&#235; shfaqet me 
fenomenet m&#235; serioze dhe t&#235; zgjas&#235; p&#235;r nj&#235; koh&#235; m&#235; t&#235; gjat&#235;. Luhatjet e humorit 
t&#235; f&#235;mij&#235;ve mund t&#235; jen&#235; m&#235; t&#235; shpejta. Efektet e ila&#231;eve kund&#235;r depresionit 
ndaj f&#235;mij&#235;ve jan&#235; m&#235; t&#235; dob&#235;ta. Vet&#235;vrasja &#235;sht&#235; b&#235;r&#235; arsyja e par&#235; e vdekjes 
s&#235; f&#235;mij&#235;ve. 
Prandaj, duhet t&#235; zbulojm&#235; sa m&#235; par&#235; depresionin e f&#235;mij&#235;ve dhe t&#235; shmangim 
elementet e ndryshme q&#235; shkaktojn&#235; depresionin e f&#235;mij&#235;ve. 
Marr&#235;dh&#235;nia shum&#235; e r&#235;nd&#235;sishme mes n&#235;n&#235;s dhe foshnj&#235;s 
Faza foshnjore &#235;sht&#235; periudh&#235; shum&#235; e r&#235;nd&#235;sishme e formimit t&#235; marr&#235;dh&#235;nies 
mes n&#235;n&#235;s dhe foshnj&#235;s, q&#235; &#235;sht&#235; marr&#235;dh&#235;nia e par&#235; shoq&#235;rore e njeriut. Kjo 
marr&#235;dh&#235;nie &#235;sht&#235; baza e r&#235;nd&#235;sishme p&#235;r formimin e siguris&#235; dhe besimit. 
Mjedisi i pasigurt n&#235; faz&#235;n e par&#235; mund t&#235; shkaktoj&#235; karakteristikat e ankthit 
dhe depresionit t&#235; f&#235;mij&#235;ve, t&#235; cilat mund t&#235; zgjaten deri n&#235; periudh&#235;n e 
adoleshenc&#235;s dhe kur rriten. 
Dashuria dhe vler&#235;simet pozitive n&#235; procesin e rritjes s&#235; f&#235;mij&#235;ve 
Dashuria, trajtimi i mir&#235;, respekti ndaj f&#235;mij&#235;ve &#235;sht&#235; shum&#235; i r&#235;nd&#235;sish&#235;m. 
K&#235;to veprime mund t&#39;i ofrojn&#235; f&#235;mij&#235;s ndjenj&#235;n e siguris&#235; dhe t&#235; jen&#235; nj&#235; burim 
i r&#235;nd&#235;sishme i vler&#235;s s&#235; f&#235;mij&#235;s. 
&#199;do person d&#235;shiron q&#235; marr&#235; dashuri dhe vler&#235;sime pozitive nga t&#235; tjer&#235;t, 
ve&#231;an&#235;risht nga personat e r&#235;nd&#235;sish&#235;m, si prind&#235;rit, m&#235;suesit etj. N&#235;se f&#235;mij&#235;s 
i mungon dashuria, ai do t&#235; ket&#235; m&#235; shum&#235; v&#235;shtir&#235;si p&#235;r t&#235; m&#235;suar komunikimet 
shoq&#235;rore pozitive. Prandaj, prind&#235;rit duhet t&#235; njohin nevojat e brendshme t&#235; 
f&#235;mij&#235;ve, duhet t&#235; d&#235;gjojn&#235; fjal&#235;t e tyre dhe t&#39;u p&#235;rgjigjen pyetjeve t&#235; tyre. 
Dh&#235;nia e dashuris&#235; ndaj f&#235;mij&#235;ve &#235;sht&#235; nj&#235; proces i gjat&#235;. Prind&#235;rit duhet t&#39;i 
kushtojn&#235; v&#235;mendje t&#235; madhe k&#235;tij procesi. (Xu Guang)]]></itunes:summary>
      <enclosure url="http://v2.cri.cn/alb/rubrike/depresion20180726.m4a" type="audio/mp3" /><guid>http://v2.cri.cn/alb/rubrike/depresion20180726.m4a</guid><itunes:duration>00:07:44</itunes:duration>
      <pubDate>Thu, 26 Jul 2018 10:40:53 GMT</pubDate>
      <itunes:order>68</itunes:order>
</item>

<item>
      <title>Luftoni radikalet e lira p&#235;r nj&#235; l&#235;kur&#235; t&#235; fresk&#235;t!</title>
      <itunes:author></itunes:author>
      <itunes:subtitle>Luftoni radikalet e lira p&#235;r nj&#235; l&#235;kur&#235; t&#235; fresk&#235;t!</itunes:subtitle>
      <itunes:summary><![CDATA[Plakja &#235;sht&#235; nj&#235; faz&#235; e pashmangshme e jet&#235;s son&#235;. &#199;dokush do t&#235; p&#235;rballet me 
venitjen e fytyr&#235;s dhe l&#235;kur&#235;s. Por shum&#235; njer&#235;z, sidomos femrat duan q&#235; t&#235; 
plaken sa m&#235; von&#235;. Po nga se vjen plakja e l&#235;kur&#235;s. S&#235; pari, plakja e l&#235;kur&#235;s 
&#235;sht&#235; nj&#235; &quot;proces i oksidimit&quot; i trupit. N&#235; fakt, hekuri i ndryshkur dhe ngjyra 
q&#235; merr molla pas q&#235;rimit t&#235; l&#235;kur&#235;s jan&#235; gjithashtu reagime t&#235; zakonshme 
kimike. Prandaj, n&#235;se duam t&#235; kemi l&#235;kur&#235; t&#235; bukur, masat e ndryshme p&#235;r 
mbrojtjen e l&#235;kur&#235;s jan&#235; n&#235; fakt masat anti-oksiduese. 
Antioksidant&#235; p&#235;r t&#235; eleminuar radikalet e lira 
Oksidimi i l&#235;kur&#235;s vjen kryesisht nga ndikimi i radikaleve t&#235; lira, t&#235; cilat 
jan&#235; mbetjet e aktivitetit fizik t&#235; trupit q&#235; grumbullohen brenda qelizave. 
Tani, produktet kozmetike p&#235;r l&#235;kur&#235;n synojn&#235; kryesisht pak&#235;simin e radikaleve 
t&#235; lira t&#235; cilat jan&#235; p&#235;rgjegj&#235;se p&#235;r rrudhat. 
Radikalet e lira kan&#235; rol transformues t&#235; energjis&#235; brenda trupit. Kur ka 
shum&#235; prej tyre, mund t&#235; shpejtoj&#235; harxhimi i energjis&#235; dhe procesi i plakjes s&#235; 
trupit. 
Duke folur p&#235;r problemet e plakjes, shum&#235; persona, ve&#231;an&#235;risht femrat do t&#235; 
ken&#235; nj&#235; ndjenj&#235; meraku. Prandaj, ato jan&#235; m&#235; t&#235; kujdesshme ndaj ruajtjes s&#235; 
rinis&#235; s&#235; l&#235;kur&#235;s dhe p&#235;rdorin shum&#235; produkte p&#235;r mbojtjen e saj. K&#235;to produkte 
ndihmojn&#235; n&#235; pak&#235;simin e radikaleve t&#235; tep&#235;rta n&#235; l&#235;kur&#235;, duke i shnd&#235;rruar n&#235; 
uj&#235; ose n&#235; materiale t&#235; tjera t&#235; pad&#235;mshme, t&#235; cilat do t&#235; dalin nga trupi me 
an&#235; t&#235; djers&#235;s apo m&#235;nyrave t&#235; tjera. 
Me studimin e m&#235;tejsh&#235;m p&#235;r d&#235;mtimin e l&#235;kur&#235;s nga drita e diellit, 
shkenc&#235;tar&#235;t zbuluan se krem&#235;rat kund&#235;r diellit parandalojn&#235; dhe leht&#235;sojn&#235; 
d&#235;mtimet dhe plakjen e l&#235;kur&#235;s q&#235; vjen si pasoj&#235; e rrezeve t&#235; diellit. Disa 
specialist&#235; thon&#235; se nj&#235; krem i mir&#235; mbrojt&#235;s kund&#235;r diellit mund t&#235; pengoj&#235; 55% 
t&#235; radikaleve t&#235; lira. Efektiviteti i mbrojt&#235;sve kund&#235;r diellit varet nga niveli 
i p&#235;rthithjes nga l&#235;kura e trupit. 
Radikalet e tep&#235;rta q&#235; shkaktojn&#235; ndikim t&#235; fort&#235; oksidimi, mund t&#235; helmojn&#235; 
organet e qelizave dhe d&#235;mtojn&#235; funksionet fizike normale, duke shkaktuar 
s&#235;mundje dhe plakje. Por radikalet e lira n&#235; nivel t&#235; ul&#235;t mund t&#235; luajn&#235; rol t&#235; 
r&#235;nd&#235;sish&#235;m n&#235; rregullimin e sistemit imunitar, kund&#235;r infeksioneve etj, duke 
ruajtur sh&#235;ndetin e trupit. Prandaj, objektivi anti-oksidant nuk synon 
asgj&#235;simin e plot&#235; t&#235; radikaleve t&#235; lira, por mbajtjen e tyre n&#235; nj&#235; nivel t&#235; 
ul&#235;t q&#235; mund t&#235; garantoj&#235; ekuilibrin mes sh&#235;ndetit dhe leht&#235;simit t&#235; plakjes. 
Ushqimet q&#235; p&#235;rmbajn&#235; antioksidant&#235; 
N&#235; organizmin e njeriut ekzistojn&#235; elemente t&#235; ndryshme t&#235; antioksidant&#235;ve q&#235; 
mund t&#235; mbajn&#235; n&#235; nivel radikalet e lira, nd&#235;rsa nj&#235; sasi e mir&#235; e 
antioksidant&#235;ve mund t&#235; merren p&#235;rmes ushqimeve. Antioksidant&#235;t m&#235; t&#235; lart&#235; 
gjenden tek perimeve dhe disa fruta. 
1. Vitamina E 
Kjo &#235;sht&#235; nj&#235; vitamin&#235; e r&#235;nd&#235;sish&#235;m dhe antioksidant q&#235; ul nivelin e 
radikaleve t&#235; lira dhe shmang d&#235;mtimet e membran&#235;s qelizore duke mbrojtur en&#235;t e 
gjakut, zemr&#235;n, m&#235;l&#231;in&#235;, gjirin, syt&#235;, l&#235;kur&#235;n etj. Kjo vitamin&#235; pak&#235;son plakjen 
dhe parandalon s&#235;mundjet e ndryshme kronike. Trupi yn&#235; s&#39;mund t&#235; prodhoj&#235; 
vitamin&#235;n E, prandaj ajo duhet t&#235; merret p&#235;rmes ushqimeve. Disa nga ushqimet q&#235; 
p&#235;rmbajn&#235; vitamin&#235;n E jan&#235; farat e lulediellit, arrat, lajthia, kikirik&#235;t etj. 
K&#235;to ushqime mund t&#235; ndihmojn&#235; n&#235; riparimin e qelizave t&#235; l&#235;kur&#235;s. Por nuk duhet 
t&#235; konsumojm&#235; tep&#235;r nga k&#235;to ushqime, p&#235;r shkak t&#235; nivelit t&#235; lart&#235; t&#235; yndyr&#235;s, 
q&#235; mund t&#235; shkaktoj&#235; mbipesh&#235;. 
2.Vitamina C: 
Vitamica C shpesh &#235;sht&#235; cil&#235;suar si vitamina e mrekullive, pasi ajo ndihmon 
t&#235; gjith&#235; trupin. Marrja e suplementeve t&#235; vitamin&#235;s C mund t&#235; pak&#235;soj&#235; duksh&#235;m 
reaksionet e oksidimit. Sasia e sugjeruar e saj &#235;sht&#235; 0.5-3 gram&#235; n&#235; dit&#235;. 
Vitamina C mund t&#235; ruaj&#235; shum&#235; organe t&#235; trupit nga plakja dhe ka efekt t&#235; 
zbardhjes s&#235; l&#235;kur&#235;s. 
3. Astaxanthin 
Astaxanthin &#235;sht&#235; nj&#235; pigment i kuq dhe ka nj&#235; struktur&#235; t&#235; ngjashme si 
β-karotene. Ajo ekziston gjer&#235;sisht n&#235; natyr&#235;, kryesisht brenda algave t&#235; detit, 
salmoni, karkalec, goc&#235; deti etj. Nj&#235; nga arsyet m&#235; t&#235; m&#235;dha t&#235; plakjes dhe 
kancerit t&#235; l&#235;kur&#235;s &#235;sht&#235; rrezatimi i rrezeve ultravjollc&#235;. 
Ky antioksidant i fuqish&#235;m mund t&#235; mbroj&#235; nga rrezatimi ultraviolet, duke 
eleminuar efektivisht radikalet e lira n&#235; l&#235;kur&#235;. 
4. &#199;aji 
&#199;aji &#235;sht&#235; nj&#235; pije e r&#235;nd&#235;sishme p&#235;r mbrojtjen e sh&#235;ndetit n&#235; kultur&#235;n e 
Lindjes. Ai ka shum&#235; funksione si n&#235; kozmetik&#235;, p&#235;r r&#235;nien e pesh&#235;s dhe ruajtjen 
e sh&#235;ndetit. Katekina q&#235; p&#235;mban &#231;aji &#235;sht&#235; nj&#235; antioksidant shum&#235; i fuqish&#235;m. 
Sipas studimeve p&#235;rkat&#235;se, krem&#235;rat me &#231;aj ulin me afro 1/3 t&#235; peroksid&#235;ve t&#235; 
l&#235;kur&#235;s, t&#235; cilat mund t&#235; shkaktojn&#235; d&#235;mtimin dhe plakjen e l&#235;kur&#235;s. 
5. Farat e rrushit 
Antocianina , antioksidant tek farat e rrushit &#235;sht&#235; shum&#235; e fuqishme. Farat 
e rrushit mund t&#235; parandalojn&#235; dhe reduktojn&#235; d&#235;mtimin e l&#235;kur&#235;s nga rrezatimi 
ultravjollc&#235;, mund t&#235; riparojn&#235; kolagjenin e d&#235;mtuar dhe fibrat elastike. Ato 
mund t&#235; parandalojn&#235; shfaqjen e rrudhave n&#235; l&#235;kur&#235;, t&#235; eleminojn&#235; radikalet e 
lira dhe t&#235; reduktojn&#235; pezmatimin e l&#235;kur&#235;s. 
6. Isoflavonet tek kokrrat e soj&#235;s 
Isoflavonet tek kokrrat e soj&#235;s mund&#235;sojn&#235; nj&#235; l&#235;kur&#235; t&#235; but&#235; dhe delikate 
p&#235;r femrat. Ato ndihmojn&#235; gjithashtu n&#235; zbukurimin e gjinjve. Isoflavonet kan&#235; 
aft&#235;si t&#235; heqin radikalet e lira t&#235; tep&#235;rta. 
7. Likopeni 
Likopeni &#235;sht&#235; nj&#235; nd&#235;r antioksidant&#235;t m&#235; t&#235; fort&#235;, q&#235; &#235;sht&#235; zbuluar vitet e 
fundit. Ky antioksidant p&#235;rfshihet n&#235; shumic&#235;n e frutave dhe perimeve, sidomos 
tek domatja. Struktura e ve&#231;ant&#235; kimike e tij mund t&#235; asgj&#235;soj&#235; radikalet e 
lira. 
Konsumi i ushqimeve q&#235; p&#235;rfshijn&#235; shum&#235; antioksidant&#235; &#235;sht&#235; nj&#235; garanci p&#235;r 
sh&#235;ndetin e l&#235;kur&#235;s. P&#235;rve&#231; ushqimeve duhet t&#235; krijoni dhe disa shprehi t&#235; 
sh&#235;ndetshme si mos flini von&#235;, ulni konsumin e ushqimeve pikante, ruani humor t&#235; 
mir&#235; dhe merruni me aktivitet sportiv. K&#235;to jan&#235; disa nga sekretet p&#235;r nj&#235; 
l&#235;kur&#235; t&#235; magjishme dhe t&#235; sh&#235;ndetshme. (Xu Guang)]]></itunes:summary>
      <enclosure url="http://v2.cri.cn/alb/rubrike/radikalet20180720.m4a" type="audio/mp3" /><guid>http://v2.cri.cn/alb/rubrike/radikalet20180720.m4a</guid><itunes:duration>00:07:23</itunes:duration>
      <pubDate>Fri, 20 Jul 2018 06:57:55 GMT</pubDate>
      <itunes:order>69</itunes:order>
</item>

<item>
      <title>Meghan Markle：&quot;Akupunktura dhe kupat m&#235; ndryshuan jet&#235;n&quot;</title>
      <itunes:author></itunes:author>
      <itunes:subtitle>Meghan Markle：&quot;Akupunktura dhe kupat m&#235; ndryshuan jet&#235;n&quot;</itunes:subtitle>
      <itunes:summary><![CDATA[Dukesha e Sussex-it, Meghan Markle shk&#235;lqen e t&#235;ra. Aktorja dhe 
filantropistja &#235;sht&#235; nj&#235; fanse e mjek&#235;sis&#235; kineze, p&#235;r t&#235; cil&#235;n thot&#235; se i ka 
ndryshuar jet&#235;n, n&#235; ve&#231;anti akupunktura dhe kupat. Ato e leht&#235;sojn&#235; nga 
problemet q&#235; ka me migren&#235;n. N&#235; shum&#235; intervista televizive dhe p&#235;r revistat t&#235; 
njohura ajo &#235;sht&#235; shprehur se ka koh&#235; q&#235; &#235;sht&#235; nj&#235; ndjek&#235;se e p&#235;rkushtuar e 
praktikave t&#235; lashta kineze, si akupunktura ashtu edhe kupat— dhe n&#235; fakt me t&#235; 
drejt&#235;! K&#235;to trajtime tradicionale holistike jan&#235; m&#235; t&#235; preferuarat e shumic&#235;s 
s&#235; yjeve, por edhe t&#235; njer&#235;zve t&#235; zakonsh&#235;m, pasi ato sh&#235;rojn&#235;. 
Akupunktura &#235;sht&#235; pjes&#235; e Mjek&#235;sis&#235; Tradicionale Kineze e cila daton mbi 3 
mij&#235; vjet m&#235; par&#235;, por edhe m&#235; her&#235;t. Ajo bazohet n&#235; besimin se qeniet e gjalla 
kan&#235; energji t&#235; jet&#235;s, q&#235; quhet &quot;Chi&quot;, e cila qarkullon n&#235; meridianet (kanale 
imagjinare t&#235; energjis&#235;) n&#235; trup. 
N&#235;se ka &#231;rregullim t&#235; qarkullimit t&#235; energjis&#235; &quot;Chi&quot; at&#235;her&#235; lind s&#235;mundja. 
Akupunktura kryhet me gjetjen e pikave t&#235; duhura n&#235; trup dhe futjen e 
gjilp&#235;rave n&#235; vendet e caktuara. Akupunktura trajton shum&#235; s&#235;mundje duke nisur 
q&#235; nga migrena, ftohjet, pucrrat n&#235; fytyr&#235;m artriti, dhimbje mesi, astm&#235;n, 
ekzem&#235;n, ndihmon p&#235;r dob&#235;sim etj. Akupunktura &#235;sht&#235; totalisht natyrale, pa 
efekte an&#235;sore dhe ju ndihmon p&#235;r forcimin e sistemit imunitar, po ashtu largon 
dhimbjet p&#235;r shkak se gjat&#235; akupunktur&#235;s &#231;lirohen endorfinat. Po ashtu, leht&#235;son 
dhembjet tek pacient&#235;t q&#235; vuajn&#235; nga kanceri pasi kan&#235; p&#235;rdorur kimioterapin&#235;. 
Markle p&#235;rdor gjithashtu joga p&#235;r fytyr&#235;n. Mund t&#235; ting&#235;lloj&#235; e &#231;uditshme, 
por funksionon. Meghan e p&#235;rdor k&#235;t&#235; lloj joge &#231;do dit&#235; p&#235; kund&#235;r plakjes s&#235; 
l&#235;kur&#235;s. Joga e fytyr&#235;s ndihmon p&#235;r t&#235; tonifikuar l&#235;kur&#235;n e saj. 
Pra dukesha &#235;sht&#235; e dh&#235;n&#235; pas mjek&#235;sis&#235; s&#235; Lindjes pasi ajo beson se kjo 
mjek&#235;si e mbaj energjike, larg s&#235;mundjeve dhe t&#235; re, nj&#235;soj si edhe Gwyneth 
Paltrow dhe Jennifer Aniston, t&#235; cilat p&#235;rdorin kupat. 
Nj&#235; tjet&#235;r sekret i bukuris&#235; s&#235; Meghan &#235;sht&#235; joga Bikram q&#235; konsiston n&#235; 26 
q&#235;ndrime ose (asanas) dhe n&#235; dy ushtrime me 
frym&#235;marrjen. Praktikohet p&#235;r disa minuta n&#235; nj&#235; dhom&#235; t&#235; nxeht&#235;. 
Temperatura e lart&#235; e dhom&#235;s ndihmon n&#235; ngrohjen e muskujve duke rritur 
fleksibilitetin. Toksinat &#231;lirohen n&#235;p&#235;rmjet frym&#235;marrjes dhe l&#235;kur&#235;s nga 
djersitja. Pas nj&#235; seance 90 minut&#235;she do t&#235; keni nj&#235; ndjenj&#235; relaksi 
shpirt&#235;ror, mendor dhe fizik. 
Bikram Yoga &#235;sht&#235; m&#235;nyra m&#235; e mir&#235; p&#235;r t&#235; r&#235;n&#235; n&#235; pesh&#235;. Mund t&#235; digjni 600 
deri n&#235; 1,000 kalori p&#235;r &#231;do seanc&#235;. Studimet kan&#235; treguar se yoga Bikram 
funksionon 100% n&#235; t&#235; gjith&#235; trupin. Seria e zgjatimeve dhe ushtrimet mikes 
forcojn&#235; muskujt, ky&#231;et, ligamentet, tendinat, organet, nervat dhe gjendrat. T&#235; 
gjitha q&#235;ndrimet e k&#235;saj joge fokusohen 100% tek trupi i njeriut, duke 
ndihmuar n&#235; l&#235;vizjen e oksigjenit n&#235; organiz&#235;m. Yjet e tjera q&#235; e p&#235;rdorin 
k&#235;t&#235; jog&#235; jan&#235; Jennifer Aniston e cila thot&#235; se &quot;k&#235;mb&#235;t dhe krah&#235;t e mia jan&#235; me 
muskuj&quot; fal&#235; k&#235;saj joge. P&#235;rvec tyre edhe George Clooney, Madonna, David 
Beckham, Carmen Electra etj jan&#235; fansa t&#235; k&#235;saj joge. 
Kupat jan&#235; gjithashtu shum&#235; t&#235; preferuara nga Meghan dhe yje t&#235; tjera. Kupat 
jan&#235; nj&#235; form&#235; e mjek&#235;sis&#235; alternative kineze me origjin&#235; mbi 5000 vje&#231;are. Nga 
shum&#235; studime t&#235; p&#235;rbashk&#235;ta australiano-kineze, n&#235; vitin 2012 rezultoi se 
hedhja e kupave, n&#235;se kombinohet me trajtime t&#235; tjera si akupunktura etj, 
ndihmon n&#235; sh&#235;rimin e akneve dhe paralizave faciale, spondiliartroz&#235;s, heqin t&#235; 
ftohtin dhe largojn&#235; toksinat nga trupi. 
Kjo metod&#235; &#235;sht&#235; p&#235;rdorur q&#235; nga gjyshet tona, t&#235; cilat mesa duket ia dinin 
vler&#235;n k&#235;saj terapie. 
Kupat e qelqit ku brenda ndodhen fitila me alkool apo substanca bimore 
ngrohen dhe vendosen mbi shpatullat e t&#235; s&#235;murit. 
Lihen disa minuta derisa krijojn&#235; vakum, i cili shkakton fryrje dhe skuqeje 
t&#235; l&#235;kur&#235;s p&#235;r shkak t&#235; zgjerimit t&#235; en&#235;ve t&#235; gjakut. Zakonisht kupa lihet nga 
5-10 minuta. Ashtu si akupunktura, kupat ndjekin linj&#235;n e meridian&#235;ve. N&#235; shpin&#235; 
ndodhen 5 
linja meridian&#235;sh, dhe k&#235;to jan&#235; zonat ku vendosen m&#235; shpesh kupat. Duke 
p&#235;rdorur k&#235;to pika, hedhja e kupave ndihmon n&#235; &#231;lirimin e energjis&#235; &quot;chi&quot;, po 
ashtu edhe p&#235;r funksionet e p&#235;rmendura m&#235; sip&#235;r. Duke sh&#235;njestruar kanalet e 
meridian&#235;ve, kupat &#39;hapin&#39; k&#235;to kanale imagjinare – t&#235; cilat jan&#235; rruga ku kalon 

energjia e jet&#235;s n&#235; trup duke mund&#235;suar nj&#235; rrjedhje t&#235; lirshme t&#235; forc&#235;s s&#235; 
jet&#235;s &quot;chi&quot;. Toksinat &#231;lirohen, pastrohen bllokimet, dhe venat e arteriet 
pastrohen me k&#235;t&#235; metod&#235;. N&#235; fakt kupat mund t&#235; hidhen edhe n&#235; duar, ky&#231;e, e 
k&#235;mb&#235; n&#235; raste t&#235; ve&#231;anta.
Ky trajtim &#235;sht&#235; i vlefsh&#235;m po ashtu edhe p&#235;r mushkrit&#235;, dhe mund t&#235; luaj&#235; 
rol pozitiv n&#235; trajtimin e astm&#235;s. Faktikisht, problemet me frym&#235;marrjen jan&#235; 
problemet q&#235; kupat i zgjidhin mir&#235;. Tremij&#235; vjet m&#235; par&#235;, n&#235; librat e lasht&#235; 
kinez&#235; rekomandohej q&#235; kjo metod&#235; t&#235; p&#235;rdoret p&#235;r trajtimin e tuberkulozit 
pulmonar (t&#235; mushkrive). 
N&#235;se dikush ka stres, ose ka probleme me supet, shpin&#235;n etj., energjia n&#235; 
trupin e tyre mund t&#235; jet&#235; e bllokuar,&#39; shpjegon Ian Stones, an&#235;tar i K&#235;shillit 
Britanik t&#235; Akupunktur&#235;s, q&#235; praktikon hedhjen e kupave prej 6 vitesh. Ai 
shprehet se praktikuesit kan&#235; pranuar se kjo metod&#235; largon dhimbjen e muskujve, 
zhduk celulitin dhe madje edhe depresionin. 
Hedhja e kupave do t&#39;ju leht&#235;soj&#235; pa mas&#235;, thot&#235; ai, duke shtuar se pas 
trajtimit do t&#235; keni disa shenja n&#235; trup q&#235; jan&#235; t&#235; p&#235;rkohshme dhe se nuk duhet 
t&#235; alarmoheni. 
Praktikuesi i kupave n&#235; Mbret&#235;rin&#235; e Bashkuar, Dr Nish Joshi, duket se &#235;sht&#235; 
p&#235;rgjegj&#235;s p&#235;r shenjat e aktores Gwyneth Paltrow, e cila u paraqit n&#235; premier&#235;n 
e filmit t&#235; vitit 2004 me shenja kupash n&#235; kurriz. 
N&#235; uebsajtit e Dr. Nish Joshi rekomandohet se kupat jan&#235; t&#235; vlefshme p&#235;r 
qarkullimin e duhur t&#235; limf&#235;s n&#235; trup, p&#235;rmir&#235;simit t&#235; qarkullimit t&#235; gjakut, 
duke ndihmuar q&#235; l&#235;kura t&#235; duket m&#235; e sh&#235;ndetshme dhe duke larguar celulitin&#39;. 
Specialisti i hedhjes s&#235; kupave Saud Hadi thot&#235;: &#39;Ekzistojn&#235; nj&#235; num&#235;r pikash 
n&#235; &#231;do an&#235; t&#235; shtyll&#235;s kurrizore q&#235; korrespondojn&#235; me organet p&#235;rkat&#235;se. Organi 
m&#235; i r&#235;nd&#235;sish&#235;m p&#235;r pjellorin&#235; &#235;sht&#235; veshka, e cila konsiderohet si burimi i 
jet&#235;s n&#235; mjek&#235;sin&#235; kineze. 
Ai shton se megjith&#235;se hedhja e kupave &#235;sht&#235; totalisht nj&#235; praktik&#235; e sigurt, 
nuk do t&#39;ja k&#235;shillonte grave shtatz&#235;na. N&#235; Kin&#235;, hedhja e kupave &#235;sht&#235; pjes&#235; 
integrale e mjek&#235;sis&#235; dhe praktikohet n&#235; spital p&#235;r nj&#235; s&#235;r&#235; problemesh. 
(Albana)]]></itunes:summary>
      <enclosure url="http://v2.cri.cn/alb/rubrike/maghan20180720.m4a" type="audio/mp3" /><guid>http://v2.cri.cn/alb/rubrike/maghan20180720.m4a</guid><itunes:duration>00:05:50</itunes:duration>
      <pubDate>Fri, 20 Jul 2018 06:56:44 GMT</pubDate>
      <itunes:order>70</itunes:order>
</item>

<item>
      <title>Vlerat e ngjal&#235;s p&#235;r sh&#235;ndetin ton&#235;</title>
      <itunes:author></itunes:author>
      <itunes:subtitle>Vlerat e ngjal&#235;s p&#235;r sh&#235;ndetin ton&#235;</itunes:subtitle>
      <itunes:summary><![CDATA[Vera &#235;sht&#235; nj&#235; stin&#235; e nxeht&#235; dhe nj&#235; periudh&#235; e vitit kur na p&#235;lqen t&#235; 
provojm&#235; ushqime sidomos freskuese. Nd&#235;rsa mendja na shkon tek dit&#235;t me diell 
dhe plazhi apo ekskursionet n&#235; fshatrat turistike, imazhet ushqimore q&#235; na 
krijohen jan&#235; pije t&#235; fresk&#235;ta dhe shporta me fruta t&#235; &#235;mbla verore. 
Prandaj paraardh&#235;sit rekomandojn&#235; p&#235;rb&#235;r&#235;s t&#235; caktuar p&#235;r ushqimet e ver&#235;s. 
K&#235;to jan&#235; ushqime &quot;ftoh&#235;se&quot; dhe ushqyese p&#235;r dit&#235;t e nxehta kur djersitemi dhe 
kur oreksi bie e sistemi i tretjes preferon di&#231;ka t&#235; leht&#235;. 
Ngjalat n&#235; ujin e fresk&#235;t q&#235; rriten n&#235; k&#235;netat dhe orizoret njihen ndryshe si 
huangshan ose ngjalat e verdha. Ato jan&#235; t&#235; ftohta, sipas librave t&#235; mjek&#235;sis&#235; 
tradicionale kineze. 
Ngjalat e verdha nuk kan&#235; hala t&#235; vogla si ngjalat e detit apo t&#235; lumenjve. 
Ato jan&#235; m&#235; t&#235; vogla dhe rriten deri n&#235; 60 cm. Ato jetojn&#235; gjat&#235; dhe shiten 
zakonisht t&#235; gjalla n&#235; nj&#235; basen me uj&#235;. 
&#203;sht&#235; shum&#235; e v&#235;shtir&#235; ta kap&#235;sh ngjal&#235;n me dor&#235;, pasi rr&#235;shqet. 
Ky peshk dallohet, sepse forma e tij si gjarp&#235;r, ngjyra q&#235; shkon nga e 
gjelbra e mbyllur e deri te e zeza, nd&#235;rsa barkun e ka t&#235; verdh&#235; n&#235; t&#235; bardh&#235;. 
Ky lloj peshku b&#235;het shum&#235; aktiv n&#235; mbr&#235;mbje e nat&#235;n von&#235;, apo deri n&#235; or&#235;t e 
para t&#235; m&#235;ngjesit, pastaj e ul aktivitetin. Ky peshk ushqehet me krimba, peshq 
t&#235; vegj&#235;l. Ka edhe ngjal&#235; t&#235; eg&#235;r, &#235;sht&#235; ajo e detit. &#203;sht&#235; n&#235; form&#235; gjarpri, me 
ngjyr&#235; karote. Ka dh&#235;mb&#235; t&#235; mpreht&#235; dhe ushqehet me peshq t&#235; tjer&#235;, kryesisht t&#235; 
ngordhur. Gjendet si n&#235; detin Adriatik ashtu dhe n&#235; Jon. Arrin deri n&#235; 2 metra 
gjat&#235;si, dhe ka pesh&#235; t&#235; konsiderueshme q&#235; arrin deri n&#235; 50 kilogram&#235;. Nuk 
preferohet p&#235;r t&#39;u ngr&#235;n&#235; pasi ka shum&#235; hala. 
Kur vizitova Shangain disa vite m&#235; par&#235;, pash&#235; q&#235; ngjalat p&#235;rgatiteshin 
atyp&#235;raty nga shit&#235;sit n&#235; treg, t&#235; cil&#235;t e pastronin edhe ta jepnin n&#235; form&#235; 
filetoje. 
Ngjalat e verdha e kan&#235; sezonin n&#235; fillim t&#235; ver&#235;s. Kjo &#235;sht&#235; koha m&#235; e mir&#235; 
p&#235;r t&#39;i shijuar ato. Zakonisht jan&#235; t&#235; kultivuara dhe prodhimi &#235;sht&#235; m&#235; i lart&#235; 
n&#235; provincat jugore t&#235; Kin&#235;s. 
Nj&#235; th&#235;nie e vjet&#235;r nga kulinaria, n&#235; ver&#235; ngjalat e verdha jan&#235; m&#235; t&#235; 
ushqyeshme se xhenseni. 
Mishi i tyre p&#235;rmban proteina dhe yndyrna, kalcium, kalium dhe disa vitamina 
B, prandaj &#235;sht&#235; nj&#235; ushqim tep&#235;r i mir&#235;. 
P&#235;r kinez&#235;t, &#231;do gj&#235; e ngjal&#235;s ka p&#235;rfitime sh&#235;ndet&#235;sore－halat, l&#235;kura, gjaku 
etj. N&#235; librat klasike t&#235; mjek&#235;sis&#235; kineze madje rekomandohet shnd&#235;rrimi i kok&#235;s 
dhe halave n&#235; pluhur dhe p&#235;rzierja e saj me ver&#235; t&#235; bardh&#235; dhe kjo p&#235;rzierje i 
jepet grave me probleme gjinekologjike. 
Mishi i ngjalave &#235;sht&#235; shum&#235; i ushqyesh&#235;m p&#235;r ata q&#235; vuajn&#235; nga anemia. Ai 
&#235;sht&#235; gjithashtu nj&#235; ila&#231; q&#235; p&#235;rshkruhet shpesh p&#235;r ata q&#235; vuajn&#235; nga 
infeksionet e tring&#235;llim&#235; n&#235; vesh&#235;t ose veshi i mesit, ekzema, kolla ose 
problemet me tretjen, nd&#235;r s&#235;mundje t&#235; tjera. 
Megjithat&#235; ekziston nj&#235; pjes&#235; e ngjal&#235;s q&#235; duhet evituar me &#231;do kusht, mukoza 
q&#235; sekreton. Kjo toksin&#235; duhet t&#235; f&#235;rkohet me shum&#235; krip&#235; dhe shplahet mir&#235;. 
Toksinat largohen me nxeht&#235;sin&#235; prandaj ngjalat duhet t&#235; gatuhen mir&#235;. 
Ka shum&#235; gatime tradicionale me ngjala q&#235; jan&#235; popullore n&#235; menut&#235; e ver&#235;s n&#235; 
restorantet n&#235; Kin&#235;. 
P&#235;r shembull n&#235; familjet n&#235; hutong&#235;t e Pekinit ngjal&#235;n e skuqin me speca t&#235; 
fresk&#235;t pikant&#235;. S&#235; pari ata e presin n&#235; fije t&#235; holla ngjal&#235;n,pasi e kan&#235; 
pastruar kuptohet dhe e skuqin me qep&#235;r t&#235; njom&#235; dhe xhenxhefil n&#235; rende, m&#235; pas 
shtojn&#235; ngjal&#235;n dhe specat n&#235; tigan. Peshku &#235;sht&#235; marinuar m&#235; par&#235; me krip&#235; dhe 
piper t&#235; zi. 
Kur provova ngjal&#235; p&#235;r her&#235; t&#235; par&#235; ishte e gatuar n&#235; avull me shum&#235; 
xhenxhefil dhe salc&#235; t&#235; verdh&#235; t&#235; &#235;mb&#235;l. 
M&#235; pas shija rregullohet me vaj t&#235; nxeht&#235; kikiriku dhe susami. 
N&#235; Zhongshan, t&#235; provinc&#235;s Guangdong ngjala gatuhet n&#235; po&#231;e balte me oriz n&#235; 
zjarr t&#235; ngadalt&#235; p&#235;r t&#235; ruajtur shijen dhe arom&#235;n. 
Sigurisht q&#235; askush nuk e gatuan ngjal&#235;n aq mir&#235; sa shangajasit, t&#235; cil&#235;t e 
kan&#235; b&#235;r&#235; k&#235;t&#235; ushqim specialitet rajonal. 
P&#235;rfitimet nga ngjalat： 
1. Rifreskon trupin 

Ngjalat p&#235;rmbajn&#235; nj&#235; substanc&#235; q&#235; rifreskon mbar&#235; trupin. Kjo e b&#235;n at&#235; nj&#235; 
ushqim perfekt p&#235;r ver&#235;n. P&#235;rve&#231; k&#235;saj, ngjala ndihmon trupin t&#235; luftoj&#235; helmet 
dhe qelizat e vdekura. 
2. Ul kolesterolin e keq 
Ekzistojn&#235; dy tipe kolesteroli i mir&#235; dhe i keq. Kolesteroli i mir&#235; ndihmon 
n&#235; mir&#235;funksionimin e trupit, nd&#235;rsa ai i keqi do t&#235; shumohet n&#235; gjak dhe do t&#235; 
krijoj&#235; nj&#235; shtres&#235; n&#235; muret e zemr&#235;s. Kjo shtres&#235; do t&#235; b&#235;het nj&#235; penges&#235; p&#235;r 
qarkullimin e lire t&#235; gjakut dhe fillesa e shum&#235; s&#235;mundjeve p&#235;rfshi t&#235; zemr&#235;s. 
Ngjala ndihmon n&#235; shkat&#235;rrimin e kiolesterolit t&#235; keq dhe moslejimin e kalimit 
n&#235; gjak. 
3. E mir&#235; p&#235;r syt&#235; dhe trurin 
Nga studimet paraprake t&#235; disa shkenc&#235;tar&#235;ve, ngjala ka treguar se luan nj&#235; 
rol t&#235; madh n&#235; zhvillimin e trurit dhe t&#235; funksionit normal t&#235; sistemit nervor. 
Ajo gjithashtu i b&#235;n mire syve. 
4. Shtes&#235; ushqimore 
N&#235; shum&#235; vende aziatik, p&#235;rfshi Japoni dhe Koren&#235; e Jugut, gjithashtu edhe n&#235; 
disa vende europiane, njer&#235;zit po zhvillojn&#235; supplement ngjale q&#235; besohet se 
sjell fuqi sidomos tek t&#235; moshuarit. Korean&#235;t besojn&#235; gjithashtu se ngjala &#235;sht&#235; 
burimi m&#235; i mir&#235; i stamin&#235;s, vitalitetit dhe energjis&#235;. 
5. Forcon kockat 
Ngjala ka sasi t&#235; lart&#235; fosfori n&#235; tulin e saj. N&#235;se doni t&#235; keni kocka t&#235; 
forta dhe t&#235; sh&#235;ndetshme, duhet t&#235; konsumoni rregullisht ngjala. Ngjalat do t&#39;ju 
ndihmojn&#235; gjithashtu t&#235; minimizoni humbjen e densitetit kockor si dhe 
osteoporoz&#235;n. Ndoshta do mendoni q&#235; kjo &#235;sht&#235; nj&#235;soj si t&#235; pini qum&#235;sht, apo 
hani kos ose konsumoni karkaleca deti, por sasia e fosforit tek ngjalat &#235;sht&#235; m&#235; 
e lart&#235;. 
6. Parandalon anemin&#235; 
Ngjala ka gjithashtu p&#235;rmbajtje t&#235; lart&#235; n&#235; hekur, i cili &#235;sht&#235; shum&#235; i 
nevojsh&#235;m p&#235;r gjakun sidomos p&#235;r hemoglobin&#235;n n&#235; qelizat e gjakut. Hemoglobina 
nevojitet nd&#235;rkoh&#235; q&#235; oksigjeni p&#235;r&#231;ohet n&#235; trupin tuaj nga gjaku. Duke marr&#235; 
sasin&#235; e duhur t&#235; hekurit n&#235; gjak parandalojm&#235; anemin&#235;. Po ashtu ju ndihmon n&#235; 
forcimin e sistemit imunitar. 
7. Lufton kancerin 
Kanceri &#235;sht&#235; s&#235;mundja m&#235; vdekjeprur&#235;se n&#235; bot&#235;. Ka shum&#235; tipe kanceresh si 
t&#235; gjakut, mushkris&#235;, gjirit etj. 
Hulumtuesit kan&#235; arritur n&#235; p&#235;rfundimin se shumica e grave kan&#235; prirje p&#235;r 
kancer gjiri. Prandaj k&#235;shillohet q&#235; grate t&#235; han&#235; m&#235; shum&#235; ngjala pasi ato kan&#235; 
nj&#235; substance t&#235; quajtur Arginine, q&#235; &#235;sht&#235; shum&#235; e r&#235;nd&#235;sishme dhe redukton dhe 
parandalon rritjen e kancerit t&#235; gjirit.]]></itunes:summary>
      <enclosure url="http://v2.cri.cn/alb/rubrike/NGJALA20180713.m4a" type="audio/mp3" /><guid>http://v2.cri.cn/alb/rubrike/NGJALA20180713.m4a</guid><itunes:duration>00:05:03</itunes:duration>
      <pubDate>Thu, 12 Jul 2018 08:06:52 GMT</pubDate>
      <itunes:order>71</itunes:order>
</item>

<item>
      <title>Marrja e kalciumit n&#235; periudh&#235;n e shtatz&#235;nis&#235;</title>
      <itunes:author></itunes:author>
      <itunes:subtitle>Marrja e kalciumit n&#235; periudh&#235;n e shtatz&#235;nis&#235;</itunes:subtitle>
      <itunes:summary><![CDATA[Kalciumi &#235;sht&#235; nj&#235; nd&#235;r mineralet m&#235; t&#235; r&#235;nd&#235;sishme t&#235; trupit dhe z&#235; rreth 
1.5-2% t&#235; pesh&#235;s son&#235; trupore. 
N&#235; trupin e nj&#235; individi t&#235; rritur ka 1.2 kg kalcium, 99% e t&#235; cilit ndodhet 
n&#235; kocka dhe dh&#235;mb&#235;. 
Ai &#235;sht&#235; p&#235;rgjegj&#235;s p&#235;r eshtrat, dh&#235;mb&#235; t&#235; sh&#235;ndetsh&#235;m dhe parandalimin e 
osteoporoz&#235;s si dhe ka funksione t&#235; tjera t&#235; r&#235;nd&#235;sishme p&#235;r organizmin e 
njeriut. Ndihmon n&#235; ruajtjen e sh&#235;ndetit t&#235; zemr&#235;s, nervave dhe muskujve. &#203;sht&#235; 
sidomos i r&#235;nd&#235;sish&#235;m n&#235; parandalimin e krijimit t&#235; mpiksjeve t&#235; gjakut. Ndihmon 
n&#235; parandalimin e alergjive, depresionit dhe zbut problemet e muskujve dhe 
ky&#231;eve. Nj&#235; nga funksionet e k&#235;tij minerali &#235;sht&#235; edhe ndikimi i tij pozitiv n&#235; 
hormonet e trupit dhe enzimat. 
Mungesa e kalciumit mund t&#235; shkaktoj&#235; osteoporoz&#235; tek t&#235; rriturit dhe 
rakitiz&#235;m tek f&#235;mij&#235;t. P&#235;r grat&#235; shtatz&#235;na, kalciumi gjithashtu &#235;sht&#235; jetik. 
Sipas propozimeve t&#235; Organizat&#235;s Bot&#235;rore t&#235; Sh&#235;ndet&#235;sis&#235;(OBSH), n&#235;nat 
shtatz&#235;na q&#235; konsumojn&#235; ushqime me pak kalcium duhet t&#235; konsiderojn&#235; marrjen e 
suplementeve t&#235; kalciumit, q&#235; sipas sugjerimeve t&#235; mjek&#235;ve kinez&#235; kjo sasi duhet 
t&#235; jet&#235; 600 miligram&#235; n&#235; dit&#235;, q&#235; n&#235; 14 jav&#235;t e para t&#235; shtatz&#235;nis&#235;. Disa gra 
shtatz&#235;na n&#235; mosh&#235; t&#235; madhe ose q&#235; kan&#235; simptoma t&#235; dukshme t&#235; munges&#235;s s&#235; 
kalciumit si spazma muskulare etj, mund t&#235; marrin suplemente kalciumi m&#235; par&#235;. 
Rreziqet e munges&#235;s s&#235; kalciumit n&#235; periudh&#235;n e shtatz&#235;nis&#235; 
Gjat&#235; shtatz&#235;nis&#235;, do t&#235; ruhet n&#235; trupin e n&#235;n&#235;s s&#235; ardhme sasi e lart&#235; 
kalciumi q&#235; do t&#235; sh&#235;rbej&#235; p&#235;r formimin e kockave dhe dh&#235;mb&#235;ve t&#235; foshnj&#235;s. N&#235;se 
n&#235;nat shtatz&#235;n&#235; nuk konsumojn&#235; ushqime me sai t&#235; mjaftueshme kalciumi, at&#235;her&#235; 
do t&#235; ngadal&#235;sohet formimi i kockave i fetusit dhe t&#235; ulet niveli i kalciumit t&#235; 
gjakut tek k&#235;to gra, duke shkaktuar fenomenet e spazm&#235;s s&#235; k&#235;mb&#235;ve, dob&#235;simin e 
kockave, osteoporoz&#235; etj. 
Spazmat n&#235; k&#235;mb&#235;: ky fenomen shfaqet zakonisht n&#235; 5 muajt e par&#235; pas ngeljes 
shtatz&#235;n&#235; dhe m&#235; shpesh shfaqet gjat&#235; nat&#235;s. 
Hipertensioni gjat&#235; shtatz&#235;nis&#235;: ky problem lidhet me munges&#235;n e kalciumit 
gjat&#235; k&#235;saj faze. Gruaja shtatz&#235;n&#235; me k&#235;t&#235; fenomen mund t&#235; shkojn&#235; n&#235; spital p&#235;r 
analiz&#235; mjek&#235;sore. 
L&#235;vizja e dh&#235;mb&#235;ve: kalciumi &#235;sht&#235; elementi kryesor p&#235;rb&#235;r&#235;s i kockave dhe 
dh&#235;mb&#235;ve. N&#235;se grave shtatz&#235;na u l&#235;vizin dh&#235;mb&#235;t dhe niveli i p&#235;rq&#235;ndrimit t&#235; 
kalciumit n&#235; gjak &#235;sht&#235; m&#235; i ul&#235;t se standardi ose ka simptoma t&#235; uljes s&#235; 
dend&#235;sis&#235; s&#235; kockave, k&#235;to mund t&#235; jen&#235; sinjale t&#235; munges&#235;s s&#235; kalciumit. 
Dhimbja e nyjave dhe legenit: n&#235;se kan&#235; munges&#235; kalciumi grat&#235; shtaz&#235;na do t&#235; 
jen&#235; dhimbje ky&#231;esh dhe legeni. 
Nevoja e kalciumit n&#235; faza t&#235; ndryshme t&#235; shtatz&#235;nis&#235; 
N&#235; faz&#235;n fillestare t&#235; shtatz&#235;nis&#235;, n&#235; 12 jav&#235;t e para, embrioni rritet me 
nj&#235; shpejt&#235;si relativisht t&#235; vog&#235;l. Sasia e kalciumit e k&#235;rkuar nga grat&#235; 
shtatz&#235;na &#235;sht&#235; e p&#235;raf&#235;rt me at&#235; para shtatz&#235;nis&#235;. K&#235;rkesa ditore p&#235;r kalcium 
&#235;sht&#235; 800 miligram&#235;. Grat&#235; shtaz&#235;na mund t&#235; konsumojn&#235; disa ushqime q&#235; p&#235;rmbajn&#235; 
kalcium dhe garantojn&#235; nj&#235; diet&#235; t&#235; ekuilibruar. 
N&#235; periudh&#235;n e mesme t&#235; shtatz&#235;nis&#235;, nga 13 jav&#235; deri n&#235; 26 jav&#235;, formohet 
skeleti i foshnj&#235;s dhe embrioni rritet me shpejt&#235;si t&#235; madhe. Grat&#235; shtatz&#235;na 
duhet t&#235; shtojn&#235; konsumin e ushqimeve t&#235; pasura me kalcium. N&#235; k&#235;t&#235; periudh&#235;, 
k&#235;rkesa ditore p&#235;r kalcium &#235;sht&#235; 1000 miligram&#235;. 
N&#235; faz&#235;n e vonshme t&#235; shtatz&#235;nis&#235;, nga 27 jav&#235; deri n&#235; lindjen e bebes, 
embrionit i nevojitet m&#235; shum&#235; mineral kalcium pasi skeleti rritet shum&#235;. Sasia 
e kalciumit q&#235; nevojitet n&#235; k&#235;t&#235; faz&#235; &#231;do dit&#235; varjon 1200 miligram&#235;-1500 
miligram&#235;. 
Vitamina D &#235;sht&#235; aleatja e elementit t&#235; kalciumit, pasi ajo b&#235;n p&#235;rthithjen e 
k&#235;tij elementi. Metoda m&#235; e mir&#235; p&#235;r t&#235; marr&#235; vitamin&#235;n D &#235;sht&#235; banja e diellit. 
Rrezet ultravjollc&#235; q&#235; vijn&#235; nga drita e diellit, mund t&#235; ndihmoj&#235; kompozimin e 
vitamin&#235;s D. N&#235;nat shtatz&#235;na duhet t&#235; q&#235;ndrojn&#235; n&#235; diell &#231;do dit&#235; por duhet ta 
b&#235;jn&#235; k&#235;t&#235; n&#235; or&#235;t e para kur dielli nuk &#235;sht&#235; shum&#235; i fort&#235; dhe me interval 30 
minuta. P&#235;rve&#231; k&#235;saj, grat&#235; shtatz&#235;na mund t&#235; konsumojn&#235; ushqime si k&#235;rpudha, 
peshk, m&#235;l&#231;i, etj, ushqime q&#235; p&#235;rmbajn&#235; m&#235; shum&#235; vitamin&#235; D. 
Ku ta gjejm&#235; kalciumin 
M&#235;nyra m&#235; e mir&#235; e marrjes s&#235; kalciumit &#235;sht&#235; konsumi i ushqimeve t&#235; pasura 
me k&#235;t&#235; mineral. Ja disa prej tyre. 
1. Qum&#235;sht 
N&#235; 250 mililitra qum&#235;sht gjenden 300 miligram&#235; kalciumi, q&#235; mund t&#235; 
p&#235;rvet&#235;sohet shum&#235; shpejt nga trupi. Qum&#235;shti dhe n&#235;nproduktet e tij si djath&#235;, 
kos etj., jan&#235; ushqime t&#235; shk&#235;lqyera p&#235;r furnizimin me kalcium. 
2. Fasulet e ndryshme 
Fasulet e ndryshme kan&#235; proteina bimore dhe jan&#235; t&#235; pasura me kalciume. 
3. Karkalecat e detit 
Karkalecat e detit jan&#235; nj&#235; ushqim q&#235; kan&#235; shum&#235; kalcium. 25 gram&#235; karkaleca 
kan&#235; 500 miligram&#235; kalciumi. Supa me karkaleca &#235;sht&#235; nj&#235; zgjedhje e shk&#235;lqyer 
p&#235;r n&#235;nat shtatz&#235;na. 
4. Perimet me gjethe jeshile 
Edhe perimet me gjethe jeshile kan&#235; kalcium. Konsumoni &#231;do dit&#235; k&#235;to perime 
n&#235; sasin&#235; 250 gram p&#235;r t&#235; marr&#235; 400 miligram&#235; kalcium. 
Ushqimet q&#235; ndikojn&#235; negativisht n&#235; p&#235;rthithjen e kalciumit: 
1. Kripa 
Kripa p&#235;rfshin elementin e natriumit. Veshkat b&#235;jn&#235; filtrimin e sasis&#235; s&#235; 
tep&#235;rt t&#235; natriumit &#231;do dit&#235;. Kur shkarkohen 100 miligram&#235; natriumi, do t&#235; 
humbasin n&#235; t&#235; nj&#235;jt&#235;n koh&#235; afro 26 miligram&#235; kalcium. Prandaj, grat&#235; shtatz&#235;na 
duhet t&#235; konsumojn&#235; m&#235; shum&#235; ushqime t&#235; lehta dhe mos konsumojn&#235; shum&#235; krip&#235;. 
2. Pijet me gaz dhe kafe 
K&#235;to pije kan&#235; acid fosforik, i cili mund t&#235; shkaktoj&#235; humbjen e kalciumit. 
Prandaj, n&#235;na shtatz&#235;na duhet t&#235; shmangin p&#235;rdorimin e k&#235;tyre pijeve. 
3. Ushqimet e yndyrshme 
Konsumi i ushqimeve me shum&#235; yndyr&#235; mund t&#235; shkaktoj&#235; grumbullimin e yndyrave 
n&#235; sistemin e tretjes. Dekompozimi i k&#235;tyre yndyrave t&#235; tep&#235;rta mund ta sjell&#235; 
shum&#235; acide yndyrore, t&#235; cilat mund t&#235; pengojn&#235; p&#235;rvet&#235;simin e kalciumit nga 
trupi yn&#235;.]]></itunes:summary>
      <enclosure url="http://v2.cri.cn/alb/rubrike/KALCIUM20180713.m4a" type="audio/mp3" /><guid>http://v2.cri.cn/alb/rubrike/KALCIUM20180713.m4a</guid><itunes:duration>00:06:38</itunes:duration>
      <pubDate>Thu, 12 Jul 2018 08:05:33 GMT</pubDate>
      <itunes:order>72</itunes:order>
</item>

<item>
      <title>Qet&#235;sia e brendshme leht&#235;son nxeht&#235;sin&#235; e jashtme</title>
      <itunes:author></itunes:author>
      <itunes:subtitle>Qet&#235;sia e brendshme leht&#235;son nxeht&#235;sin&#235; e jashtme</itunes:subtitle>
      <itunes:summary><![CDATA[Stina e ver&#235;s &#235;sht&#235; stina e pushimeve. Shum&#235; njer&#235;z drejtohen drejt vendeve 
t&#235; fresk&#235;ta p&#235;r t&#39;i ikur t&#235; nxehtit. M&#235;nyra m&#235; e thjesht&#235; p&#235;r t&#235; larguar 
nxeht&#235;sin&#235; e jashtme &#235;sht&#235; ruajtja e qet&#235;sis&#235; s&#235; brendshme. N&#235; lasht&#235;si, n&#235; 
Dinastin&#235; Tang t&#235; Kin&#235;s, poeti i njohur Bai Juyi (q&#235; jetoi n&#235; vitet 772-846 pas 
er&#235;s son&#235;) vizitoi murgun e njohur budist Heng Ji gjat&#235; ver&#235;s s&#235; nxeht&#235;. Ai 
zbuloi se murgu Heng Ji po kryente ritualin e p&#235;rditsh&#235;m t&#235; meditimit n&#235; nj&#235; nga 
ambientet e Tempullit, ku ishte shum&#235; nxeht&#235;. Pasi murgu Heng Ji mbaroi 
meditimin, Bai Juyi e pyeti: &quot;P&#235;rse nuk meditoni n&#235; nj&#235; ambient t&#235; fresk&#235;t?&quot; 
Heng Ji iu p&#235;rgjigj se &quot;k&#235;tu &#235;sht&#235; m&#235; fresk.&quot; Bai Juyi nuk e kuptoi k&#235;t&#235; 
p&#235;rgjigje dhe e pyeti p&#235;rs&#235;ri: &quot;k&#235;tu &#235;sht&#235; shum&#235; vap&#235;, si mund t&#235; ndieni 
freski?&quot; 
Heng Ji i shpjegoi se gjat&#235; meditimit, ai ruan qet&#235;sin&#235; e brendshme dhe ndien 
q&#235; dhoma &#235;sht&#235; e fresk&#235;t. Bai Juyi-t i p&#235;lqeu shum&#235; kjo gj&#235; dhe shkruajti nj&#235; 
poezi: &quot;shum&#235; njer&#235;z k&#235;rkojn&#235; me ankth p&#235;r nj&#235; vend t&#235; jasht&#235; t&#235; fresk&#235;t, vet&#235;m 
murgu budist q&#235;ndroi qet&#235;sisht brenda dhom&#235;s s&#235; nxeht&#235;. Pavar&#235;sisht se ambienti 
ku ai meditoi nuk ishte i frek&#235;t, murgu ndieu freski nga qet&#235;sia s&#235; brendshme.&quot; 
Kjo poezi &#235;sht&#235; shkrimi m&#235; i lasht&#235; i Kin&#235;s mbi largimin e vap&#235;s p&#235;rmes 
relaksimit t&#235; brendsh&#235;m. 
Qet&#235;sia e brendshme i sjell trupit freski 
N&#235; t&#235; kaluar&#235;n, nj&#235; qytetar kinez shprehet se nuk e kishte ditur dometh&#235;nien 
e arritjes s&#235; qet&#235;sis&#235; s&#235; brendshme p&#235;r t&#235; larguar vap&#235;n e ver&#235;s. Por para disa 
dit&#235;sh, ai u takua me nj&#235; zot&#235;ri t&#235; veshur me kostum n&#235; ver&#235;n e nxeht&#235;, i cili 
nuk djersitej, nd&#235;rsa t&#235; tjer&#235;t t&#235; veshur me bluza me m&#235;ng&#235; t&#235; shkurtra dhe 
pantallona t&#235; shkurtra, u djersit&#235;n. Ai mendoi n&#235; at&#235; moment se n&#235;se dikush 
mediton shpesh g&#235;zon freskin&#235; e trupit. Pas disa dit&#235;sh, vet&#235; ai provoi efektet 
e qet&#235;sis&#235; s&#235; brendshme p&#235;r t&#235; leht&#235;suar vap&#235;n. N&#235; nj&#235; dit&#235; shum&#235; t&#235; nxeht&#235;, 
punoi para kompjuterit dhe u djersit shum&#235;. U m&#235;rzit nd&#235;rkoh&#235; q&#235; fshinte shpesh 
djers&#235;n. N&#235; at&#235; koh&#235; iu kujtua poezia e lasht&#235; &quot;ndiej freski t&#235; natyrshme nga 
qet&#235;sia e brendshme&quot;. Nuk mendoi m&#235; p&#235;r djers&#235;n q&#235; dilte pand&#235;rprer&#235; dhe u 
p&#235;rpoq t&#235; qet&#235;sohej gradualisht. Pas pak koh&#235;sh, djersa e tij u zhduk vetvetiu. 
N&#235; k&#235;t&#235; moment ai e kuptoi rolin e madh t&#235; meditimit. 
Roli i madh i aluzionit psikologjik 
Po p&#235;rse qet&#235;sia shpirt&#235;rore ka kaq efekt t&#235; madh? Sipas filozofis&#235; 
tradicionale kineze, arsyja vjen nga integrimi i emocioneve t&#235; brendshme me 
ambientin e jasht&#235;m dhe nga integrimi trup-shpirt. Sekretin e kan&#235; zbuluar 
paraardh&#235;sit kinez&#235;. Kur kemi ankth, do t&#235; kemi vap&#235;, siklet, afsh t&#235; brendsh&#235;m. 
Kur jemi t&#235; qet&#235;, temperatura e trupit bie, presioni i gjakut bie dhe 
frym&#235;marrja rregullohet s&#235; bashku me rrahjet e zemr&#235;s. 
Sipas studimeve shkencore moderne, kur jemi t&#235; shqet&#235;suar zemra na rreh m&#235; 
shpesh dhe rritet presioni i gjakut, duke shkaktuar dhe rritjen e nxeht&#235;sis&#235; s&#235; 
trupit. N&#235; t&#235; kund&#235;rt, kur jemi t&#235; qet&#235; &#231;do gj&#235; n&#235; trup qet&#235;sohet. P&#235;r m&#235; tep&#235;r 
kur ndihemi t&#235; qet&#235; nga brenda, ulet edhe ndjeshm&#235;ria e trupit ndaj t&#235; nxehtit 
t&#235; jasht&#235;m. 
Teoria e psikologjis&#235; s&#235; aluzioneve mund t&#235; zbuloj&#235; m&#235; tej sekretet e 
qet&#235;sis&#235; s&#235; brendshme. 
Aluzioni psikologjik &#235;sht&#235; metod&#235; e ve&#231;ant&#235; e ndikimeve psikologjike, e cila 
mund t&#235; sjell&#235; ndikim n&#235; kushte jo konfrontuese. Aluzioni nuk &#235;sht&#235; sugjerim dhe 
nuk jep shpjegim. Ai nuk &#235;sht&#235; as urdh&#235;r, q&#235; detyron t&#235; tjer&#235;t. 
Henry K. Beecher, studiues i Shkoll&#235;s Mjek&#235;sore t&#235; Harvard-it b&#235;ri nj&#235; 
eksperiment, ku konfirmoi ekzistenc&#235;n e efektit placebo. 100 student&#235; e 
institutit t&#235; mjek&#235;sis&#235; u ndan&#235; n&#235; dy grupe me nga 50 vet&#235; n&#235; grup. Student&#235;t e 
grupit t&#235; par&#235; u p&#235;rdor&#235;n ila&#231;in e kuq, nj&#235; ila&#231; stimulues, nd&#235;rsa grupi i dyt&#235; 
konsumoi ila&#231;in blu, nj&#235; ila&#231; qet&#235;sues. Por n&#235; fakt, ila&#231;i kuq ishte ila&#231; 
qet&#235;sues, nd&#235;rsa ai blu ishte stimulues. Sipas efekteve t&#235; ila&#231;eve, student&#235;t q&#235; 
konsumuan ila&#231;in e kuq duhet t&#235; ishin m&#235; t&#235; qet&#235;, nd&#235;rsa student&#235;t e grupit t&#235; 
dyt&#235; duhet t&#235; ishin t&#235; stimuluar. Por rezultatet konkrete ishin t&#235; kund&#235;rta, 
student&#235;t e grupit t&#235; par&#235; q&#235; konsumuan ila&#231;in e kuq ishin m&#235; t&#235; stimuluar. 
Student&#235;t e grupit t&#235; dyt&#235; t&#235; qet&#235;. P&#235;rse ndodhi kjo? Ky &#235;sht&#235; roli i i 
aluzionit psikologjik, i cili solli ndikim t&#235; duksh&#235;m tek trupi yn&#235;. 
Ndjenja e t&#235; ftohtit dhe e t&#235; nxehtit forcohen nga mendimet 
N&#235; jet&#235;n ton&#235;, efekti placebo shfaqen n&#235; &#231;do koh&#235;. Nj&#235; psikolog b&#235;ri nj&#235; 
eksperiment mbi ndikimet e l&#235;kur&#235;s. Psikologu ngjiti nj&#235; let&#235;r t&#235; lagur mbi 
l&#235;kur&#235;n e eksperimentuesve dhe u tregoi se kjo &#235;sht&#235; nj&#235; let&#235;r me funksion t&#235; 
ve&#231;ant&#235;, q&#235; mund t&#235; rris&#235; temperatur&#235;n n&#235; at&#235; pjes&#235; t&#235; l&#235;kur&#235;s t&#235; mbuluar me 
let&#235;r. Ai u k&#235;rkoi eksperimentuesve q&#235; t&#235; ndiejn&#235; ndryshimin e temperatur&#235;s n&#235; 
at&#235; pjes&#235; t&#235; l&#235;kur&#235;s. Pas mbi 10 minutash, ai hoqi k&#235;t&#235; let&#235;r t&#235; lagur nga 
l&#235;kura dhe ajo pjes&#235; ishte e skuqur. Kur prekim k&#235;t&#235; pjes&#235; t&#235; l&#235;kur&#235;s, mund t&#235; 
ndiejm&#235; nxeht&#235;si. Por n&#235; fakt, kjo ishte nj&#235; let&#235;r e lagur e zakonshme. Aluzioni 
psikologjik mund t&#235; shkaktoj&#235; skuqjen e l&#235;kur&#235;s. 
Ka nj&#235; histori tjet&#235;r kur pas pun&#235;s nj&#235; pun&#235;tor &#235;sht&#235; l&#235;n&#235; n&#235; nj&#235; depo t&#235; 
mybllur frigoriferike. N&#235; m&#235;ngjesin e dit&#235;s tjet&#235;r ai u gjend i vdekur nga i 
ftohti. N&#235; fakt nj&#235; nat&#235; m&#235; par&#235;, depoja nuk kishte energji elektrike dhe 
temperatura e dhom&#235;s frigoriferike ishte pothuajse e nj&#235;jt&#235; me at&#235; t&#235; ambientit 
t&#235; jasht&#235;m. Ky ambient kurrsesi nuk mund t&#235; shkaktonte vdekjen e njeriut. Ky 
&#235;sht&#235; roli i aluzionit psikologjik. Ky pun&#235;tor mendoi se ishte n&#235; frigorifer me 
temperatur&#235; tep&#235;r t&#235; ul&#235;t dhe se do vdiste. Ai u pushtua nga nj&#235; frik&#235; e madhe 
dhe temperatura e trupit u ul nga mendimet e tij. Pra ai humbi jet&#235;n nga k&#235;to 
mendime t&#235; paq&#235;na. 
Si mund t&#235; ruhet qet&#235;sia e brendshme n&#235; ver&#235;n e nxeht&#235;? 
Tani, e kuptojm&#235; se n&#235; ver&#235;n e nxeht&#235;, metoda m&#235; e shk&#235;lqyer p&#235;r uljen e 
temperatur&#235;s s&#235; trupit &#235;sht&#235; ruajtja e qet&#235;sis&#235; s&#235; brendshme. N&#235; jet&#235;n e 
p&#235;rditshme jemi t&#235; ngarkuar nga pun&#235;t e ndryshme. Ruajtja e qet&#235;sis&#235; s&#235; 
brendshme nuk &#235;sht&#235; nj&#235; mision i leht&#235;. Si mund t&#235; ruhet kjo qet&#235;si? 
N&#235; nj&#235; bot&#235; t&#235; jashtme t&#235; zhurmshme, duhet t&#235; tregohemi t&#235; p&#235;rmbajtur t&#235; qet&#235; 
dhe mos t&#235; ulim padurimin. Nj&#235; poet i madh kinez Sushi thot&#235; se duhet t&#235; 
tregohemi t&#235; duruar q&#235; t&#235; kemi freski.&quot; Freskia vjen nga gjendja e qet&#235; dhe pa 
shqet&#235;sime. 
&#199;do dit&#235;, gjeni nj&#235; orar t&#235; p&#235;rshtatsh&#235;m p&#235;r meditimin, largohuni nga stresi 
i dit&#235;s, d&#235;shira dhe ankthi. N&#235; koh&#235;n e lir&#235; mund t&#235; b&#235;ni gj&#235;ra q&#235; ju p&#235;lqejn&#235; 
p&#235;r ta harruar t&#235; gjitha shqet&#235;simet. N&#235;se mund t&#235; zbuloni se t&#235; gjitha 
shqet&#235;simet jan&#235; t&#235; pavlefshme mund t&#235; largohemi prej tyre, qet&#235;sia e brendshme 
do t&#235; vij&#235; natyrsh&#235;m dhe me t&#235; do t&#235; vij&#235; edhe freskia. (Xu Guang)]]></itunes:summary>
      <enclosure url="http://v2.cri.cn/alb/rubrike/relaks20180629.m4a" type="audio/mp3" /><guid>http://v2.cri.cn/alb/rubrike/relaks20180629.m4a</guid><itunes:duration>00:06:59</itunes:duration>
      <pubDate>Fri, 29 Jun 2018 03:13:22 GMT</pubDate>
      <itunes:order>73</itunes:order>
</item>

<item>
      <title>T&#235; njohim m&#235; shum&#235; mbi acidin folik</title>
      <itunes:author></itunes:author>
      <itunes:subtitle>T&#235; njohim m&#235; shum&#235; mbi acidin folik</itunes:subtitle>
      <itunes:summary><![CDATA[Acidi folik quhet ndryshe vitamina B9, &#235;sht&#235; tep&#235;r i r&#235;nd&#235;sishme p&#235;r rritjen 
e qelizave dhe forcimin e metabolizmit. Studimet kan&#235; treguar se shum&#235; njer&#235;z 
sot n&#235; bot&#235; nuk marrin sasi t&#235; mjaftueshme t&#235; k&#235;saj vitamine. 
Ushqimet q&#235; kan&#235; p&#235;rmbajtje t&#235; lart&#235; t&#235; acidit folik p&#235;rfshijn&#235; perimet e 
gjelbra si spinaqi, brokoli, sallata jeshile, bamjet, shpargu, frutat si 
bananet, pjepri, dhe limonat, po ashtu fasulet, k&#235;rpudhat, mishi kryesisht 
m&#235;l&#231;ia dhe veshkat), l&#235;ngu i portokallit dhe i domates. 
Por duhet pasur kujdes, sepse &#235;sht&#235; v&#235;rtetuar se gjat&#235; gatimit shkat&#235;rrohet 
pjesa m&#235; e madhe e acidit folik q&#235; gjendet tek ushqimet, prandaj k&#235;shillohet q&#235; 
t&#235; konsumoni m&#235; shum&#235; fruta dhe perime t&#235; gjalla. 
Acidi folik p&#235;rdoret p&#235;r t&#235; luftuar anemin&#235; dhe rritur aft&#235;sin&#235; e zorr&#235;ve p&#235;r 
t&#235; p&#235;rthithur si duhet element&#235;t ushqyes. Acidi folik p&#235;rdoret gjithashtu edhe 
p&#235;r probleme t&#235; tjera si koliti, s&#235;mundjen e m&#235;l&#231;is&#235; dhe problemet me veshkat. 
Acidi folik nuk prodhohet nga organizmi prandaj duhet t&#235; merret me an&#235;n e 
ushqimit. K&#235;rkesat ditore p&#235;r acid folik jan&#235; rrethu 400 mikrogram. Acidi folik 
&#235;sht&#235; tep&#235;r i domosdosh&#235;m p&#235;r grat&#235; q&#235; panifikojn&#235; t&#235; mbesim shtatz&#235;n&#235; 3 muaj 
para, pasi ai parandalon keqformimet tek t&#235; porsalindurit, sidomos ato q&#235; lidhen 
me tubin nervor e q&#235; nisin n&#235; faz&#235;n e par&#235; t&#235; zhvillimit t&#235; embrionit. Gjat&#235; 
shtatz&#235;nis&#235;, nevoja p&#235;r acid folik dyfishohet, sepse fetusi p&#235;rdor rezervat e 
n&#235;n&#235;s. 
Acidi folik p&#235;rdoret nga trupi p&#235;r krijimin e gjakut shtes&#235;, p&#235;r t&#235; cilin ka 
nevoj&#235; organizmi gjat&#235; shtatz&#235;nis&#235;. Ju duhet t&#235; filloni t&#235; merrni acid folik 
para se t&#235; ngeleni shtatz&#235;n&#235;. Defektet e tubit nervor zakonisht zhvillohen shum&#235; 
her&#235;t n&#235; shtatz&#235;ni, shpesh p&#235;rpara se grat&#235; ta kuptojn&#235; q&#235; jan&#235; shtatz&#235;n&#235;. N&#235;se 
jeni shtatz&#235;n&#235; dhe nuk keni marr&#235; acid folik, ju mund t&#235; filloni menj&#235;her&#235; p&#235;r 
t&#235; parandaluar &#231;do defekt nervor q&#235; mund t&#235; zhvillohet n&#235; tre muajt e par&#235; t&#235; 
shtatz&#235;nis&#235;. Mungesa e acidit folik rrit mund&#235;sin&#235; e nj&#235; defekti t&#235; tubit 
nervor, q&#235; shoq&#235;rohet me defekte n&#235; zhvillimin e palc&#235;s kurrizore. 
P&#235;rdorime t&#235; tjera t&#235; acidit folik 
Acidi folik ndihmon personat q&#235; kan&#235; probleme me kujtes&#235;n, s&#235;mundjen e 
Alzheimerit, problemet me humbjen e d&#235;gjimit, parandalon problemet me shikimin 
si pasoj&#235; e degjenerimin makular, parandalon problemet me dob&#235;simin e kockave, 
depresionin, dhimbjet muskulore, parandalon nj&#235; s&#235;mundje l&#235;kure q&#235; quhet 
vitiligo, etj. 
Disa persona e aplikojn&#235; acidin folik drejtp&#235;rdrejt tek mishrat e dh&#235;mb&#235;ve 
p&#235;r t&#235; luftuar infeksionet. 
Sipas nj&#235; studimi femrat q&#235; merren me sport duhet t&#235; konsumojn&#235; ushqime q&#235; 
p&#235;rmbajn&#235; acid folik. Sipas Medical College of Wisconsin n&#235; SHBA &#235;sht&#235; arritur 
n&#235; p&#235;rfundimin se acidi folik mund t&#235; p&#235;rmir&#235;soj&#235; fluksin e gjakut n&#235;p&#235;r 
arterie, duke rritur k&#235;shtu fluksin e gjakut n&#235; zem&#235;r. 
Si funksionon? 
Acidi folik i duhet trupit p&#235;r zhvillimin normal. Ai merr pjes&#235; n&#235; prodhimin 
e ADN-s&#235; si dhe n&#235; funksionet e tjera t&#235; trupit. 
Acidi folik p&#235;rdoret gjithashtu p&#235;r t&#235; trajtuar disa tipe anemish dhe 
probleme t&#235; tjera n&#235; organiz&#235;m, sidomos personat q&#235; kan&#235; probleme me tretjen, 
s&#235;mundje veshkash ose ata q&#235; abuzojn&#235; me alkoolin. Kur p&#235;rdoret acidi folik p&#235;r 
shkak t&#235; munges&#235;s s&#235; tij, at&#235;her&#235; duhet t&#235; p&#235;rdoret s&#235; bashku me vitamin&#235;n B12. 
P&#235;r m&#235; tep&#235;r, k&#235;to dy vitamina funksionojn&#235; s&#235; bashku p&#235;r t&#235; nxitur sh&#235;ndetin 
mendor. Acidi folik p&#235;rdoret gjithashtu p&#235;r reduktimin e toksinave nga ilacet 
methotrexate tek pacient&#235;t me psoriaz&#235; dhe artrit reumatoid. 
Burimet e acidit folik: 
Perimet me gjethe jeshile 
Fasulet, bizelet dhe thjerr&#235;zat 
Limoni, portokalli, banane dhe pjep&#235;r 
Buka dhe cereal&#235;t 
P&#235;rmbledhje: 
-Acidi folik nxit prodhimin e eritrociteve dhe t&#235; leukociteve si dhe 
trombociteve n&#235; disa anemi megaloblastike. 
-Acidi folik &#235;sht&#235; pluhur kristalor i verdh&#235; , portokalli pa er&#235; e pa shije. 
-Gjendet te m&#235;l&#231;ia , e verdha e vez&#235;s, orizi, drith&#235;rat, zarzavatet me gjethe 
jeshile, karotat, kungulli, pjeprat, qershit&#235; etj. 
-P&#235;rdoret n&#235; mjek&#235;si n&#235; rast anemie 
-&#203;sht&#235; thelb&#235;sor n&#235; procesin e rruazave t&#235; kuqe t&#235; gjakut, sh&#235;rben n&#235; 
trajtimin e anemive. 
-Zierja e produkteve ushqimore e shkat&#235;rron acidin folik. 
-Mungesa e acidit folik nuk shkakton probleme neurologjike , ndryshe nga 
mungesa e vitamin&#235;s B12. 
-Rezervat me acid folik mjaftojn&#235; p&#235;r disa muaj. 
-Pamjaftueshm&#235;ria me acid folik &#235;sht&#235; pasoj&#235; e diet&#235;s s&#235; keqe, e mosthithjes 
s&#235; ushqimeve nga zorra, e k&#235;rkesave t&#235; rritura t&#235; organizmit nga shtatz&#235;nia. 
-Sasia e mjaftueshme &#235;sht&#235; 400 mikogram&#235; n&#235; dit&#235;. 
-Acidi folik parandalon tensionin e lart&#235; t&#235; gjakut. 
-Acidi folik t&#235; mbron nga kanceri i zorr&#235;s s&#235; trash&#235;. 
-Marulet, spinaqi, rrepa drith&#235;rat, farat e lulediellit jan&#235; t&#235; pasura me 
acid folik.
Po ashtu panxhari i kuq &#235;sht&#235; nj&#235; perime q&#235; ka p&#235;rmbajtje t&#235; lart&#235; acidi 
folik, kalium, kalcium dhe antioksidant&#235; betacyanin, q&#235; i jep dhe ngjyr&#235;n. 
L&#235;ngu i panxharit t&#235; kuq p&#235;rmban sheqer natyral, jod, baker dhe vitamin&#235; B1, 
B2, C and bioflavonoide. Disa praktikues t&#235; mjek&#235;sis&#235; holistike besojn&#235; se 
kombinimi i l&#235;ngut t&#235; panxharit me l&#235;ngje t&#235; tjera si karot&#235;, moll&#235; dhe trangull 
&#235;sht&#235; nj&#235; m&#235;nyr&#235; e shk&#235;lqyer p&#235;r pastrimin dhe sh&#235;ndetin e veshkave.]]></itunes:summary>
      <enclosure url="http://v2.cri.cn/alb/rubrike/acidi20180629.m4a" type="audio/mp3" /><guid>http://v2.cri.cn/alb/rubrike/acidi20180629.m4a</guid><itunes:duration>00:06:29</itunes:duration>
      <pubDate>Fri, 29 Jun 2018 03:11:38 GMT</pubDate>
      <itunes:order>74</itunes:order>
</item>

<item>
      <title>I pranoni f&#235;mij&#235;t tuaj sado problematik&#235; t&#235; jen&#235;</title>
      <itunes:author></itunes:author>
      <itunes:subtitle>I pranoni f&#235;mij&#235;t tuaj sado problematik&#235; t&#235; jen&#235;</itunes:subtitle>
      <itunes:summary><![CDATA[Dashuria e v&#235;rtet&#235; ndaj f&#235;mij&#235;s n&#235;nkupton q&#235; t&#39;i shihni &quot;f&#235;mij&#235;t 
problematik&#235;&quot; si f&#235;mij&#235; normal dhe problemet e tyre si sfida normale. 
1. P&#235;rse tim biri nuk i p&#235;lqen m&#235;simi? 
N&#235; nj&#235; takim p&#235;r shp&#235;rndarjen e p&#235;rvoj&#235;s s&#235; psikologjis&#235; arsimore t&#235; jav&#235;s s&#235; 
kaluar, nj&#235; baba paraqiti disa pyetje dhe pyetja e fundit e tij ishte: &quot;Djalit 
tim nuk i p&#235;lqen m&#235;simi, si mund ta rris&#235; interesimin e tij p&#235;r t&#235; studiuar?&quot; 
Pasi t&#235; gjith&#235; pjes&#235;marr&#235;sit zun&#235; vendet psikologia i pyeti: &quot;A interesoheni 
p&#235;r pun&#235;n tuaj?&quot; T&#235; gjith&#235; prind&#235;rit u p&#235;rgjigj&#235;n duke qeshur, &quot;Shum&#235;&quot;! 
A na p&#235;lqen puna q&#235; b&#235;jm&#235;? 
Shumica e njer&#235;zve punojn&#235; vet&#235;m p&#235;r t&#235; siguruar t&#235; ardhura pavar&#235;sisht se 
nuk iu p&#235;lqen puna q&#235; b&#235;jn&#235;. N&#235; k&#235;to kushte pse prind&#235;rit mendojn&#235; q&#235; f&#235;mij&#235;t e 
tyre duhet ta p&#235;lqejn&#235; studimin? P&#235;rse disa e kan&#235; t&#235; v&#235;shtir&#235; t&#235; pranojm&#235; 
faktet q&#235; f&#235;mija i tyre nuk interesohet p&#235;r k&#235;t&#235; gj&#235;? 
2. P&#235;rse ime bij&#235; p&#235;rs&#235;rit t&#235; nj&#235;jtat gabime? 
Nj&#235; n&#235;n&#235; ngriti shqet&#235;simin se vajza e saj nuk e d&#235;gjon. Kur m&#235;suesja e pyet 
ajo nuk i kthen p&#235;rgjigje pyetjeve, edhe pse i di p&#235;rgjigjet. N&#235;na ka folur disa 
her&#235; me vajz&#235;n e saj p&#235;r k&#235;t&#235; problem, por pa efektivitet. 
N&#235;na u shpreh se ishte p&#235;rpjekur p&#235;r ta mos ta kritikuar vajz&#235;n, por e bija 
nuk duhet t&#235; p&#235;rs&#235;ris t&#235; nj&#235;jtat gabime. 
Pas analiz&#235;s, psikologia pa q&#235; kjo n&#235;n&#235; nuk e pranon vajz&#235;n e saj. 
Ajo nuk e kupton k&#235;t&#235; gj&#235; dhe shprehet se nuk e kritikoi vajz&#235;n e saj, por e 
inkurajon at&#235; vazhdimisht. 
Psikologia i tha se shpehja e n&#235;n&#235;n p&#235;r t&#235; bij&#235;n &#39;ajo nuk mund t&#235; b&#235;j&#235; 
gabimet e p&#235;rs&#235;ritura&#39; simbolizon se nuk mund t&#235; pranoni gabimet e p&#235;rs&#235;ritura 
t&#235; vajz&#235;s, apo jo? Por n&#235; fakt, e kemi problemin e p&#235;rs&#235;ritjes s&#235; gabimeve? A 
kemi v&#235;shtir&#235;si p&#235;r t&#235; korrigjuar problemin tona?&quot; 
N&#235;na u zhyt n&#235; mendime dhe nuk foli. 
N&#235; fakt, jo t&#235; gjith&#235; f&#235;mij&#235;ve u p&#235;lqen shkolla dhe f&#235;mij&#235;t nga natyra priren 
t&#235; p&#235;rs&#235;risin gabimet. K&#235;to jan&#235; probleme t&#235; zakonshme tek f&#235;mij&#235;t dhe prind&#235;rit 
duhet t&#235; tregohen m&#235; t&#235; mir&#235;kuptuesh&#235;m me q&#235;llim q&#235; f&#235;mij&#235;t ta kalojn&#235; k&#235;t&#235; 
faz&#235;. 
3. Rezultati i tim birit n&#235; provim &#235;sht&#235; i ul&#235;t 
Pasi im bir Lin Ken hyri n&#235; shkoll&#235;n fillore, rezultati n&#235; provimin e par&#235; 
mbi alfabetin ishte shum&#235; i ul&#235;t. Ai mori 35 pik&#235; nga 100 t&#235; mundshme. Pasi 
m&#235;sova k&#235;t&#235; lajm m&#235; kaloi nj&#235; ndjenj&#235; depresioni. Isha shum&#235; e ngarkuar n&#235; pun&#235; 
dhe doja q&#235; pas pun&#235;s t&#235; qet&#235;sohesha, por n&#235; vend t&#235; k&#235;saj marr lajm t&#235; keq. 
Lin Ken nuk m&#235;soi mbi alfabetin n&#235; kopsht si nx&#235;n&#235;sit e tjer&#235; t&#235; shkoll&#235;s 
fillore, prandaj pati nj&#235; rezultat t&#235; dob&#235;t n&#235; provimin e tij. N&#235;se nuk 
p&#235;rballojm&#235; si duhet rezultatin e keq n&#235; k&#235;t&#235; provim, ai do t&#235; humb&#235; besimin n&#235; 
vetvete p&#235;r t&#235; ardhmen. Prandaj, ndihma ndaj djalit ishte shum&#235; e r&#235;nd&#235;sishme n&#235; 
at&#235; moment. 
Rregullova humorin tim brenda 2 sekondave. I thash&#235;: &quot;Nuk &#235;sht&#235; nj&#235; d&#235;shtim i 
madh, 100 minus 35 pik&#235; sa mbeten?&quot; 
Ai u p&#235;rgjigj: &quot;65 pik&#235;.&quot; 
At&#235;her&#235; i thash&#235;- Po, prandaj mund t&#235; shtosh 65 pik&#235; n&#235; provimin tjet&#235;r!&quot; 
Ai tha me g&#235;zim: &quot;Po, mund t&#235; rris pik&#235;t m&#235; shum&#235; n&#235; t&#235; ardhmen.&quot; 
&quot;Ok, le t&#235; studiojm&#235; s&#235; bashku p&#235;r ta zbuluar problemet e provimit.&quot; 
N&#235; k&#235;t&#235; moment, babai i Lin Ken-it po punonte n&#235; nj&#235; kompani. S&#235; bashku me 
Lin Ken diskutuam p&#235;r njohurit&#235; alfabetike t&#235; librit m&#235;simor. M&#235; n&#235; fund, 
zbulova t&#235; gjitha problemet e tij dhe e ndihmova p&#235;r korrigjimin e t&#235; gjitha 
gabimeve n&#235; provim. Ai u g&#235;zua shum&#235; p&#235;r zgjidhjen e t&#235; gjitha problemeve dhe 
rifitoi vetbesimin. 
N&#235; fakt, kur isha n&#235; mosh&#235;n e Lin Ken-it, nuk pata rezultate t&#235; mira n&#235; 
provim. N&#235;na ime kishte qen&#235; nj&#235; nx&#235;n&#235;se shum&#235; e shk&#235;lqyer, ajo m&#235; donte shum&#235; 
por nuk e pranonte q&#235; vajza e saj t&#235; kishte rezultate jo t&#235; mira n&#235; shkoll&#235;. 
Pasi mora rezultate negative n&#235; provim, n&#235;na m&#235; kritikoi me fjal&#235; shum&#235; t&#235; 
ashpra. Kur d&#235;gjova k&#235;to kritika u zhg&#235;njeva shum&#235; dhe mora p&#235;rs&#235;ri rezultate 
negative n&#235; provimet e tjera. Ky &#235;sht&#235; kujtimi i keq i f&#235;mij&#235;ris&#235; sime. 
Tani, u b&#235;ra vet&#235; n&#235;n&#235;. Por p&#235;r shkak t&#235; dhimbjes sime si f&#235;mij&#235;, e kuptova 
dhimbjen e djalit tim. P&#235;r shkak se kisha para shum&#235; p&#235;rvoj&#235; t&#235; hidhur, kuptova 
m&#235; thell&#235;sisht dhimbjen e f&#235;mij&#235;s. E kuptova v&#235;shtir&#235;sin&#235; e presionin e f&#235;mij&#235;s, 
kur ai konsiderohet si nj&#235; &quot;f&#235;mij&#235; problematik&quot;. 
Por, n&#235; fakt, djali im nuk ka problem. E pranova rezultatin jo t&#235; mir&#235; t&#235; tij 
n&#235; provim dhe u p&#235;rpoqa q&#235; ai t&#235; ruaj&#235; vet&#235;-respektin dhe vet&#235;-besimin. Kjo 
&#235;sht&#235; pasuria m&#235; e &#231;muar e f&#235;mij&#235;s, q&#235; duhet t&#235; mbrohet nga prind&#235;rit. Por k&#235;to 
karakteristika delikate mund t&#235; shkat&#235;rrohen nga nj&#235; fjali e thjesht&#235; t&#235; 
prind&#235;rve: P&#235;rse merrni rezultate kaq t&#235; dob&#235;ta n&#235; provim? 
4. Si ta m&#235;sojm&#235; f&#235;mij&#235;t? 
Tani, le t&#235; kthehemi tek pyetja e par&#235; e babait: P&#235;rse djalit tim nuk i 
p&#235;lqen m&#235;simi? 
Sipas opinionit tim, &#235;sht&#235; nj&#235; gj&#235; shum&#235; e v&#235;shtir&#235; q&#235; t&#235; kemi interes p&#235;r 
m&#235;simet shkollore. &#199;do njeri e ka aft&#235;sin&#235; e t&#235; m&#235;suarit, psh kemi m&#235;suar t&#235; 
ecim, t&#235; flasim etj. Kemi marr&#235; k&#235;to teknika pa trajnim sistematik, por i m&#235;suam 
n&#235;n g&#235;zimet e prind&#235;rve, jo n&#235;n kritikat dhe presionin e tyre. 
N&#235;se duam q&#235; f&#235;mij&#235;t tan&#235; t&#235; ken&#235; interes p&#235;r m&#235;sim, duhet t&#235; njohim m&#235; par&#235; 
si t&#235; lind interesi. 
M&#235; par&#235;, duhet t&#235; pranojm&#235; faktet si f&#235;mija &#235;sht&#235; f&#235;mij&#235; normal dhe jo 
problematik. Gjat&#235; procesit t&#235; m&#235;simit, nj&#235; f&#235;mij&#235; normal duhet t&#235; kap&#235;rcej&#235; 
v&#235;shtir&#235;si t&#235; m&#235;simit, t&#235; fitoj&#235; vet&#235;besim dhe t&#235; g&#235;zohet nga arritjet nga 
p&#235;rpjekjet e veta. Ky &#235;sht&#235; nj&#235; proces i v&#235;shtir&#235; dhe i gjat&#235;. N&#235; fillim, duhet 
t&#235; pranojm&#235; se ai &#235;sht&#235; nj&#235; f&#235;mij&#235; &quot;normal&quot; dhe m&#235; pas ta ndihmojm&#235; q&#235; t&#235; 
pranoj&#235; procesin e v&#235;shtir&#235; t&#235; m&#235;simit, m&#235; n&#235; fund ai mund t&#235; ket&#235; interes p&#235;r 
m&#235;simin pas kap&#235;rcimit t&#235; v&#235;shtir&#235;sis&#235; s&#235; m&#235;simit. 
5. Si t&#235; inkurajojm&#235; dhe t&#235; p&#235;rkrahim f&#235;mij&#235;t? 
Kalojm&#235; tek pyetja e dyt&#235; e n&#235;n&#235;s: Si t&#235; inkurajoj dhe p&#235;rkrah f&#235;mij&#235;t? 
Kjo &#235;sht&#235; nj&#235; n&#235;n&#235; e mir&#235;. Ajo ka durim dhe i kushton r&#235;nd&#235;si ndjenj&#235;s s&#235; 
vet&#235;respektit t&#235; vajz&#235;s. Por ajo nuk e pranon totalisht vajz&#235;n e saj. 
N&#235;se nj&#235; vajz&#235; ka frik&#235; q&#235; t&#235; flas&#235; me z&#235; t&#235; lart&#235;, a &#235;sht&#235; ky nj&#235; gabim? Jo. 
A &#235;sht&#235; nj&#235; veprim i papranuar? Jo. N&#235; fakt, vajza nuk u shfaq n&#235; m&#235;nyr&#235; t&#235; 
shk&#235;lqyer. Kjo &#235;sht&#235; nj&#235; v&#235;shtir&#235;si e f&#235;mij&#235;ris&#235; dhe jo nj&#235; gabim i f&#235;mij&#235;s. 
Vajza juaj nuk &#235;sht&#235; f&#235;mij&#235; problematik, por nj&#235; f&#235;mij&#235; q&#235; p&#235;rballon sfid&#235;n. 
Nuk duhet ta kritikojm&#235; si vajza problematike. N&#235;se un&#235; do t&#235; isha n&#235;na e 
saj, do t&#39;i thoja se nuk &#235;sht&#235; faji juaj q&#235; nuk mund t&#235; flisni me z&#235; t&#235; lart&#235; n&#235; 
klas&#235;, por vet&#235;m nj&#235; v&#235;shtir&#235;si juaja. Edhe n&#235;se nuk e kap&#235;rceni k&#235;t&#235; problem, 
n&#235;na p&#235;rs&#235;ri ju do nj&#235;soj dhe ju p&#235;rkrah. 
Kjo &#235;sht&#235; mb&#235;shtetja m&#235; e fort&#235; p&#235;r vajz&#235;n tuaj. N&#235; fakt, dashuria pa kushte 
mund t&#39;i jap&#235; f&#235;mij&#235;s nj&#235; &quot;forc&#235; hyjnore&quot;. (Xu Guang)]]></itunes:summary>
      <enclosure url="http://v2.cri.cn/alb/rubrike/20180622femije.m4a" type="audio/mp3" /><guid>http://v2.cri.cn/alb/rubrike/20180622femije.m4a</guid><itunes:duration>00:06:18</itunes:duration>
      <pubDate>Fri, 22 Jun 2018 07:20:51 GMT</pubDate>
      <itunes:order>75</itunes:order>
</item>

<item>
      <title>Kur d&#235;shtojn&#235; antibiotik&#235;t vjen mjek&#235;sia kineze</title>
      <itunes:author></itunes:author>
      <itunes:subtitle>Kur d&#235;shtojn&#235; antibiotik&#235;t vjen mjek&#235;sia kineze</itunes:subtitle>
      <itunes:summary><![CDATA[Specialist&#235;t e Mjek&#235;sis&#235; Tradicionale Kineze zhvilluan shtat&#235; trajtime q&#235; 
mund t&#235; luftojn&#235; rezistenc&#235;n n&#235; rritje ndaj antibiotik&#235;ve, nj&#235; k&#235;rc&#235;nim global 
p&#235;r sh&#235;ndetin publik q&#235; mund t&#39;u marr&#235; jet&#235;n 10 milion&#235; vet&#235;ve &#231;do vit deri n&#235; 
vitin 2050. 
Trajtimet bazohen n&#235; p&#235;rvoj&#235;n klinike t&#235; Mjek&#235;sis&#235; Tradicionale Kineze q&#235; 
ndihmojn&#235; kund&#235;r rezistenc&#235;n antimikrobiale, q&#235; ndodh kur mikroorganizmat, si 
bakteret dhe viruset, transformohen kur ekspozohen ndaj antibiotik&#235;ve. 
Antibiotik&#235;t sa vijn&#235; e po b&#235;hen m&#235; pak efektive dhe infeksionet e 
vazhdueshme n&#235; trup, duke rritur rrezikun e p&#235;rhapjes s&#235; s&#235;mundjeve tek t&#235; 
tjer&#235;t. 
P&#235;r t&#235; zhvilluar trajtimet, Akademia Kineze e Shkencave Mjek&#235;sore mori disa 
p&#235;rdorues t&#235; antibiotik&#235;ve dhe i trajtoi me barna kineze q&#235; luftojn&#235; bakteriet 
dhe viruset, sipas drejtorit t&#235; akademis&#235;, Zhang Boli. 
Megjithat&#235;, ai tha se duhen kryer m&#235; shum&#235; testime klinike para se 
antibiotik&#235; e mjek&#235;sis&#235; tradicionale kineze t&#235; p&#235;rqafohen dhe nxiten 
nd&#235;rkomb&#235;tarisht. 
&quot;MTK-ja &#235;sht&#235; ve&#231;an&#235;risht e efektshme n&#235; mposhtjen e toksinave q&#235; l&#235;shojn&#235; 
qelizat e vdekura, &quot;tha ai, duke cituar p&#235;rvoj&#235;n klinike.&quot; &#203;sht&#235; nj&#235; metod&#235; 
gjith&#235;p&#235;rfshir&#235;se n&#235; krahasim me qasjen e mjek&#235;sis&#235; per&#235;ndimore&quot;. 
Organizata Bot&#235;rore e Sh&#235;ndet&#235;sis&#235; ka paralajm&#235;ruar se po p&#235;rhapen gjer&#235;sisht 
forma t&#235; reja t&#235; rezistenc&#235;s ndaj antibiotik&#235;ve n&#235; mbar&#235; bot&#235;n, q&#235; k&#235;rc&#235;nojn&#235; 
aft&#235;sin&#235; e njer&#235;zimit p&#235;r t&#235; trajtuar s&#235;mundjet e zakonshme infektive dhe si 
rezultat do t&#235; kemi zgjatje t&#235; s&#235;mundjeve, paaft&#235;si dhe vdekje. 
Organizata Bot&#235;rore e Sh&#235;ndet&#235;sis&#235; rezistenc&#235;n kund&#235;r antibiotik&#235;ve e 
klasifikon nj&#235; &quot;k&#235;rc&#235;nim serioz&quot;, q&#235; nuk &#235;sht&#235; m&#235; nj&#235; parashikim p&#235;r t&#235; ardhmen, 
por &#235;sht&#235; duke ndodhur tani, n&#235; &#231;do vend t&#235; bot&#235;s, me mund&#235;sin&#235; p&#235;r t&#235; prekur 
cilindo. 
Bakteret rezistente ndaj antibiotik&#235;ve gjenden kudo. N&#235; njer&#235;z, kafsh&#235;, 
ushqim dhe mjedis (n&#235; uj&#235;, tok&#235;, dhe aj&#235;r). Ato mund t&#235; p&#235;rhapen midis njer&#235;zve 
dhe kafsh&#235;ve, dhe nga nj&#235; person n&#235; nj&#235; tjet&#235;r. Turizmi favorizon p&#235;rhapjen e 
tyre. Nj&#235; studim n&#235; Suedi me t&#235; rinj q&#235; l&#235;viz&#235;n p&#235;r pushime n&#235; vende t&#235; ndryshme 
t&#235; bot&#235;s, tregoi se nd&#235;rsa asnj&#235; prej tyre q&#235; nuk kishte pasur baktere 
rezistente n&#235; zorr&#235;, kur u kthyen, 1/4 i kishin marr&#235; ato. Dhe sot, n&#235; pak or&#235;, 
njer&#235;zit mund t&#235; l&#235;vizin n&#235; gjith&#235; bot&#235;n duke e globalizuar problemin. 
Rezistenca nuk &#235;sht&#235; e kufizuar vet&#235;m n&#235; vendet n&#235; zhvillim, por edhe ato t&#235; 
zhvilluara. 
Zhang tha se MTk-ja po punon n&#235; adresimin e problemeve, t&#235; cilat mjek&#235;sia 
per&#235;ndimore ka d&#235;shtuar t&#235; luftoj&#235;. 
P&#235;rvoja e m&#235;parshme ka treguar se ila&#231;et e Mjek&#235;sis&#235; Tradicionale Kineze mund 
t&#235; p&#235;rdoren si z&#235;vend&#235;suese n&#235; pranin&#235; e disa s&#235;mundjeve virale. I kryesuar nga 
Komisioni Komb&#235;tar i Sh&#235;ndetit dhe i Planifikimit Familjar , instituti zhvilloi 
n&#235; fillim t&#235; vitit t&#235; kaluar nj&#235; k&#235;rkim t&#235; nivelit t&#235; lart&#235; me pjes&#235;marrjen e 
kryespecialist&#235;ve nga fusha e mjeks&#235;is&#235; n&#235; lidhje me p&#235;rgjigjet e MTK-s&#235; ndaj 
rezistenc&#235;s kund&#235;r mikrobeve, sipas Cao Hongxin, ish-kreu i Shkenc&#235;s dhe 
Teknologjis&#235; n&#235; Administrat&#235;n Shtet&#235;rore t&#235; MTK-s&#235;. 
N&#235; k&#235;t&#235; ekip ishte dhe Tu Youyou, nobelistja kineze n&#235; Mjek&#235;si. Tu fitoi 
&#199;mimin Nobel n&#235; vitin 2015 p&#235;r zbulimin e saj t&#235; artemisinin-it, trajtimit 
kund&#235;r malaries nj&#235; medicament i MTK-s&#235;. 
Xiao Yonghong,professor p&#235;r s&#235;mundjet infektive n&#235; Universitetin e Mjek&#235;sis&#235; 
t&#235; Zhejiang-ut tha se k&#235;rkuesit nga vendi dhe bota kan&#235; studiuar mjek&#235;si kineze 
me shpres&#235;n se do t&#235; gjejn&#235; kura alternative ndaj antibiotik&#235;ve p&#235;r reduktimin e 
rezistenc&#235;s bakteriale, por ende nuk &#235;sht&#235; b&#235;r&#235; ndonj&#235; progres i duksh&#235;m. 
&quot;Tani, ila&#231;et q&#235; disponon MTK-ja nuk mund t&#235; luftojn&#235; bakteriet t&#235; vetme dhe 
as s&#235;mundjet infektive,&quot; tha ai. &quot;Ato mund t&#235; luajn&#235; m&#235; mir&#235; rolin e barnave 
shtes&#235;.&quot; 
&quot;Me k&#235;rkime t&#235; m&#235;tejshme dhe zhvillim t&#235; ila&#231;eve t&#235; MTK-s&#235; n&#235; t&#235; ardhmen, 
mund t&#235; zbulohen barna kineze q&#235; do t&#235; luftojn&#235; me efektivitet infeksionet&quot; 
Edhe n&#235;se ila&#231;et e mjek&#235;sis&#235; kineze do t&#235; z&#235;vend&#235;sojn&#235; antibiotik&#235;t n&#235; t&#235; 
ardhmen ende nuk dihet n&#235;se do t&#235; krijoj&#235; rezistenc&#235; si antibiotik&#235;t deri n&#235; 
momentin q&#235; p&#235;rdoren tek pacient&#235;t, tha ai. 
Sun Jing, nj&#235; profesore e asociuar mbi sigurin&#235; e medikamenteve pran&#235; 
Akademis&#235; Kineze t&#235; Shkencave Mjek&#235;sore shfaqet m&#235; optimist. 
&quot;Disa ila&#231;e t&#235; Mjek&#235;sis&#235; Tradicionale Kineze prodhojn&#235; nj&#235; ndikim 
anti-inflamator dhe kund&#235;r infeksioneve q&#235; mund t&#235; p&#235;rdoren si z&#235;vend&#235;sues t&#235; 
antibiotik&#235;ve,&quot; tha ajo, duke shtuar se disa ila&#231;e q&#235; jan&#235; p&#235;rzierjet e 
elementeve t&#235; MTK-s&#235; dhe substancave t&#235; Mjek&#235;sis&#235; Per&#235;ndimore, p&#235;rdoren 
gjithashtu si antibiotik&#235;, por ende nuk &#235;sht&#235; e qart&#235; se cila nga t&#235; dyja e 
prodhon efektin e antibiotikut. 
Ajo shton se duhen m&#235; shum&#235; p&#235;rpjekje p&#235;r t&#235; nxitur k&#235;rkimet e MTK-s&#235; q&#235; 
ndihmojn&#235; n&#235; uljen e p&#235;rdorimit t&#235; antibiotik&#235;ve sintetik&#235; n&#235; uljen e efekteve 
t&#235; baktereve rezistente ndaj ila&#231;eve. 
&quot;Deri tani nuk mund t&#235; them q&#235; ila&#231;et e mjek&#235;sis&#235; kineze mund t&#235; z&#235;vend&#235;sojn&#235; 
plot&#235;sisht antibiotik&#235;t. Megjithat&#235;, shpresojm&#235; q&#235; p&#235;rdorimi i antibiotik&#235;ve do 
t&#235; pak&#235;sohet me k&#235;rkime shkencore ndaj alternativave t&#235; mundshme,&quot; thot&#235; ajo. 
Kina p&#235;rdor &#231;do vit gjysm&#235;n e sasis&#235;s s&#235; antibiotik&#235;ve t&#235; mbar&#235; bot&#235;s. 
-Deri pak vite m&#235; par&#235;, nj&#235; infeksion urinar, me nj&#235; mjekim t&#235; shkurt&#235;r me 
antibiotik&#235; t&#235; thjesht&#235;, sh&#235;rohej. Sot kjo s&#39;ndodh. Bakteret jan&#235; b&#235;r&#235; t&#235; afta 
t&#39;i mposhtin antibiotik&#235;t e zakonsh&#235;m. N&#235; nj&#235; num&#235;r vendesh, q&#235; shtohen &#231;do 
dit&#235;, infeksionet urinare jan&#235; b&#235;r&#235; rezistente ndaj antibiotik&#235;ve. Aktualisht, 
rreth 700 mij&#235; njer&#235;z n&#235; vit vdesin n&#235; bot&#235; nga infeksionet rezistente kund&#235;r 
antibiotik&#235;ve, shif&#235;r q&#235; rritet vazhdimisht dhe mund t&#235; arrij&#235; n&#235; 10 milion&#235; n&#235; 
vitin 2050. 
Kjo kushton jo vet&#235;m jet&#235; njer&#235;zore, por dhe kosto t&#235; lart&#235; financiare p&#235;r 
Sistemet e Kujdesit Sh&#235;ndet&#235;sor. 
Venki Ramakrishnan, fitues i &#231;mimit Nobel n&#235; Kimi p&#235;r vitin 2009, ekspert i 
Biologjis&#235; Molekulare n&#235; Universitetin e Kembrixhit, p&#235;r rezistenc&#235; kund&#235;r 
antibiotik&#235;ve, thekson : &quot;Bota tashm&#235; ka njohuri t&#235; shumta rreth funksionit t&#235; 
baktereve, biologjis&#235; molekulare, gjenetik&#235;s, mikrobiologjis&#235; dhe m&#235;nyr&#235;s s&#235; 
b&#235;rjes s&#235; antibiotik&#235;ve, prandaj dhe lufta kund&#235;r baktereve rezistente ndaj 
antibiotik&#235;ve mund dhe duhet t&#235; fitohet.&quot;]]></itunes:summary>
      <enclosure url="http://v2.cri.cn/alb/rubrike/20180622antibiotike.m4a" type="audio/mp3" /><guid>http://v2.cri.cn/alb/rubrike/20180622antibiotike.m4a</guid><itunes:duration>00:07:07</itunes:duration>
      <pubDate>Fri, 22 Jun 2018 07:19:44 GMT</pubDate>
      <itunes:order>76</itunes:order>
</item>

<item>
      <title>Kina merr masa p&#235;r parandalimin e miopis&#235; tek t&#235; rinjt&#235;</title>
      <itunes:author></itunes:author>
      <itunes:subtitle>Kina merr masa p&#235;r parandalimin e miopis&#235; tek t&#235; rinjt&#235;</itunes:subtitle>
      <itunes:summary><![CDATA[T&#235; dh&#235;nat zyrtare tregojn&#235; se n&#235; Kin&#235; ka mbi 450 milion&#235; kinez&#235; q&#235; vuajn&#235; nga 
miopia dhe t&#235; rinjt&#235; kan&#235; incidenc&#235; t&#235; lart&#235; p&#235;r t&#39;u prekur nga ky defekt. Tema 
kryesore e Dit&#235;s s&#235; 23-t&#235; t&#235; Sh&#235;ndetit t&#235; Syve n&#235; Kin&#235; m&#235; 6 qershor, ishte 
zbatimi i &quot;masave shkencore p&#235;r parandalimin e miopis&#235; dhe r&#235;nd&#235;sis&#235; sh&#235;ndetit 
t&#235; syve t&#235; f&#235;mij&#235;ve&quot;. 
Miopia &#235;sht&#235; nj&#235; anomali refraktive n&#235; t&#235; cil&#235;n rrezet paralele q&#235; vijn&#235; nga 
nj&#235; objekt n&#235; nj&#235; distanc&#235; t&#235; caktuar, nuk shkojn&#235; drejtp&#235;rdrejt n&#235; retin&#235; por 
p&#235;rq&#235;ndrohen p&#235;rpara saj, duke sjell&#235; edhe reduktimin e shikimit nga larg. 
Faktor&#235;t q&#235; mund t&#235; ndikojn&#235; negativisht n&#235; progresionin e miopis&#235; jan&#235; q&#235;ndrimi 
n&#235; ambiente me pak drit&#235; gjat&#235; f&#235;mij&#235;ris&#235;, fokusimi tek kompjuteri apo telefoni 
p&#235;r nj&#235; koh&#235; t&#235; gjat&#235; apo shum&#235; or&#235; leximi nga af&#235;r. 
Nj&#235; studim ka treguar se incidenca e miopis&#235; ishte m&#235; e lart&#235; te f&#235;mij&#235;t q&#235; 
n&#235; dy vitet e para t&#235; jet&#235;s kishin fjetur me drit&#235;n e ndezur. N&#235; raste t&#235; 
rralla, miopia ka natyr&#235; patologjike dhe shkaktohet nga nj&#235; degjenerim i retin&#235;s 
q&#235; n&#235; mosh&#235;n t&#235; vog&#235;l. 
Zonja Longqin, profesore okuliste n&#235; Spitalin e Bashkimit t&#235; Pekinit, u 
shpreh se problemet e p&#235;rgjithshme e miopis&#235; s&#235; t&#235; rinjve shfaqen q&#235; n&#235; mosh&#235; t&#235; 
vog&#235;l, dhe m&#235; pas p&#235;rkeq&#235;sohet me shpejt&#235;si. Sipas t&#235; dh&#235;nave, 30% e nx&#235;n&#235;sve t&#235; 
shkollave fillore, afro 60%-80% t&#235; nx&#235;n&#235;sve t&#235; shkoll&#235;s s&#235; mesme dhe afro 90% e 
student&#235;ve vuajn&#235; nga problemi i miopis&#235;. 
Zv-drejtorja e Politik&#235;s dhe Menaxhimit Sh&#235;ndet&#235;sor t&#235; Komisionit Sh&#235;ndet&#235;sor 
Komb&#235;tar t&#235; Kin&#235;s, Jiao Yahui u shpreh se qeveria kineze dhe sektor&#235;t p&#235;rkat&#235;s 
kan&#235; hartuar plane t&#235; holl&#235;sishme p&#235;r ruajtjen e sh&#235;ndetit t&#235; t&#235; rinjve, t&#235; 
cilat bashkohen me masat komplekse t&#235; sektor&#235;t e arsimit, t&#235; sporteve etj, me 
q&#235;llim q&#235; t&#235; parandalohen s&#235;mundjet e syve tek t&#235; rinjt&#235;. 
&quot;S&#235; pari, kemi forcuar politikat. N&#235; vitin 2016, publikuam s&#235; bashku 
opinionet mbi forcimin e pun&#235;s p&#235;r parandalimin e miopis&#235; tek t&#235; rinjt&#235;, duke 
paraqitur 5 k&#235;rkesa mbi k&#235;t&#235; drejtim tek t&#235; rinjt&#235;, q&#235; p&#235;rfshijn&#235; planet e 
trajnimit dhe t&#235; zhvillimit sh&#235;ndet&#235;sor, formimin e grupit t&#235; specialist&#235;ve, 
zhvillimin e masave parandaluese t&#235; miopis&#235;, p&#235;rfshirjen e sh&#235;ndetit t&#235; syve n&#235; 
objektet e vler&#235;simit gjith&#235;p&#235;rfshir&#235;s mbi sh&#235;ndetin publik, hartimin e 
materialeve p&#235;r sh&#235;ndetin e syve etj.&quot; 
Jiao Yahui u shpreh se shkolla &#235;sht&#235; fusha kryesore e aktiviteteve t&#235; 
nx&#235;n&#235;sve. Prandaj, Komisioni Sh&#235;ndet&#235;sor Komb&#235;tar i Kin&#235;s dhe Ministria e 
Arsimit kan&#235; hartuar nj&#235; s&#235;r&#235; planesh, p&#235;r mund&#235;simin e nj&#235; mjedisi t&#235; mir&#235; p&#235;r 
sh&#235;ndetin e syve. 
&quot;Kemi paraqitur k&#235;rkesat konkrete p&#235;r ndri&#231;imin e klasave, cil&#235;sin&#235; e 
bankave, d&#235;rrasat e zeza, komputer&#235;t e p&#235;rdorur nga nx&#235;n&#235;sit, koh&#235;zgjatjen e 
m&#235;simit gjat&#235; dit&#235;s etj, p&#235;r t&#235; p&#235;rmir&#235;suar mjedisin e ambjenteve n&#235; shkolla, 
m&#235;nyr&#235;n e p&#235;rdorimit t&#235; syve nga nx&#235;n&#235;sit, duke ndihmuar n&#235; parandalimin e 
miopis&#235;.&quot; 
Jiao Yahui b&#235;ri t&#235; ditur se sipas Planit t&#235; 13-t&#235; 5-vje&#231;ar mbi Sh&#235;ndetin e 
Syve n&#235; Kin&#235;, nga viti 2016 deri n&#235; vitin 2020, do t&#235; zhvillohen ekzaminimet 
shkencore p&#235;r anomalit&#235; refraktive t&#235; syrit tek t&#235; rinjt&#235;, p&#235;r t&#235; parandaluar 
d&#235;mtimin e syve. 
Dit&#235;t e fundit, u publikuan nj&#235; ser&#235; udh&#235;zimesh p&#235;r Parandalimin e Miopis&#235;, 
p&#235;r Trajtimet Mjek&#235;sore t&#235; Ambliopias dhe t&#235; Strabizmit, t&#235; hartuara nga 
okulist&#235;t. K&#235;to udh&#235;zues iu shp&#235;rndan&#235; organeve sh&#235;ndet&#235;sore dhe okulist&#235;ve q&#235; 
t&#235; rrisin aft&#235;sin&#235; e sh&#235;rbimeve. Ata jan&#235; gjithashtu materiale informuese p&#235;r 
nx&#235;n&#235;sit dhe prind&#235;rit q&#235; t&#235; p&#235;rdorin shqisat e t&#235; parit n&#235; m&#235;nyr&#235; t&#235; drejt&#235;. 
Kryetari i grupit teknologjik Wang Ningli u shpreh se amblyopia &#235;sht&#235; nj&#235; 
problem shum&#235; i shpesht&#235; tek f&#235;mij&#235;t. 
Ambliopia (syri dembel) karakterizohet me pasivitet, munges&#235;n e nj&#235; sy n&#235; 
pamjen. N&#235; oftalmologji amblyopia &#235;sht&#235; konsideruar si nj&#235; nga shkaqet kryesore 
t&#235; reduktimit t&#235; nj&#235;ansh&#235;m. N&#235; t&#235; gjith&#235; bot&#235;n ambliopia prek rreth 2% t&#235; 
popullsis&#235;. 
&quot;Tek f&#235;mij&#235;t e mosh&#235;s 6-14 vje&#231;are, afro 3% e tyre preken nga ambliopia, q&#235; 
prek funksionet e shikimit, zhvillimet dhe njohjen vizuale. Prandaj, e v&#235;m&#235; 
theksin shum&#235; tek kjo gj&#235; p&#235;rmes materialeve informuese. Kjo do t&#235; ket&#235; r&#235;nd&#235;si 
historike p&#235;r standardizimin e tregut t&#235; trajtimit mjek&#235;sor ndaj ambliopias.&quot; 

Wang Ningli u shpreh se ambliopia dhe strabizmi lidhen ngusht&#235;. N&#235; librat 
udh&#235;rr&#235;fyes, jan&#235; p&#235;rcaktuar ekzaminimet p&#235;rkat&#235;se mbi strabizmin dhe metodat 
efikase t&#235; trajtimeve. (Xu Guang)]]></itunes:summary>
      <enclosure url="http://v2.cri.cn/alb/rubrike/20180615miopi.m4a" type="audio/mp3" /><guid>http://v2.cri.cn/alb/rubrike/20180615miopi.m4a</guid><itunes:duration>00:05:22</itunes:duration>
      <pubDate>Fri, 15 Jun 2018 09:16:51 GMT</pubDate>
      <itunes:order>77</itunes:order>
</item>

<item>
      <title>Nj&#235; pasion i purpurt</title>
      <itunes:author></itunes:author>
      <itunes:subtitle>Nj&#235; pasion i purpurt</itunes:subtitle>
      <itunes:summary><![CDATA[N&#235; Kin&#235;, pat&#235;llxhani &#235;sht&#235; pjes&#235; e pandar&#235; e gatimeve vendase. Pat&#235;llxhan&#235;t 
jan&#235; konsumuar prej mij&#235;ra vitesh n&#235; Kin&#235; and gatuhen n&#235; avull, t&#235; skuqur apo 
turshi. 
Pat&#235;llxhan&#235;t njihen si &quot;aubergine&quot; n&#235; disa vende europiane dhe &quot;brinjal&quot; n&#235; 
Azin&#235; Juglindore. N&#235; fakt shum&#235; prej nesh mund ta quajm&#235; pat&#235;llxhanin perime, 
por ai &#235;sht&#235; nj&#235; frut botanik q&#235; gatuhet si nj&#235; perim. I p&#235;rket familjes 
Solanacaea q&#235; ka lidhje me domatet, pat&#235;llxhan&#235;t rriten nj&#235;soj si domatet. 
Ekzistojn&#235; qindra lloje pat&#235;llxhanesh q&#235; ndryshojn&#235; nga forma, p&#235;rmasa dhe 
ngjyra si jeshile, t&#235; bardha, vjollc&#235; dhe portokalli. Pat&#235;llxhani duhet t&#235; 
gatuhet mir&#235; p&#235;r t&#235; neutralizuar farat e hidhura. Disa njer&#235;z e dashurojn&#235; k&#235;t&#235; 
frut, disa t&#235; tjer&#235; e urrejn&#235;. Pat&#235;llxhan&#235;t jan&#235; nj&#235; z&#235;v&#235;nd&#235;sues perfekt i 
mishit n&#235; dietat vegjetariane. Ato mund t&#235; forcojn&#235; kockat, parandalojn&#235; 
osteoporoz&#235;n, reduktojn&#235; simptomat e anemis&#235;, fuqizojn&#235; funksionet e trurit, 
p&#235;rmir&#235;sojn&#235; sh&#235;ndetin kardiovaskular, sistemin tret&#235;s, ndihmojn&#235; me r&#235;nien n&#235; 
pesh&#235;, mbajn&#235; diabetin n&#235;n kontroll, ulin stresin, mbrojn&#235; foshnjet nga defektet 
e lindjes, madje edhe parandalojn&#235; tumoret. Vlerat fantastike t&#235; pat&#235;llxhanit 
vijn&#235; kryesisht nga vitaminat dhe mineralet. Pat&#235;llxhani &#235;sht&#235; i mbushur me 
vitamina C, K, B6, magnez, fosfor, bak&#235;r, fib&#235;r, acid folik, potas dhe mangan. 
Popullariteti i patll&#235;xhan&#235;ve nisi n&#235; Lidnjen e Mesme dhe m&#235; pas u p&#235;rhap drejt 
Indis&#235;, Azis&#235; Juglindore dhe m&#235; pas n&#235; Kin&#235;. 
N&#235; gatimin shum&#235; t&#235; dashur n&#235; Greqi, por edhe n&#235; vendet p&#235;rreth musakaja 
psh－p&#235;rmban feta patll&#235;xhan&#235;sh me mish t&#235; grir&#235; t&#235; pjekur me nj&#235; shtres&#235; 
beshameli mbi ta－ose baba ghannouj, nj&#235; gatim i preferuar n&#235; rajonin e Lindjes 
s&#235; Mesme, pat&#235;llxhan&#235; t&#235; pjekur t&#235; b&#235;r&#235; n&#235; form&#235; pureje. N&#235; Indi, pat&#235;llxhan&#235;t 
gatuhen me curry, nd&#235;rkoh&#235; n&#235; Tajland&#235; gatuhen n&#235; sup&#235; me er&#235;za djeg&#235;se. 
Pat&#235;llxhan&#235;t p&#235;rmbajn&#235; nikotin&#235;, por duhet nj&#235; sasi shum&#235; e lart&#235; q&#235; t&#235; 
barazoj&#235; nikotin&#235;n e nj&#235; cigareje. N&#235; mjek&#235;sin&#235; kineze, pat&#235;llxhani konsiderohet 
si ushqim &quot;freskues&quot; dhe rekomandohet n&#235; ver&#235;. &#203;sht&#235; i pasur n&#235; kalcium, kalium 
dhe vitamina, sidomos vitamin&#235; E. Sipas Mjek&#235;sis&#235; Tradiconale Kineze, 
pat&#235;llxhani &#235;sht&#235; shum&#235; i mir&#235; p&#235;r qarkullimin e gjakut dhe sistemin tret&#235;s. 
Shum&#235; njer&#235;z gabojn&#235; kur skuqin pat&#235;llxhanin. Pavar&#235;sisht shijes q&#235; skuqja mund 
t&#39;i jap&#235; pat&#235;llxhanit, ky pro&#231;es shkat&#235;rron shum&#235; prej vlerave t&#235; pat&#235;llxhanit, 
t&#235; b&#235;n t&#235; shtosh n&#235; pesh&#235; dhe ndikon p&#235;r keq tek zemra. Gjat&#235; skuqjes, 
pat&#235;llxhani thith m&#235; shum&#235; yndyr&#235; se&#231; &#235;sht&#235; e nevojshme. Tentoni skuqje sa m&#235; t&#235; 
leht&#235; dhe zgjidhni pjekjen si metod&#235;n m&#235; t&#235; mire. Pro&#231;esi i pjekjes nga ana 
tjet&#235;r ruan t&#235; gjitha vlerat e pat&#235;llxhanit dhe nuk shton yndyr&#235;n 
P&#235;rfitimet sh&#235;ndet&#235;sore nga pat&#235;llxhani 
1. Diabeti i tipit 2: Prania e fibrave dhe e karbohidrateve tek pat&#235;llxhani 
kontrollon p&#235;rthithjen e glukoz&#235;s dhe ul nivelet e glukoz&#235;s n&#235; gjak, tek 
pacient&#235;t me diabet t&#235; tipit 2. Prezenca e fenoleve e b&#235;n k&#235;t&#235; perime t&#235; 
shk&#235;lqyer p&#235;r diabetik&#235;t. 
2. Sh&#235;ndeti i zemr&#235;s: Kaliumi hidraton trupin dhe parandalon s&#235;mundjet 
koronare t&#235; zemr&#235;s. Element&#235;t ushqyes ndihmojn&#235; n&#235; reduktimin e kolesterolit dhe 
p&#235;rmir&#235;sojn&#235; qarkullimin e gjakut. Elemente t&#235; tjera ushqyese si folatet, 
magnezi, kaliumi, vitamina B3 dhe B6, antioksidant&#235;t dhe beta karoteni ulin 
rrezikun p&#235;r s&#235;mundje zemre. Patll&#235;xhani ka nivel tep&#235;r t&#235; ul&#235;t t&#235; yndyr&#235;s, 
krip&#235;s dhe kolesterolit. 
3. Sh&#235;ndetin e trurit: Elementet ushqyese tek kjo perime mbrojn&#235; membranat e 
qelizave dhe shkat&#235;rrojn&#235; radikalet e lira si pasoj&#235; e stresit oksidativ, si dhe 
mbajn&#235; t&#235; kthjell&#235;t trurin dhe kujtes&#235;n. Vitaminat B kompleks kan&#235; funksion 
&#231;lirues kund&#235;r stresit. 
4. Rregullon hekurin: Hekuri &#235;sht&#235; nj&#235; element tep&#235;r i r&#235;nd&#235;sish&#235;m 
transportimin e oksigjenit, por n&#235;se &#235;sht&#235; me tepric&#235; shkat&#235;rron trupin. 
Nasunin, tek patll&#235;xhani ndihmon n&#235; largimin e hekurit t&#235; tep&#235;rt n&#235; trup. 
5. Humbje n&#235; pesh&#235;: Patll&#235;xhani ka p&#235;rmbajtje t&#235; lart&#235; uji, ka pak kalori dhe 
&#235;sht&#235; nj&#235; burim i shk&#235;lqyer fibrash dietike, t&#235; cilat na b&#235;jn&#235; ndihemi t&#235; ngopur 
p&#235;r nj&#235; koh&#235; t&#235; gjat&#235;, si dhe menaxhojn&#235; nivelet e sheqerit n&#235; gjak dhe 
p&#235;rshpejtojn&#235; nxjerrjen e shpejt&#235; t&#235; toksinave. Gjithashtu forcon metabolizmin 
dhe b&#235;n q&#235; trupi t&#235; djeg&#235; m&#235; shpejt yndyr&#235;n, e k&#235;shtu humbni m&#235; shpejt n&#235; pesh&#235;. 

6. I b&#235;n mir&#235; tretjes: Supa prej pat&#235;llxhani dhe domate hap oreksin dhe 
ndihmon p&#235;r nj&#235; sistem t&#235; sh&#235;ndetsh&#235;m tret&#235;s. Antioksidant&#235;t dhe fibrat 
rregullojn&#235; l&#235;vizjen e zorr&#235;ve, po ashtu parandalojn&#235; kancerin e zorr&#235;ve dhe 
leht&#235;sojn&#235; pasoja nga hemorroidet, koliti, gastritis dhe inflamacioni i 
stomakut. Supa me pat&#235;llxhan pure dhe hudhra ndihmon n&#235; largimin e infeksioneve 
7. Anti bakterial: Vitamina C tek pat&#235;llxhani &#235;sht&#235; nj&#235; burim i mir&#235; kund&#235;r 
viruseve dhe kund&#235;r bakterieve. 
8. L&#235;kur&#235; t&#235; past&#235;r: Pat&#235;llxhan&#235;t jan&#235; t&#235; pasur n&#235; minerale, vitamina dhe 
fibra dietike. Sa m&#235; e lart&#235; p&#235;rmbajtja e ujit, aq m&#235; e hidratuar fytyra dhe pa 
rrudha. Antioksidant&#235;t, antocianina, veprojn&#235; si substance kund&#235;r moshimit. 
9. Forcon flok&#235;t: Mineralet, vitaminat dhe p&#235;rmbajtja e lart&#235; e ujit tek 
pat&#235;llxhan&#235;t ndihmon n&#235; ushqimin e skalpit, parandalon djegien e fundeve t&#235; 
flok&#235;ve dhe i mban flok&#235;t t&#235; sh&#235;ndetsh&#235;m dhe t&#235; fort&#235;. Enzimat ndihmojn&#235; n&#235; 
stimulimin e folikulit t&#235; flok&#235;ve dhe ofrojn&#235; shk&#235;lqim p&#235;r flokun tuaj. 
10. P&#235;r sh&#235;ndetin e shpretk&#235;s: Ata t&#235; cil&#235;t vuajn&#235; nga malaria, duhet t&#235; 
pjekin pat&#235;llxhan&#235; me sheqer dhe ta konsumojn&#235; n&#235; stomak bosh &#231;do m&#235;ngjes q&#235; t&#235; 
ushqejn&#235; shpretk&#235;n. 
11. Lufton pagjum&#235;sin&#235;: N&#235;se keni v&#235;shtir&#235;si t&#235; flini, hani nj&#235; patll&#235;xhan t&#235; 
pjekur n&#235; dark&#235;. N&#235;se e b&#235;ni k&#235;t&#235; rregullisht &#235;sht&#235; provuar se kuron 
pagjum&#235;sin&#235;. 
12. Kund&#235;r hemorroideve: Pat&#235;llxhan&#235;t jan&#235; p&#235;rdorur p&#235;r mij&#235;ra vite n&#235; 
mjek&#235;sin&#235; tradicionale kund&#235;r hemorroideve. 
13. Parandalon kancerin e zorr&#235;s s&#235; trash&#235;: Fibrat tek pat&#235;llxhani ulin 
riskun e prekjes nga kanceri i zorr&#235;s s&#235; trash&#235;, pasi ato thithin toksinat dhe 
kimikatet. Antioksidanti, acidi klorogjenik, lufton radikalet e lira n&#235; trup si 
dhe mbron qelizat e sh&#235;ndetshme nga transformimi i tyre n&#235; qeliza tumoriale. 
14. Ndihmon n&#235; l&#235;nien e duhanit: Pat&#235;llxhani p&#235;rmban nj&#235; sasi t&#235; ul&#235;t 
nikotine, q&#235; ndihmon duhanpir&#235;sit n&#235; p&#235;rpjekjen e tyre p&#235;r t&#235; l&#235;n&#235; duhanin 
15. I mbushur me vitamina dhe minerale: Pat&#235;llxhani p&#235;rmban nj&#235; sasi t&#235; 
konsiderueshme proteinash, vitamine C dhe hekuri. Ai &#235;sht&#235; gjithashtu nj&#235; burim 
i mir&#235; i kalciumit, kaliumit, fosforit, acidit folik dhe beta karotenit. 
16. Kuron disa s&#235;mundje: Studimet kan&#235; treguar se pat&#235;llxhani ka veti 
kurative, kuron astm&#235;n, problemet me dh&#235;mb&#235;t dhe parandalon trashjen e 
arterieve.]]></itunes:summary>
      <enclosure url="http://v2.cri.cn/alb/rubrike/20180614patellxhan.m4a" type="audio/mp3" /><guid>http://v2.cri.cn/alb/rubrike/20180614patellxhan.m4a</guid><itunes:duration>00:05:22</itunes:duration>
      <pubDate>Fri, 15 Jun 2018 09:15:24 GMT</pubDate>
      <itunes:order>78</itunes:order>
</item>

<item>
      <title>Pse na vlen koenzima Q10</title>
      <itunes:author></itunes:author>
      <itunes:subtitle>Pse na vlen koenzima Q10</itunes:subtitle>
      <itunes:summary><![CDATA[Gjith&#231;ka q&#235; duhet t&#235; dini p&#235;r Koenzima Q10 &#235;sht&#235; nj&#235; antioksidant shum&#235; i 
fuqish&#235;m p&#235;r organizmin, lufton radikalet e lira, mb&#235;shtet sh&#235;ndetin e zemr&#235;s, 
parandalon plakjen e l&#235;kur&#235;s si dhe rrit nivelin e p&#235;rgjithsh&#235;m t&#235; energjis&#235;. 
Koenzima Q10, e njohur gjithashtu si ubikuinon, u zbulua n&#235; vitin 1957 n&#235; 
Institutin Madison t&#235; Enzimave n&#235; SHBA, nga Fred L. Crane dhe koleg&#235;t e tij. Q&#235; 
prej vitit 1960, universitetet dhe k&#235;rkuesit kan&#235; publikuar m&#235; shum&#235; se 1,600 
artikuj n&#235; gazetat mjek&#235;sore q&#235; demostrojn&#235; dobit&#235; dhe r&#235;nd&#235;sin&#235; e k&#235;tij 
antioksidanti t&#235; fuqish&#235;m. N&#235; vitin 1978, Peter D. Mitchell fitoi &#231;mimin Nobel 
p&#235;r Kimi, me zbulimin e tij rreth r&#235;nd&#235;sis&#235; s&#235; Co Q10 n&#235; prodhimin e energjis&#235;. 
Koenzima Q10 &#235;sht&#235; nj&#235; p&#235;rb&#235;r&#235;s i tretsh&#235;m n&#235; yndyr&#235; q&#235; sintetizohet nga 
trupi dhe gjithashtu konsumohet n&#235; diet&#235;n ushqimore, kryesisht nga produktet e 
mishit, shpend&#235;ve dhe peshkut. T&#235; gjitha kafsh&#235;t, p&#235;rfshir&#235; njer&#235;zit, mund t&#235; 
sintetizojn&#235; ubikuinonet; dhe p&#235;r k&#235;t&#235;, koenzima Q10, teknikisht, nuk mund t&#235; 
konsiderohet si vitamin&#235;. 
Ajo gjendet n&#235; t&#235; gjitha membranat qelizore si dhe lipoproteina. 
Organet me p&#235;rq&#235;ndrimin m&#235; t&#235; lart&#235; t&#235; CoQ10 jan&#235; zemra, mushk&#235;rit&#235; dhe 
m&#235;l&#231;ia. &#203;sht&#235; interesant fakti se k&#235;to organe punojn&#235; 24 or&#235; n&#235; dit&#235; duke kryer 
veprime jetike t&#235; shum&#235;fishta. 95 p&#235;rqind e k&#235;rkesave p&#235;r energji t&#235; trupit ton&#235; 
k&#235;rkojn&#235; ndihm&#235;n e CoQ10. 
Kjo koenzim&#235; fuqizon sistemin imunitar dhe ndihmon me mbrojtjen e qelizave t&#235; 
trurit. 
Bazuar n&#235; studimet, marrja mesatare e koenzim&#235;s Q10 n&#235; Danimark&#235; u vler&#235;sua 
me 3-5 mg/d. Shumica e njer&#235;zve marrrin m&#235; pak se 10 mg/d CoQ10 n&#235;p&#235;rmjet 
ushqimit t&#235; tyre. Burime t&#235; pasura CoQ10 ushqimore p&#235;rfshijn&#235; kryesisht mishin, 
ve&#231;an&#235;risht mishin e organeve (m&#235;l&#231;ia dhe zemra), shpend&#235;t dhe peshkun. Burime 
t&#235; tjera p&#235;rfshijn&#235; vajin e soj&#235;s dhe t&#235; kanol&#235;s dhe arroret. Gjithashtu, burime 
si perimet, vez&#235;t, dhe bulmetrat p&#235;rmbajn&#235; sasi t&#235; vogla t&#235; k&#235;saj CoQ10. 
Shum&#235; s&#235;mundje p&#235;rfshi &#231;rregullimet gjenetike lidhen me nivelet e ul&#235;ta t&#235; 
k&#235;saj koenzime. Megjith&#235;se tek mishi dhe peshku ekziston nj&#235; sasi, por nuk &#235;sht&#235; 
e mjaftueshme p&#235;r t&#235; rritur nivelin e energjis&#235; n&#235; organiz&#235;m. 
Pas shum&#235; studimesh nga Kina dhe Japonia tregohen vlerat mjek&#235;sore t&#235; 
koenzim&#235;s Q10 p&#235;r sh&#235;ndetin e zemr&#235;s dhe t&#235; trurit. M&#235; pas shkenc&#235;tar&#235;t 
amerikan&#235; vijuan studimet e koleg&#235;ve nga lindja e larg&#235;t, duke p&#235;rdorur doza t&#235; 
m&#235;dha n&#235; studimet e tyre p&#235;r t&#235; pare efektet. U vler&#235;sua se nj&#235; minimum prej 60 
mg nevojitet p&#235;r t&#235; luftuar efektin e statin&#235;s, dhe 100 deri n&#235; 200 p&#235;r 
problemet kardiake,. P&#235;r s&#235;mundjet neurologjike nevojitet 200-600 mg. 
Vegjetarian&#235;t kan&#235; munges&#235; t&#235; theksuar t&#235; k&#235;saj koenzime dhe i tregojn&#235; 
shenjat e munges&#235;s s&#235; Q10-s pas mosh&#235;s 40-vje&#231;are, pavar&#235;sisht sa e pasur &#235;sht&#235; 
dieta e tyre. 
Pse na duhet koenzima Q10: 
•Nj&#235; antioksidant q&#235; u nevojitet qelizave t&#235; trupit p&#235;r prodhimin e 
energjis&#235;,. 
•Gjendet tek zemra, m&#235;l&#231;it&#235; dhe veshkat. 
•Sa m&#235; mir&#235; ta prodhojn&#235; energjin&#235; k&#235;to organe dhe ta mbrojn&#235; vetveten nga 
radikalet e lira, aq m&#235; t&#235; sh&#235;ndetsh&#235;m dhe m&#235; t&#235; rinj do t&#235; dukeni. 
•Studimet kan&#235; treguar se mungesa e k&#235;saj koenzime rritet me kalimin e koh&#235;s. 

•Roli i saj m&#235; i madh &#235;sht&#235; n&#235; luftimin e s&#235;mundjeve t&#235; zemr&#235;s 
•Shum&#235; studime kan&#235; arritur n&#235; p&#235;rfundimin se Q10 ul tensionin e gjakut vet&#235;m 
pak jav&#235; pas nisjes s&#235; p&#235;rdorimit, po ashtu ndihmon n&#235; parandalimin e d&#235;meve si 
rezultat i kimioterapis&#235;. 
•Koenzima Q10 p&#235;rmir&#235;son energjin&#235;, obezitetin dhe sistemin e dob&#235;t imunitar. 

&#199;far&#235; thot&#235; shkenca p&#235;r efektivitetin e k&#235;saj CoQ10 
Suplementet e CoQ10 mund t&#235; sjellin benefite tek pacient&#235;t me &#231;rregullime 
kardiovaskulare. Studimet kan&#235; treguar se kjo konezim&#235; ka efekte pozitive kund&#235;r 
dob&#235;simit t&#235; muskujve, &#231;rregullimeve n&#235; sistemin riprodhues, kancerit dhe 
s&#235;mundjeve t&#235; tjera. 
Nga studimet ka rezultuar se pacient&#235;t me probleme n&#235; zem&#235;r, me marrjen e 
CoQ10 pat&#235;n nj&#235; p&#235;rmir&#235;sim t&#235; funksionit kardiovaskular dhe u ndjen&#235; m&#235; mir&#235;. 
Hulumtimet kan&#235; treguar q&#235; mbron en&#235;t e gjakut dhe redukton rrezikun &#203;sht&#235; 
d&#235;shmuar e shk&#235;lqyeshme n&#235; parandalimin e migren&#235;s dhe ruajtjen e qelizave t&#235; 
trurit. Ky antioksidant i fuqish&#235;m redukton tensionin e gjakut dhe &#235;sht&#235; i 
shk&#235;lqyesh&#235;m p&#235;r sh&#235;ndetin dhe pamjen e l&#235;kur&#235;s. 
Po ashtu p&#235;rmir&#235;son cil&#235;sin&#235; e sperm&#235;s 
Ulja e l&#235;vizshm&#235;ris&#235; s&#235; sperm&#235;s (p&#235;rqindja e sperm&#235;s q&#235; mund t&#235; l&#235;viz&#235; 
normalisht p&#235;rpara), &#235;sht&#235; shkaku i shpesht&#235; i sterilitetit. 
Hulumtimet e realizuara koh&#235; m&#235; par&#235; kan&#235; treguar se p&#235;rdorimi i suplement&#235;ve 
me p&#235;rmbajtje t&#235; koenzim&#235;s Q10 mund t&#235; p&#235;rmir&#235;soj&#235; l&#235;vizshm&#235;rin&#235; e sperm&#235;s te 
meshkujt steril&#235;. 
P&#235;rfundimi vjen pas nj&#235; analize t&#235; sperm&#235;s s&#235; qindra meshkujve, si dhe 
nivelit t&#235; koenzim&#235;s Q10.&#160; 
Cilat jan&#235; efektet an&#235;sore? 
Studimet nuk kan&#235; raportuar p&#235;r efektet serioze an&#235;sore, megjithat&#235; m&#235; t&#235; 
zakonshme p&#235;rfshijn&#235; pagjum&#235;sin&#235;, marrje mendsh, dhimbje abdominale, marrje 
mendsh, ndjeshm&#235;ri ndaj drit&#235;s, dhimbje koke dhe k&#235;putje. 
Koenzima Q10 nuk duhet t&#235; p&#235;rdoret nga grate shtaz&#235;n&#235;a ose ato q&#235; ushqejn&#235; 
f&#235;mij&#235;n me gji.]]></itunes:summary>
      <enclosure url="http://v2.cri.cn/alb/rubrike/20180608Q10.m4a" type="audio/mp3" /><guid>http://v2.cri.cn/alb/rubrike/20180608Q10.m4a</guid><itunes:duration>00:05:32</itunes:duration>
      <pubDate>Mon, 11 Jun 2018 03:01:57 GMT</pubDate>
      <itunes:order>79</itunes:order>
</item>

<item>
      <title>Qendra e Mjek&#235;sis&#235; Tradicionale Kineze n&#235; Izrael</title>
      <itunes:author></itunes:author>
      <itunes:subtitle>Qendra e Mjek&#235;sis&#235; Tradicionale Kineze n&#235; Izrael</itunes:subtitle>
      <itunes:summary><![CDATA[N&#235; paraditen e 29 majit, u organizua ceremonia e hapjes s&#235; Qendr&#235;s s&#235; 
Mjek&#235;sis&#235; Tradicionale Kineze kino-izraelite (QMTKKI), e cila ndodhet n&#235; 
Klinik&#235;n &quot;Moav&quot; n&#235; qytetin jugor t&#235; Izraelit, Arad. Kjo qend&#235;r u hap pas 
miratimit t&#235; Ministris&#235; kineze t&#235; Sh&#235;ndet&#235;sis&#235;. 
Qyteti Arad ndodhet n&#235; jug t&#235; Izraelit n&#235; kufi me shkret&#235;tirat Negeva dhe 
Judean, si dhe 25 kilometra n&#235; per&#235;ndim t&#235; Detit t&#235; Vdekur. N&#235;se niseni me 
makin&#235; nga Arad p&#235;r n&#235; Detin e Vdekur arrini p&#235;r 20 minuta. Aradi &#235;sht&#235; nj&#235; 
qytet me aj&#235;r t&#235; fresk&#235;t dhe peizazh t&#235; bukur natyror. Paraditen e 29 majit, 
shum&#235; t&#235; ftuar nga pala kineze dhe izraelite shkuan n&#235; Klinik&#235;n &quot;Moav&quot;, p&#235;r ta 
festuar ceremonin&#235; e hapjes s&#235; Qendr&#235;s s&#235; Mjek&#235;sis&#235; Tradicionale Kineze 
kino-izraelite. Pas ceremonis&#235;, nj&#235; specialist kinez n&#235; qytetin Zhejiang t&#235; 
Kin&#235;s jugore b&#235;ri nj&#235; analiz&#235; mjek&#235;sore online p&#235;r nj&#235; pacient izraelit. 
Klinika &quot;Moav&quot; u themelua nga Zhang Fan dhe bashk&#235;shorti i saj Gidon Gur 
n&#235; vitin 2003. N&#235; fillim, ajo ishte nj&#235; klinik&#235; e vog&#235;l me nj&#235; staf prej 
vet&#235;m 2 personash. Sot ajo &#235;sht&#235; shnd&#235;rruar n&#235; nj&#235; qend&#235;r klinike me 21 punonj&#235;s 
dhe ofron &#231;do jav&#235; sh&#235;rbime mjek&#235;sore p&#235;r afro 300 pacient&#235;, 70% e t&#235; cil&#235;ve 
jan&#235; femra. Kjo qend&#235;r klinike p&#235;rb&#235;het nga 6 dhoma, 1 dhom&#235; p&#235;r shp&#235;rndarjen e 
ila&#231;eve tradicionale kineze dhe 1 farmaci tradicionale kineze, q&#235; &#235;sht&#235; farmacia 
e vetme p&#235;r ila&#231;et bimore miratuar nga Ministria e Sh&#235;ndet&#235;sis&#235; e Izraelit. 
Sipas Zhang Fan-it, kjo qend&#235;r klinike ofron kryesisht sh&#235;rbimet e analiz&#235;s 
mjek&#235;sore dhe t&#235; tregtimit t&#235; ila&#231;eve kineze. Tani, Klinika &quot;Moav&quot;, ka zhvilluar 
bashk&#235;punime me Shoqat&#235;n e Bim&#235;ve Farmaceutike t&#235; Izraelit, duke nd&#235;rtuar dy 
baza p&#235;r mbjelljen e bim&#235;ve mjek&#235;sore. 
&quot;Pat&#235;m bashk&#235;punim me Shoqat&#235;n e Bim&#235;ve Farmaceutike t&#235; Izraelit dhe 
mund&#235;suam mbjelljen e bim&#235;ve mjek&#235;sore kineze n&#235; Izrael. Po punojm&#235; edhe p&#235;r 
mbjelljen e bim&#235;ve t&#235; egra mjek&#235;sore izraelite. Po bashk&#235;punojm&#235; me spitalin 
&quot;Bellison&quot;, ku zbatohet nd&#235;rthurja e mjek&#235;sis&#235; kineze dhe asaj per&#235;ndimore p&#235;r 
s&#235;mundjet tumoriale. Roli i barnave kineze &#235;sht&#235; ulja e efekteve an&#235;sore t&#235; 
kimioterapis&#235; dhe t&#235; radioterapis&#235;, duke e p&#235;rmir&#235;suar cil&#235;sin&#235; e jet&#235;s s&#235; 
pacient&#235;ve dhe luajtur rolin e trajtimeve mb&#235;shtet&#235;se. Kemi marr&#235; pjes&#235; n&#235; nj&#235; 
program sh&#235;ndet&#235;sor t&#235; Bashkis&#235; s&#235; qytetit Arad. Sipas planit, do t&#235; zhvillojm&#235; 
bashk&#235;punim me Spitalin e Mjek&#235;sis&#235; Kineze t&#235; Provinc&#235;s Zhejiang dhe 
Universitetin e Mjek&#235;sis&#235; Kineze, p&#235;r t&#235; realizuar trajnim dhe sh&#235;rbime 
mjek&#235;sore p&#235;rmes internetit, duke shfryt&#235;suar plot&#235;sisht pajisjet p&#235;rkat&#235;se 
online.&quot; 
Sekretari i Komitetit t&#235; Partis&#235; Komuniste t&#235; Spitalit t&#235; Mjek&#235;sis&#235; Kineze t&#235; 
Provinc&#235;s Zhejiang(SMKPZ), Huang Chi u shpreh se kjo qend&#235;r &#235;sht&#235; projekt i 
bashk&#235;punimit nd&#235;rkomb&#235;tar n&#235; kuad&#235;r t&#235; nism&#235;s &quot;Nj&#235; brez, nj&#235; rrug&#235;&quot; pran&#235; 
Administrat&#235;s Komb&#235;tare t&#235; Mjek&#235;sis&#235; Tradicionale Kineze. Ky program do t&#235; 
realizohet dhe zbatohet s&#235; bashku nga SMKPZ dhe Klinika &quot;Moav&quot;. 
&quot;Shpresojm&#235; se ky program do t&#235; nxis&#235; studimet shkencore t&#235; ila&#231;eve kineze, 
t&#235; kultur&#235;s s&#235; mjek&#235;sis&#235; kineze dhe t&#235; veprimtarive klinike t&#235; mjek&#235;sis&#235; kineze. 
Bashk&#235;punimi yn&#235; me Klinik&#235;n &quot;Moav&quot;, p&#235;rfshin mbjelljen e bim&#235;ve mjek&#235;sore 
kineze dhe studimet mjek&#235;sore. Shpresojm&#235; q&#235; kultura dhe teknika e mjek&#235;sis&#235; 
tradicionale kineze do t&#235; t&#39;u vijn&#235; n&#235; ndihm&#235; banor&#235;ve izraelit&#235; dhe p&#235;r 
zhvillimin e m&#235;tejsh&#235;m t&#235; mjek&#235;sis&#235; izraelite.&quot; 
N&#235;nkryetari i Universitetit t&#235; Mjek&#235;sis&#235; Kineze Li Junwei u shpreh se 
mjek&#235;sia kineze u pranua shum&#235; mir&#235; nga pacient&#235;t izraelit&#235;. N&#235; vendet e huaja, 
shum&#235; probleme sh&#235;ndet&#235;sore t&#235; pacient&#235;ve t&#235; huaj jan&#235; zgjidhur n&#235;p&#235;r klinik&#235;s 
s&#235; mjek&#235;sis&#235; kineze. P&#235;rve&#231; bashk&#235;punimeve me klinik&#235;n e mjek&#235;sis&#235; kineze, 
organet dhe shkollat mjek&#235;sore n&#235; Izrael, mund t&#235; ftojn&#235; specialist&#235;t e 
mjek&#235;sis&#235; kineze n&#235; Izrael p&#235;r ta p&#235;rhapur p&#235;rvoj&#235;n e tyre mjek&#235;sore. 
&quot;Politikat izraelite synojn&#235; zgjidhjen e problemeve sh&#235;ndet&#235;sore t&#235; banor&#235;ve 
af&#235;r sht&#235;pis&#235; s&#235; tyre, q&#235; p&#235;rputhet me shpirtin e sh&#235;rbimeve t&#235; mjek&#235;sis&#235; 
kineze. Prandaj, p&#235;rzgjedhim nj&#235; klinik&#235; t&#235; mir&#235; p&#235;r t&#235; formuar nj&#235; qend&#235;r t&#235; 
mjek&#235;sis&#235; kineze dhe p&#235;r ta p&#235;rhapur at&#235; n&#235; klinika t&#235; tjera n&#235; Izrael. Kemi 
zhvilluar bashk&#235;punime edhe me grupin mjek&#235;sor Nr. 2 t&#235; Izraelit, &#39;Maccabi&#39;, i 
cili ofron kryesisht sh&#235;rbimet mjek&#235;sore n&#235;p&#235;r lagje. Kemi n&#235; plan t&#235; 
bashk&#235;punojm&#235; edhe me organet arsimore t&#235; mjek&#235;sis&#235; kineze n&#235; Izrael. P&#235;rve&#231; 
k&#235;saj, kultura e mjek&#235;sis&#235; kineze &#235;sht&#235; nj&#235; pjes&#235; e r&#235;nd&#235;sishme e kultur&#235;s 
tradicionale t&#235; Kin&#235;s. P&#235;rhapja e kultur&#235;s kineze tek vendet p&#235;rgjat&#235; nism&#235;s 
&#39;Nj&#235; brez, nj&#235; rrug&#235;&#39; &#235;sht&#235; nj&#235; detyr&#235; jona.&quot; 
Drejtori i Komisionit Administrativ t&#235; Zon&#235;s s&#235; Detit t&#235; Vdekur, Dov 
Litvinoff u shpreh se ata do t&#235; zhvillojn&#235; studimet shkencore mbi ila&#231;et kineze 
s&#235; bashku me Qendr&#235;n. Ata do t&#235; zhvillojn&#235; studimet mbi trajtimin e tumoreve, 
duke kombinuar ila&#231;et bimore lokale me barnat kineze. 
&quot;Bashk&#235;punimi yn&#235; me Qendr&#235;n e re &#235;sht&#235; shum&#235; i r&#235;nd&#235;sish&#235;m. Kemi nj&#235; qend&#235;r 
shkencore q&#235; merret me studimin e s&#235;mundjet e ndryshme n&#235; kushte ekstreme. 
Ila&#231;et tradicionale kineze jan&#235; nd&#235;r ila&#231;et bimore t&#235; studimit n&#235; zon&#235;n e Detit 
t&#235; Vdekur. Prandaj, shpresojm&#235; se bashk&#235;punimi me qeverin&#235;, spitalet kineze dhe 
Klinik&#235;n &quot;Moav&quot;, mund t&#39;na sjell&#235; m&#235; shum&#235; turist&#235; dhe m&#235; shum&#235; barna kineze n&#235; 
Izrael.&quot; 
Kryebashkiaku i Arad-it, Nisan Ben-Hamo u shpreh se formimi i QMTKKI-s&#235; n&#235; 
qytetin e tij, bashk&#235;punimi mes qeveris&#235; kineze, bashkis&#235; s&#235; qytetit Arad dhe 
Komisionit Administrativ t&#235; Zon&#235;s s&#235; Detit t&#235; Vdekur jan&#235; shum&#235; t&#235; r&#235;nd&#235;sishme 
p&#235;r Aradin dhe Izraelin. Aradi dhe QMTKKI-ja do t&#235; zhvilloj&#235; bashk&#235;punime p&#235;r 
programet sh&#235;ndet&#235;sore. 
&quot;Ngritja e QMTKKI-s&#235; luan nj&#235; rol shum&#235; t&#235; r&#235;nd&#235;sish&#235;m p&#235;r Aradin dhe 
Izraelin. Shpresojm&#235; se ky bashk&#235;punim mund t&#235; nxis&#235; p&#235;rhapjen e mjek&#235;sis&#235; 
kineze dhe t&#235; barnave kineze n&#235; Izrael, meqen&#235;se zbuluam se ila&#231;et e zakonshme 
nuk kan&#235; efekte p&#235;r disa s&#235;mundje, por mjek&#235;sia dhe ila&#231;et tradicionale kineze 
luajn&#235; nj&#235; rol shum&#235; t&#235; madh p&#235;r k&#235;to s&#235;mundje.&quot; (Xu Guang)]]></itunes:summary>
      <enclosure url="http://v2.cri.cn/alb/rubrike/20180608qendra.m4a" type="audio/mp3" /><guid>http://v2.cri.cn/alb/rubrike/20180608qendra.m4a</guid><itunes:duration>00:07:00</itunes:duration>
      <pubDate>Mon, 11 Jun 2018 02:59:47 GMT</pubDate>
      <itunes:order>80</itunes:order>
</item>

<item>
      <title>Masat e Kin&#235;s p&#235;r hapjen e sektorit sh&#235;ndet&#235;sor</title>
      <itunes:author></itunes:author>
      <itunes:subtitle>Masat e Kin&#235;s p&#235;r hapjen e sektorit sh&#235;ndet&#235;sor</itunes:subtitle>
      <itunes:summary><![CDATA[Koh&#235;t e fundit Kina ka marr&#235; nj&#235; s&#235;r&#235; masash p&#235;r hapjen e sektorit 
sh&#235;ndet&#235;sor, p&#235;rfshi shtimin e bashk&#235;punimit me vende e t&#235; ndryshme, miratimin e 
importit t&#235; vaksinave dhe t&#235; medikamenteve nga jasht&#235; etj. K&#235;to masa t&#235; fundit u 
nd&#235;rmorr&#235;n p&#235;r t&#235; p&#235;rmbushur k&#235;rkes&#235;n n&#235; rritje t&#235; banor&#235;ve si dhe p&#235;r t&#235; nxitur 
zhvillimin e sektorit sh&#235;ndet&#235;sor. 
Koh&#235;t e fundit, ky sektor ka pasur zhvillime pozitive. S&#235; pari, u hoq&#235;n 
tarifat doganore dhe u ul TVSH-ja p&#235;r ila&#231;et kund&#235;r kancerit. Q&#235; prej 1 majit, 
Kina hoqi tarifat doganore p&#235;r 28 ila&#231;e t&#235; importuara, p&#235;rfshi medikamentet 
kund&#235;r kancerit; Kina reduktoi 3% t&#235; taksave mbi vler&#235;n e shtuar p&#235;r ilacet e 
importuara t&#235; anti-kancerit, q&#235; p&#235;rfshihen n&#235; list&#235;n e sigurimeve sh&#235;ndet&#235;sore. 
N&#235; t&#235; nj&#235;jt&#235;n koh&#235;, p&#235;r ila&#231;et kund&#235;r kancerit q&#235; b&#235;jn&#235; pjes&#235; n&#235; list&#235;n e 
sigurimeve sh&#235;ndet&#235;sore, qeveria kineze do t&#235; negocioj&#235; p&#235;r &#231;mimin e blerjes; 
p&#235;r ila&#231;et e anti-kancerit q&#235; nuk p&#235;rfshihen n&#235; list&#235;n e sigurimeve 
sh&#235;ndet&#235;sore, qeveria do t&#235; nis&#235; pun&#235;n p&#235;r standardet e futjes n&#235; k&#235;t&#235; list&#235;. 
K&#235;to masa mund t&#235; ulin m&#235; tej &#231;mimet e ila&#231;eve kund&#235;r kancerit, duke leht&#235;suar 
barr&#235;n ekonomike t&#235; pacient&#235;ve dhe duke e b&#235;r&#235; m&#235; praktik procesin e trajtimit. 
Nj&#235; familjare e nj&#235; pacienti t&#235; prekur nga kanceri i mushk&#235;rive, zonja Wu 
shprehu pritshm&#235;ri t&#235; lart&#235;: 
&quot;Ila&#231;et e importuara jan&#235; shum&#235; t&#235; shtrenjta. Ila&#231;et e prodhuara n&#235; Kin&#235; 
shiten me nj&#235; &#231;mim prej 100 juan&#235;sh, por ato t&#235; importuarat shiten me &#231;mim mbi 
1000 juan&#235;. Por disa ila&#231;e t&#235; importuara kan&#235; cil&#235;si t&#235; mir&#235;. Shpresojm&#235; q&#235; 
masat e uljes s&#235; taksave t&#235; hyn&#235; sa m&#235; par&#235; n&#235; fuqi.&quot; 
P&#235;rve&#231; k&#235;saj, deri n&#235; fund t&#235; prillit, vaksina HPV 9-valente q&#235; parandalon 
kancerin cervikal u miratua me kushte n&#235; pjes&#235;n kontinentale t&#235; Kin&#235;s. N&#235; 
krahasim me proceset e gjata t&#235; miratimit p&#235;r vaksinat 2-valente dhe 4-valente, 
koha e miratimit e vaksin&#235;s 9-valente &#235;sht&#235; vet&#235;m 8 dit&#235;. Zv-drejtori i Qendr&#235;s 
s&#235; Eksplorimeve Shkencore t&#235; Shoqat&#235;s s&#235; Farmaceutike Kineze Xiao Lu vuri n&#235; 
dukje se miratimi i shpejt&#235; i k&#235;saj vaksine vjen nga dy arsyet: s&#235; pari, kjo 
vaksin&#235; p&#235;rputhet me standardet dhe k&#235;rkesat e miratimit ; s&#235; dyti, Kina ka 
vendosur &quot;kanalin e gjelb&#235;r&quot; t&#235; miratimit me prioritet p&#235;r ila&#231;et q&#235; mungojn&#235; 
dhe ato t&#235; reja t&#235; r&#235;nd&#235;sishme. 
&quot;P&#235;rve&#231; vaksin&#235;s, edhe barnat e tjera t&#235; reja g&#235;zojn&#235; kanalet e gjelbra. P&#235;r 
shembull, ila&#231;i i importuar, vaksina kund&#235;r virusit Ebola etj, po kalon n&#235; 
&#39;kanalet e gjelbra&#39; t&#235; miratimit nga Qendra e Vler&#235;simit t&#235; Ila&#231;eve.&quot; 
Zv-drejtori i Departamentit t&#235; Regjistrimit t&#235; Administrat&#235;s s&#235; Ushqimeve dhe 
t&#235; Ila&#231;eve t&#235; Kin&#235;s Li Jinju u shpreh se p&#235;r t&#39;u ofruar pacient&#235;ve ila&#231;e 
nd&#235;rkomb&#235;tare me p&#235;rpar&#235;si dhe sa m&#235; cil&#235;sore, Kina do t&#235; p&#235;rmir&#235;soj&#235; m&#235; tej 
procesin e miratimit dhe shqyrtimit, p&#235;r t&#235; shkurtuar koh&#235;n e futjes s&#235; ila&#231;eve 
t&#235; importuar n&#235; treg n&#235; t&#235; ardhmen. 
&quot;Do ndryshojm&#235; procesin e kualifikimit t&#235; praktik&#235;s klinike nga sistemi i 
miratimit deri tek sistemi i regjistrimit. Do t&#235; ndryshojm&#235; procesin e aplikimit 
t&#235; p&#235;rvoj&#235;s klinike nga sistemi i miratimit tek sistemi i skadenc&#235;s. N&#235; t&#235; 
nj&#235;jt&#235;n koh&#235;, jan&#235; publikuar edhe nj&#235; s&#235;r&#235; udh&#235;zimesh p&#235;r t&#235; mbrojtur t&#235; dh&#235;nat 
statistikore. P&#235;rve&#231; k&#235;saj, n&#235; baz&#235; t&#235; garantimit t&#235; siguris&#235; s&#235; pacient&#235;ve, do 
t&#235; leht&#235;sojm&#235; procesin e miratimit dhe shqyrtimit t&#235; ila&#231;eve ndaj s&#235;mundjeve t&#235; 
rralla, duke pak&#235;suar praktikat klinike.&quot; 
P&#235;rve&#231; fush&#235;s mjek&#235;sore, Kina ka nxitur edhe hapjen e sektorit t&#235; sh&#235;rbimeve 
mjek&#235;sore. Koh&#235;t e fundit, Komisioni Komb&#235;tar p&#235;r Sh&#235;ndetin dhe Planifikimin 
Familjar t&#235; Kin&#235;s publikoi nj&#235; ser&#235; dokumentesh p&#235;r rritjen e m&#235;tejshme t&#235; 
nivelit t&#235; hapjes t&#235; sektorit sh&#235;ndet&#235;sor tek fondet e huaja, sipas t&#235; cilave 
&#235;sht&#235; hequr kufizimi i p&#235;rqindjes s&#235; aksioneve t&#235; huaja prej 70% p&#235;r klinikat e 
p&#235;rbashk&#235;ta me kompanit&#235; e huaja. 
Deri tani, klinikat dhe spitalet me investime t&#235; p&#235;rbashk&#235;ta mes Kin&#235;s dhe 
vendeve t&#235; tjera jan&#235; Spitali kino-amerikan, Yihe, Spitali Familja e P&#235;rbashk&#235;t, 
Spitali Cilin etj. K&#235;to spitale me investimet e huaja ofrojn&#235; sh&#235;rbime mjek&#235;sore 
p&#235;r pacient&#235;t me t&#235; ardhura t&#235; larta. Stafi, cil&#235;sia dhe pajisjet n&#235; k&#235;to 
spitale jan&#235; t&#235; nj&#235; standardi shum&#235; t&#235; lart&#235;. 
Profesori i Departamentit t&#235; Politik&#235;s Sh&#235;ndet&#235;sore dhe t&#235; Administrimit 
pran&#235; Institutit s&#235; Sh&#235;ndetit Publik t&#235; Universitetit t&#235; Pekinit Zhou Zijun u 
shpreh se zhvillimet e organeve mjek&#235;sore me investimet e huaja mund t&#235; 
plot&#235;sojn&#235; k&#235;rkesat e ndryshme t&#235; tregut dhe t&#235; rrisin nivelin e p&#235;rgjithsh&#235;m t&#235; 
sh&#235;rbimeve t&#235; tanishme mjek&#235;sore. 
&quot;Ato plot&#235;sojn&#235; k&#235;rkesat e ndryshme t&#235; tregut, meqen&#235;se investimet e huaj 
mjek&#235;sore q&#235; hyn&#235; n&#235; tregun e Kin&#235;s, u sh&#235;rbejn&#235; pacient&#235;ve t&#235; ve&#231;ant&#235;. P&#235;r 
shembull, Spitali i Familjes s&#235; P&#235;rbashk&#235;t u sh&#235;rben kryesisht pacient&#235;ve t&#235; 
huaj n&#235; Kin&#235; dhe pacient&#235;ve kinez&#235; me t&#235; ardhura t&#235; larta. Futja e investimeve 
t&#235; huaja n&#235; fush&#235;n mjek&#235;sore do t&#235; na sjell&#235; metoda m&#235; t&#235; rregullta, ve&#231;an&#235;risht 
p&#235;r trajtimet mjek&#235;sore ndaj tumoreve dhe s&#235;mundjeve t&#235; rralla.&quot;(Xu Guang)]]></itunes:summary>
      <enclosure url="http://v2.cri.cn/alb/rubrike/hapje20180601.m4a" type="audio/mp3" /><guid>http://v2.cri.cn/alb/rubrike/hapje20180601.m4a</guid><itunes:duration>00:05:15</itunes:duration>
      <pubDate>Fri, 01 Jun 2018 08:20:25 GMT</pubDate>
      <itunes:order>81</itunes:order>
</item>

<item>
      <title>P&#235;rse lodhemi? 3 metodat p&#235;r leht&#235;simin e ngarkes&#235;s psikologjike</title>
      <itunes:author></itunes:author>
      <itunes:subtitle>P&#235;rse lodhemi? 3 metodat p&#235;r leht&#235;simin e ngarkes&#235;s psikologjike</itunes:subtitle>
      <itunes:summary><![CDATA[N&#235; koh&#235;n q&#235; po jetojm&#235; d&#235;gjojm&#235; shpesh ankesa p&#235;r mbingarkes&#235;. Dhe ata t&#235; 
cil&#235;t ankohen shpesh p&#235;r k&#235;t&#235; nuk jan&#235; t&#235; varfrit. Shumica e tyre jan&#235; t&#235; 
shtres&#235;s s&#235; mesme ose punonj&#235;s t&#235; administrat&#235;s. Gjithashtu, ata q&#235; kan&#235; makina 
luksoze dhe banojn&#235; n&#235; vila ankohen shpesh p&#235;r jet&#235;n. Ata nuk ankohen p&#235;r 
lodhjen fizike, por p&#235;r at&#235; psikologjike. 
P&#235;rse lodhemi psikologjikisht? 
Filozofi i lasht&#235; taoist Zhuang Zi e ka p&#235;rshkruar k&#235;shtu dukurin&#235; e 
shqet&#235;simit tek njeriu: &quot;Me lindjen e njeriut, lind&#235;n dhe shqet&#235;simet.&quot; Kjo 
&#235;sht&#235; nj&#235; shprehje shum&#235; e sakt&#235; p&#235;r shqet&#235;simet e jet&#235;s. N&#235; lasht&#235;si filozof&#235;t 
konfucist&#235; u b&#235;nin thirrje funksionar&#235;ve dhe intelektual&#235;ve kinez&#235; q&#235; t&#235; 
shqet&#235;soheshin p&#235;r fatet e shoq&#235;ris&#235; dhe shtetit. K&#235;to shqet&#235;sime mund t&#235; 
nxitnin ambicien e intelektual&#235;ve p&#235;r t&#235; punuar m&#235; shum&#235; p&#235;r t&#235; mir&#235;n e 
shoq&#235;ris&#235;. Konfuci ka th&#235;n&#235;: &quot;N&#235;se nuk interesohemi p&#235;r t&#235; b&#235;r&#235; nj&#235; planifikim 
afatgjat&#235;, do t&#235; shqet&#235;sohemi nga sfidat e s&#235; ardhmes s&#235; af&#235;rt.&quot; 
&#203;sht&#235; e nevojshme dhe e pashmangshme q&#235; t&#235; shqet&#235;sohemi p&#235;r gj&#235;rat e 
r&#235;nd&#235;sishme n&#235; jet&#235;. Por, n&#235;se analizojm&#235; shqet&#235;simet e p&#235;rditshme, do t&#235; 
zbulojm&#235; faktin se shumica e shqet&#235;simeve jan&#235; t&#235; pakuptimta ose t&#235; panevojshme 
p&#235;r jet&#235;n ton&#235;. N&#235; shum&#235; raste, shqet&#235;sohemi p&#235;r probleme shum&#235; t&#235; vogla ose 
ndodhi t&#235; par&#235;nd&#235;sishme. K&#235;to shqet&#235;sime ndikojn&#235; n&#235; sh&#235;ndetin ton&#235; dhe ulin 
nivelin e lumturis&#235; son&#235;. Prandaj, duhet t&#235; p&#235;rpiqemi q&#235; t&#235; largojm&#235; shqet&#235;simet 
e panevojshme dhe t&#235; pakuptimta. 
Si t&#235; largojm&#235; shqet&#235;simet e panevojshme? 
N&#235; fillim duhet t&#235; gjejm&#235; koh&#235;n e posa&#231;me p&#235;r p&#235;rballimin e shqet&#235;simeve. 
Psikologu amerikan Roland shpjegon nj&#235; metod&#235; t&#235; ve&#231;ant&#235; p&#235;r t&#235; trajtuar 
shqet&#235;simet e dit&#235;s. Ai nuk na sugjeron q&#235; t&#235; largohemi nga shqet&#235;simet, por 
propozon q&#235; t&#235; ballafaqohemi me problemet n&#235; nj&#235; koh&#235; t&#235; ve&#231;ant&#235; t&#235; dit&#235;s. Nga 
t&#235; dh&#235;nat del p&#235;rballimi i plot&#235; i shqet&#235;simeve n&#235; nj&#235; koh&#235; t&#235; caktuar mund t&#235; 
na ndihmoj&#235; t&#235; kontrollojm&#235; humorin. Kjo i ngjan metod&#235;s s&#235; trajtimit t&#235; 
pagjum&#235;sis&#235;. N&#235;se keni frik&#235; se nuk do t&#235; flini, mund t&#235; trazoheni m&#235; tej nga 
problemi i pagjum&#235;sis&#235;; n&#235;se p&#235;rballeni me problemin e pagjum&#235;sis&#235; gjat&#235; nat&#235;s, 
mund t&#235; bini n&#235; gjum&#235; m&#235; shpejt. 
Disa nga veprimet q&#235; mund t&#235; kryeni: 
1. Gjat&#235; dit&#235;s mundohuni t&#235; nd&#235;rprisni mendimet negative dhe t&#235; mos 
shqet&#235;soheni duke menduar apo duke imagjinuar gj&#235;ra t&#235; paqena. P&#235;r k&#235;t&#235; mund t&#235; 
b&#235;ni zhvendosjen e mendimeve, p. sh., n&#235;se ju vjen nj&#235; mendim negativ n&#235; kok&#235;, 
menj&#235;her&#235; mendoni di&#231;ka pozitive ose p&#235;rqendrohuni tek nj&#235; objekt, lule etj. 
Thuajini vetes q&#235; ju keni orarin tuaj t&#235; posa&#231;&#235;m p&#235;r t&#39;u merakosur. 
2. &#199;do dit&#235; p&#235;rcaktoni nj&#235; koh&#235; prej 30 minutash p&#235;r p&#235;rballimin e 
shqet&#235;simeve. 
3. Kur ju shfaqet stresi apo mendimet negative n&#235; kok&#235;, mos q&#235;ndroni n&#235; 
karrigen tuaj t&#235; zakonshme t&#235; pun&#235;s ose t&#235; pushimit, p&#235;r t&#235; shmangur lindjen e 
humorit negativ. Gjithashtu, mos e planifikoni koh&#235; e p&#235;rballjes s&#235; shqet&#235;simeve 
para gjumit, pasi mund t&#235; mbeteni pa gjum&#235;. 
4. Mos hiqni dor&#235; nga ky vendim, gjithmon&#235; zbatojeni koh&#235;n q&#235; keni vendosur 
p&#235;r p&#235;rballimin e shqet&#235;simeve. 
N&#235;se do t&#39;i respektoni k&#235;to hapa me kujdes, at&#235;her&#235; me kalimin e koh&#235;s m&#235;rzia 
q&#235; ju kaplon nga t&#235; menduarit e tep&#235;rt apo mendimet negative do t&#235; largohet 
nj&#235;her&#235; e mir&#235;. 
Buz&#235;qeshni p&#235;r largimin e shqet&#235;simeve 
Mund t&#235; b&#235;ni nj&#235; st&#235;rvitje t&#235; till&#235;: mundohuni t&#235; merrni frym&#235; thell&#235; dhe t&#235; 
qet&#235;soheni, m&#235; pas mundohuni t&#235; buz&#235;qeshni p&#235;r 15-30 sekonda. Pas k&#235;saj, 
pavar&#235;sisht sa i madh &#235;sht&#235; shqet&#235;simi, humori i keq zvog&#235;lohet ose edhe zhduket 
pas buz&#235;qeshjes n&#235; fytyr&#235;. Ju mund ta provoni k&#235;t&#235; p&#235;rs&#235;ri p&#235;rball&#235; pasqyr&#235;s dhe 
do t&#235; ndiheni me t&#235; v&#235;rtet&#235; shum&#235; mir&#235;. 
Disa mund t&#235; pyesin se si ka mund&#235;si q&#235; kjo buz&#235;qeshje e stimuluar largon 
shqet&#235;simin. 
Sekreti i k&#235;saj metode &#235;sht&#235; marr&#235;dh&#235;nia mes &quot;qeshjes&quot; dhe &quot;g&#235;zimit&quot;. &#199;far&#235; 
&#235;sht&#235; qeshja? Qeshja &#235;sht&#235; shprehja e fytyr&#235;s kur jemi t&#235; g&#235;zuar. &#199;far&#235; &#235;sht&#235; 
g&#235;zimi? Cili &#235;sht&#235; ndryshimi mes qeshjes dhe g&#235;zimit? Sipas psikolog&#235;ve, qeshja 
&#235;sht&#235; ndryshimi i trupit p&#235;r t&#235; &#231;liruar humorin. G&#235;zimi &#235;sht&#235; p&#235;rvoja e 
brendshme p&#235;r humorin. N&#235; p&#235;rgjith&#235;si, s&#235; pari ndodh q&#235; g&#235;zohemi dhe m&#235; pas 
qeshim. Por, n&#235; t&#235; kund&#235;rt, ndryshimi i muskujve t&#235; fytyr&#235;s p&#235;r formimin e 
qeshjes mund t&#235; sjell&#235; g&#235;zim t&#235; brendsh&#235;m, duke ndryshuar humorin e brendsh&#235;m. 
P&#235;r shkak se truri regjistron lidhjen mes buz&#235;qeshjes dhe p&#235;rvoj&#235;s s&#235; g&#235;zimit, 
kur p&#235;rpiqeni t&#235; rregulloni muskujt e fytyr&#235;s, rregullohet n&#235; t&#235; nj&#235;jt&#235;n koh&#235; 
dhe gjendja shpirt&#235;rore. Si rezultat, shqet&#235;simet e brendshme pak&#235;sohen dhe 
largohen p&#235;rmes buz&#235;qeshjes suaj. 
Si t&#235; largojm&#235; shqet&#235;simet 
Po e ilustrojm&#235; k&#235;t&#235; me historin&#235; e nj&#235; n&#235;ne me dy djemt&#235; e saj. Djali i madh 
shiste ombrella, kurse i vogli prodhonte krip&#235; q&#235; e thante n&#235; diell. N&#235; dit&#235;t me 
diell, n&#235;na merakosej: &quot;Sot &#235;sht&#235; dit&#235; me diell, djali i madh e ka shum&#235; t&#235; 
v&#235;shtir&#235; q&#235; t&#235; shes&#235; ombrella.&quot; N&#235; dit&#235;t me shi, ajo p&#235;rs&#235;ri shqet&#235;sohej: &quot;Sot 
&#235;sht&#235; dit&#235; me shi, djali i vog&#235;l nuk mund ta thaj&#235; krip&#235;n.&quot; Ngaq&#235; k&#235;shtu n&#235;na 
ishte gjithmon&#235; n&#235; merak, u s&#235;mur. T&#235; dy djemt&#235; nuk e dinin si t&#39;i leht&#235;sonin 
shqet&#235;simet e n&#235;n&#235;s s&#235; tyre. Por n&#235; at&#235; koh&#235; erdhi nj&#235; plak i men&#231;ur, q&#235; i 
tregoi n&#235;n&#235;s s&#235; tyre nj&#235; m&#235;nyr&#235; p&#235;r leht&#235;simin e shqet&#235;simeve: &quot;N&#235; dit&#235;t me 
diell, q&#235; jan&#235; t&#235; p&#235;rshtatshme p&#235;r prodhimin e krip&#235;s, duhet t&#235; g&#235;zohesh p&#235;r 
pun&#235;n e djalit t&#235; vog&#235;l. N&#235; dit&#235;t me shi, kur shiten shum&#235; ombrellat, duhet t&#235; 
g&#235;zohesh p&#235;r pun&#235;n e djalit t&#235; madh. N&#235;se e ndryshon modelin e humorit k&#235;shtu, 
t&#235; gjitha shqet&#235;simet do t&#235; largohen.&quot; N&#235;na e zbatoi k&#235;t&#235; k&#235;shill&#235; dhe humori i 
saj u p&#235;rmir&#235;sua, duke g&#235;zuar nj&#235; sh&#235;ndet m&#235; t&#235; mir&#235;. 
Historia e n&#235;n&#235;s dhe e djemve t&#235; saj mund t&#235; shfaqet n&#235; variante dhe rrethana 
t&#235; ndryshme. P&#235;r shembull, n&#235;se kompania juaj jep p. sh. 10 mij&#235; lek&#235; t&#235; rinj 
shp&#235;rblim p&#235;r fundvit, ju mund t&#235; m&#235;rziteni p&#235;r nj&#235; vler&#235; kaq t&#235; vog&#235;l. Por n&#235;se 
e ndryshoi m&#235;nyr&#235;n e t&#235; menduarit, duke th&#235;n&#235;: &quot;Sot kam marr&#235; 10 mij&#235; lek&#235; 
shp&#235;rblim, q&#235; &#235;sht&#235; m&#235; mir&#235; se aspak,&quot; mund t&#39;ju lind&#235; ndjenja e g&#235;zimit dhe 
humori t&#39;ju p&#235;rmir&#235;sohet. 
Jeta &#235;sht&#235; e till&#235;. Kur p&#235;rballemi me fate t&#235; nj&#235;jta, e shikojm&#235; k&#235;t&#235; gj&#235; nga 
perspektiva t&#235; ndryshme dhe mund t&#235; kemi humor t&#235; ndrysh&#235;m. N&#235;se i shikojm&#235; 
problemet e jet&#235;s nga nj&#235; perspektiv&#235; m&#235; pozitive, do t&#235; g&#235;zojm&#235; nj&#235; gjendje 
shpirt&#235;rore m&#235; pozitive n&#235; jet&#235;. Jeta jon&#235; gjithmon&#235; ka dy an&#235;: pozitive dhe 
negative. Le t&#235; shpresojm&#235; dhe t&#235; p&#235;rpiqemi q&#235; t&#235; gjejm&#235; sa m&#235; shum&#235; gj&#235;ra 
pozitive t&#235; jet&#235;s son&#235;. (Xu Guang)]]></itunes:summary>
      <enclosure url="http://v2.cri.cn/alb/rubrike/20180601psikologji.m4a" type="audio/mp3" /><guid>http://v2.cri.cn/alb/rubrike/20180601psikologji.m4a</guid><itunes:duration>00:06:45</itunes:duration>
      <pubDate>Fri, 01 Jun 2018 08:19:00 GMT</pubDate>
      <itunes:order>82</itunes:order>
</item>

<item>
      <title>Kina, n&#235; prag t&#235; zhdukjes s&#235; malaries</title>
      <itunes:author></itunes:author>
      <itunes:subtitle>Kina, n&#235; prag t&#235; zhdukjes s&#235; malaries</itunes:subtitle>
      <itunes:summary><![CDATA[Kina &#235;sht&#235; n&#235; prag t&#235; zhdukjes s&#235; malaries, njoftoi nj&#235; prej autoriteteve t&#235; 
lart&#235; t&#235; sh&#235;ndet&#235;sis&#235; n&#235; nj&#235; mbledhje t&#235; Asambles&#235; Bot&#235;rore t&#235; Sh&#235;ndet&#235;sis&#235;, n&#235; 
t&#235; cil&#235;n Pekin u vler&#235;sua p&#235;r p&#235;rpjekjet n&#235; luft&#235;n kund&#235;r s&#235;mundjes 
vdekjeprur&#235;se. 
Cui Li, z&#235;vend&#235;sministrja e Komisionit Komb&#235;tar t&#235; Sh&#235;ndetit t&#235; Kin&#235;s, 
drejtoi t&#235; marten nj&#235; veprimtari me tem&#235; &quot;P&#235;rpjekjet e udh&#235;hequra nga vendi dhe 
ato n&#235; pron&#235;si t&#235; vendit p&#235;r zhdukjen e malaries p&#235;r arritjen e mbulimit 
sh&#235;ndet&#235;sor universal&quot; n&#235; Gjenev&#235; gjat&#235; Asambles&#235; Bot&#235;rore t&#235; Sh&#235;ndet&#235;sis&#235;. 
Drejtori i p&#235;rgjithsh&#235;m i OBSH-s&#235; Tedros Adhanom Ghebreyesus p&#235;rsh&#235;ndeti 
Kin&#235;n p&#235;r p&#235;rpjekjet e saj kund&#235;r malaries. 
Tedros theksoi se q&#235; nga viti 2000, &#235;sht&#235; b&#235;r&#235; nj&#235; p&#235;rparim i madh por &quot;ne 
jemi n&#235; udh&#235;kryq,&quot; nd&#235;rsa theksoi se lufta kund&#235;r malaries duhet t&#235; jet&#235; e 
vazhdueshme. 
&quot;Kemi mbi 200 milion&#235; raste t&#235; malarias n&#235; vit dhe mbi 90 p&#235;rqind e tyre jan&#235; 
n&#235; Afrik&#235;, prandaj fokusi tek Afrika &#235;sht&#235; i r&#235;nd&#235;sish&#235;m,&quot; tha Tedros, i cil 
&#235;sht&#235; specializuar p&#235;r malarien p&#235;rpara postit t&#235; ri n&#235; OBSH vitin e kaluar. 

Zyrtar&#235;t kinez&#235; shpjegojn&#235; se n&#235; rastin e Kin&#235;s, p&#235;r t&#235; p&#235;rmbushur dhe 
vler&#235;suar procesin e zhdukjes dhe p&#235;r t&#235; arritur q&#235;llimin e &#231;ertifikimit nga 
Organizata Bot&#235;rore e Sh&#235;ndet&#235;sis&#235;, Kina ka miratuar verifikimin n&#235; nivel 
qarkun, prefekture dhe n&#235;n-komb&#235;tar q&#235; nga viti 2012. 
Cui shtoi se Ministria e Sh&#235;ndet&#235;sis&#235; e Kin&#235;s n&#235; bashk&#235;punim me 12 ministra 
miratuan Planin Komb&#235;tar p&#235;r Zhdukjen e Malaries 2010-2020, p&#235;r t&#235; nisur 
fushat&#235;n mbar&#235;komb&#235;tare p&#235;r zhdukjen e k&#235;saj s&#235;mundjeve. Ajo tha se q&#235;llimi i 
p&#235;rgjithsh&#235;m i fushat&#235;s kund&#235;r malaries n&#235; Kin&#235; &#235;sht&#235; zhdukja e plot&#235; n&#235; vend e 
k&#235;saj s&#235;mundjeje deri n&#235; vitin 2020. 
Tu Youyou, e para kineze fituese e &#231;mimit Nobel n&#235; shkenc&#235;, pas marrjes s&#235; 
tij ka deklaruar se &quot;nuk ka ndonj&#235; r&#235;nd&#235;si t&#235; madhe &#231;mimi, por r&#235;nd&#235;si ka 
p&#235;rdorimi i zbulimit t&#235; saj&quot;. 
&quot;T&#235; fitosh apo jo Nobelin nuk ka r&#235;nd&#235;si p&#235;r mua, por &#235;sht&#235; nj&#235; nderim p&#235;r 
mjek&#235;sin&#235; tradicionale kineze, nj&#235; burim frym&#235;zimi q&#235; duhet vazhduar m&#235; tej&quot;. Me 
k&#235;to fjal&#235; &#235;sht&#235; shprehur Nobelistja 80 vje&#231;are kineze Tu. 
Kush &#235;sht&#235; Tu Youyou 
Zonja Tu fitoi &#231;mimin Nobel p&#235;r Fiziologji dhe Mjek&#235;si p&#235;r studimin e saj q&#235; 
i kushtohet trajtimit t&#235; s&#235;mundjes s&#235; malaries. Ajo e ndan &#231;mimin e akorduar nga 
Akademia Suedeze me irlandezin William Campbell dhe japonezin Satoshi Omura. 

Shkenc&#235;tarja kineze Tu ka zbuluar Artemisinin,nj&#235; medikament q&#235; ul ndjesh&#235;m 
nivelin e vdekshm&#235;ris&#235; tek personat e prekur nga malaria. 
N&#235; nj&#235; intervist&#235; p&#235;r agjencin&#235; kineze t&#235; lajmeve Xinhua, menj&#235;her&#235; pas 
marrjes s&#235; Nobelit, zonja Zu u shpreh q&#235; terapia kund&#235;r malaries bazohet n&#235; 
k&#235;rkimet e saj n&#235; mjek&#235;sin&#235; tradicionale kineze. Duke e cil&#235;suar &#231;mimin si nj&#235; 
nder t&#235; madh, ajo ja dedikon m&#235; s&#235; shumti bashk&#235;pun&#235;tor&#235;ve t&#235; saj n&#235; studim duke 
th&#235;n&#235; se &quot;Nobeli u takon shkenc&#235;tar&#235;ve dhe p&#235;rpjekjeve t&#235; tyre, p&#235;r t&#235; sjell&#235; 
mjek&#235;sin&#235; tradicionale kineze n&#235; v&#235;mendje t&#235; komunitetit shkencor nd&#235;rkomb&#235;tar&quot;. 

&quot;Artemisinin &#235;sht&#235; nj&#235; dhurat&#235; p&#235;r popujt e bot&#235;s nga mjek&#235;sia tradicionale 
kineze, tha nobelistja Tu. Ajo ka n&#235;nvizuar se sa e r&#235;nd&#235;sishme &#235;sht&#235; lufta 
kund&#235;r malaries dhe s&#235;mundjeve t&#235; tjera infective, si dhe mbrojtja e sh&#235;ndetit 
t&#235; njer&#235;zve kudo n&#235; bot&#235;. 
N&#235; nj&#235; let&#235;r urimi, kryeministri kinez Li Keqiang vler&#235;son nobelisten Tu dhe 
shprehet se &quot; &#199;mimi i dh&#235;n&#235; shkenc&#235;tares Tu simbolizon p&#235;rpjkejet e Kin&#235;s n&#235; 
fush&#235;n shkencore dhe teknologjike, si dhe kontributin e shquar t&#235; mjek&#235;sis&#235; 
tradicionale kineze, duke nxjerr&#235; n&#235; pah zhvillimin e vrullsh&#235;m t&#235; Kin&#235;s dhe 
rritjen e prestigjit t&#235; saj n&#235; aren&#235;n nd&#235;rkomb&#235;tare&quot;. 
Studjuesja Tu ka treguar n&#235; intervist&#235; se &#231;far&#235; pune kolosale &#235;sht&#235; kryer 
prej saj dhe ekipit t&#235; studjuesve kinez&#235;, duke analizuar elementet e efektsh&#235;m 
t&#235; krimbit t&#235; drurit n&#235; rreth 190 prova. P&#235;r tu siguruar p&#235;r mjekimin e ri q&#235; 
kishin zbuluar, shkenc&#235;tarja Tu dhe ekipi isaj e kan&#235; provuar at&#235; s&#235; pari 
personalisht, n&#235; m&#235;nyr&#235; vullnetare. 
&#199;mimi Nobel dhe kontributi i TMC 
Pas dh&#235;nies s&#235; &#231;mimit, kryetari i Komitetit t&#235; Nobelit, Juleen R. Zierath ka 
th&#235;n&#235; p&#235;r mediat nd&#235;rkomb&#235;tare se &quot;frym&#235;zimi q&#235; shkenc&#235;tarja kineze Tu ka patur 
p&#235;r shpikjen e saj nga mjek&#235;sia tradicionale kineze &#235;sht&#235; shum&#235; i r&#235;nd&#235;sish&#235;m. 
Nd&#235;rsa vet&#235; shkenc&#235;tarja Tu thot&#235; se nj&#235; pjes&#235; e vler&#235;simit t&#235; studimit i 
takon mjek&#235;sis&#235; tradicionale kineze por e kombinuar me teknologjin&#235; moderne. 
Shkenc&#235;tar&#235; t&#235; ndrysh&#235;m kinez&#235; kan&#235; vler&#235;suar studimin e zonj&#235;s Tu dhe ekipit 
t&#235; saj p&#235;r trajtimin e s&#235;mundjes s&#235; malaries, bazuar dhe n&#235; metodat e mjek&#235;sis&#235; 
tradicionale kineze. Por ata ven&#235; n&#235; dukje se kjo nuk &#235;sht&#235; e mjaftueshme pa 
rezultatet shkencore t&#235; studimit. Chen Zufeng professor i Universitetit t&#235; 
Framacis&#235; Fudan n&#235; Shangai duke komentuar vler&#235;simin e zonj&#235;s Tu me &#231;mimin Nobel 
&#235;sht&#235; shprehur se zbulimi &#235;sht&#235; rezultat i k&#235;rkimeve n&#235; barnat e mjek&#235;sis&#235; 
tradicionale kineze dhe modernizimi i shkenc&#235;s s&#235; farmakologjis&#235;. Nd&#235;rsa Rao Yi 
kryetar i Shkoll&#235;s s&#235; Shkenc&#235;s n&#235; Universitetin e Pekinit ka th&#235;n&#235; se mjek&#235;sia 
tradicionale kineze ka ende shum&#235; hap&#235;sir&#235; p&#235;r zbulime shkencore n&#235; t&#235; mir&#235; t&#235; 
njer&#235;zimit. 
Vler&#235;sime 
Bu Pengbin, nj&#235; ish-student i mjek&#235;sis&#235; tradicionale kineze n&#235; Akademin&#235; 
Kineze t&#235; Shkencave Mjek&#235;sore thot&#235; se zonja Tu shpesh vizitonte laborator&#235;t e 
k&#235;saj Akademie dhe nxitte student&#235;t p&#235;r studimin e mjek&#235;sis&#235; tradicionale. 
Ndon&#235;se nj&#235; 80 vje&#231;are, Nobelistja Tu thot&#235; se ajo ka ende shum&#235; p&#235;r t&#235; b&#235;r&#235; n&#235; 
fush&#235;n e zbulimit shkencor. 
N&#235; qytetin e saj t&#235; lindjes Ningbo n&#235; provinc&#235;n lindore Zhejiang ndodhet 
sht&#235;pia e f&#235;mij&#235;ris&#235; e zonj&#235;s Tu, ku ajo ka banuar deri para se t&#235; niste 
studimet universitare n&#235; Pekin. Pas marrjes s&#235; &#231;mimit Nobel nga bashk&#235;qytetarja 
e tyre banor&#235; t&#235; moshave t&#235; ndryshme t&#235; k&#235;tij qyteti b&#235;jn&#235; foto n&#235; k&#235;t&#235; sht&#235;pi, 
ku 80 vite m&#235; pare u lind dhe u rrit Nobelistja e pare kineze n&#235; fush&#235;n e 
shkenc&#235;s Tu Youyou]]></itunes:summary>
      <enclosure url="http://v2.cri.cn/alb/rubrike/20180601malarie.m4a" type="audio/mp3" /><guid>http://v2.cri.cn/alb/rubrike/20180601malarie.m4a</guid><itunes:duration>00:05:24</itunes:duration>
      <pubDate>Fri, 01 Jun 2018 08:17:50 GMT</pubDate>
      <itunes:order>83</itunes:order>
</item>

<item>
      <title>Sekretet e Vitamin&#235;s K</title>
      <itunes:author></itunes:author>
      <itunes:subtitle>Sekretet e Vitamin&#235;s K</itunes:subtitle>
      <itunes:summary><![CDATA[Sekretet e Vitamin&#235;s K, p&#235;r &#231;far&#235; na sh&#235;rben dhe ku ta gjejm&#235; 
Vitamina K kryen nj&#235; s&#235;r&#235; funksionesh, t&#235; cilat e b&#235;jn&#235; t&#235; domosdoshme p&#235;r 
organizmin e njeriut. 
Ajo nuk duhet t&#235; mungoj&#235; asnj&#235;her&#235; n&#235; ushqimet q&#235; konsumojm&#235;, pasi ndikon 
direkt n&#235; mbrojtjen e kockave, koagulimin e gjakut dhe kalcifikimin e en&#235;ve t&#235; 
gjakut. Mungesa e vitamin&#235;s K &#235;sht&#235; m&#235; e rrall&#235; te t&#235; rriturit, por shpesh 
paraqitet te f&#235;mij&#235;t. Vitamina K ndodhet n&#235; ushqime bimore, sikurse jan&#235; perimet 
e gjelbra dhe po ashtu prodhohet edhe n&#235; trup. Ajo vjen n&#235; dy forma vitamina K-1 
dhe gjendet n&#235; bim&#235;, sikurse spinaq dhe kale. 
Forma e dyt&#235; njihet si vitamina K-2 dhe gjendet n&#235; trup. T&#235; dyja k&#235;to 
vitamina K-1 dhe K-2 prodhojn&#235; proteine q&#235; ndihmojn&#235; qarkullimin e gjakut, duke 
mos lejuar koagulimin e tij. 
Ka disa arsye pse f&#235;mij&#235;t kan&#235; munges&#235; t&#235; k&#235;saj vitamine, si p&#235;r shembull 
pirja e qum&#235;shtit t&#235; gjirit q&#235; ka sasi t&#235; ul&#235;t t&#235; vitamin&#235;s K, mos transferimit 
t&#235; vitamin&#235;s K nga placenta e n&#235;n&#235;s te foshnja e saj dhe se t&#235; sapolindurit nuk 
mund t&#235; prodhojn&#235; vitamin&#235; K-2 n&#235; dit&#235;t e tyre t&#235; para t&#235; jet&#235;s. 
Dietik&#235;t dhe ekspert&#235;t e t&#235; ushqyerit rekomandojn&#235; q&#235; meshkujt e rritur duhet 
t&#235; konsumojn&#235; t&#235; pakt&#235;n 120 miligram&#235; (mg) n&#235; dit&#235; vitamin&#235; K dhe grat&#235; t&#235; 
konsumojn&#235; 90 mg n&#235; dit&#235;. 
Ushqimet me sasi t&#235; larta n&#235; vitamin&#235; K p&#235;rfshijn&#235; perime t&#235; gjelbra dhe 
produkte t&#235; qum&#235;shtit t&#235; fermentuara. 
N&#235;se nj&#235; person &#235;sht&#235; diagnostikuar me mang&#235;si t&#235; vitamin&#235;s K, atyre u jepet 
nj&#235; shtes&#235; vitamin&#235; K e quajtur phytonadione. 
Doza e dh&#235;n&#235; varet nga mosha dhe sh&#235;ndeti i individit. Doza e zakonshme p&#235;r 
t&#235; rriturit varion nga 1 deri n&#235; 25 mg. 
Nj&#235; mjek gjithashtu do t&#235; marr&#235; n&#235; konsiderat&#235; n&#235;se nj&#235; person po merr 
antikoagulues, pasi k&#235;to mund t&#235; nd&#235;rveprojn&#235; me vitamin&#235;n K. 
Vitamina K &#235;sht&#235; nj&#235; vitamin&#235; q&#235; luan nj&#235; rol t&#235; r&#235;nd&#235;sish&#235;m p&#235;r sh&#235;ndetin e 
kockave dhe t&#235; zemr&#235;s. 
Ekspert&#235;t e AgroWeb.org shprehen se pamjaftueshm&#235;ria e vitamin&#235;s K n&#235; 
organiz&#235;m mund t&#235; shkaktoj&#235; tromboz&#235;, gjakderdhje dhe probleme serioze me 
kockat. 
Disa prej shenjave dhe simptomave t&#235; munges&#235;s s&#235; vitamin&#235;s K p&#235;rfshijn&#235; 
leht&#235;sit&#235; n&#235; nxirje t&#235; l&#235;kur&#235;s, rrjedhje t&#235; gjakut prej hund&#235;ve ose mishrave t&#235; 
dh&#235;mb&#235;ve, gjakderdhje n&#235; sistemin tret&#235;s.. 
Njer&#235;zit q&#235; vuajn&#235; nga kequshqyerja kronike, var&#235;sia ndaj alkoolit apo 
problemet sh&#235;ndet&#235;sore q&#235; kan&#235; t&#235; b&#235;jn&#235; me paaft&#235;sin&#235; e p&#235;rthithjes s&#235; 
vitaminave, jan&#235; m&#235; t&#235; rrezikuar ndaj pamjaftueshm&#235;ris&#235; s&#235; vitamin&#235;s K. 
Kjo vitamin&#235; e r&#235;nd&#235;sishme gjendet n&#235; shum&#235; burime natyrale. Kryesisht te 
barishtet si kale, spinaqi, pazia, gjethet e rrepave dhe te perimet si lakrat e 
vogla, lulelakra, brokoli, shpargu, majdanozi dhe sallata jeshile. 
Burime t&#235; tjera t&#235; vitamin&#235;s K jan&#235; qep&#235;t e njoma, kumbullat, kastraveci, 
m&#235;l&#231;ia e vi&#231;it, &#231;aji jeshil, peshku, vez&#235;t, borziloku i that&#235;, krundet e grurit 
dhe produktet e fermentuara t&#235; bulmetit si kosi dhe djathi. 
Kund&#235;r mpiksjes s&#235; gjakut 
Nj&#235; nga funksionet primare t&#235; vitamin&#235;s K &#235;sht&#235; t&#235; stabilizoj&#235; mpiksjen e 
gjakut, nj&#235; fenomen q&#235; k&#235;rkon vazhdim&#235;si t&#235; molekulave q&#235; qarkullojn&#235; n&#235; gjak. 
Vitamina K luan nj&#235; rol ky&#231; n&#235; procesin e mpiksjes q&#235; ndodh gjat&#235; l&#235;ndimeve 
fizike ose &#231;arjes s&#235; damar&#235;ve. 
Vitamina K ndihmon n&#235; transportimin e kalciumit n&#235; gjak, nj&#235; mineral i 
nevojsh&#235;m p&#235;r mpiksjen e gjakut. 
P&#235;rmir&#235;son sh&#235;ndetin e kockave 
Kjo vitamin&#235; e r&#235;nd&#235;sishme luan nj&#235; rol kryesor n&#235; p&#235;rmir&#235;simin e sh&#235;ndetit 
t&#235; kockave dhe ulur rrezikun e frakturave t&#235; tyre. 
Vitamina K &#235;sht&#235; ve&#231;an&#235;risht e r&#235;nd&#235;sishme p&#235;r femrat pas menopauz&#235;s t&#235; cilat 
rrezikohen nga osteoporoza. Organizmi ka nevoj&#235; p&#235;r vitamin&#235; K p&#235;r t&#235; 
transportuar kalciumin, aq shum&#235; i dobish&#235;m p&#235;r formimin e kockave. 
Sasit&#235; e mjaftueshme t&#235; vitamin&#235;s K, ve&#231;an&#235;risht t&#235; asaj K2 jan&#235; t&#235; dobishme 
p&#235;r aktivizimin e osteocalkin&#235;s. Ajo &#235;sht&#235; nj&#235; protein&#235; q&#235; qarkullon n&#235; gjak dhe 
q&#235; nd&#235;rlidh jonet e kalciumit me struktur&#235;n e kock&#235;s. Kjo protein&#235; i b&#235;n kockat 
m&#235; t&#235; forta. 
Mb&#235;shtet sh&#235;ndetin e zemr&#235;s 
Vitamina K &#235;sht&#235; e mir&#235; edhe p&#235;r sh&#235;ndetin e zemr&#235;s. Pik&#235; s&#235; pari, ajo 
ndihmon n&#235; uljen e tensionit t&#235; gjakut duke parandaluar akumulimin e mineraleve 
n&#235; en&#235;t e gjakut. Kjo e ndihmon zemr&#235;n t&#235; pompoj&#235; gjak m&#235; leht&#235;. 
Vitamina lufton inflamacionin dhe mbron qelizat p&#235;rb&#235;r&#235;se t&#235; damar&#235;ve, venave 
dhe arterieve. Nj&#235; gj&#235; e till&#235; pak&#235;son gjasat e nj&#235; arresti kardiak ose ataku n&#235; 
zem&#235;r. 
Zgjeron ndjeshm&#235;rin&#235; ndaj insulin&#235;s 
Vitamina K &#235;sht&#235; e vlefshme p&#235;r t&#235; p&#235;rmir&#235;suar rezistenc&#235;n ndaj insulin&#235;s dhe 
pak&#235;suar rrezikun e shfaqjes s&#235; diabetit. 
Mb&#235;shtet funksionet e trurit 
Kjo vitamin&#235; lufton inflamacionin dhe mbron trurin ndaj stresit oksidues q&#235; 
shkaktohet nga radikalet e lira. Stresi oksidues mund t&#235; d&#235;mtoj&#235; qelizat e 
trurit dhe t&#235; shkaktoj&#235; s&#235;mundje t&#235; ndryshme si Alzhaimeri, Parkinsoni e t&#235; 
tjer&#235; 
Vitamina K &#235;sht&#235; ndoshta nj&#235; nga vitaminat m&#235; pak t&#235; njohura, por nd&#235;r m&#235; t&#235; 
r&#235;nd&#235;sishmet p&#235;r organizmin e njeriut. 
Vitamina K sintetizon proteinat t&#235; cilat jan&#235; thelb&#235;sore p&#235;r mpiksjen e 
gjaku. N&#235;se nj&#235; njeri gjakoset, n&#235;se ka mungesa t&#235; k&#235;saj vitamine, gjakderdhja 
nuk do t&#39;i ndaloj&#235; duke i rrezikuar jet&#235;n. Ajo bashk&#235;punon me vitamin&#235; D p&#235;r t&#235; 
kontribuar n&#235; sh&#235;ndetin e kocakve. 
Nivelet e ul&#235;ta t&#235; vitamin&#235;s K mund t&#235; rrisin rrezikun e thyerjes s&#235; kockave 
sidomos n&#235; moshat e treta. 
Er&#235;za t&#235; tilla si borzilok, trumz&#235;, majdanoz. 
T&#235; gjitha perimet jeshile si: lak&#235;r jeshile, spinaq etj 
Panxhar, rrep&#235;, dhe zarzavate t&#235; tjera. 
Lak&#235;r brukseli, brokoli, lak&#235;r, dhe lulelak&#235;r. 
Piperi kuq, spec i kuq, pluhur djeg&#235;s, dhe kerri. 
Burime t&#235; tjera: shparguj, kop&#235;r, bamje, turshi, soje, vaj ulliri dhe fruta 
t&#235; thata.]]></itunes:summary>
      <enclosure url="http://v2.cri.cn/alb/rubrike/20180518vitamina.m4a" type="audio/mp3" /><guid>http://v2.cri.cn/alb/rubrike/20180518vitamina.m4a</guid><itunes:duration>00:05:51</itunes:duration>
      <pubDate>Thu, 17 May 2018 14:14:39 GMT</pubDate>
      <itunes:order>84</itunes:order>
</item>

<item>
      <title>Specialisti kinez b&#235;n thirrje p&#235;r l&#235;nien e duhanit</title>
      <itunes:author></itunes:author>
      <itunes:subtitle>Specialisti kinez b&#235;n thirrje p&#235;r l&#235;nien e duhanit</itunes:subtitle>
      <itunes:summary><![CDATA[31 maji &#235;sht&#235; Dita Bot&#235;rore Pa Duhan. Tema e k&#235;tij viti &#235;sht&#235; duhani dhe 
s&#235;mundjet e zemr&#235;s. Sipas t&#235; dh&#235;nave, Kina, prodhuesja dhe konsumatorja m&#235; e 
madhe n&#235; bot&#235; e duhanit, ka mbi 300 milion&#235; duhanpir&#235;s ose 44 p&#235;r qind t&#235; 
totalit bot&#235;ror. M&#235; 11 maj, Qendra e Kontrollit dhe Parandalimit t&#235; S&#235;mundjeve 
t&#235; Kin&#235;s dha shum&#235; informacione dhe mesazhe sensibilizuese p&#235;r nj&#235; jet&#235; t&#235; 
sh&#235;ndetshme pa duhan. N&#235; to theksohet se duhanpirja aktive dhe pasive shkaktojn&#235; 
s&#235;mundje kardiovaskulare dhe cerebrovaskulare. Specialist&#235;t e sh&#235;ndetit publik 
kan&#235; b&#235;r&#235; thirrje q&#235; t&#235; shtohet kontrolli dhe t&#235; lihet duhani. 
N&#235; Kin&#235; &#231;do vit humbasin jet&#235;n mbi 1 milion vet&#235; p&#235;r shkak t&#235; duhanit. M&#235; 11 
maj, Qendra e Parandalimit dhe Kontrollit t&#235; S&#235;mundjeve dhe 8 sektor&#235; t&#235; tjer&#235; 
publikuan informacione sensibilizuese p&#235;r kontrollin e duhanit 
Zv-drejtori i Qendr&#235;s s&#235; Kontrollit t&#235; S&#235;mundjeve Li Xinhua: 
&quot;S&#235;mundjet kardiovaskulare dhe cerebrovaskulare jan&#235; shkaqet kryesore t&#235; 
vdekshm&#235;ris&#235; n&#235; bot&#235;. N&#235; Kin&#235;, mbi 40% pacient&#235;ve vdesin p&#235;r shkak t&#235; s&#235;mundjeve 
kardiovaskulare dhe cerebrovaskulare. Pirja e duhanit dhe duhanpirja pasive 
duhet t&#235; shmangen p&#235;r t&#235; parandaluar s&#235;mundjet kardiovaskulare dhe 
cerebrovaskulare. Duhanpirja mund t&#235; shkaktoj&#235; d&#235;mtime n&#235; zem&#235;r, duke rritur 
rrezikun p&#235;r s&#235;mundje koronare; sipas studimeve, pirja e nj&#235; cigare n&#235; dit&#235; mund 
ta shtoj&#235; me 74% rrezikun p&#235;r s&#235;mundje zemre tek meshkujt dhe me 119% tek 
femrat. K&#235;to jan&#235; disa statistika t&#235; r&#235;nd&#235;sishme.&quot; 
Zv.shefi i Spitalit t&#235; Anzhen-it, specialisti i s&#235;mundjeve kardiovaskulare 
dhe cerebrovaskulare Zhou Yujie u shpreh se pirja e duhanit d&#235;mton arteriet 
cerebrovaskulare dhe t&#235; qaf&#235;s, duke rritur rreziqet e apopleksis&#235;. Konsumi i 
duhanit p&#235;r nj&#235; koh&#235; t&#235; gjat&#235; shton riskun p&#235;r s&#235;mundje zemre dhe shkalla e 
vdekshm&#235;ris&#235; do t&#235; jet&#235; m&#235; e lart&#235;. P&#235;rve&#231; k&#235;saj, pirja pasive e duhanit mund t&#235; 
d&#235;mtoj&#235; me shpjet&#235;si arteriet kardiovaskulare dhe cerebrovaskulare, duke 
shkaktuar gjithashtu s&#235;mundje zemre dhe apopleksi. 
&quot;Tymi i duhanit d&#235;mton endotheliumin (Veshja e but&#235; dhe delikate e en&#235;ve t&#235; 
gjakut). Kolesteroli i lart&#235;, pirja e duhanit, tensioni i lart&#235;, ose diabeti 
mund t&#235; d&#235;mtoj&#235; endotheliumin duke krijuar nj&#235; vend p&#235;r kolesterolin q&#235; t&#235; hyj&#235; 
n&#235; murin e arteries. Kjo mund t&#235; shkaktojn&#235; plakjen e arterieve dhe 
arterioskleroz&#235; t&#235; parakohshme. K&#235;to fenomene mund t&#235; shkaktojn&#235; s&#235;mundjet 
koronare t&#235; zemr&#235;s. Prandaj, duhanpirja &#235;sht&#235; shum&#235; e d&#235;mshme. P&#235;rve&#231; k&#235;saj, 
duhanpirja pasive shkakton edhe m&#235; shum&#235; d&#235;me. Femrat kan&#235; rezistenc&#235; m&#235; t&#235; ul&#235;t 
nga duhani, sistemi i tyre endokrin &#235;sht&#235; m&#235; i paq&#235;ndruesh&#235;m. Gjat&#235; 
adoleshenc&#235;s, femrat jan&#235; t&#235; forta, por gjat&#235; menopauz&#235;s duhanpirja mund t&#39;u 
sjell&#235; d&#235;me t&#235; m&#235;dha.&quot; 
N&#235; vitin 2003, Kina n&#235;nshkroi Konvent&#235;n Korniz&#235; p&#235;r Kontrollin e Duhanit t&#235; 
OBSH-s&#235;, e cila u zyrtarizua n&#235; vitin 2006. Deri tani, n&#235; mbi 10 qytete si 
Pekin, Shangai, Shenzhen etj, &#235;sht&#235; miratuar ligji pa duhan, q&#235; mbulon 1/10 t&#235; 
popullsis&#235; s&#235; p&#235;rgjithshme kineze. P&#235;rfaq&#235;suesi i OBSH-s&#235; n&#235; Kin&#235; Gauden Galea 
tha se Kina ka b&#235;r&#235; arritje t&#235; m&#235;dha n&#235; luft&#235;n kund&#235;r duhanit. 
&quot;N&#235; vitet e fundit, Kina ka b&#235;r&#235; shum&#235; progres n&#235; kontrollin e duhanit. 
Sivjet &#235;sht&#235; viti i 3-t&#235; i zbatimit t&#235; rregullave t&#235; kontrollit t&#235; duhanit n&#235; 
Pekin. Jan&#235; zbatuar rregullat e kontrollit t&#235; duhanit n&#235; Shangai p&#235;r 1 vit. N&#235; 
qytetin e Shenzhenit, jan&#235; shpallur rregullat e ndalimit t&#235; p&#235;rgjithsh&#235;m t&#235; 
duhanit. N&#235; qytetet e tjera, si Xi&#39;an, Hangzhou etj, &#235;sht&#235; hartuar ose 
planifikuar ligji pa duhan.&quot; 
Megjithat&#235; ende ekzistojn&#235; shum&#235; sfida n&#235; masat e ndalimit t&#235; duhanit n&#235; 
Kin&#235;. Nj&#235; prej tyre &#235;sht&#235; se nuk jan&#235; hartuar rregullat e kontrollit t&#235; duhanit 
n&#235; nivelin komb&#235;tar, ekzistojn&#235; ende reklama promovuese p&#235;r shitjen e duhanit, 
tarifat e duhanit nuk jan&#235; rritur n&#235; nivelin e k&#235;rkuar nga OBSH-ja etj. (Xu 
Guang)]]></itunes:summary>
      <enclosure url="http://v2.cri.cn/alb/rubrike/20180518kontrolliduhan.m4a" type="audio/mp3" /><guid>http://v2.cri.cn/alb/rubrike/20180518kontrolliduhan.m4a</guid><itunes:duration>00:04:33</itunes:duration>
      <pubDate>Thu, 17 May 2018 14:13:19 GMT</pubDate>
      <itunes:order>85</itunes:order>
</item>

<item>
      <title>Kikirik&#235;t parandalojn&#235; humbjen e kujtes&#235;s</title>
      <itunes:author></itunes:author>
      <itunes:subtitle>Kikirik&#235;t parandalojn&#235; humbjen e kujtes&#235;s</itunes:subtitle>
      <itunes:summary><![CDATA[A e dinit se kikirik&#235;t p&#235;rmbajn&#235; m&#235; shum&#235; antioksidant&#235; se karotat dhe 
moll&#235;t? Kikirik&#235;t jan&#235; t&#235; pasur me kalcium q&#235; ndihmojn&#235; p&#235;r forcimin e kockave 
dhe hekur q&#235; ndihmon kund&#235;r anemis&#235;. 
Vetit&#235; sh&#235;ndet&#235;sore t&#235; kikirik&#235;ve 
Kikirik&#235;t p&#235;rmbajn&#235; sasi t&#235; madhe proteinash gj&#235; q&#235; e b&#235;n at&#235; nj&#235; ushqim te 
preferuar t&#235; atyre q&#235; merren me body-building si dhe p&#235;r ata q&#235; jan&#235; t&#235; dob&#235;t 
dhe n&#235;n pesh&#235;. 
Kikirik&#235;t jane nj&#235; burim i mir&#235; i koenzimes Q10 e cila mbron zemr&#235;n gjat&#235; 
periudh&#235;s s&#235; munges&#235;s s&#235; oksigjenit psh, n&#235;p&#235;r lart&#235;sira,si dhe ndihmon arteriet 
e bllokuar. 
Kikirik&#235;t kan&#235; m&#235; shum&#235; antioksidant&#235; se manaferrat dhe luleshtrydhet dhe 
jan&#235; shum&#235; m&#235; t&#235; pasur me antioksidant&#235; se moll&#235;t, karotat apo panxhari. 
Kikirik&#235;t pa krip&#235; ndihmojn&#235; arteriet e zemres. Nj&#235; e kat&#235;rta e filxhanit me 
kikirik&#235; p&#235;rmban yndyra te pangopura aq sa nj&#235; lug&#235; gjelle vaj ulliri t&#235; cilat 
ndihmojn&#235; p&#235;r uljen e koresterolit n&#235; gjak. 
P&#235;rmbajtja e lart&#235; e kikirik&#235;ve me niacin&#235; ndihmon n&#235; sh&#235;rimin e qelizave te 
d&#235;mtuara te s&#235;mundjes Alzheimer dhe problemeve t&#235; mosh&#235;s. 
Kikirik&#235;t p&#235;rmbajn&#235; vitamin&#235; E, nj&#235; antioksidant i fuqish&#235;m q&#235; ka treguar se 
redukton ndjesh&#235;m rrezikun e kancerit dhe s&#235;mundjeve kardiovaskulare. 
Kikirik&#235;t p&#235;rmbajn&#235; hekur, element thelb&#235;sor p&#235;r funksionimin e duhur t&#235; 
qelizave t&#235; kuqe t&#235; gjakut. 
Kikirik&#235;t jan&#235; t&#235; pasur me kalcium q&#235; ndihmojn&#235; p&#235;r forcimin e kockave. 
Studimet tregojn&#235; se duke shtuar qoft&#235; shum&#235; pak kikirik&#235; n&#235; diet&#235;n tuaj mund 
t&#235; zvog&#235;loni LDL kolesterolin(e keq) me 14%. 
Kikirik&#235;t p&#235;rmbajn&#235; fibra q&#235; ndihmojn&#235; p&#235;r t&#235; ulur rrezikun e kancerit t&#235; 
zorr&#235;s s&#235; trash&#235; 
Kikirik&#235;t ndihmojn&#235; p&#235;r t&#235; p&#235;rshpejtuar rritjen e hormoneve mashkullore dhe 
fem&#235;rore. 
Individ&#235;t me probleme veshkash ose fshik&#235;z&#235;n e t&#235;mthit duhet t&#235; shmangin 
kikirik&#235;t, sepse ato p&#235;rmbajn&#235; sasi t&#235; mjaftueshme oxalatesh, t&#235; cilat mund t&#235; 
kristalizohen dhe t&#235; shkaktojn&#235; probleme sh&#235;ndet&#235;sore. 
Individ&#235;t me probleme me tiroidet mund t&#235; shmangin kikirik&#235;t sepse p&#235;rmbajne 
goitrogens q&#235; nd&#235;rhyjn&#235; me funksionimin e gjendr&#235;s tiroide. 
Nj&#235; studim i ri ka arritur n&#235; rezultatin se duhet b&#235;r&#235; e kund&#235;rta, pasi 
shmangia e plot&#235; e alergjent&#235;ve t&#235; kikirik&#235;ve nga dieta e f&#235;mij&#235;ve t&#235; vegj&#235;l e 
b&#235;n organizmin m&#235; t&#235; dob&#235;t dhe rrit shanset e alergjis&#235; n&#235; mosh&#235; t&#235; rritur. 
P&#235;r vite me radh&#235; prind&#235;rit jan&#235; p&#235;rpjekur me t&#235; gjitha m&#235;nyrat p&#235;r t&#235; 
shmangur kikirik&#235;t nga dieta e f&#235;mij&#235;ve, me shpres&#235;n se ata nuk do t&#235; shfaqnin 
alergji prej kikirik&#235;ve n&#235; mosh&#235; t&#235; rritur. 
Kur dy v&#235;llez&#235;rit Dogherty zgjedhin di&#231;ka p&#235;r t&#235; ngr&#235;n&#235;, 10-vje&#231;ari Garrett 
mendohet mir&#235;. Ai ka alergji nga kikirik&#235;t dhe &#231;do gj&#235; e sheh me at&#235; sy: 
&quot;Kjo ka kikirik&#235;, kjo tjetra ka fara luledielli por &#235;sht&#235; pjekur me vaj 
kik
iriku. Nuk e di a mund ta ha. Kjo tjetra &#235;sht&#235; me bajame&quot;. 
N&#235;na e tij, Dana shpjegon &#231;far&#235; ndodh kur ai ha di&#231;ka me kikirik&#235;: &quot;I zihet 
fryma n&#235;se ha apo thjesht &#235;sht&#235; n&#235; kontakt me di&#231;ka q&#235; p&#235;rmban kikirik&#235;. I 
gjith&#235; organizmi i tij pushon s&#235; funksionuari dhe i mbyllen rrug&#235;t e 
frym&#235;marrjes&quot;. 
&#203;sht&#235; nj&#235; shqet&#235;sim i vazhduesh&#235;m p&#235;r prind&#235;rit e f&#235;mij&#235;ve me alergji nga 
kikirik&#235;t, t&#235; cil&#235;t n&#235; &#231;do moment mund t&#235; jen&#235; n&#235; rrezik jete. 
Tani nj&#235; studim i ri ka ngritur hipotez&#235;n se duke prezantuar kikirik&#235;t n&#235; 
diet&#235;n e f&#235;mij&#235;ve pa mbushur nj&#235; vje&#231;, ata zhvillojn&#235; imunitet ndaj p&#235;rb&#235;r&#235;sit 
q&#235; shkakton reaksion. 
Dr. Rebecca Gruchalla, specialiste p&#235;r alergjit&#235; n&#235; Universitetin e Teksasit 
n&#235; Dallas, shpjegon: &quot;Kur tek f&#235;mij&#235;t q&#235; jan&#235; n&#235; rrezik t&#235; shfaqin alergji nga 
kikirik&#235;t, pasi q&#235; n&#235; mosh&#235; foshnjore kan&#235; alergji nga veza, apo kan&#235; ekzem&#235; t&#235; 
theksuar, fillojm&#235; nj&#235; diet&#235; me p&#235;rmbajtje kikiriku nga mosha 4-11 muaj, shanset 
e tyre p&#235;r t&#235; shfaqur alergji nga kikiriku n&#235; mosh&#235; t&#235; rritur jan&#235; shum&#235; m&#235; t&#235; 
ul&#235;ta&quot;. 
Instituti Komb&#235;tar i S&#235;mundjeve Alergjike dhe Infektive n&#235; Shtetet e 
Bashkuara i cil&#235;soi si &quot;rezultate t&#235; papara&quot; p&#235;rfundimet e k&#235;tij studimi dhe 
shtoi se ato kan&#235; potencialin t&#235; ndryshojn&#235; metodologjin&#235; n&#235; parandalimin e 
alergjive nga ushqimi. 
Studiuesit e shoq&#235;ruan njoftimin me nj&#235; paralajm&#235;rim t&#235; r&#235;nd&#235;sish&#235;m: t&#235; 
gjitha foshnjat e p&#235;rfshira n&#235; k&#235;t&#235; studim u kontrolluan me kujdes p&#235;r t&#235; 
garantuar q&#235; nuk kishin alergji nga kikirik&#235;t. Foshnjave iu b&#235; nj&#235; analiz&#235; n&#235; 
l&#235;kur&#235; dhe vet&#235;m kur rezultatet dol&#235;n negative, u ekspozuan ndaj diet&#235;s me 
p&#235;rmbajtje kikirik&#235;sh. 
Studiuesit paralajm&#235;rojn&#235; prind&#235;rit, sidomos n&#235;se ata vet&#235; kan&#235; alergji nga 
kikirik&#235;t, t&#39;u b&#235;jn&#235; f&#235;mij&#235;ve analiza p&#235;r t&#235; v&#235;rtetuar se f&#235;mija nuk do t&#235; ket&#235; 
reaksion nga kikirik&#235;t, para se t&#235; fillojn&#235; diet&#235;n. 
Studimi p&#235;rmbys nj&#235; bindje q&#235; ka ekzistuar prej vitesh tek prind&#235;rit, por 
edhe tek personeli mjek&#235;sor, transmeton Koha.net. Deri tani mendohej se f&#235;mij&#235;t 
e vegj&#235;l nuk duhet t&#235; konsumonin produkte ushqimore me p&#235;rmbajtje kikiriku n&#235; 
mosh&#235; t&#235; vog&#235;l, me bindjen se ishte m&#235; mir&#235; q&#235; f&#235;mija t&#235; fillonte t&#235; hante 
kikirik&#235; n&#235; mosh&#235; m&#235; t&#235; rritur, kur ishte zhvilluar sistemi imuntar. 
Nga studimi i ri rezulton se sistemi i imunitetit mund t&#235; modifikohet me 
prezantimin e hersh&#235;m t&#235; produkteve q&#235; shkaktojn&#235; alergji, duke e ndihmuar 
organizmin t&#39;u p&#235;rshtatet dhe t&#39;u rezistoj&#235; k&#235;tyre produkteve. 
Dy p&#235;r qind e f&#235;mij&#235;ve n&#235; Shtetet e Bashkuara vuajn&#235; nga alergji ushqimore, 
n&#235; disa raste n&#235; nivele k&#235;rc&#235;nuese p&#235;r jet&#235;n. Ende nuk ka nj&#235; metod&#235; p&#235;r t&#235; 
kap&#235;rcyer alergjit&#235; nga kikiriku, i cili shkakton nj&#235; nd&#235;r reaksionet m&#235; t&#235; 
r&#235;nda tek njeriu. Por s&#235; paku studimi i ri ndihmon prind&#235;rit t&#235; parandalojn&#235; 
prekjen e f&#235;mij&#235;ve nga kjo alergji 
12 fakte interesante p&#235;r gjalpin e kikirikut 
1. P&#235;r t&#235; b&#235;r&#235; nj&#235; kavanoz me gjalp kikiriku nevojiten rreth 700 kikirik&#235;. 
2. SHBA-ja &#235;sht&#235; prodhuesja dhe konsumatorja m&#235; e madhe e gjalpit t&#235; 
kikirikut n&#235; bot&#235;. Wisconsin &#235;sht&#235; prodhuesi m&#235; i madh u gjalpit t&#235; kikirikut n&#235; 
Amerik&#235;. 
3. Nj&#235; amerikan konsumon rreth 3 kg gjalp kikiriku n&#235; vit 
4. Mbi 90% e familjeve n&#235; Amerik&#235; konsumojn&#235; gjalp kikiriku 
5. Rreth 800 milion&#235; dollar&#235; shpenzohen p&#235;r gjalp kikiriku n&#235; SHBA &#231;do vit. 
6. Dy prej ish-president&#235;ve amerikan&#235;, Thomas Jefferson dhe Jimmy Carter, 
ishin fermer&#235; kikirik&#235;sh dhe kan&#235; kontribuar shum&#235; n&#235; prodhimin e gjalpit t&#235; 
kikirikut n&#235; SHBA. 
7. Biznesi i gjalpit t&#235; kikirikut z&#235; mbi 4 miliard&#235; dollar&#235; t&#235; GDP-s&#235; n&#235; 
SHBA. 
8. Sasia e gjalpit t&#235; kikirikut q&#235; han&#235; &#231;do vit ameriakn&#235; do t&#235; mbushte 
&quot;Grand Canyon&quot;, madje dhe do t&#235; tepronte. 
9. Nj&#235; f&#235;mij&#235; amerikan konsumon rreth 1500 sandui&#231;&#235; me gjalp kikiriku nga 
shkolla fillore deri n&#235; gjimnaz. 
10. Ekziston nj&#235; fobi q&#235; lidhet me gjalpin e kikirikut. Ka njer&#235;z q&#235; kan&#235; 
frik&#235; se gjalpi do t&#39;i mbetet n&#235; qiellz&#235; dhe kjo fobi quhet Arachibutyrophobia. 
11. Rreth 10 miliard&#235; sandui&#231;&#235; me gjalp kikiriku me sasin&#235; e gjalpit t&#235; 
kikirikut q&#235; konsumojn&#235; amerikan&#235;t n&#235; vit 
12. Gjalpi i kikirikut p&#235;rmban mbi 30 element&#235; ushqyes dhe kuron shum&#235; 
s&#235;mundje.]]></itunes:summary>
      <enclosure url="http://v2.cri.cn/alb/rubrike/kikirike20180511.m4a" type="audio/mp3" /><guid>http://v2.cri.cn/alb/rubrike/kikirike20180511.m4a</guid><itunes:duration>00:05:56</itunes:duration>
      <pubDate>Fri, 11 May 2018 09:51:06 GMT</pubDate>
      <itunes:order>86</itunes:order>
</item>

<item>
      <title>Jeta e sh&#235;ndetshme e mjek&#235;ve t&#235; njohur kinez&#235;</title>
      <itunes:author></itunes:author>
      <itunes:subtitle>Jeta e sh&#235;ndetshme e mjek&#235;ve t&#235; njohur kinez&#235;</itunes:subtitle>
      <itunes:summary><![CDATA[N&#235; Spitalin Nr. 1 pran&#235; Universitetit t&#235; Mjek&#235;sis&#235; Tradicionale Kineze n&#235; 
Hunan ndodhet nj&#235; &#231;ift i njohur mjek&#235;sh t&#235; thyer n&#235; mosh&#235;. Specialisti p&#235;r 
s&#235;mundjet e m&#235;l&#231;is&#235; 84 vje&#231;ari, Chen Ningsheng dhe specialistja e Departamentit 
t&#235; Gjinekologjis&#235; 81 vje&#231;arja, Yang Bingxiu. Ata b&#235;jn&#235; nj&#235; jet&#235; t&#235; sh&#235;ndetshme 
si dhe kan&#235; pasur shum&#235; arritje n&#235; karrierat e tyre mjek&#235;sore. 
Edhe pse ata jan&#235; mbi 80 vje&#231;, g&#235;zojn&#235; sh&#235;ndet shum&#235; t&#235; mir&#235; dhe mendje t&#235; 
kthjell&#235;t dhe nuk vuajn&#235; nga problemet fizike t&#235; mosh&#235;s. Edhe sot ata vazhdojn&#235; 
pun&#235;n si mjek&#235; n&#235; spital n&#235; sh&#235;rbim t&#235; pacient&#235;ve. 
&quot;Un&#235; jam p&#235;rkrah&#235;si i saj, ajo &#235;sht&#235; sekretarja ime&quot; 
&quot;Sivjet &#235;sht&#235; 60 vjetori i njohjes ton&#235;. Gjat&#235; k&#235;tyre 6 dekadave, kemi pasur 
z&#235;nka, por e kemi mb&#235;shtetur nj&#235;ri-tjetrin deri n&#235; dit&#235;t e sotme.&quot; tha 
profesorja Yang Bingxiu. 
N&#235; shtatorin e vitit 1962, profesori Chen Ningsheng dhe profesorja Yang 
Bingxiu u diplomuan n&#235; Universitetin e Mjek&#235;sis&#235; Tradicionale Kineze n&#235; 
Guangzhou. Ata u njoh&#235;n n&#235; universitet. 
&quot;Kemi p&#235;rjetuar dit&#235; shum&#235; t&#235; v&#235;shtira, por nga ana tjet&#235;r kemi shijuar edhe 
dit&#235; t&#235; &#235;mbla me kalimin e koh&#235;s. Kemi ndier lumturi t&#235; madhe. Tek &#231;iftet 
grindja &#235;sht&#235; e pashmangshme. Kur nj&#235; pal&#235; &#235;sht&#235; shum&#235; e zem&#235;ruar, pala tjet&#235;r 
nuk do t&#235; p&#235;rgjigjet p&#235;r t&#235; vazhduar grindjen. Por pasi ai t&#235; qet&#235;sohet un&#235; do 
t&#39;i tregoj se cili ishte gabimi i tij,&quot; profesorja Yang Bingxiu. 
G&#235;zimi m&#235; i madh vjen nga puna 
N&#235; qarkun e mjek&#235;sis&#235; tradicionale kineze n&#235; provinc&#235;n Hunan, profesori Chen 
Ningsheng dhe profesorja Yang Bingxiu jan&#235; t&#235; njohur p&#235;r profesionalizmin e 
lart&#235; mjek&#235;sor, zem&#235;rgjer&#235;sin&#235; dhe kontributin q&#235; kan&#235; dh&#235;n&#235; n&#235; pun&#235;. Ata jan&#235; 
mjek&#235; t&#235; njohur dhe shum&#235; fisnik&#235; q&#235; kan&#235; ndihmuar shum&#235; pacient&#235;. 
&quot;Paga jon&#235; &#235;sht&#235; e mjaftueshme p&#235;r t&#235; mbuluar shpenzimet mujore. Ne jemi 
shum&#235; t&#235; fokusuar tek puna dhe gj&#235;rat e tjera nuk jan&#235; tep&#235;r t&#235; r&#235;nd&#235;sishme. 
Pacienti &#235;sht&#235; Zoti yn&#235;. Pasi japim diagnoz&#235; t&#235; drejt&#235;, b&#235;m&#235; recet&#235; t&#235; sakt&#235;, 
duke u sh&#235;rbyer pacient&#235;ve me gjith&#235; zem&#235;r.&quot; Ajo u lumtuar dhe k&#235;mb&#235;nguli n&#235; 
pun&#235;n e p&#235;rditshme dhe nuk mori parasysh mosh&#235;n e saj mbi 80 vje&#231;. 
K&#235;ta dy mjek&#235; t&#235; njohur mbi 80 vje&#231; vazhduan pun&#235;n gjat&#235; dit&#235;s nga e h&#235;na 
deri n&#235; t&#235; premten. &#199;do dit&#235;, ata duhet t&#235; p&#235;rshkruajn&#235; diagnoz&#235; p&#235;r mbi 30 
pacient&#235;. &quot;P&#235;r shkak t&#235; intensitetit t&#235; pun&#235;s, nuk pim&#235; shum&#235; uj&#235; n&#235; m&#235;ngjes, 
p&#235;r t&#235; shmangur urinimin e shpesht&#235;,&quot; tha profesori Chen Ningsheng. Ai shtoi se 
q&#235;llimi i tij nuk &#235;sht&#235; fitimi i shum&#235; parave ose arritja n&#235; nj&#235; pozicion t&#235; 
lart&#235;, por ai ka vullet t&#235; madh q&#235; t&#235; &quot;b&#235;het nj&#235; specialist i njohur i mjek&#235;sis&#235; 
tradicional kineze. Mendoj thot&#235; ai se misioni primar i mjekut &#235;sht&#235; t&#39;u 
sh&#235;rbyej&#235; pacient&#235;ve q&#235; ata t&#235; mundin s&#235;mundjet. Prandaj, nuk ekziston mosha e 
pensionit p&#235;r mua. D&#235;shiroj q&#235; t&#235; vazhdoj pun&#235;n e mjekut edhe 20 vjet t&#235; tjera.&quot; 

Dieta, gjumi dhe fiskultura e vazhdueshme 
&quot;Kryesisht punojm&#235; paradite dhe harxhojm&#235; shum&#235; energji shpirt&#235;rore dhe 
fizike. Prandaj, duhet t&#235; ham&#235; m&#235;ngjes t&#235; pasur. Pas dreke, flem&#235; pak gjum&#235;&quot;, u 
shpreh profesorja Yang Bingxiu. Ky &#231;ift planifikoi nj&#235; jet&#235; shum&#235; t&#235; rregullt. 
&#199;do dit&#235;, ata flen&#235; p&#235;r 1-2 or&#235; gjat&#235; mesdit&#235;s p&#235;r t&#235; rikthyer energjin&#235;. Para 
or&#235;s 23:00, ata shkojn&#235; n&#235; shtrat dhe ngrihen n&#235; or&#235;t e p&#235;rcaktuara n&#235; m&#235;ngjes. 
N&#235; m&#235;ngjes, ata han&#235; vez&#235;, buk&#235; kineze dhe nj&#235; sup&#235; me hide, fara lotus, etj. 
&quot;Ka raste kur ham&#235; edhe pak oriz ngjit&#235;s&quot;, thot&#235; profesorja Yang. 
Yang Bingxiu tha:&quot;N&#235; t&#235; kaluar&#235;n, vuaja nga nj&#235; sh&#235;ndet jo i mir&#235;, por 
kuptova metodat e ruajtjes s&#235; sh&#235;ndetit dhe kisha kujdes p&#235;r oreksin. P&#235;r 
shembull, pasi zbulova se niveli i acidit n&#235; gjak ishte i lart&#235; hoqa dor&#235; nga 
nga ushqimi im i preferuar tofu (djath&#235; soje), q&#235; ka aciditet t&#235; lart&#235;.&quot; 
Sipas saj, vakti normal ditor &#235;sht&#235; nj&#235; pjat&#235; me mish, perime dhe nj&#235; sup&#235;. 

Kur nuk ndihej mir&#235;, profesorja Yang piu &#231;aj xhenseni rreth 3-5 gram&#235;. 
Profesori Chen p&#235;lqen &#231;ajin dhe ushqimet e lehta dhe jo ato t&#235; yndyrshme. 
Si gjithmon&#235;, pas nj&#235; sy gjumi n&#235; mesdit&#235;, Chen luan pingpong me t&#235; rinjt&#235;. 
Ai thot&#235; se st&#235;rvitja e p&#235;rditshme ka shum&#235; r&#235;nd&#235;si. 
&quot;Pingpong-u &#235;sht&#235; hobi im q&#235; kur isha student. Q&#235; nga ajo koh&#235; kam luajtur 
pingpong p&#235;r mbi 60 vitet, kam luajtur pingpong &#231;do dit&#235;.&quot; 
Cheng Ningsheng-u &#235;sht&#235; i mendimit se Pingpong-u &#235;sht&#235; nj&#235; nd&#235;r st&#235;rvitjet e 
p&#235;rshtatshme p&#235;r t&#235; moshuarit, pasi nuk k&#235;rkon shum&#235; forc&#235;. Kjo loj&#235; mund t&#235; 
luhet n&#235; t&#235; kat&#235;rta stin&#235;t. Intensiteti i st&#235;rvitjes mund t&#235; kontrollohet nga 
vet&#235; personi. Gjat&#235; loj&#235;s p&#235;rfshihen kat&#235;r gjymtyr&#235;t, forcohet imuniteti i 
trupit, parandalohen s&#235;mundjet dhe p&#235;rmir&#235;sohen aft&#235;sit&#235; e shikimit dhe t&#235; 
d&#235;gjimit. 
&quot;Sivjet, jam 84 vje&#231;. Nuk kam asnj&#235; probleme me shikimin apo d&#235;gjimin. E them 
me plot goj&#235;n se g&#235;zoj nj&#235; sh&#235;ndet t&#235; mir&#235;. Eci shum&#235; shpejt dhe leht&#235;sisht. Kur 
lexoj, nuk v&#235; syze. Besoj se sh&#235;ndeti i mir&#235; im vjen nga k&#235;mb&#235;ngulja e 
st&#235;rvitjes me pingpong-un,&quot; thot&#235; profesori Chen. 
Profesorja Yang Bingxiu ka hobi t&#235; ndryshme nga burri i saj. Asaj i p&#235;lqen t&#235; 
mbjell&#235; bim&#235; dhe t&#235; rris&#235; peshq. N&#235; fundjav&#235;, &#231;ifti mbjell perime s&#235; bashku. 
&quot;Jam shum&#235; e g&#235;zuar gjat&#235; koh&#235;s q&#235; mbjell perime, gjat&#235; koh&#235;s s&#235; vaditjes, 
pleh&#235;rimit etj. Dua t&#235; shoh rritjen e perimeve&quot;, tha profesorja Yang (Xu Guang)]]></itunes:summary>
      <enclosure url="http://v2.cri.cn/alb/rubrike/mjeke20180511.m4a" type="audio/mp3" /><guid>http://v2.cri.cn/alb/rubrike/mjeke20180511.m4a</guid><itunes:duration>00:05:50</itunes:duration>
      <pubDate>Fri, 11 May 2018 09:50:04 GMT</pubDate>
      <itunes:order>87</itunes:order>
</item>

<item>
      <title>Gjith&#231;ka p&#235;r kolesterolin e lart&#235; (T. i shendetit)</title>
      <itunes:author></itunes:author>
      <itunes:subtitle>Gjith&#231;ka p&#235;r kolesterolin e lart&#235; (T. i shendetit)</itunes:subtitle>
      <itunes:summary><![CDATA[Kolesteroli i lart&#235;, e njohur si hiperkolesterolemia &#235;sht&#235; nj&#235; faktor risku 
madhor p&#235;r s&#235;mundjet kardiake dhe infarktin e trurit. Nivelet jo normale t&#235; 
LDL-kolesterol (i njohur si kolesteroli i keq) dhe HDL kolesteroli (i njohur si 
kolesteroli i mir&#235;) trajtohen me diet&#235; me p&#235;rmbajtje t&#235; ul&#235;t yndyre, rritjen e 
aktivitet fizik, si dhe medikamente si&#231; jan&#235; statinat. 
&#199;far&#235; &#235;sht&#235; kolesteroli? 
Ne mund t&#235; lidhim kolesterolin e lart&#235; me ushqimet e pasura me yndyr&#235;, por 
shumica e kolesterolit total n&#235; organiz&#235;m prodhohet n&#235; trupin ton&#235;. M&#235;l&#231;ia 
prodhon 75% t&#235; kolesterolit q&#235; qarkullon n&#235; organiz&#235;m, pjesa tjet&#235;r prej 25% 
vjen nga ushqimet. N&#235; kushte normale kolesteroli ndihmon qeliz&#235;n n&#235; pun&#235;n dhe 
rolin e saj. Statistikat tregojn&#235; se kolesteroli &#235;sht&#235; duksh&#235;m i lart&#235; n&#235; mbi 
100 milion amerikan&#235;. 
Kolesteroli n&#235; gjak 
Mbi 1/3 e kolesterolit n&#235; gjak transportohet nga HDL (lipoproteina me 
densitet t&#235; lart&#235;). Duke ndihmuar n&#235; largimin e kolesterolit t&#235; keq dhe 
parandalimin e depositimit t&#235; tij n&#235; brend&#235;sin&#235; e arterieve, &#235;sht&#235; quajtur 
kolesteroli i mir&#235;. 
Personat me nivele t&#235; larta HDL kolesterol, jan&#235; m&#235; t&#235; mbrojtur nga s&#235;mundjet 
kardiovaskulare. Dieta me yndyrna t&#235; mira, si vaji i ullirit mund t&#235; ndihmoj&#235; n&#235; 
rritjen e HDL kolesterolit. 
Kolesteroli dhe historia familjare 
Kolesteroli vjen nga dy burime, – ushqimet dhe ai n&#235; organiz&#235;m- ku secili 
mund t&#235; kontribuoj&#235; n&#235; rritjen e kolesterolit. Disa njer&#235;z trash&#235;gojn&#235; gene t&#235; 
cil&#235;t nxisin proshimin e shtuar t&#235; kolesterolit. Tek t&#235; tjer&#235;t, dieta &#235;sht&#235; 
shkaku kryesor. 
Yndyrnat e saturuara ndodhen n&#235; ushqime me baz&#235; shtazore, ku futen mishi, 
veza, qum&#235;shti dhe n&#235;nproduktet e tij. N&#235; shum&#235; raste, kolesteroli i lart&#235; vjen 
nga kombinimi i diet&#235;s me faktorin gjenetik. 
Ushqimet q&#235; p&#235;rmbajn&#235; sasi t&#235; lart&#235; kolesteroli 
Prodhimet e mishit (qingjit, vi&#231;it, gjeli i detit, derrit, mishi i gjuetis&#235;), 
dhe n&#235;nproduktet e tij (sallameri, proshutat, meserit&#235; e konservat) bulmeti dhe 
n&#235;nproduktet e tij (gjalpi, djathi ka&#231;kavall, margarina, majonezat), &#235;mb&#235;lsirat 
dhe produktet e p&#235;rpunuara me yndyr&#235;, vaji i lulediellit. 
Rekomandohen peshku, filetot e pul&#235;s, vi&#231;it, deri 2 vez&#235; n&#235; jav&#235;, si dhe t&#235; 
gjitha llojet e zarzavateve frutat dhe perimet e fresk&#235;ta. Nga frutat e thata 
rekomandohet, arrat, bajame, lajthi, kumbulla, kikirik&#235;t. Vaji i ullirit &#235;sht&#235; i 
vetmi i rekomanduar. Me p&#235;rmbajte t&#235; lart&#235; antioksidant&#235;sh dhe OM3 rekomandohet 
frutat e fresk&#235;ta dhe me ngjyr&#235; (shega, mani, rrushi, qershia, kumbullat, 
boronica, manafera), si dhe frutat e thata dhe disa lloje &#231;ajrash. 
Simptoma 
Nuk ka ankesa nga kolesteroli i lart&#235;. Por n&#235;se nivele t&#235; larta t&#235; 
kolesterolit shoq&#235;rohen me faktor&#235; t&#235; tjer&#235; rreziku, at&#235;her&#235; mund t&#235; shoq&#235;rohet 
me komplikacione serioze. 
Komplikacionet 
Kolesteroli, s&#235;mundjet kardiake t&#235; trurit dhe organeve t&#235; tjera: ekziston nj&#235; 
lidhje nd&#235;rmjet kolesterolit t&#235; lart&#235;, s&#235;mundjeve kardiake, infarktit t&#235; trurit, 
diabetit dhe en&#235;ve t&#235; gjakut, q&#235; shoq&#235;rohet me nj&#235; rrezik t&#235; lart&#235; p&#235;r s&#235;mundjet 
kardiovaskulare. Kjo p&#235;rfshin s&#235;mundjen e arterieve koronare, infarktin e trurit 
dhe s&#235;mundjen vaskulare periferike. Kolesteroli i lart&#235; gjithashtu lidhet me 
diabetin dhe hipertensionin. Parandalimi apo menaxhimi i k&#235;tyre problemeve 
k&#235;rkon njohjen, bashk&#235;punimin me mjekun e pacientin. 
P&#235;rtej atakut kardiak 
Pllakat yndyrore t&#235; depozituara n&#235; arteriet koronare, jan&#235; t&#235; forta n&#235; pjes&#235;n 
e jashtme dhe t&#235; buta n&#235; brend&#235;si. N&#235;se shtresa nga jasht&#235; &#231;ahet mbi pllak&#235;n e 
but&#235; shtohen element t&#235; gjakut dhe formohet nj&#235; mas&#235; q&#235; quhet &quot;tromb&quot;. 
N&#235;se ai mbyll plot&#235;sisht arterien, n&#235; k&#235;t&#235; m&#235;nyr&#235; mbyll qarkullimin e gjakut 
n&#235; nj&#235; territor t&#235; caktuar t&#235; muskulit t&#235; zemr&#235;s. N&#235;se nuk nd&#235;rhyret n&#235; koh&#235;n e 
duhur p&#235;r largimin e trombit dhe rikthimin e fluksit t&#235; gjakut, muskuli i zemr&#235;s 
shkon drejt d&#235;mtimit t&#235; parikthyesh&#235;m (n&#235; rastin e infarktit t&#235; zemr&#235;s &quot;koha e 
art&#235;&quot; &#235;sht&#235; nga ora 0-3-t&#235;, n&#235; rutin&#235; rreth or&#235;s 3-6-t&#235; dhe optimal deri ora 
12-t&#235;, m&#235; pas rezultatet jan&#235; ato t&#235; d&#235;shiruara). 
Trajtimi: koronarografia dhe angioplastika urgjente 
Realizon hapjen e en&#235;s s&#235; gjakut dhe p&#235;rmir&#235;son fluksin e gjakut, n&#235;p&#235;rmjet 
tubave t&#235; holl&#235; t&#235; cil&#235;t arrijn&#235; deri af&#235;r arterieve t&#235; zemr&#235;s, m&#235; pas n&#235; vendin 
e mbyllur apo t&#235; ngushtuar realizohet zgjerimi i saj me an&#235;n e nj&#235; baloni q&#235; 
fryhet n&#235; brend&#235;sine e en&#235;s. 
Procedohet m&#235; pas me vendojsen e nj&#235; rrjet&#235; metali speciale, q&#235; quhet &quot;stent&quot; 
i cili arrin t&#235; mbaj&#235; t&#235; hapur en&#235;n dhe fluksin e gjakut sa m&#235; t&#235; gjat&#235;. 
Realizon hapjen e en&#235;s s&#235; gjakut dhe p&#235;rmir&#235;son fluksin e gjakut, n&#235;p&#235;rmjet 
tubave t&#235; holl&#235; t&#235; cil&#235;t arrijn&#235; deri af&#235;r arterieve t&#235; zemr&#235;s, m&#235; pas n&#235; vendin 
e mbyllur apo t&#235; ngushtuar realizohet zgjerimi i saj me an&#235;n e nj&#235; baloni q&#235; 
fryhet n&#235; brend&#235;sine e en&#235;s. 
Procedohet m&#235; pas me vendojsen e nj&#235; rrjet&#235; metali speciale, q&#235; quhet &quot;stent&quot; 
i cili arrin t&#235; mbaj&#235; t&#235; hapur en&#235;n dhe fluksin e gjakut sa m&#235; t&#235; gjat&#235;. 
&#199;far&#235; &#235;sht&#235; infarkti i trurit? 
Infarkti i trurit &#235;sht&#235; urgjenc&#235; mjek&#235;sore dhe nj&#235; nga shkaqet kryesore t&#235; 
vdekjes mbar&#235; bot&#235;n. Ai ndodh pasi nj&#235; en&#235; gjaku n&#235; tru &#231;ahet ose m&#235; e zakonshme 
kur ajo mbyllet nga nj&#235; tromb. N&#235;se nuk trajtohet menj&#235;her&#235; qelizat e trurit 
mund t&#235; vdesin shpejt dhe si pasoj&#235; mund t&#235; kemi nj&#235; invalidizim ose humbjen e 
jet&#235;s. N&#235;se dikush manifeston 
shenjat e infartkit t&#235; trurit, m&#235; duhet t&#235; k&#235;rkoj&#235; ndihm&#235;n mjek&#235;sore pa 
vones&#235;. 
Kolesteroli dhe s&#235;mundja vaskulare periferike 
Kolesterol i lart&#235; gjithashtu mund t&#235; &#231;oj&#235; n&#235; s&#235;mundje vaskulare periferike. 
Kjo u referohet en&#235;ve t&#235; gjakut jasht&#235; zemr&#235;s dhe n&#235; tru. N&#235; k&#235;to kushte, 
depozitimet yndyrore veshin shtres&#235;n e brendshme t&#235; en&#235;ve e gjakut duke ndikuar 
n&#235; uljen e fluksit t&#235; tij. Kjo ndodh kryesisht n&#235; en&#235;t karotide, femorale dhe 
k&#235;mb&#235;s. 
Kolesteroli dhe Diabeti 
Diabeti mund t&#235; prishi balanc&#235;n midis nivelit t&#235; HDL dhe LDL kolesterolit. 
Njer&#235;zit q&#235; kan&#235; diabet kan&#235; predispoziten t&#235; ken&#235; vlera t&#235; larta t&#235; LDL t&#235; 
cilat ngjiten n&#235; muret e en&#235;ve e gjakut dhe d&#235;mtojn&#235; m&#235; leht&#235; ato. Glukoza 
ngjitet me lipoproteinat (t&#235; cilat b&#235;jn&#235; transportin e kolesterolit n&#235; gjak). 
N&#235; k&#235;to kushte kompleksi glukoze –LDL q&#235;ndron m&#235; gjat&#235; n&#235; qarkullimin e 
gjakut duke &#231;uar n&#235; formimin e plak&#235;s yndyrore. Njer&#235;zit me diabet kan&#235; 
tendenc&#235;n t&#235; ken&#235; nivele t&#235; ul&#235;ta t&#235; HDL dhe TG t&#235; larta, duke rritur rrezikun 
p&#235;r s&#235;mundje t&#235; zemr&#235;s dhe en&#235;ve t&#235; gjakut.]]></itunes:summary>
      <enclosure url="http://v2.cri.cn/alb/rubrike/kolesterol20180429.m4a" type="audio/mp3" /><guid>http://v2.cri.cn/alb/rubrike/kolesterol20180429.m4a</guid><itunes:duration>00:06:58</itunes:duration>
      <pubDate>Sun, 29 Apr 2018 04:58:09 GMT</pubDate>
      <itunes:order>88</itunes:order>
</item>

<item>
      <title>Metodat e trajtimeve mjek&#235;sore p&#235;r s&#235;mundjen e Parkinson-it</title>
      <itunes:author></itunes:author>
      <itunes:subtitle>Metodat e trajtimeve mjek&#235;sore p&#235;r s&#235;mundjen e Parkinson-it</itunes:subtitle>
      <itunes:summary><![CDATA[S&#235;mundja e Parkinson-it vjen nga &#231;rregullimet e sistemit nervor qendror, 
incidenca e t&#235; cil&#235;s po rritet gradualisht. Shum&#235; t&#235; moshuar lodhen nga kjo 
s&#235;mundje kronike dhe tejet e v&#235;shtir&#235;. N&#235; periudha t&#235; ndryshme t&#235; zhvillimit t&#235; 
k&#235;saj s&#235;mundjeje, simptomat dhe shkall&#235;t jan&#235; t&#235; ndryshme. M&#235;nyrat kryesore t&#235; 
trajtimit jan&#235; p&#235;rdorimi i ila&#231;eve dhe nd&#235;rhyrja kirurgjike. N&#235; periudha t&#235; 
ndryshme t&#235; zhvillimit t&#235; s&#235;mundjes, cilat jan&#235; metodat m&#235; t&#235; p&#235;rshtatshme p&#235;r 
t&#235; frenuar p&#235;rkeq&#235;simin dhe p&#235;r t&#235; p&#235;rmir&#235;suar cil&#235;sin&#235; e jet&#235;s? 
S&#235;mundja e Parkinson-it shkaktohet nga vdekja e qelizave t&#235; trurit 
Brenda trurit t&#235; njeriut ekzistojn&#235; shum&#235; qarqe nervore q&#235; kontrollojn&#235; 
l&#235;vizjet. T&#235; gjitha aktivitetet fizike dhe gjuh&#235;sore realizohen p&#235;rmes 
sekretimit t&#235; substancave kimike n&#235; tru, q&#235; mund t&#235; ndryshojn&#235; potencialet e 
veprimeve t&#235; qelizave t&#235; trurit, duke drejtuar l&#235;vizjet e muskujve. Shkaku 
kryesor i s&#235;mundjes s&#235; Parkinson-it vjen nga vdekja e qelizave t&#235; trurit, q&#235; 
p&#235;rgjigjen p&#235;r sekretimin e dopamin&#235;s. Pa dopamin&#235; t&#235; mjaftueshme, pjes&#235; t&#235; 
trurit b&#235;hen tejmase aktive dhe i s&#235;muri humbet kontrollin dhe muskujt humbasin 
elesticitetin, e p&#235;r pasoj&#235; i s&#235;muri ka l&#235;kundje trupit, ngurt&#235;sim muskujsh, 
v&#235;shtir&#235;si n&#235; g&#235;lltitje etk. N&#235;se shkoni n&#235; spital, mjek&#235;t mund t&#235; sugjerojn&#235; 
furnizimin e dopamines dhe korrigjimin e gjendjes jonormale t&#235; potencialeve t&#235; 
rrjetit nervor. 
Baza p&#235;r shfaqj&#235;n e sindrom&#235;s idiopatike t&#235; Parkinsonit &#235;sht&#235; mungesa 
edopamin&#235;s, sidomos n&#235; substantia nigra, pra p&#235;rfshin&#235; rrug&#235;t dopaminergjiken&#235; 
mes substantia nigra dhe striatumit. Histologjikisht v&#235;rehet nj&#235; humbje 
eneuroneve nigrostriatale dopaminergjike. Biokimikisht vjen deri te nj&#235; 
mosbalancim n&#235; mes t&#235; acetilkolin&#235;s (nucleus caudatus) dhe antagonistitdopamin&#235;s 
(substantia nigra), pra n&#235; mes sistemit kolinergjik dhe dopaminergjik. Deficiti 
i dopamin&#235;s &#235;sht&#235; p&#235;rgjegj&#235;s p&#235;r simptomet minus si hipo- dheakinezia, 
&#231;rregullimet e reflekseve posturale, nd&#235;rsa mbizot&#235;rimi kolinergjik p&#235;r 
simptomet plus si tremori dhe rigori 
Periudha e art&#235; e trajtimit me ila&#231;e &#235;sht&#235; 4-5 vjet 
Ila&#231;i &quot;Levodopa&quot; q&#235; ndihmon p&#235;r sekretimin e dopamin&#235;s dhe ila&#231;et e tjera 
pak&#235;sojn&#235; dekompozimin e dopamin&#235;s dhe mund t&#235; leht&#235;sojn&#235; shum&#235; shpejt simptomat 
e s&#235;mundjes s&#235; Parkinson-it. P&#235;rdorimi i ila&#231;eve mund t&#235; kontrolloj&#235; simptomat 
dhe p&#235;rmir&#235;son cil&#235;sin&#235; e jet&#235;s. 
Ky ila&#231; u krijua rreth viteve 60. N&#235; at&#235; periudh&#235;, t&#235; gjith&#235; studiuesit 
shpreh&#235;n q&#235;ndrim pozitiv p&#235;r trajtimin me ila&#231;e dhe besojn&#235; se kjo &#235;sht&#235; metoda 
m&#235; e mir&#235; p&#235;r kontrollin e s&#235;mundjes s&#235; Parkinson-it. Por, pas 4-5 vitesh, 
efekti i &quot;Levodopa&quot;-s bie dhe k&#235;shtu duhet t&#235; shtohet vazhdimisht sasia e 
ila&#231;eve. 
Efektet an&#235;sore t&#235; ila&#231;it p&#235;rfshijn&#235; l&#235;vizjen jonormale t&#235; muskujve dhe 
fenomenet &quot;on-off&quot;: &quot;Off&quot; &#235;sht&#235; koha kur trupi s&#39;mund t&#235; l&#235;viz&#235;, &quot;On&quot; &#235;sht&#235; koha 
kur trupi mund t&#235; l&#235;viz&#235; normalisht. Por, kalimi mes fenomenit &quot;off&quot; dhe 
fenomenit &quot;on&quot; &#235;sht&#235; shum&#235; i shpejt dhe i paparashikuar. Pacienti do t&#235; provoj&#235; 
leht&#235;simin e papritur dhe p&#235;rkeq&#235;simin e papritur t&#235; s&#235;mundjes. Sipas t&#235; 
dh&#235;nave, pas 4-5 vitesh t&#235; p&#235;rdorimit t&#235; Levodopas, 12-60% e pacient&#235;ve mund t&#235; 
provojn&#235; simptomat &quot;on-off&quot;, 8-64% e pacient&#235;ve mund t&#235; p&#235;rballojn&#235; l&#235;vizjen 
jonormale t&#235; muskujve. &#199;rregullimet e l&#235;vizjes mund t&#235; b&#235;hen arsye kryesore t&#235; 
sh&#235;mtimit t&#235; pacient&#235;ve t&#235; prekur nga s&#235;mundja e Parkinson-it. N&#235; periudh&#235;n e 
vonshme, p&#235;rdorimi i ila&#231;eve mund t&#235; shkaktoj&#235; &#231;rregullimet e l&#235;vizjes. Pak&#235;simi 
i sasis&#235; s&#235; ila&#231;eve dhe ndalimi i p&#235;rdorimit t&#235; ila&#231;eve s&#39;mund t&#235; kontrolloj&#235; 
simptomat e s&#235;mundjes. Prandaj, mjek&#235;t duhet t&#235; b&#235;jn&#235; nj&#235; plan t&#235; p&#235;rshtatsh&#235;m 
p&#235;r medikamentet sipas kushteve konkrete t&#235; secilit pacient. 
Kirurgjia &#235;sht&#235; metoda tjet&#235;r efektive p&#235;rve&#231; ila&#231;eve 
Nd&#235;rsa nj&#235; trajtim kirugjik i quajtur Stimulimi i Thell&#235; i Trurit mund t&#235; 
trajtoj&#235; simptomat tek shum&#235; pacient&#235;. Sinjale t&#235; vogla d&#235;rgohen nga nj&#235; 
stimulues n&#235;p&#235;rmjet elektrodave t&#235; lidhura me trurin. Ky lloj trajtimi kirurgjik 
ul veprimtarin&#235; e trurit n&#235; nivelin normal. Deri tani, metoda m&#235; e sigurt 
kirurgjike &#235;sht&#235; vendosja e stimuluesit n&#235; k&#235;t&#235; pik&#235; t&#235; trurit. 
&#199;far&#235; problemesh na zgjidh vendosja e stimuluesit t&#235; elektrod&#235;s n&#235; tru? 
Stimuluesi mund t&#235; leht&#235;soj&#235; n&#235; m&#235;nyr&#235; t&#235; dukshme simptomat, si l&#235;kundje e 
trupit, ngadal&#235;simi i l&#235;vizjes etj. Ky stimulues mund t&#235; leht&#235;soj&#235; &#231;rregullimet 
e l&#235;vizjes, t&#235; ndihmoj&#235; uljen e sasis&#235; s&#235; ila&#231;eve t&#235; p&#235;rdorura. Kjo kirurgji nuk 
d&#235;mton struktur&#235;n e organeve trunore. Nivelet e stimulimit mund t&#235; rregullohen 
jasht&#235; trupit. 
Cil&#235;t jan&#235; pacient&#235;t e p&#235;rshtatsh&#235;m p&#235;r vendosjen e stimuluesve n&#235; tru? 
P&#235;rdorimi i ila&#231;eve &#235;sht&#235; metoda m&#235; efektive dhe m&#235; thelb&#235;sore p&#235;r s&#235;mundjen 
e Parkinsonit. Vendosja e stimuluesit t&#235; elektrod&#235;s n&#235; tru &#235;sht&#235; metoda shtese 
p&#235;rve&#231; mjekimit me ila&#231;e. Pacient&#235;t q&#235; pranojn&#235; k&#235;t&#235; kirurgji duhet t&#235; jen&#235; n&#235;n 
mosh&#235;n 75-vje&#231;are. Pacient&#235;t q&#235; u prek&#235;n nga s&#235;mundja e Parksionit p&#235;r mbi 5 
vjet dhe nuk pat&#235;n rezultat nga ila&#231;et i n&#235;nshtrohen kirurgjis&#235;. Por, pacient&#235;t 
me uljen e aft&#235;sis&#235; s&#235; njohjes dhe simptomat psikologjike nuk duhet t&#235; pranojn&#235; 
nd&#235;rhyrjen kirurgjike. 
Stimuluesi n&#235; tru mund t&#235; zgjidh&#235; t&#235; gjitha problemet e s&#235;mundjes s&#235; 
Parkinsonit? 
Stimuluesi n&#235; tru &#235;sht&#235; &quot;ila&#231;i elektronik&quot; p&#235;r s&#235;mundjen e Parkinsonit-it, q&#235; 
nuk mund t&#235; zgjidh&#235; t&#235; gjitha problemet e s&#235;mundjes. Me kalimin e koh&#235;s, 
s&#235;mundja avancon. Stimuluesi p&#235;rmes elektrodave leht&#235;son por nuk sh&#235;ron 
plot&#235;sisht, prandaj pacient&#235;t duhet t&#235; ken&#235; pritshm&#235;ri reale p&#235;r efektet 
mjek&#235;sore t&#235; k&#235;tij stimuluesi. 
Cilat jan&#235; rreziqet nga kjo kirurgji 
Vendosja e stimuluesit p&#235;rmes elektrodave n&#235; tru &#235;sht&#235; nj&#235; kirurgji me plag&#235; 
minimale dhe ka prirje t&#235; sh&#235;rimit t&#235; shpejt&#235; dhe rrezik t&#235; ul&#235;t. Rreziku m&#235; i 
lart&#235; kirurgjik &#235;sht&#235; gjakderdhja brenda trurit. Nga statistikat, prej vitit 
2000, tek mbi 1000 kirurgji t&#235; tilla, vet&#235;m 1.5% e pacient&#235;ve pat&#235;n fenomenin e 
gjakderdhjes brenda trurit, edhe pse nuk shkakton problem t&#235; madh. 
Pra hapi i par&#235; i furnizimit me dopamin&#235; &#235;sht&#235; p&#235;rdorimi i ila&#231;eve. Meq&#235;n&#235;se 
kjo metod&#235; &#235;sht&#235; e p&#235;rkohshme, ajo z&#235;vend&#235;sohet me vendosjen e stimuluesit n&#235; 
tru p&#235;r t&#235; normalizuar gjendjen. (Xu Guang)]]></itunes:summary>
      <enclosure url="http://v2.cri.cn/alb/rubrike/parkinson20180429.m4a" type="audio/mp3" /><guid>http://v2.cri.cn/alb/rubrike/parkinson20180429.m4a</guid><itunes:duration>00:05:57</itunes:duration>
      <pubDate>Sun, 29 Apr 2018 04:56:56 GMT</pubDate>
      <itunes:order>89</itunes:order>
</item>

<item>
      <title>Cilat jan&#235; s&#235;mundjet m&#235; infektive ndaj f&#235;mij&#235;ve n&#235; k&#235;t&#235; stin&#235;?</title>
      <itunes:author></itunes:author>
      <itunes:subtitle>Cilat jan&#235; s&#235;mundjet m&#235; infektive ndaj f&#235;mij&#235;ve n&#235; k&#235;t&#235; stin&#235;?</itunes:subtitle>
      <itunes:summary><![CDATA[Pranvera &#235;sht&#235; stina kur ndodh dhe ndryshimi m&#235; i madh i motit. N&#235; m&#235;ngjes 
dhe mbr&#235;mje, temperatura &#235;sht&#235; e ul&#235;t. N&#235; mes t&#235; dit&#235;s, temperatura ngrihet 
shum&#235;. Pas dimrit, trupi yn&#235; s&#39;mund t&#235; p&#235;rshtatet menj&#235;her&#235; me k&#235;t&#235; ndryshim kaq 
t&#235; papritur brenda periudh&#235;s afatshkurt&#235;r. N&#235; k&#235;t&#235; stin&#235;, imuniteti i trupit 
&#235;sht&#235; relativisht i dob&#235;t, dhe bakteret, viruset dhe mikroorganizmat e tjera 
mund t&#235; hyjn&#235; n&#235; trupin ton&#235;, duke rritur rrezikun e prekjes nga s&#235;mundjet e 
ndryshme, si gripi, fruthi, lia e dhenve, shytat, etj. N&#235; t&#235; nj&#235;jt&#235;n koh&#235;, me 
rritjen e temperatur&#235;s, shtohen edhe rreziqet e s&#235;mundjes s&#235; dor&#235;-k&#235;mb&#235;-goj&#235;s. 
N&#235; kopshtet e f&#235;mij&#235;ve apo shkolla mund t&#235; p&#235;rhapen s&#235;mundjet ngjit&#235;se p&#235;rmes 
rrug&#235;ve t&#235; frym&#235;marrjes. N&#235; k&#235;t&#235; artikull, do t&#39;ju prezentojm&#235; disa masa 
parandaluese p&#235;r virozat e stin&#235;s. 
1. Gripi tek f&#235;mij&#235;t shoq&#235;rohet shpesh me temperatur&#235; t&#235; lart&#235; 
P&#235;r shkak t&#235; llojshm&#235;ris&#235;, viruset e gripit shkaktojn&#235; p&#235;rhapjen e gripit 
kryesisht p&#235;rmes teshtim&#235;s. P&#235;rve&#231; k&#235;saj, produktet e prekura nga viruset mund 
ta p&#235;rhapin gripin. N&#235;se nj&#235; f&#235;mij&#235; &#235;sht&#235; i prekur nga gripi ai brenda nj&#235; jave 
mund t&#235; jet&#235; p&#235;rhap&#235;s i virusit. N&#235; 3 dit&#235;t e para pas infektimit, virusi &#235;sht&#235; 
m&#235; i fort&#235; dhe mund&#235;sia p&#235;r t&#39;u infektuar &#235;sht&#235; m&#235; e lart&#235;. 
P&#235;r f&#235;mij&#235;t e prekur nga gripi, simptomat akute p&#235;rfshijn&#235; temperatur&#235;n e 
lart&#235; deri n&#235; 40 grad&#235;, t&#235; ftohtin, r&#235;nie t&#235; rezistenc&#235;s, dhimbje koke, 
marramendje; dhimbje fyti etj; fenomenet e lehta p&#235;rfshijn&#235; koll&#235;n, sekrecione 
t&#235; hund&#235;s etj. 
2. Simptomat fillestare t&#235; fruthit t&#235; f&#235;mij&#235;s duken si ato t&#235; gripit 
Fruthi p&#235;rhapet kryesisht n&#235; stin&#235;n e dimrit dhe t&#235; pranver&#235;s. F&#235;mij&#235;t e 
mosh&#235;s 1-5 vje&#231;are p&#235;rballen me rrezik m&#235; t&#235; madh t&#235; prekjes. Vitet e fundit, 
p&#235;r shkak t&#235; vaksinimit t&#235; gjer&#235; ndaj fruthit, mosha e prekjes nga kjo s&#235;mundje 
&#235;sht&#235; shtyr&#235;. Pacienti i prekur &#235;sht&#235; burimi i vet&#235;m i p&#235;rhapjes. Nga 2-5 dit&#235; 
pas skuqjes s&#235; l&#235;kur&#235;s, pacienti mund t&#235; ket&#235; rrezikun e p&#235;rhapjes s&#235; k&#235;saj 
s&#235;mundjeje. Kur f&#235;mij&#235;t preken nga fruthi, simptomat e para duken si ato t&#235; 
gripit, q&#235; shfaqen me ethe t&#235; lart&#235;, koll&#235;, teshtim&#235;, sekrecione nga hunda, 
skuqje t&#235; qepallave, dalje lot&#235;sh, pika t&#235; bardha brenda goj&#235;s etj; n&#235; dit&#235;n e 
4-t, n&#235; pjes&#235;n e prapme t&#235; veshit, shfaqen pu&#231;rra t&#235; vogla t&#235; kuqe, pas 2 
dit&#235;sh, skuqja e l&#235;kur&#235;s p&#235;rhapet n&#235; t&#235; gjith&#235; trupin. Ky fenomen zgjat p&#235;r 4-7 
dit&#235;. M&#235; von&#235;, skuqja leht&#235;sohet dhe mbeten pika t&#235; vogla me ngjyr&#235; kafe n&#235; 
trup. Simptomat e tjera zhduken gradualisht. Foshnjat e prekura nga fruthi mund 
t&#235; ken&#235; pezmatime t&#235; fytit, pneumoni etj. 
3. Lia e dhenve mund t&#235; p&#235;rhapet n&#235; shkoll&#235; 
Lia e dhenve mund t&#235; p&#235;rhapet gjer&#235;sisht tek grupe t&#235; ndryshme t&#235; njer&#235;zit. 
F&#235;mij&#235;t e mosh&#235;s 1-14 vje&#231; mund t&#235; preken m&#235; shpejt nga lia e dhenve. Lia e 
dhenve &#235;sht&#235; s&#235;mundja shum&#235; infektive. Pacient&#235;t e prekur nga kjo s&#235;mundje 
fitojn&#235; imunitetin dhe n&#235;se e kan&#235; kaluar nj&#235;her&#235; nuk do t&#235; preken m&#235; nga kjo 
s&#235;mundje. Lia e dhenve p&#235;rhapet kryesisht n&#235;p&#235;r p&#235;shtym&#235;s dhe objektet e 
infektuara. F&#235;mij&#235;t e prekur nga ky virus mund t&#235; ken&#235; ethe t&#235; lart&#235;, dhimbje 
koke, parehatshm&#235;ri t&#235; trupit, ulje oreksi etj. Brenda 24 or&#235;sh pas shfaqjes s&#235; 
simptomave t&#235; s&#235;mundjes, mund t&#235; ket&#235; skuqje t&#235; l&#235;kur&#235;s, t&#235; cilat do t&#235; 
leht&#235;sohen dhe asgj&#235;sohen gradualisht. N&#235; p&#235;rgjith&#235;si, skuqja do t&#235; shfaqet 
kryesisht n&#235; trup, fytyr&#235; dhe kok&#235;. Brenda 6 dit&#235;sh, k&#235;to skuqje do t&#235; shfaqen 
p&#235;rkat&#235;sisht dhe do t&#235; asgj&#235;sohen gradualisht. N&#235;se nuk i kruani k&#235;to pu&#231;rra 
at&#235;her&#235; nuk do t&#235; mbeten shenja m&#235; von&#235;. 
4. Prekja nga shytat mund t&#235; ofroj&#235; imunitet 
Shytat jan&#235; s&#235;mundje ngjit&#235;se q&#235; prekin gjendrat e p&#235;shtym&#235;s dhe shkaktojn&#235; 
&#235;njtje n&#235; gush&#235;. Kjo s&#235;mundje p&#235;rhapet kryesisht n&#235;p&#235;rmjet p&#235;shtym&#235;s. N&#235; dim&#235;r 
dhe pranver&#235;, shytat mund t&#235; p&#235;rhapen m&#235; shpesh. Kjo s&#235;mundje ngjit&#235;se prek 
kryesisht f&#235;mij&#235;t e mosh&#235;s 5-15 vje&#231;. Pas prekjes s&#235; k&#235;saj s&#235;mundjeje, mund t&#235; 
fitojm&#235; imunitet dhe t&#235; mos prekemi &#235; asnj&#235;her&#235;. 
Shumica e f&#235;mij&#235;ve t&#235; prekur nga shytat kan&#235; simptoma akute, si ngritje e 
temperatur&#235;s deri n&#235; 39 grad&#235;, ndjesi i ftohti, dhimbje gryk&#235;sh, dhimbje koke, 
dhimbje muskujsh, r&#235;nie oreksi, t&#235; p&#235;rziera, t&#235; vjella, etj. Pas disa or&#235;sh, 
&#235;njtje n&#235; gush&#235; b&#235;het m&#235; e dukshme. L&#235;kura e gush&#235;s b&#235;het m&#235; e shndritshme, por 
nuk skuqet. Kur hapet goja dhe p&#235;rtypet, f&#235;mija do t&#235; ket&#235; m&#235; tep&#235;r dhimbje t&#235; 
gush&#235;s. Pas 1-4 dit&#235;sh, dhimbja e gush&#235;s nga nj&#235;ra an&#235; do t&#235; shkaktoj&#235; &#235;njtjen e 
gush&#235;s n&#235; an&#235; t&#235; tjet&#235;r. 
5. &#203;sht&#235; shum&#235; e rrezikshme q&#235; f&#235;mij&#235;t n&#235;n 3 vje&#231; t&#235; preken nga s&#235;mundja e 
dor&#235;-k&#235;mb&#235;-goj&#235;s. 
S&#235;mundja e dor&#235;-k&#235;mb&#235;-goj&#235;s &#235;sht&#235; nj&#235; s&#235;mundje ngjit&#235;se e zakonshme, q&#235; 
p&#235;rhapet kryesisht tek f&#235;mij&#235;t n&#235;n 5 vje&#231;. Shumica e f&#235;mij&#235;ve mund t&#235; 
vet&#235;sh&#235;rohen brenda nj&#235; jave. Vet&#235;m disa f&#235;mij&#235; t&#235; prekur nga kjo s&#235;mundje mund 
t&#235; ken&#235; komplikacione serioze n&#235; sistemin nervor dhe at&#235; t&#235; frym&#235;marrjes. N&#235;se 
k&#235;to fenomene komplekse p&#235;rkeq&#235;sohen shum&#235; shpejt, mund t&#235; shkaktojn&#235; vdekjen e 
f&#235;mij&#235;s. Viruset e k&#235;saj s&#235;mundjeje p&#235;rhapen kryesisht n&#235;p&#235;r aparatin tret&#235;s dhe 
at&#235; t&#235; frym&#235;marrjes. 
Shumica e f&#235;mij&#235;ve t&#235; prekur nga kjo s&#235;mundje shfaqin simptoma akute si 
ngritje e temperatur&#235;s, koll&#235;, sekrecione nga hunda, r&#235;nie oreksi, t&#235; p&#235;rziera, 
t&#235; vjella, dhimbje goje, ul&#231;er etj. N&#235; gjymtyr&#235;t e sip&#235;rme dhe t&#235; poshtme mund 
t&#235; shfaqen skuqje t&#235; l&#235;kur&#235;s, t&#235; cilat nuk sjellin dhimbje, kruarje. K&#235;to skuqje 
do t&#235; largohen gradualisht pa l&#235;n&#235; shenja. 
6. Masat p&#235;r parandalimin e s&#235;mundjeve ngjit&#235;se n&#235; aparatin e frym&#235;marrjes 
S&#235;mundjet e ndryshme ngjit&#235;se duhet t&#235; trajtohen n&#235; metoda t&#235; ndryshme, por 
masat parandaluese baz&#235; jan&#235; t&#235; pandryshuara. Duhet t&#235; nd&#235;rmerren masat 
komplekse parandaluese, q&#235; p&#235;rfshijn&#235; kryesisht: 
a. Hapni shpesh dritaret p&#235;r aj&#235;r t&#235; fresk&#235;t, p&#235;r t&#235; pak&#235;suar numrin e 
mikroorganizmave n&#235; ajrin e dhom&#235;s. Pastroni dhom&#235;n p&#235;r t&#235; krijuar nj&#235; mjedis t&#235; 
mir&#235; familjar. 
b. Shmangni vizitat n&#235; vende t&#235; mbipopulluara dhe me ndotje 
c. Ruani shprehi t&#235; sh&#235;ndetshme t&#235; jet&#235;s: b&#235;ni st&#235;rvitje t&#235; shpeshta p&#235;r 
forcimin e imunitetit, dieta me ushqime t&#235; ekuilibruara, veshje t&#235; p&#235;rshtatshme 
sipas ndryshimit t&#235; klim&#235;s. 
d. Kur shfaqen fenomene t&#235; rritjes s&#235; temperatur&#235;s etj, duhet t&#235; k&#235;rkoni sa 
m&#235; par&#235; ndihm&#235; mjek&#235;sore. &#203;sht&#235; m&#235; mir&#235; q&#235; t&#235; vendosni nj&#235; nj&#235; mask&#235; p&#235;r n&#235; 
spital. 
e. N&#235;se &#235;sht&#235; p&#235;rcaktuar q&#235; jeni prekur nga s&#235;mundje ngjit&#235;se, duhet t&#235; 
merrni masat e ndalimit, p&#235;r ta shmangur p&#235;rhapjen e m&#235;tejshme t&#235; s&#235;mundjeve. 
f. Duhet t&#235; b&#235;ni vaksinim, q&#235; &#235;sht&#235; masa m&#235; e mir&#235; p&#235;r parandalimin e 
s&#235;mundjeve t&#235; ndryshme ngjit&#235;se. (Xu Guang)]]></itunes:summary>
      <enclosure url="http://v2.cri.cn/alb/rubrike/virozat20180420.m4a" type="audio/mp3" /><guid>http://v2.cri.cn/alb/rubrike/virozat20180420.m4a</guid><itunes:duration>00:06:54</itunes:duration>
      <pubDate>Fri, 20 Apr 2018 03:37:44 GMT</pubDate>
      <itunes:order>90</itunes:order>
</item>

<item>
      <title>&quot;PlusMe&quot;, jast&#235;ku n&#235; form&#235;n e nj&#235; pande p&#235;r f&#235;mij&#235;t me autiz&#235;m</title>
      <itunes:author></itunes:author>
      <itunes:subtitle>&quot;PlusMe&quot;, jast&#235;ku n&#235; form&#235;n e nj&#235; pande p&#235;r f&#235;mij&#235;t me autiz&#235;m</itunes:subtitle>
      <itunes:summary><![CDATA[Nj&#235; jast&#235;k n&#235; form&#235;n e 
nj&#235; pande, i quajtur &quot;PlusMe&quot; &#235;sht&#235; nj&#235; pajisja m&#235; e re novative eksperimentale, 
e dizajnuar p&#235;r t&#235; ndihmuar f&#235;mij&#235;t me autiz&#235;m. 
Jast&#235;ku u krijua n&#235; kuad&#235;r t&#235; projektit &quot;motivimi i f&#235;mij&#235;ve me &#231;rregullime 
t&#235; spektrit t&#235; autizmit p&#235;r t&#235; nd&#235;rvepruar n&#235; shoq&#235;ri p&#235;rmes p&#235;rdorimit t&#235; 
veshjeve t&#235; posa&#231;me&quot; t&#235; zhvilluar n&#235; Institutin e Shkencave dhe Teknologjive 
Njoh&#235;se (ISTC-CNR), nga grupi i hulumtimit t&#235; Locen, n&#235; bashk&#235;punim me 
terapist&#235;t e qendr&#235;s s&#235; rehabilitimit INI dhe k&#235;rkues nga Instituti i 
Neuropsikiatrit t&#235; F&#235;mij&#235;ve n&#235; Universitetin &quot;Sapienza&quot; t&#235; Rom&#235;s. 
Jast&#235;ku vendoset rreth qaf&#235;s. Forma dhe konsistenca e tij jan&#235; projektuar 
posa&#231;&#235;risht p&#235;r t&#235; ngjallur lidhjen emocionale, n&#235;p&#235;rmjet nj&#235; kontakti fizik t&#235; 
sigurt dhe t&#235; rehatsh&#235;m. Kur f&#235;mija prek jast&#235;kun me nj&#235; pjes&#235; trupi , ai l&#235;shon 
dritat me ngjyr&#235; dhe tingujt e shkurt&#235; ose muzik&#235; bazuar n&#235; pik&#235;n ku &#235;sht&#235; 
prekur. 
K&#235;to jan&#235; stimuj t&#235; perceptuar si shp&#235;rblim p&#235;r f&#235;mij&#235;t dhe t&#235; aft&#235; p&#235;r t&#235; 
t&#235;rhequr v&#235;mendjen e tyre. P&#235;rmes tabletit t&#235; kontrollit mund t&#235; zgjidhni 
kombinime t&#235; ndryshme t&#235; dritave dhe tingujve me ngjyr&#235;. Jast&#235;ku &quot;PlusMe&quot; mund 
t&#235; nd&#235;rmjet&#235;sohen nga nj&#235; i rritur, nga terapisti ose prindi, n&#235; var&#235;si t&#235; 
reagimeve t&#235; f&#235;mij&#235;s, n&#235;p&#235;rmjet nj&#235; aplikacioni, p&#235;r shembull duke aktivizuar 
tingujt dhe ngjyrat m&#235; t&#235; dobishme dhe duke hequr ato m&#235; pak t&#235; p&#235;lqyera. 
&quot;Terapisti mund t&#235; krijoj&#235;, n&#235;p&#235;rmjet jast&#235;kut dhe kontrollit t&#235; tij, shum&#235; 
aktivitete, duke e p&#235;rshtatur p&#235;r llojin e f&#235;mij&#235;s q&#235; trajtohet. Kjo &#235;sht&#235; ideja 
kryesore e projektit: kontrolli i &quot;PlusMe&quot; ndahet midis f&#235;mij&#235;s dhe terapistit: 
i pari aktivizon p&#235;rgjigjet e jast&#235;kut n&#235;p&#235;rmjet prekjeve dhe p&#235;rk&#235;dheljeve 
terapisti ose prindi mediat p&#235;rmes tabel&#235;s kontrolluese. N&#235;se f&#235;mija d&#235;shiron 
dritat dhe muzik&#235;n e preferuar , ai duhet t&#235; nd&#235;rveproj&#235; me terapistin. Ky model 
i sjelljes potencialisht mund t&#235; nxis&#235;, mb&#235;shtes&#235; dhe p&#235;rforcoj&#235; zhvillimin e 
shkatht&#235;sive themelore sociale, si p&#235;r shembull kontaktet e syve, k&#235;rkesat e 
shk&#235;mbimit nd&#235;rpersonal dhe v&#235;mendjen e p&#235;rbashk&#235;t &quot;, shpjegon ekipi. 
Autizmi po shnd&#235;rrohet n&#235; nj&#235; sfid&#235; thelb&#235;sore p&#235;r sh&#235;ndetin publik, kjo p&#235;r 
shkak t&#235; p&#235;rhapjes s&#235; tij n&#235; rritje, por dhe p&#235;r kostot shoq&#235;rore dhe ekonomike 
q&#235; ka. Ndaj, vendet e Europ&#235;s Juglindore kan&#235; shprehur angazhimin p&#235;r 
bashk&#235;punimin n&#235; nj&#235; rrjet t&#235; p&#235;rbashk&#235;t n&#235; m&#235;nyr&#235; t&#235; organizuar p&#235;r t&#39;i dh&#235;n&#235; 
nj&#235; p&#235;rgjigje k&#235;saj sfide. Shenjat e k&#235;saj s&#235;mundje shfaqen tek f&#235;mijet pas 
mosh&#235;s 1-2 vje&#231;, nd&#235;rkoh&#235; q&#235; specialist&#235;t e sh&#235;ndet&#235;sis&#235; apelojn&#235; p&#235;r 
sensibilizimin e opinionit publik p&#235;r p&#235;rkrahje ndaj f&#235;mij&#235;ve autist&#235; dhe 
integrimin e tyre n&#235; shoq&#235;ri. I identifikuar n&#235; vitin 1943, autizimi &#235;sht&#235; nj&#235; 
&#231;rregullim ende jo shum&#235; i njohur. Trajtimi i tij, sipas specialist&#235;ve, duhet t&#235; 
kthehet n&#235; prioritet t&#235; politikave sh&#235;ndet&#235;sore dhe sociale, duke treguar m&#235; 
tep&#235;r v&#235;mendje ndaj f&#235;mij&#235;ve q&#235; preken nga kjo s&#235;mundje. 
N&#235; Shqip&#235;ri &#235;sht&#235; folur pak p&#235;r autizmin dhe rastet e f&#235;mij&#235;ve t&#235; ndjekur n&#235; 
m&#235;nyr&#235; sporadike tregojn&#235; p&#235;r munges&#235; t&#235; informacionit n&#235; popullat&#235; p&#235;r k&#235;t&#235; 
s&#235;mundje, mosdiagnostikim t&#235; sakt&#235;, etj. N&#235;se prindi nuk e njeh dhe nuk e pranon 
situat&#235;n si&#231; &#235;sht&#235;, at&#235;her&#235; asnj&#235; terapi nuk mund t&#235; funksionoj&#235; n&#235; p&#235;rmir&#235;simin 
e gjendjes, ndaj dhe &#235;sht&#235; punuar shum&#235; n&#235; drejtim t&#235; njohjes s&#235; autizimit, duke 
u p&#235;rq&#235;ndruar tek prind&#235;rit dhe opinioni publik p&#235;r ta pranuar k&#235;t&#235; &#231;rregullim. 
Njer&#235;zit q&#235; vuajn&#235; nga ky &#231;rregullim i r&#235;nd&#235; i funksioneve trunore (p&#235;r 
rrjedhoj&#235; sjelljes njer&#235;zore), shpesh kan&#235; nj&#235; rreze t&#235; kufizuar interesash dhe 
shfaqin sjellje dhe m&#235;nyra p&#235;rs&#235;rit&#235;se t&#235; tyre, si dhe kund&#235;rveprime t&#235; ndryshme 
n&#235; mjedisin dhe rrethanat e p&#235;rditshme. Sipas klasifikimit nd&#235;rkomb&#235;tar t&#235; 
s&#235;mundjeve t&#235; Organizat&#235;s Bot&#235;rore t&#235; Sh&#235;ndet&#235;sis&#235;, &quot;autizmi shfaqet tek f&#235;mij&#235;t 
para mosh&#235;s tre vje&#231;are dhe shoq&#235;rohet me vonesa n&#235; nd&#235;rveprimet e tyre 
shoq&#235;rore, gjuh&#235;, shenja, apo loj&#235;ra p&#235;rfytyruese&quot;. 
Mjek&#235;t pohojn&#235; se autizmi mund t&#235; identifikohet q&#235; n&#235; muajt e par&#235; t&#235; jet&#235;s. 
Shenjat e hershme t&#235; sindrom&#235;s s&#235; autizmit mund t&#235; kuptohen nga nj&#235; specialist 
kur f&#235;mija &#235;sht&#235; n&#235; muajin e pest&#235;, nd&#235;rsa shenjat m&#235; t&#235; dukshme variojn&#235; nga 18 
deri n&#235; 36 muajsh. Karakteristik&#235; e k&#235;saj sindrome &#235;sht&#235; se f&#235;mija mund t&#235; 
zhvillohet pa shfaqur shenja shum&#235; t&#235; dukshme t&#235; &#231;rregullimit deri n&#235; mosh&#235;n 
16-18 muajsh dhe pas k&#235;saj moshe, n&#235;na mund t&#235; identifikoj&#235; probleme n&#235; 
zhvillimin e tij. F&#235;mij&#235;t autik&#235; kan&#235; probleme t&#235; komunikimit, mbyllen n&#235; 
vetvete, nuk krijojn&#235; lidhje emocionale, nuk shoq&#235;rohen me moshatar&#235;t, fiksohen 
pas nj&#235; sendi apo objekti, n&#235; shumic&#235;n e rasteve jan&#235; hiperaktiv&#235;, por nuk 
p&#235;rjashtohen rastet hipoaktiv&#235;. 
&#199;rregullimet e gjuh&#235;s dhe komunikimit, simptomat m&#235; karakteristike te f&#235;mij&#235;t 
autik&#235;, evidentohen kur f&#235;mija nis t&#235; flas&#235;, prandaj dhe prania e tyre p&#235;rb&#235;n 
nj&#235; nga kriteret diagnostikuese. E folura her&#235; mungon, her&#235; &#235;sht&#235; e vonuar, ose 
dhe atipike. Shenjat e hershme t&#235; autizmit lidhen edhe me &#231;rregullimet e 
zhvillimit, q&#235; s&#235; bashku me ato gjuh&#235;sore, sipas mjek&#235;ve, jan&#235; shpesh motivi i 
par&#235; i konsultimit, para &#231;rregullimeve t&#235; sjelljes (mbyllja n&#235; vetvete, etj). 
Por, ka edhe simptoma t&#235; ve&#231;anta si vet&#235;d&#235;mtimi, q&#235; v&#235;zhgohet ndonj&#235;her&#235; her&#235;t. 
&quot;Sa m&#235; shpejt t&#235; identifikohet dhe sa m&#235; e leht&#235; t&#235; jet&#235; si form&#235;, aq m&#235; e mir&#235; 
&#235;sht&#235; ecuria e f&#235;mij&#235;s&quot;, thon&#235; mjek&#235;t, sipas t&#235; cil&#235;ve, n&#235; ndryshim nga e 
kaluara, f&#235;mij&#235;t autik&#235; sot kan&#235; t&#235; ardhme. 
Lidhur me p&#235;rhapjen e k&#235;tyre &#231;rregullimeve, raportimet vler&#235;sojn&#235; se n&#235; bot&#235; 
3-4 f&#235;mij&#235; n&#235; 1000 vuajn&#235; nga autizmi infantil. Autizimi prek m&#235; tep&#235;r meshkujt, 
sesa femrat e vler&#235;suar n&#235; raportin 4:1. Edhe pse p&#235;r t&#235; kuruar simptoma 
specifike t&#235; autizimit ka barna, gjithnj&#235; e m&#235; tep&#235;r specialist&#235;t flasin p&#235;r 
teknikat arsimore dhe integruese n&#235; shoq&#235;ri. Mjek&#235;sia ende nuk ka mundur t&#235; 
qart&#235;soj&#235; shkaqet e autizmit, nd&#235;rsa p&#235;rpjekjet e shkenc&#235;tar&#235;ve vazhdojn&#235; t&#235; 
jen&#235; t&#235; m&#235;dha. Edhe pse rrall&#235; observohet m&#235; shum&#235; se nj&#235; rast autizmi n&#235; 
familje, observimi i nj&#235; p&#235;rqindjeje t&#235; konkordanc&#235;s s&#235; rritur te binjak&#235;t 
monozigot&#235; ka treguar r&#235;nd&#235;sin&#235; e faktorit gjenetik tek autizmi. 
Sipas nj&#235; studimi t&#235; fundit, &quot;f&#235;mij&#235;t e lindur para kohe jan&#235; dy deri tre 
her&#235; m&#235; shum&#235; t&#235; rrezikuar t&#235; shfaqin simptoma t&#235; autizmit, para mosh&#235;s 
dyvje&#231;are, nd&#235;rsa shkaktar&#235;t e &#231;rregullimeve q&#235; v&#235;shtir&#235;sojn&#235; komunikimin dhe 
nd&#235;rveprimin e f&#235;mij&#235;ve me rrethin, mbeten t&#235; panjohura&quot;. Studimi hedh hipotez&#235;n 
se lindja para kohe nuk &#235;sht&#235; e lidhur n&#235; m&#235;nyr&#235; direkte me shfaqjen e autizmit, 
por shkaktari q&#235; nxit autizmin &#235;sht&#235; nj&#235;koh&#235;sisht shkaktar i lindjes para kohe. 
Bazuar n&#235; t&#235; dh&#235;nat, nga 75 mij&#235; t&#235; s&#235;mur&#235; me paaft&#235;si, 10 p&#235;r qind e tyre jan&#235; 
f&#235;mij&#235;, paaft&#235;sia e t&#235; cil&#235;ve mund t&#235; jet&#235; fizike, sensore, neurologjike, 
psikiatrike, intelektuale ose e natyre tjet&#235;r. Nd&#235;rkoh&#235;, 14-20% e f&#235;mij&#235;ve 
paraqesin n&#235; stade t&#235; ndryshme t&#235; jet&#235;s s&#235; tyre nj&#235; &#231;rregullim t&#235; sh&#235;ndetit 
mendor. 
Nd&#235;rsa, Kina num&#235;ron 10 milion&#235; t&#235; prekur nga autizmi, nd&#235;r t&#235; cil&#235;t mbi 2 
milion&#235; f&#235;mij&#235; n&#235;n 14 vje&#231;. Specialist&#235;t q&#235; trajtojn&#235; s&#235;mundjen e autizmit 
shpesh b&#235;jn&#235; thirrje p&#235;r ta njohur m&#235; mir&#235; at&#235; dhe p&#235;r tu ardhur n&#235; ndihm&#235; t&#235; 
prekurve dhe familjeve t&#235; tyre. 
Vitet e fundit, p&#235;rqindja e personave t&#235; prekur nga autizmi &#235;sht&#235; rritur 
ndjesh&#235;m, madje sipas t&#235; dh&#235;nave zyrtare &#231;do vit n&#235; Kin&#235; sh&#235;nohen afro 200 
mij&#235; pacient&#235; t&#235; prekur nga autozmi. 
N&#235; krahasim me vendet e zhvilluara, Kin&#235;s i mungojn&#235; shum&#235; profesionist&#235;t n&#235; 
fush&#235;n e autizmit. Logoped&#235;t dhe mjek&#235;t e riaft&#235;simit jan&#235; t&#235; pamjaftuesh&#235;m 
p&#235;rsa i p&#235;rket numrit t&#235; madh t&#235; autist&#235;ve n&#235; vend. Ndaj duhet m&#235; shum&#235; pun&#235; dhe 
pjesmarrje n&#235; veprimtarin&#235; e trajtimit t&#235; autizmit, p&#235;r nxitjen e shpejt&#235; t&#235; 
sektorit t&#235; riaft&#235;simit t&#235; t&#235; prekurve nga autizmi.]]></itunes:summary>
      <enclosure url="http://v2.cri.cn/alb/rubrike/plus20180420.m4a" type="audio/mp3" /><guid>http://v2.cri.cn/alb/rubrike/plus20180420.m4a</guid><itunes:duration>00:07:36</itunes:duration>
      <pubDate>Fri, 20 Apr 2018 03:36:28 GMT</pubDate>
      <itunes:order>91</itunes:order>
</item>

<item>
      <title>Let t&#235; njohim vaktet ushqimore n&#235; spitale</title>
      <itunes:author></itunes:author>
      <itunes:subtitle>Let t&#235; njohim vaktet ushqimore n&#235; spitale</itunes:subtitle>
      <itunes:summary><![CDATA[&quot;Arm&#235;t&quot; e mjek&#235;ve dietolog&#235; 
N&#235;se ila&#231;et e ndryshme jan&#235; &quot;arm&#235;t&quot; e mjek&#235;ve, ushqimet jan&#235; &quot;arm&#235;t&quot; e 
mjek&#235;ve dietolog&#235;. Pacient&#235;t i marrin elementet ushqyese n&#235;p&#235;rmjet ushqimeve t&#235; 
ofruara nga mjek&#235;t dietolog&#235;, t&#235; cil&#235;t analizojn&#235; nevojat ushqimore themelore 
dhe karakteristikat konkrete t&#235; t&#235; s&#235;mur&#235;ve. Ushqimet e p&#235;rshtatshme jo vet&#235;m 
forcojn&#235; imunitetin e t&#235; s&#235;mur&#235;ve e leht&#235;sojn&#235; p&#235;rkeq&#235;simin e s&#235;mundjeve, por 
edhe p&#235;rmir&#235;sojn&#235; aft&#235;sin&#235; e toleranc&#235;s ndaj s&#235;mundjeve t&#235; t&#235; s&#235;mur&#235;ve. 
Planifikimi i t&#235; ushqyerit n&#235; spital p&#235;rputhet me parimet e trajtimeve 
mjek&#235;sore, k&#235;rkesat ushqimore dhe rregullat sh&#235;ndet&#235;sore. 
Disa t&#235; s&#235;mur&#235; ankohen se ushqimet e ofruara nga dietologjia jan&#235; tep&#235;r t&#235; 
lehta dhe t&#235; pashijshme. N&#235; k&#235;to ushqime mungon shija e krip&#235;s. Por ky nuk &#235;sht&#235; 
faji yn&#235;. Dashuria jon&#235; p&#235;r shijet formohet ngadal&#235; mbi baz&#235;n e shijeve t&#235; 
m&#235;parshme. F&#235;mij&#235;ve t&#235; vegj&#235;l nuk u p&#235;lqejn&#235; shijet e r&#235;nda. Sipas Tabel&#235;s s&#235; 
Referenc&#235;s p&#235;r Diet&#235;n e Kinez&#235;ve (TRDK), nj&#235; t&#235; rrituri i nevojiten vet&#235;m 5 
gram&#235; krip&#235; n&#235; dit&#235;. Nj&#235; diet&#235; me shum&#235; krip&#235; mund t&#235; shtoj&#235; rreziqet e 
hipertensionit dhe kufizimi i krip&#235;s mund t&#235; ul&#235; nivelin e tensionit t&#235; gjakut 
t&#235; t&#235; s&#235;mur&#235;ve. Prandaj, ushqimet q&#235; k&#235;shillohen nga dietologjia jan&#235; t&#235; 
sh&#235;ndetshme dhe p&#235;rputhen me k&#235;rkesat fizike t&#235; t&#235; s&#235;mur&#235;ve. Ata t&#235; cil&#235;t vuajn&#235; 
nga hipertensioni, duhet t&#235; kufizojn&#235; konsumin e krip&#235;s. T&#235; s&#235;mur&#235;t me diabet 
duhet t&#235; han&#235; ushqime t&#235; ve&#231;anta p&#235;r kontrollin e nivelit t&#235; sheqerit n&#235; gjak. 
Ata q&#235; vuajn&#235; nga mbipesha duhet t&#235; jen&#235; nj&#235; diet&#235; me m&#235; shum&#235; fibra. Pacient&#235;t 
me s&#235;mundje t&#235; ndryshme duhet t&#235; han&#235; ushqime t&#235; ndryshme. 
Ushqimet baz&#235; n&#235; spital 
Tani le t&#235; paraqesim disa nga ushqimet baz&#235; n&#235; spitalet kineze: 
1. Dieta e zakonshme. Dieta e zakonshme quhet edhe si dieta e rregullt dhe z&#235; 
50%-60% t&#235; ushqimit t&#235; spitalit. Kjo diet&#235; k&#235;rkon nj&#235; raport t&#235; p&#235;rshtatsh&#235;m t&#235; 
elementeve ushqyese, t&#235; p&#235;rcaktuar nga TRDK-ja. Gjat&#235; shtrimit n&#235; spital, 
pacient&#235;t q&#235; nuk kan&#235; probleme t&#235; tretjes dhe p&#235;rtypjes mund ta konsumojn&#235; k&#235;t&#235; 
diet&#235;. Kjo diet&#235; p&#235;rfshin shum&#235; ushqime t&#235; fresk&#235;ta. 
2. Dieta e but&#235;. Dieta e but&#235;, si&#231; e thot&#235; edhe emri, nuk p&#235;rmban ushqime t&#235; 
forta, por q&#235; mund t&#235; p&#235;rtypen leht&#235;. Ushqimet q&#235; p&#235;rmban kjo diet&#235; mund t&#235; 
treten m&#235; leht&#235; n&#235; krahasim me ato t&#235; diet&#235;s s&#235; zakonshme. Ajo p&#235;rfshin edhe 
p&#235;rb&#235;r&#235;s ushqimor&#235; t&#235; ekuilibruar. Dieta e but&#235; &#235;sht&#235; e p&#235;rshtatshme p&#235;r t&#235; 
s&#235;mur&#235;t me funksione tretjeje disi t&#235; dob&#235;t, me temperatur&#235; normale ose 
temperatur&#235; pak t&#235; lart&#235;, me probleme p&#235;rtypjeje t&#235; shkaktuara nga heqja e 
dh&#235;mb&#235;ve etj. Kjo diet&#235; &#235;sht&#235; e p&#235;rshtatshme edhe p&#235;r t&#235; moshuarit ose f&#235;mij&#235;t 
3-4 vje&#231;. Disa pacient&#235; me ul&#231;er&#235; n&#235; sistemin e tretjes, pas nd&#235;rhyrjes 
kirurgjikale n&#235; anus, zorr&#235;n e trash&#235;, rektum etj., mund ta p&#235;rdorin k&#235;t&#235; diet&#235;. 
Dieta e but&#235; p&#235;rmban orizin, makaronat, mishin e pul&#235;s, peshkun, mishin e derrit 
t&#235; payndyrsh&#235;m dhe perimet e pasura me fibra. 
3. Dieta gjysm&#235; e l&#235;ngshme. Kjo diet&#235; p&#235;rfshin ushqimet e p&#235;rpunuara n&#235; 
gjendje gjysm&#235; t&#235; l&#235;ngshme, t&#235; cilat jan&#235; shum&#235; t&#235; holla dhe t&#235; buta. Ato mund 
t&#235; p&#235;rtypen, g&#235;lltiten dhe treten leht&#235;. T&#235; s&#235;mur&#235;t me temperatur&#235; t&#235; lart&#235;, 
s&#235;mundje goje, v&#235;shtir&#235;si t&#235; g&#235;lltitjes, d&#235;mtime n&#235; rrug&#235;t e tretjes, dob&#235;si 
trupore dhe pas kirurgjis&#235;, mund ta p&#235;rdorin k&#235;t&#235; diet&#235;, q&#235; p&#235;rfshin llapat&#235; e 
orizit, t&#235; miellit, mishin e zbutur t&#235; derrit dhe t&#235; pul&#235;s, peshk dhe karkaleca 
deti. Pas zierjes, k&#235;to mishra mund t&#235; grihen p&#235;r t&#39;u b&#235;r&#235; qofte, nd&#235;rsa patatet 
mund t&#235; b&#235;hen pure. 
4. Dieta e l&#235;ngshme. Kjo &#235;sht&#235; diet&#235; me p&#235;rb&#235;r&#235;s ushqimor&#235; t&#235; paekuilibruar 
q&#235; konsumohet p&#235;rkoh&#235;sisht. Kjo diet&#235; p&#235;rfshin kryesisht ushqimet e l&#235;ngshme dhe 
mund t&#235; konsumohet pa u p&#235;rtypur. N&#235; k&#235;t&#235; diet&#235; p&#235;rmbahen shum&#235; pak ushqime t&#235; 
forta. Ajo nuk shkakton ndonj&#235; ndikim n&#235; goj&#235;. Kjo diet&#235; mund t&#235; ndahet edhe n&#235; 
lloje t&#235; ndryshme p&#235;r pacient&#235; me s&#235;mundje t&#235; ndryshme, si pacient&#235;t me 
temperatur&#235; shum&#235; t&#235; lart&#235;, q&#235; nuk kan&#235; fuqi p&#235;r t&#235; p&#235;rtypur ose me v&#235;shtir&#235;si 
t&#235; madhe n&#235; g&#235;lltitje. N&#235; k&#235;t&#235; diet&#235; p&#235;rfshihen qum&#235;shti, kosi, supa e orizit, 
supa me mish, vez&#235;t e l&#235;ngshme, supa e karrot&#235;s, l&#235;ngjet e frutave etj. (Xu 
Guang)]]></itunes:summary>
      <enclosure url="http://v2.cri.cn/alb/rubrike/20180413vakt.m4a" type="audio/mp3" /><guid>http://v2.cri.cn/alb/rubrike/20180413vakt.m4a</guid><itunes:duration>00:05:18</itunes:duration>
      <pubDate>Thu, 12 Apr 2018 06:52:30 GMT</pubDate>
      <itunes:order>92</itunes:order>
</item>

<item>
      <title>Pse t&#235; mos printohet receta-shkrimi i keq i mjek&#235;ve vret mij&#235;ra &#231;do vit</title>
      <itunes:author></itunes:author>
      <itunes:subtitle>Pse t&#235; mos printohet receta-shkrimi i keq i mjek&#235;ve vret mij&#235;ra &#231;do vit</itunes:subtitle>
      <itunes:summary><![CDATA[Shkrimi i keq i mjek&#235;ve &#235;sht&#235; nj&#235; nga &#231;&#235;shtjet m&#235; t&#235; diskutuara p&#235;r 
pacient&#235;t, kur k&#235;ta t&#235; fundit duhet t&#235; &quot;deshifrojn&#235;&quot; nj&#235; recet&#235;. 
Sipas nj&#235; raporti t&#235; Akademis&#235; s&#235; Shkencave t&#235; Institutit Komb&#235;tar t&#235; 
Mjek&#235;sis&#235; n&#235; SHBA, fakti q&#235; infermier&#235;t apo farmacist&#235;t nuk mund t&#235; dallojn&#235; 
qart&#235; em&#235;rtimin e barnave nga shkrimi i keq i mjek&#235;ve, shkakton vdekjen e 
paq&#235;llimshme t&#235; rreth 7 mij&#235; personave &#231;do vit n&#235; SHBA. 
Sigurisht q&#235; jo t&#235; gjitha rastet rezultojn&#235; fatale, pasi m&#235; t&#235; shumt&#235; jan&#235; 
pacient&#235;t q&#235; thjesht p&#235;sojn&#235; komplikacione t&#235; lehta sh&#235;ndet&#235;sore. 
P&#235;r ta minimizuar k&#235;t&#235; problem, kompanit&#235; e teknologjis&#235; n&#235; bashk&#235;punim me 
institucionet parashikojn&#235; q&#235; t&#235; fusin n&#235; p&#235;rdorim sistemin e p&#235;rshkrimit t&#235; 
barnave p&#235;rmes teknologjis&#235;, e cila do t&#235; p&#235;rdoret nga mjek&#235;t dhe do b&#235;nte q&#235; t&#235; 
evitoheshin gabime t&#235; tilla, q&#235; shum&#235; njer&#235;zve u kushtojn&#235; edhe jet&#235;n. 
Google, Aetna, Dell e shum&#235; spitale n&#235; Amerik&#235; tashm&#235; kan&#235; prezentuar k&#235;t&#235; 
sistem q&#235; mjek&#235;ve do t&#39;u ofrohet pa pages&#235;. 
Shkrimi i keq i mjek&#235;ve &#235;sht&#235; fenomen sa i njohur edhe i komentuar me humor, 
por pakkush e di se sa jet&#235; njer&#235;zish kushton, p&#235;rve&#231; vet&#235; mjek&#235;ve, ata duhet ta 
din&#235; mir&#235; por e marrin p&#235;rsip&#235;r rrezikun &#231;do dit&#235;, sepse mesa duket p&#235;r ta 
ngelet thjesht statistik&#235;. Dhe kur vjen puna tek statistikat, n&#235; SHBA &#231;do vit 
vdesin 7000 njer&#235;z dhe d&#235;mtohen rreth 1,5 milion&#235; vet&#235;m prej recetave me shkrim 
t&#235; keq t&#235; mjek&#235;ve, shkurtimeve dhe ngat&#235;rrimit t&#235; dozave nga farmacisti q&#235; e 
lexon, ose m&#235; mir&#235; t&#235; themi mezi e lexon. 
NEPSI (National e-prescribing Patient Safety Initiative) n&#235; SHBA u ka ofruar 
akses dhe p&#235;rdorim falas mjek&#235;ve p&#235;r t&#235; shkruar receta elektronike falas, ku 
nj&#235;koh&#235;sisht programi kontrollon p&#235;r kombinime t&#235; rrezikshme t&#235; ila&#231;eve dhe 
kontrollon q&#235; farmacia t&#235; siguroj&#235; dozat e duhura. 
Gabimet e mjek&#235;ve mbajn&#235; vendin e tret&#235; n&#235; bot&#235; p&#235;r vdekjet e pacient&#235;ve, 
shto k&#235;tu edhe gabimet e farmacist&#235;ve n&#235; deshifrimin e recetave, do ta kuptoni 
pse njihni personalisht aq shum&#235; raste njer&#235;zish q&#235; kan&#235; gjetur vdekjen ose jan&#235; 
p&#235;rkeq&#235;suar p&#235;r shkak t&#235; gabimeve t&#235; mjek&#235;ve. 
Sipas disa analist&#235;ve shkrimi i keq i mjek&#235;ve vjen p&#235;r shkak t&#235; pun&#235;s s&#235; 
ngarkuar, ata jan&#235; shum&#235; t&#235; z&#235;n&#235; p&#235;r shkak t&#235; numrit t&#235; lart&#235; t&#235; pacient&#235;ve 
gjat&#235; nj&#235; dite. N&#235; Kin&#235; ky problem &#235;sht&#235; zgjidhur duke e printuar recet&#235;n nga 
kompjuteri dhe problemi &#235;sht&#235; i zgjidhur. 
&quot;Kur shkruajn&#235; mjek&#235;t jan&#235; t&#235; fokusuar tek diagnoza dhe llojet e ila&#231;eve, m&#235; 
shum&#235; se tek m&#235;nyra e t&#235; shkruarit,&quot; thot&#235; Keya Shivadey, specialist gjinekolog 
n&#235; nj&#235; qend&#235;r mjek&#235;sore n&#235; Dubai. 
Si pacient&#235;, gjithmon&#235; kemi par&#235; q&#235; &#235;sht&#235; shum&#235; e v&#235;shtir&#235; t&#235; kuptojm&#235; ndonj&#235; 
fjal&#235; apo dhe g&#235;rm&#235; nga receta. 
Por, nga ana tjet&#235;r kemi besim t&#235; plot&#235; tek aft&#235;sit&#235; e farmacist&#235;ve se ata do 
t&#235; jen&#235; n&#235; gjendje t&#235; deshifrojn&#235; shkrimin e mjekut. N&#235; fakt farmacisti ka pasur 
nj&#235; pun&#235; t&#235; v&#235;shtir&#235; gjat&#235; viteve akademike n&#235; mbajtjen mend t&#235; termave dhe 
medikamenteve, por sipas disave puna m&#235; e v&#235;shtir&#235; n&#235; planet, q&#235; u ka r&#235;n&#235; p&#235;r 
pjes&#235; farmacist&#235;ve, &#235;sht&#235; pik&#235;risht deshifrimi i shkrimit t&#235; mjekut. 
Receta elektronike? Pse jo 
P&#235;r t&#235; zgjidhur k&#235;t&#235; problem shum&#235; sugjerojn&#235; q&#235; t&#235; p&#235;rdoret receta 
elektronike.T&#235; shpresojm&#235; se ashtu si n&#235; Kin&#235;, receta elektronike do b&#235;het 
praktik&#235; edhe n&#235; Shqip&#235;ri p&#235;r t&#235; zgjidhur t&#235; gjitha problemet q&#235; vijn&#235; nga 
shkrimi i mjekut dhe p&#235;r t&#235; leht&#235;suar pun&#235;n e farmacistit.]]></itunes:summary>
      <enclosure url="http://v2.cri.cn/alb/rubrike/receta12prill2018.m4a" type="audio/mp3" /><guid>http://v2.cri.cn/alb/rubrike/receta12prill2018.m4a</guid><itunes:duration>00:05:14</itunes:duration>
      <pubDate>Thu, 12 Apr 2018 06:51:08 GMT</pubDate>
      <itunes:order>93</itunes:order>
</item>

<item>
      <title>A e dinit se…? Fakte interesante p&#235;r trupin e njeriut</title>
      <itunes:author></itunes:author>
      <itunes:subtitle>A e dinit se…? Fakte interesante p&#235;r trupin e njeriut</itunes:subtitle>
      <itunes:summary><![CDATA[Shpesh njer&#235;zit mendojn&#235; se e njohim shum&#235; mir&#235; trupin e tyre, se si ai 
funksionon dhe proceset q&#235; ndodhin n&#235; t&#235; n&#235; &#231;do koh&#235;. 
Por n&#235; fakt, trupi i njeriut &#235;sht&#235; aq kompleks dhe misterioz sa ndonj&#235;her&#235; 
ngat&#235;rron edhe njoh&#235;sit m&#235; t&#235; mir&#235;, doktor&#235;t dhe shkenc&#235;tar&#235;t. 
Trupi i njeriut &#235;sht&#235; nj&#235; sistem tep&#235;r kompleks dhe shum&#235; i nd&#235;rlikuar, q&#235; 
pavar&#235;sisht studimeve mij&#235;ravje&#231;are ende i befason studiuesit me t&#235; rejat q&#235; 
zbulojn&#235;. 
Pse njeriu &#235;sht&#235; i ve&#231;ant&#235;? Sepse trupi jon&#235; &#235;sht&#235; i mbushur me surpriza dhe 
aft&#235;si t&#235; pabesueshme. 
P&#235;r shembull e dini q&#235; njeriu mund t&#235; jetoj&#235; pa ushqim p&#235;r 70 dit&#235;, por nuk 
mund t&#235; jetoj 11 dit&#235; pa gjum&#235;. E dini q&#235; sip&#235;rfaqja e mushk&#235;rive tona &#235;sht&#235; e 
barabart&#235; me at&#235; t&#235; nj&#235; fushe tenisi? 
E dini se pa gishtin e vog&#235;l, njeriu do t&#235; humbte 50% t&#235; fuqis&#235; s&#235; dor&#235;s? Apo 
se informacioni kalon n&#235;p&#235;r qendrat nervore t&#235; njeriut me 400 km n&#235; or&#235;? Apo se 
dh&#235;mb&#235;t e njeriut jan&#235; po aq t&#235; fort&#235; sa dh&#235;mb&#235;t e peshkaqenit? 
Nj&#235; njeri mund t&#235; jetoj&#235; pa pjes&#235;n m&#235; t&#235; madhe t&#235; organeve t&#235; tij. Trupi yn&#235; 
mund t&#235; duket i dob&#235;t, por mund t&#235; mbijetoj&#235; pa stomak, pa 75 % t&#235; m&#235;l&#231;is&#235;, 80 % 
t&#235; zorr&#235;s, dhe pa nj&#235; veshk&#235;. 
-11% e popullsis&#235; s&#235; bot&#235;s &#235;sht&#235; m&#235;ngj&#235;rashe 
- Kockat m&#235; t&#235; vogla n&#235; trupin e njeriut ndodhen n&#235; vesh- 
- Nj&#235;ra k&#235;mb&#235; ka 26 kocka 
- Mesatarisht truri i njeriut p&#235;rmban 78% uj&#235; 
- Gjuha juaj sh&#235;rohet m&#235; shpejt se &#231;do pjes&#235; tjet&#235;r e trupit 
- N&#235;se putheni p&#235;r 1 minut&#235; digjni 26 kalori 
- S&#235;mundjet m&#235; t&#235; shpeshta mendore jan&#235; ankthi dhe depresioni 
- L&#235;kura &#235;sht&#235; organi m&#235; i madh i trupit 
- Gishti m&#235; i ndjesh&#235;m &#235;sht&#235; gishti tregues 
-Grat&#235; trokasin qepallat m&#235; shpesh se burrat 
-Nj&#235; njeri merr frym&#235; 23 mij&#235; here n&#235; dit&#235; 
- Goja prodhon 1 lit&#235;r p&#235;shtym&#235; n&#235; dit&#235; 
- N&#235; kok&#235; gjenden 22 kocka 
-Muskujt m&#235; active jan&#235; n&#235; sy 
-M&#235;l&#231;ia ka mbi 500 funksione 
-Truri p&#235;rdor 25% t&#235; t&#235; gjith&#235; oksigjenit q&#235; thithim 
-Kuajt kan&#235; 18 kocka m&#235; shum&#235; se njer&#235;zit 
- Trupi i njeriut p&#235;rmban en&#235; gjaku n&#235; total arrijn&#235; n&#235; 96,000km 
- Bebet kan&#235; 350 kocka (deri n&#235; mosh&#235;n 5-vje&#231;are sasia e kockave ulet n&#235; 206) 

-Ne p&#235;rdorim 72 muskuj t&#235; ndrysh&#235;m kur flasim 
- Nj&#235; njeri shkon n&#235; tualet mesatarisht 6 her&#235; n&#235; dit&#235; 
-Gjaku &#235;sht&#235; 6 her&#235; m&#235; i trash&#235; se uji 
- Syri yn&#235; mund t&#235; shquaj&#235; hijet e s&#235; gjelbr&#235;s m&#235; shum&#235; se &#231;do ngjyr&#235; tjet&#235;r. 

-Kur qeshim v&#235;m&#235; n&#235; pun&#235; 17 muskuj 
- Gjate gjith&#235; jet&#235;s i biem pothuajse dy her&#235; p&#235;rqark bot&#235;s duke ecur 
- E qeshura ul nivelet e stresit dhe forcon sistemin imunitar 
-Vet&#235;m truri, p&#235;rdor 20 % t&#235; oksigjenit q&#235; hyn n&#235; trupin ton&#235; dhe q&#235; 
transportohet n&#235; gjak. Masa cerebrale &#235;sht&#235; e barabart&#235; me 2 % t&#235; trupit ton&#235;, 
por konsumon m&#235; shum&#235; oksigjen se &#231;do pjes&#235; tjet&#235;r e trupit. 
- Shkenc&#235;tar&#235;t konfirmojn&#235; se sa m&#235; i madh t&#235; jet&#235; heresy juaj i 
inteligjenc&#235;s (IQ), m&#235; shum&#235; &#235;nd&#235;rroni. Kjo nuk duhet t&#39;ju b&#235;j&#235; t&#235; mendoni se n&#235; 
qoft&#235; se nuk kujtoni &#235;ndrrat tuaja nuk jeni inteligjent sepse pjesa m&#235; e madhe e 
&#235;ndrrave ka nj&#235; gjat&#235;si shum&#235; t&#235; shkurt&#235;r. 
- Numri i baktereve n&#235; goj&#235;n e njeriut &#235;sht&#235; i barabart&#235; me numrin e 
popullsis&#235; totale t&#235; bot&#235;s ose edhe m&#235; shum&#235;. 
- Sa m&#235; e ftoht&#235; t&#235; jet&#235; dhoma ku flini, aq m&#235; shum&#235; ka mund&#235;si t&#235; shihni 
&#235;ndrra t&#235; k&#235;qija. 
- Qimet e fytyr&#235;s rriten shum&#235; m&#235; shpejt se &#231;do qime tjet&#235;r n&#235; trup. N&#235;se 
jeni meshkuj e dini shum&#235; mir&#235; se sa shpejt rritet mjekra, mjafton t&#235; mendosh se 
n&#235; qoft&#235; se nj&#235; mashkull nuk do ta priste mjekr&#235;n e tij gjat&#235; jet&#235;s, kjo e 
fundit do t&#235; b&#235;hej m&#235; e gjat&#235; se n&#235;nt&#235; metra. 
- Tretja e ushqimit realizohet n&#235; t&#235; gjitha hallkat e organeve t&#235; aparatit 
tret&#235;s. Duhet t&#235; kalojn&#235; s&#235; paku 12 or&#235; q&#235; trupi ta tret&#235; ushqimin. 
- Shpejt&#235;sia e teshtitjes s&#235; njeriut &#235;sht&#235; 160 km/or&#235;. 
-Duket se truri yn&#235; punon si nj&#235; kompjuter, n&#235; or&#235;t e gjumit, duke q&#235;ndruar 
vazhdimisht n&#235; funksion. K&#235;t&#235; gj&#235; &#235;sht&#235; zbuluar nga nj&#235; studim i kryer prej 
Universitetit t&#235; Los Axhelesit. Nd&#235;rsa jemi duke fjetur, truri yn&#235; arkivon 
kujtimet pa u ndalur asnj&#235;her&#235; dhe v&#235; n&#235; rregull informacionet e mbledhura gjat&#235; 
dit&#235;s. Nd&#235;rkaq, ai preokupohet q&#235; t&#235; &quot;fshij&#235;&quot; t&#235; gjitha t&#235; dh&#235;nat e panevojshme. 

- Skeleti &#235;sht&#235; nj&#235; mrekulli inxhinierike i cili &#235;sht&#235; i p&#235;rb&#235;r&#235; me bashkimin 
e 206 pjes&#235;ve t&#235; ndryshme t&#235; eshtrave. Trupi i njeriut n&#235; saje t&#235; k&#235;tyre pjes&#235;ve 
t&#235; nyj&#235;zuara me nj&#235;ra tjetr&#235;n posedon nj&#235; aft&#235;si t&#235; jasht&#235;zakonshme t&#235; l&#235;vizjes. 
Eshtrat jan&#235; jasht&#235;zakonisht t&#235; forta dhe n&#235; gjendje q&#235; t&#235; p&#235;rdoren me leht&#235;si, 
edhe n&#235; vendet ku eshtrat nyj&#235;zohen nj&#235;ra me tjetr&#235;n v&#235;rehen argumentet e 
krijimit, sip&#235;rfaqet e f&#235;rkimit t&#235; nyjave jan&#235; t&#235; mbuluara me nj&#235; shtres&#235; 
k&#235;rcore t&#235; holl&#235; dhe pupore dhe n&#235; k&#235;t&#235; shtres&#235; gjendet nj&#235; l&#235;ng i rr&#235;shqitsh&#235;m, 
n&#235;se ashti e shtyp at&#235; n&#235; ndonj&#235; vend, ky l&#235;ng nga puporet del jasht&#235; dhe e 
mund&#235;son sip&#235;rfaqen e nyjes t&#235; rr&#235;shqas&#235; si vaj. Njeriu n&#235; saje t&#235; k&#235;tij 
nd&#235;rtimi t&#235; p&#235;rsosur l&#235;vizjet e tij i realizon me gjith&#235;dije dhe shpejt&#235;si t&#235; 
madhe.]]></itunes:summary>
      <enclosure url="http://v2.cri.cn/alb/rubrike/aedinise4prill20180406.m4a" type="audio/mp3" /><guid>http://v2.cri.cn/alb/rubrike/aedinise4prill20180406.m4a</guid><itunes:duration>00:05:43</itunes:duration>
      <pubDate>Thu, 05 Apr 2018 03:47:14 GMT</pubDate>
      <itunes:order>94</itunes:order>
</item>

<item>
      <title>Gjidh&#235;nia, r&#235;nd&#235;sia dhe problemet</title>
      <itunes:author></itunes:author>
      <itunes:subtitle>Gjidh&#235;nia, r&#235;nd&#235;sia dhe problemet</itunes:subtitle>
      <itunes:summary><![CDATA[Qum&#235;shti i gjirit t&#235; n&#235;n&#235;s &#235;sht&#235; ushqimi m&#235; i mir&#235; dhe m&#235; i sh&#235;ndetsh&#235;m p&#235;r 
beben. Ushqyerja me gji – gj&#235;ja m&#235; e natyrshme, por nuk &#235;sht&#235; edhe gjithmon&#235; pa 
probleme. Pas lindjes s&#235; bebes, &#231;do n&#235;n&#235; d&#235;shiron q&#235; t&#235; ushqej&#235; me gji f&#235;mij&#235;n. 
Por n&#235; jet&#235;n praktike, ushqimi me gji nuk &#235;sht&#235; nj&#235; pun&#235; e leht&#235;. Ka raste kur 
thithat futen brenda, duke e b&#235;r&#235; t&#235; v&#235;shtir&#235; thithjen e qum&#235;shtit nga bebja. 
Nj&#235; tjet&#235;r problem &#235;sht&#235; ai i pamjaftueshm&#235;ris&#235; s&#235; qum&#235;shtit dhe i dhimbjeve t&#235; 
pak&#235;ndshme – plag&#235;, t&#235; &#231;ara dhe lytha n&#235; l&#235;kur&#235;n e thimthave. K&#235;to probleme mund 
t&#235; b&#235;hen sfidat m&#235; t&#235; m&#235;dha t&#235; n&#235;n&#235;s s&#235; re. N&#235; k&#235;t&#235; artikull, do t&#235; analizojm&#235; 
v&#235;shtir&#235;sin&#235; e ushqimit me gji dhe si t&#39;i trajtojm&#235; k&#235;to sfida. 
1. &#199;arja e thimthave 
Vet&#235;m 35% e foshnjave kan&#235; shansin q&#235; t&#235; ushqehen me qum&#235;shtin e n&#235;n&#235;s n&#235; 
mbar&#235; bot&#235;n, p&#235;rqindje kjo m&#235; e ul&#235;t se standardi i Organizat&#235;s Bot&#235;rore t&#235; 
Sh&#235;ndet&#235;sis&#235; n&#235; 80%. Ky fenomen vjen p&#235;r shkaqe t&#235; ndryshme. &#199;arja e thithave 
&#235;sht&#235; nj&#235; nga sfidat m&#235; t&#235; m&#235;dha q&#235; zakonisht nd&#235;rprerin gjidh&#235;nien. Disa 
probleme t&#235; tjera t&#235; dhimbshme jan&#235; gjakderdhja, ul&#231;era, mastiti apo infeksioni 
i indit t&#235; gjirit etj. 
Specialist&#235;t sugjerojn&#235; se n&#235;nat mund t&#235; b&#235;jn&#235; disa hapa p&#235;r ta leht&#235;suar 
dhimbjen e gjirit: 
Gjat&#235; ushqimit me gji, n&#235;na duhet t&#39;i jap&#235; m&#235; par&#235; foshnj&#235;s gjirin q&#235; i dhemb 
m&#235; pak, p&#235;r t&#235; pak&#235;suar forc&#235;n e thithjes n&#235; gjirin tjet&#235;r. Foshnja me goj&#235;n e 
saj mbulon pjes&#235;n m&#235; t&#235; madhe t&#235; areol&#235;s (rrethi i err&#235;t te thimthat), duke 
thithur thell&#235; thimth&#235;n n&#235; goj&#235;n e saj; 
Thithja b&#235;het n&#235; m&#235;nyr&#235; ritmike, e fort&#235; dhe me pushime t&#235; shkurtra; 
Kur t&#235; rritet sasia e qum&#235;shtit, mund t&#235; ndieni se si foshnja g&#235;lltitet; 
P&#235;rve&#231; k&#235;saj, mund t&#39;ia ushqeni m&#235; shpesh f&#235;mij&#235;n me gji p&#235;r ta zbrazur 
qum&#235;shtin e rezervuar n&#235; gji. Pas gjidh&#235;nies ila&#231;i m&#235; i mir&#235; p&#235;r majat e gjirit 
&#235;sht&#235; vet&#235; qum&#235;shti, prandaj mund ta p&#235;rdorni k&#235;t&#235; metod&#235; p&#235;r t&#235; evituar 
infektimin apo &#231;arjet. 
N&#235;se keni shum&#235; dhimbje p&#235;r shkak t&#235; sasis&#235; s&#235; lart&#235; t&#235; qum&#235;shti n&#235; gji dhe 
foshnja s&#39;mund ta thith&#235; at&#235;, n&#235;na mund t&#235; ndaloj&#235; gjidh&#235;nien p&#235;r 24 or&#235; dhe ta 
thith&#235; qum&#235;shtin n&#235;p&#235;rmjet pomp&#235;s s&#235; gjirit. Kjo &#235;sht&#235; edhe nj&#235; metod&#235; efektive 
p&#235;r t&#235; pak&#235;suar inflamacionin dhe probleme t&#235; tjera. 
2. Dhimbja e gjirit nga qum&#235;shti i tep&#235;rt 
Dhimbja e gjirit nga sasia e lart&#235; e pa nxjerr&#235; e qum&#235;shtit ndodh shpesh n&#235; 
jav&#235;n e par&#235; pas lindjes s&#235; bebes. Kur ndryshon niveli hormonal shtohet l&#235;vizja 
e brendshme e gjakut tek gjiri dhe do t&#235; rritet sekretimi i qum&#235;shtit n&#235; gji, 
prandaj gjiri do t&#235; zmadhet p&#235;r shkak t&#235; rezervimit t&#235; qum&#235;shtit. P&#235;r leht&#235;simin 
e dhimbjes s&#235; gjirit, n&#235;nat duhet t&#235; filloj&#235; ushqimin me gji bebes sa m&#235; par&#235; 
pas lindjes s&#235; bebes. N&#235;nat q&#235; ushqejn&#235; beben m&#235; shpesh hasen me m&#235; pak 
probleme. N&#235;se bebja s&#39;mund t&#235; thith&#235; plot&#235;sisht qum&#235;shtin e n&#235;n&#235;s, n&#235;na duhet 
t&#235; p&#235;rdor&#235; pomp&#235;n e posa&#231;me p&#235;r thithjen e qum&#235;shtit. 
N&#235;se gjiri i n&#235;n&#235;s ngurt&#235;sohet, n&#235;na duhet t&#39;i jap&#235; m&#235; shpesh qum&#235;sht bebes, 
pavar&#235;sisht dit&#235; apo nat&#235;. Gjat&#235; dit&#235;s dhe nat&#235;s, n&#235;na duhet ta ushqej&#235; foshnj&#235;n 
sa her&#235; q&#235; ajo ka uri, duhet hequr steriotipi se foshnja duhet t&#235; pij&#235; me orare 
t&#235; rregullta, thon&#235; pediatrit. 
3. &#199;rregullimet emocionale t&#235; n&#235;n&#235;s 
&#199;rregullimet emocionale tek n&#235;nat e reja jan&#235; nd&#235;r problemet m&#235; t&#235; p&#235;rhapura 
dhe m&#235; bezdis&#235;se gjat&#235; gjidh&#235;nies. Sipas Shoqat&#235;s Amerikane t&#235; Psikologjis&#235;, 1/7 
e femrave preken nga depresioni post natal (pas lindjes s&#235; bebes), s&#235;mundje kjo 
q&#235; shfaqet n&#235; forma t&#235; ndryshme. Disa n&#235;na me raste serioze t&#235; depresionit kan&#235; 
madje mendime t&#235; d&#235;mtojn&#235; veten dhe beben. Specialist&#235;t sugjerojn&#235; se familjar&#235;t 
duhet ta v&#235;n&#235; theksin tek n&#235;na n&#235; periudh&#235;n e ushqimit me gji. Kur zbulojn&#235; se 
n&#235;na e re po vuan nga depresioni pas lindjes duhet t&#235; k&#235;rkojn&#235; menj&#235;her&#235; ndihm&#235; 
mjek&#235;sore. 
S&#235; pari analizohet situata e s&#235;mundjes dhe pas bised&#235;s me psikologun, mjek&#235;t 
mund t&#235; zbulojn&#235; burimet e depresionit dhe t&#235; leht&#235;sojn&#235; fenomenet e k&#235;saj 
s&#235;mundje n&#235;p&#235;rmjet metodave p&#235;rkat&#235;se. N&#235; t&#235; nj&#235;jt&#235;n koh&#235;, dashuria e 
vazhdueshme familjare mund t&#235; ndihmoj&#235; kthimin e n&#235;n&#235;s n&#235; jet&#235;n normale. N&#235; 
hapin e tret&#235;, n&#235;se simptomat e depresionit t&#235; n&#235;n&#235;s nuk leht&#235;sohen duksh&#235;m, 
duhet q&#235; n&#235;na t&#235; survejohet gjat&#235; koh&#235;s q&#235; q&#235;ndron me beben, pra mos ta lini 
vet&#235;m, e gjitha kjo p&#235;r t&#235; parandaluar ndonj&#235; ngjarje t&#235; papritur. 
4. St&#235;rvitjet e p&#235;rshtatshme p&#235;r rikthimin e linjave trupore 
Pas lindjes s&#235; bebes, shum&#235; n&#235;nat shqet&#235;sohen p&#235;r p&#235;rkeq&#235;simin e linj&#235;s 
trupore. Disa n&#235;na madje heqin dor&#235; nga gjidh&#235;nia p&#235;r shkak t&#235; frik&#235;s s&#235; 
dob&#235;simit t&#235; gjirit. Por n&#235; fakt, ushqimi me gji nuk do t&#235; shkaktoj&#235; dob&#235;simin 
ose r&#235;nien e gjirit. N&#235;se n&#235;nat e reja mund t&#235; b&#235;j&#235; disa st&#235;rvitje t&#235; lehta, 
gjiri i tyre do t&#235; ruaj&#235; fort&#235;sin&#235; dhe linj&#235;n. Sekretimi i qum&#235;shtit n&#235; gji mund 
t&#235; harxhoj&#235; energjin&#235; e trupit, duke ndihmuar rinormalizimin e linj&#235;s trupore t&#235; 
n&#235;n&#235;s. Ushqimi me gji mund t&#235; forcoj&#235; edhe komunikimin mes bebes dhe n&#235;n&#235;s, duke 
shtuar dashurin&#235; dhe afrimitetin. Ushqimi me gji &#235;sht&#235; metoda efektive p&#235;r 
paradanlimin e depresionit tek n&#235;nat e reja. Specialist&#235;t sugjerojn&#235; se &#231;do n&#235;n&#235; 
e sh&#235;ndetshme mund t&#235; l&#235;viz&#235; n&#235; 24 or&#235; pas lindjes s&#235; bebes. Pas 2-3 dit&#235;sh, 
n&#235;nat mund t&#235; b&#235;jn&#235; st&#235;rvitje lehtare, si tendosja e gjymtyr&#235;ve t&#235; sip&#235;rm etj. 
Pas nj&#235; jave, n&#235;nat mund t&#235; b&#235;jn&#235; disa st&#235;rvitje p&#235;r rinormalizimin e linj&#235;s 
trupore. N&#235;nat mund t&#235; pyesin specialist&#235;t p&#235;r st&#235;rvitjet e p&#235;rshtatshme pas 
lindjes. 
5. P&#235;rkrahja shoq&#235;rore 
Periudha e ushqimit me gji &#235;sht&#235; faz&#235; e ve&#231;ant&#235; q&#235; lidhet me jet&#235;n e dy 
brezave. Prandaj, p&#235;rkrahjet e vazhdueshme jan&#235; shum&#235; t&#235; r&#235;nd&#235;sishme p&#235;r 
familjen e ardhme. 
N&#235;na e re duhet t&#235; p&#235;rballoj&#235; ndryshimin e rolit t&#235; saj, q&#235; &#235;sht&#235; nj&#235; procesi 
i p&#235;rshtatjes. Gjat&#235; k&#235;tij procesi, n&#235;na mund t&#235; shqet&#235;sohet shum&#235; dhe t&#235; 
p&#235;rballoj&#235; sfida t&#235; ndryshme si depresioni, mbindjeshm&#235;ri etj. Sipas t&#235; dh&#235;nave, 
f&#235;mij&#235;t mund t&#235; ndjejn&#235; shum&#235; humorin e n&#235;n&#235;s gjat&#235; periudh&#235;s s&#235; gjidh&#235;nies. Kur 
n&#235;na shqet&#235;sohet, f&#235;mij&#235;t mund t&#235; ndiejn&#235; k&#235;t&#235; ndjenj&#235; negative gjat&#235; ushqimit. 
Prandaj, p&#235;rkrahja familjare e shoq&#235;rore ndaj n&#235;n&#235;s &#235;sht&#235; shum&#235; e r&#235;nd&#235;sishme. 
Kur n&#235;nat kan&#235; sh&#235;ndet t&#235; ekuilibruar emocional, bebja e saj do t&#235; rritet 
sh&#235;ndetsh&#235;m si fizikisht ashtu edhe psikologjikisht.(Xu Guang)]]></itunes:summary>
      <enclosure url="http://v2.cri.cn/alb/rubrike/20180323gjidhenia.m4a" type="audio/mp3" /><guid>http://v2.cri.cn/alb/rubrike/20180323gjidhenia.m4a</guid><itunes:duration>00:06:34</itunes:duration>
      <pubDate>Thu, 05 Apr 2018 03:46:03 GMT</pubDate>
      <itunes:order>95</itunes:order>
</item>

<item>
      <title>Zakonet e k&#235;qija q&#235; &#231;ojn&#235; n&#235; infeksione urinare</title>
      <itunes:author></itunes:author>
      <itunes:subtitle>Zakonet e k&#235;qija q&#235; &#231;ojn&#235; n&#235; infeksione urinare</itunes:subtitle>
      <itunes:summary><![CDATA[Infeksionet urinare jan&#235; nj&#235; problem q&#235; hasen m&#235; shum&#235; tek grate se tek burrat. 
Ndoshta nj&#235; her&#235; n&#235; jet&#235; t&#235; gjith&#235; preken nga ky problem. Por si &#231;do s&#235;mundje 
&#231;el&#235;si q&#235;ndron tek parandalimi. 
Pini shum&#235; uj&#235; q&#235; t&#235; nxirrni jasht&#235; bakteriet nga trakti urinar. Pini uj&#235; dhe 
kur t&#235; shihni q&#235; urina juaj ka ngjyr&#235; t&#235; &#231;el&#235;t at&#235;her&#235; jeni i hidratuar sa 
duhet. 
Pra, pini uj&#235; dhe boshatiseni vazhdimisht fshik&#235;z&#235;n e urin&#235;s p&#235;r t&#235; evituar 
infeksionet n&#235; kanalin urinar. 
Infeksionet e kanalit urinar jan&#235; nd&#235;r infeksionet m&#235; t&#235; shpeshta tek t&#235; 
rriturit, sidomos tek grat&#235;. Por k&#235;to infeksione shpeshher&#235; mund t&#235; mos 
trajtohen si duhet. &quot;Mbip&#235;rdorimi i antibiotik&#235;ve p&#235;r t&#235; trajtuar infeksionet 
krijon t&#235; tjera probleme,&quot; thot&#235; Dr. Michael O&#39;Leary, urolog i njohur. 
Si fillon… 
Sistemi urinar p&#235;rb&#235;het nga veshkat, t&#235; cilat filtrojn&#235; toksina dhe uj&#235; 
shtes&#235; nga gjaku p&#235;r t&#235; krijuar urin&#235;n q&#235; kalon n&#235; fshik&#235;z; dhe uret&#235;r, dhe m&#235; 
pas del jasht&#235;. 
Infeksione urinare ndidhin kur sasia e urin&#235;s q&#235;ndon n&#235; fshik&#235;z p&#235;r nj&#235; koh&#235;, 
nj&#235; vend perfekt p&#235;r shtimin e bakterieve. Kjo sasi mund t&#235; vij&#235; nga nj&#235; penges&#235; 
e rrjedh&#235;s urinare ose nga nj&#235; prostat&#235; e zgjeruar, ose mund t&#235; ndodh&#235; n&#235;se 
bakteret &quot;e k&#235;qija&quot; futen n&#235; uret&#235;r dhe shkojn&#235; drejt fshik&#235;z&#235;s. Shkaqe t&#235; tjera 
p&#235;rfshijn&#235; aktivitetin seksual, gur&#235;t n&#235; veshka, dhe mungesa e estrogjenit tek 
grat&#235; (estrogjeni ndihmon n&#235; mbrojtjen kund&#235;r infeksioneve). 
Simptomat dhe rreziqet 
Simptomat e infeksioneve urinare p&#235;rfshijn&#235; urinim t&#235; shpesht&#235;, nj&#235; ndjesi 
urgjente urinimi dhe djegie gjat&#235; urinimit. 
N&#235;se nj&#235; infeksion veshkash nuk trajtohet, mund t&#235; p&#235;rhapet n&#235; veshka, dhe 
bakteriet mund t&#235; futen leht&#235; n&#235; gjak. 
Diagnoza dhe trajtimi 
Diagnostikimi i nj&#235; infeksioni urinar k&#235;rkon analizat e urin&#235;s p&#235;r t&#235; par&#235; 
n&#235;se ka bakterie si dhe numrin e qelizave t&#235; bardha t&#235; gjakut, duke treguar 
pranin&#235; e infeksionit. N&#235;se nj&#235; test rezulton pozitiv, &#235;sht&#235; i nevojsh&#235;m 
analizimi i baktereve n&#235; laborator p&#235;r t&#235; par&#235; se cili &#235;sht&#235; bakteri shkaktar i 
infeksionit. Trajtimi b&#235;het zakonisht me antibiotik&#235;, por nj&#235; infeksion m&#235; i 
avancuar mund t&#235; k&#235;rkoj&#235; antibiotik&#235; m&#235; t&#235; fort&#235; q&#235; i jep mjeku. 
Dr. O&#39;Leary thot&#235; se gjat&#235; k&#235;tij procesi shum&#235; mjek&#235; e mbidiagnostikojn&#235; nj&#235; 
infeksion urinar. 
&quot;Grat&#235; n&#235; mosh&#235; t&#235; thyer kan&#235; baterie dhe qeliza t&#235; bardha n&#235; urin&#235;. Por n&#235;se 
nj&#235; person nuk ka simptoma, nuk ka infeksion urinar, pra nuk ka nevoj&#235; t&#235; 
trajtohet me antibiotik&#235;. 
&#199;far&#235; duhet t&#235; b&#235;jm&#235;… 
Shkoni tek mjeku n&#235; fillim sapo t&#235; shfaqen simptomat. Sa m&#235; her&#235;t ta kapni 
infeksionin urinar, aq m&#235; leht&#235; &#235;sht&#235; p&#235;r ta kururar. Gjithashtu parandalojeni 
duke pir&#235; shum&#235; uj&#235; dhe duke q&#235;ndruar t&#235; hidratuar. 
&quot;Nuk ka nevoj&#235; t&#235; pini 12 gota n&#235; dit&#235;, por q&#235;ndroni t&#235; hidratuar edhe, e 
fruta e sup&#235;ra gjat&#235; dit&#235;s,&quot; thot&#235; Dr. O&#39;Leary, &quot;pini l&#235;ngje t&#235; sh&#235;ndetshme p&#235;r 
t&#235; nxjerr&#235; jasht&#235; bakteriet p&#235;rmes urinimit. K&#235;shillohet q&#235; ta zbrasni mire 
fshik&#235;z&#235;n &#231;do dit&#235;, urinoni pas seksit dhe p&#235;r grat&#235; k&#235;shillohet t&#235; p&#235;rdorni nj&#235; 
krem vaginal me estrogjen. 
Roli i diet&#235;s p&#235;r uljen e rrezikut nga infeksionet urinare 
Megjith&#235;se infeksione urinare mund t&#235; mos jen&#235; plot&#235;sisht t&#235; parandalueshme, 
dieta ndihmon shum&#235; n&#235; k&#235;t&#235; drejtim 
• Boronica e kuqe: Kjo lloj boronice ndihmon n&#235; parandalimin e infeksioneve 
urinare por nuk i trajton ato. Ky frut b&#235;n q&#235; bakteriet t&#235; mos t&#235; ngjiten n&#235; 
muret e kanalit urinar. Shtoni boronic&#235; t&#235; kuqe n&#235; sallat&#235; ose n&#235; oriz, p&#235;rdorni 
l&#235;ngun e saj ose mund ta merrni edhe n&#235; form&#235; suplementi. 
• Boronica: Ashtu si boronica e kuqe, boronica e zakonshme ndihmon n&#235; 
parandalimin e ngjitjes s&#235; bakterieve n&#235; muret e kanalit urinar. Hidheni 
boronic&#235;n n&#235; sallat&#235;, l&#235;ngje t&#235; b&#235;ra vet&#235; ose n&#235; kos. 
• Vitamina C: &quot;Ky vitamin ndihmon n&#235; b&#235;rjen e urin&#235;s m&#235; acide q&#235; parandalon 
rritjen e bakterieve,&quot; thot&#235; Dr. Suzanne Salamon, nga Harvard Medical School. 
Ajo rekomandon marrjen e nj&#235; suplementi 500 - 1,000 miligram&#235; vitamin&#235; C &#231;do 
dit&#235; ose marrjen e saj p&#235;rmes ushqimit p&#235;rfshi specat e kuq, portokallet, 
limon&#235;t etj 
• Probiotik&#235;t: K&#235;to produkte p&#235;rmbaj&#235; coloni bakteriesh t&#235; &quot;mira&quot;. Sipas disa 
studimeve probiotik&#235;t ndihmojn&#235; n&#235; parandalimin e infeksioneve urinare. Kosi dhe 
djathi jan&#235; probiotik&#235; shum&#235; t&#235; mire. 
Disa femra rrezikojn&#235; t&#235; preken m&#235; shum&#235; nga ionfeksionet urinare krahasuar 
me t&#235; tjera. Por cilat jan&#235; shkaqet kryesore q&#235; &#231;ojn&#235; n&#235; shfaqjen e k&#235;tij 
infeksioni. 
Dehidratimi: Dehidratimi vjen si pasoj&#235; e mos-konsumit t&#235; shpesht&#235; t&#235; ujit 
dhe l&#235;ngj&#235;ve t&#235; tjera, si rrjedhoj&#235; urinoni m&#235; pak dhe kjo sjell shfaqjen e 
infeksioneve urinare. 
Mbajtja e urin&#235;s: N&#235;se duhet t&#235; shkoni n&#235; tualet, shkoni. Gjith&#231;ka tjet&#235;r 
mund t&#235; pres&#235;. N&#235; t&#235; kund&#235;rt, bakteret mund t&#235; ngecin n&#235; traktin urinar dhe t&#235; 
shkaktojn&#235; infeksione. 
Fshirja n&#235; drejtimin pas-para: Letra higjienike mund t&#39;i shtyj&#235; bakteret 
drejt uretr&#235;s, ndaj sigurohuni q&#235; gjithnj&#235; t&#235; fshiheni n&#235; drejtimin para-pas. 
Konsumimi i tepruar i kafes, l&#235;ngjeve t&#235; frutave dhe alkoolit: Sa m&#235; e err&#235;t 
pija, aq m&#235; t&#235; shumta jan&#235; gjasat q&#235; t&#235; funksionoj&#235; si diuretik, duke ju b&#235;r&#235; q&#235; 
t&#235; urinoni m&#235; shum&#235;. Alkooli mund t&#235; irritoj&#235; fshik&#235;z&#235;n, po ashtu edhe l&#235;ngjet e 
frutave me tepric&#235;]]></itunes:summary>
      <enclosure url="http://v2.cri.cn/alb/rubrike/infeksione29mars2018.m4a" type="audio/mp3" /><guid>http://v2.cri.cn/alb/rubrike/infeksione29mars2018.m4a</guid><itunes:duration>00:06:36</itunes:duration>
      <pubDate>Fri, 30 Mar 2018 06:36:42 GMT</pubDate>
      <itunes:order>96</itunes:order>
</item>

<item>
      <title>Le t&#235; njohim p&#235;rs&#235;ri tuberkulozin</title>
      <itunes:author></itunes:author>
      <itunes:subtitle>Le t&#235; njohim p&#235;rs&#235;ri tuberkulozin</itunes:subtitle>
      <itunes:summary><![CDATA[Tuberkulozi quhet edhe &quot;murtaja e bardh&#235;&quot; dhe vazhdon t&#235; jet&#235; nj&#235; nga sfidat 
e m&#235;dha sh&#235;ndet&#235;sore n&#235; Kin&#235; dhe bot&#235;. &#199;do vit 8-10 milion&#235; veta preken nga 
tuberkulozi dhe 1.3 milion&#235; humbin jet&#235;n p&#235;r shkak t&#235; k&#235;saj s&#235;mundjeje. Pra, 
mesatarisht nj&#235; pacient i ri preket nga tuberkulozi n&#235; sekond&#235; dhe &#231;do 15 
sekonda nj&#235; person humb jet&#235;n nga kjo s&#235;mundje. Tani le t&#235; njohim m&#235; holl&#235;sisht 
k&#235;t&#235; s&#235;mundje ngjit&#235;se. 
Karakteristikat e tuberkulozit: 
Tuberkulozi &#235;sht&#235; nj&#235; s&#235;mundje infektive e shkaktuar nga nj&#235; mykobakter 
tuberkular shum&#235; i vog&#235;l, i cili n&#235; t&#235; shkuar&#235;n &#235;sht&#235; em&#235;rtuar &quot;verem&quot;. 
Zakonisht ky mikrob sulmon mushk&#235;rit&#235;, por mund t&#235; prek&#235; gjithashtu edhe organe 
t&#235; tjera t&#235; trupit t&#235; njeriut, si truri, kockat, gj&#235;ndrat limfatike, zemra e 
l&#235;kura, teksa prek edhe gjakun. Ai ka nj&#235; diamet&#235;r prej 1-4 mikron&#235;sh, afro 1/60 
t&#235; diametrit t&#235; qimes s&#235; kok&#235;s. Prandaj, syri yn&#235; s&#39;mund ta shikoj&#235; 
drejtp&#235;rdrejt k&#235;t&#235; mikrob. Atij i p&#235;lqen mjedisi i oksigjenit, prandaj edhe 
fokusi i infeksionit jan&#235; mushk&#235;rit&#235;, organi m&#235; i pasur me oksigjen. 
Mykobakteri tuberkular do nj&#235; mjedis me temperatur&#235; t&#235; ul&#235;t. Ai mund t&#235; 
jetoj&#235; p&#235;r 4-5 vjet n&#235; temperatur&#235; nga minus 6 grad&#235; deri n&#235; minus 8 grad&#235;. Ky 
mikrob rritet shum&#235; ngadal&#235;. K&#235;to lloj mikrobesh shumohen p&#235;r nj&#235; brez brenda 
14-24 or&#235;sh. Por mikrobi Escherichia coli shumohet p&#235;r 20 minuta. 
Mykobakteri tuberkular &quot;frik&#235;sohet&quot; nga tre elemente: nxeht&#235;sia, drita dhe 
alkooli. Ai mund t&#235; shkat&#235;rrohet brenda nj&#235; minute n&#235; nj&#235; temperatur&#235; 95 grad&#235; 
celcius, nga drita e diellit, p&#235;r 2-7 or&#235;, ose nga ndri&#231;imi i rrezeve 
ultraviolet, p&#235;r 10-20 minuta. Q&#235;ndrimi n&#235; alkool t&#235; p&#235;rqendruar, 70%-75%, p&#235;r 
20-30 minuta, po ashtu mund ta asgj&#235;soj&#235; at&#235;. Pra, mund ta zhdukim mikrobin e 
tuberkulozit kryesisht n&#235;p&#235;rmjet k&#235;tyre tre m&#235;nyrave. 
I s&#235;muri me tuberkuloz &#235;sht&#235; burimi kryesor i prekjes nga mikrobi Escherichia 
coli. Ky mikrob s&#39;mund t&#235; zhvendoset vet&#235;, por k&#235;rkon nj&#235; &quot;mjet transporti&quot;, i 
cili &#235;sht&#235; p&#235;shtyma e pacient&#235;ve me tuberkuloz. Kolla dhe t&#235;shtima e t&#235; s&#235;mur&#235;ve 
me tuberkuloz mund t&#235; l&#235;shojn&#235; nj&#235; sasi t&#235; madhe p&#235;shtyme. Mikrobi Escherichia 
coli hyn n&#235; aj&#235;r n&#235;p&#235;rmjet p&#235;shtym&#235;s. Kur personat e sh&#235;ndetsh&#235;m e thithin k&#235;to 
aj&#235;r, Escherichia coli hyn n&#235; trupin e tyre. 
Le t&#39;u p&#235;rgjigjemi tani disa pyetjeve lidhur me s&#235;mundjen e turbekulozit. 
1. Tuberkulozi &#235;sht&#235; s&#235;mundje ngjit&#235;se apo jo? Si p&#235;rhapet ai? 
Si&#231; e tham&#235;, tuberkulozi &#235;sht&#235; nj&#235; s&#235;mundje ngjit&#235;se, q&#235; p&#235;rhapet kryesisht 
n&#235;p&#235;rmjet rrug&#235;ve t&#235; frym&#235;marrjes n&#235;p&#235;rmjet p&#235;shtym&#235;s s&#235; t&#235; s&#235;mur&#235;ve me 
tuberkuloz. Por disa t&#235; s&#235;mur&#235; me tuberkuloz nuk nxjerrin jasht&#235; p&#235;shtym&#235; q&#235; 
p&#235;rmban mikrobin Escherichia coli. Sipas vler&#235;simeve, nj&#235; i s&#235;mur&#235; me tuberkuloz 
p&#235;shtyma e t&#235; cilit p&#235;rmban mikrobin Escherichia coli, q&#235; nuk merr trajtim 
mjek&#235;sor, mund t&#235; prek&#235; 10-20 njer&#235;z. P&#235;rve&#231; koll&#235;s dhe teshtim&#235;s, edhe ushqimet 
e ngr&#235;na nga t&#235; s&#235;mur&#235;t me tuberkuloz mund ta p&#235;rhapin k&#235;t&#235; s&#235;mundje. 
2. Si mund ta gjykojm&#235; n&#235;se jemi prekur nga tuberkulozi apo jo? 
S&#235; pari, duhet t&#235; dim&#235; n&#235;se ka t&#235; s&#235;mur&#235; me tuberkuloz p&#235;rreth nesh apo jo. 
S&#235; dyti, duhet t&#39;i kushtojm&#235; v&#235;mendje t&#235; madhe gjendjes son&#235; sh&#235;ndet&#235;sore. 
Prekja nga mikrobi Escherichia coli nuk &#235;sht&#235; barazi me prekjen nga tuberkulozi. 
Kur dob&#235;sohet imuniteti, infeksioni mund t&#235; p&#235;rkeq&#235;sohet, duke &#231;uar n&#235; s&#235;mundjen 
tuberkulare. Kjo gjendje shfaqet kryesisht pas nj&#235; nd&#235;rhyrjeje kirurgjikale, tek 
t&#235; s&#235;mur&#235;t me diabet, te njer&#235;zit q&#235; ndiejn&#235; dob&#235;si etj. S&#235; treti, duhet t&#235; 
njohim simptomat e s&#235;mundjes s&#235; tuberkulozit, si lodhja, pafuqia, temperatura e 
ul&#235;t pasdite, humbja e oreksit, kolla, djersitja nat&#235;n, dhimbja e gjoksit etj. 
3. Si diagnostikohet tuberkulozi? 
N&#235;se keni simptomat e m&#235;sip&#235;rme, duhet t&#235; shkoni sa m&#235; par&#235; n&#235; spital p&#235;r t&#235; 
b&#235;r&#235; analizat mjek&#235;sore. Analiza e p&#235;shtym&#235;s &#235;sht&#235; metoda kryesore p&#235;r 
p&#235;rcaktimin e s&#235;mundjes s&#235; tuberkulozit. Infeksioni n&#235; mushk&#235;ri mund t&#235; 
shkaktoj&#235; q&#235; p&#235;shtyma t&#235; p&#235;rmbaj&#235; mikrobin Escherichia coli, q&#235; mund t&#235; zbulohet 
pas analiz&#235;s. P&#235;rve&#231; k&#235;saj, radioskopia &#235;sht&#235; gjithashtu nj&#235; metod&#235; shum&#235; e 
r&#235;nd&#235;sishme p&#235;r diagnostikimin e tuberkulozit. 
4. Cilat jan&#235; masat e nevojshme q&#235; duhen marr&#235; n&#235; jet&#235;n e p&#235;rditshme prej t&#235; 
s&#235;mur&#235;ve nga tuberkulozi? 
Pushimi dhe gjumi i mjaftuesh&#235;m jan&#235; k&#235;rkesat baze p&#235;r pacient&#235;t e prekur nga 
tuberkulozi. I s&#235;muri me tuberkuloz duhet t&#235; flej&#235; t&#235; pakt&#235;n tet&#235; or&#235; n&#235; dit&#235;. 
Gjat&#235; periudh&#235;s s&#235; mjekimit, ai duhet t&#235; pushoj&#235; n&#235; shtrat p&#235;r nj&#235; koh&#235; t&#235; 
gjat&#235;. Ai nuk duhet t&#235; lexoj&#235; shum&#235; libra, t&#235; shikoj&#235; shum&#235; televizor ose t&#235; 
luaj&#235; me kompjuter. I s&#235;muri me tuberkuloz mund t&#235; b&#235;j&#235; aktivitete t&#235; 
p&#235;rshtatshme, fillimisht brenda n&#235; sht&#235;pi, si ecejake etj., pastaj duhet t&#235; 
shtohet dal&#235;ngadal&#235; intensiteti i aktivitetit. P&#235;rve&#231; k&#235;saj, t&#235; s&#235;mur&#235;t prej 
tuberkulozit duhet t&#39;i kushtojn&#235; v&#235;mendje ndryshimit t&#235; motit e t&#235; mjedisit dhe 
t&#235; mos dalin jasht&#235; n&#235; mot t&#235; keq, si p&#235;r shembull kur fryn er&#235; e madhe, ka 
mjegull etj. N&#235;se ka ndonj&#235; pun&#235; urgjente, ai duhet t&#235; vesh&#235; mask&#235; para se t&#235; 
dal&#235; nga sht&#235;pia. 
5. Cilat jan&#235; ushqimet q&#235; duhet t&#235; han&#235; t&#235; s&#235;mur&#235;t me tuberkuloz? 
Tuberkulozi &#235;sht&#235; nj&#235; s&#235;mundje kronike q&#235; harxhon shum&#235; energji. Duhet t&#39;u 
kushtohet v&#235;mendje e madhe ushqimeve, t&#235; cilat duhet t&#235; plot&#235;sojn&#235; jo vet&#235;m 
nevojat normale fizike, por edhe nevojat e energjis&#235; s&#235; harxhuar nga kjo 
s&#235;mundje. L&#235;nd&#235;t e nevojshme ushqyese p&#235;rfshijn&#235;: proteinat, karbohidratet, 
yndyr&#235;n, vitaminat etj. Nuk ekzistojn&#235; rregulla konkrete p&#235;r sasin&#235; e 
p&#235;rshtatshme t&#235; l&#235;nd&#235;ve ushqyese, e cila varet nga karakteristikat fizike 
individuale. N&#235; p&#235;rgjith&#235;si, duhet t&#235; hahen ushqime t&#235; ndryshme, si drith&#235;rat, 
mishi, veza, perimet etj. 
6. Grat&#235; e s&#235;mura me tuberkuloz, a mund t&#235; lindin f&#235;mij&#235;? 
Pas shtatzanis&#235;, metabolizimi, sekretimi, qarkullimi i gjakut, frym&#235;marrja 
dhe imuniteti i grave ndryshojn&#235;, prandaj t&#235; s&#235;murat me tuberkuloz nuk duhet t&#235; 
lindin f&#235;mij&#235; para se t&#235; sh&#235;rohen nga kjo s&#235;mundje. Por, pas nd&#235;rhyrjes 
mjek&#235;sore p&#235;rkat&#235;se, kur p&#235;shtyma e tyre nuk p&#235;rmban Escherichia coli dhe 
shenjat e s&#235;mundjes zhduken p&#235;r nj&#235; vit, ato mund t&#235; lindin f&#235;mij&#235;. Ato mund t&#235; 
pyesin mjek&#235;t p&#235;r koh&#235;n konkrete t&#235; shtatzanis&#235;. 
7. Si mund t&#235; parandalohet p&#235;rhapja e tuberkulozit? 
S&#235; pari, duhet t&#39;i kushtohet v&#235;mendje e madhe ngr&#235;nies s&#235; ushqimeve dhe 
aktiviteteve t&#235; p&#235;rshtatshme, p&#235;r ta forcuar imunitetin. &#203;sht&#235; shum&#235; e v&#235;shtir&#235; 
q&#235; t&#235; shmangni marrjen e mikrobeve Escherichia coli, por n&#235;se keni imunitet t&#235; 
fort&#235;, mund t&#39;i asgj&#235;soni k&#235;to mikrobe brenda trupit. 
S&#235; dyti, duhet t&#235; garantohet qarkullimi i ajrit brenda sht&#235;pis&#235;, duke hapur 
dritaret, meqen&#235;se l&#235;vizja e ajrit mund t&#235; ul&#235; dend&#235;sin&#235; e mikrobeve Escherichia 
coli. 
S&#235; treti, n&#235;se kontaktoni me t&#235; s&#235;mur&#235;t me tuberkuloz, duhet t&#235; mbani mask&#235;. 
Dhomat ku rrin&#235; k&#235;ta t&#235; s&#235;mur&#235; duhet t&#235; dezinfektohen. (Xu Guang)]]></itunes:summary>
      <enclosure url="http://v2.cri.cn/alb/rubrike/20180330tuberkulozi.m4a" type="audio/mp3" /><guid>http://v2.cri.cn/alb/rubrike/20180330tuberkulozi.m4a</guid><itunes:duration>00:08:21</itunes:duration>
      <pubDate>Fri, 30 Mar 2018 06:35:30 GMT</pubDate>
      <itunes:order>97</itunes:order>
</item>

<item>
      <title>60% e t&#235; rinjve kinez&#235; kan&#235; probleme me gjumin</title>
      <itunes:author></itunes:author>
      <itunes:subtitle>60% e t&#235; rinjve kinez&#235; kan&#235; probleme me gjumin</itunes:subtitle>
      <itunes:summary><![CDATA[21 marsi ishte Dita Bot&#235;rore e Gjumit. N&#235; nj&#235; raport t&#235; publikuar s&#235; fundmi, 
shum&#235; t&#235; rinj kinez&#235; kan&#235; probleme me gjumin, si gjum&#235; jocil&#235;sor dhe koha e 
pamjaftueshme e gjumit. Afro 60% e t&#235; rinjve n&#235;n 30 vje&#231; n&#235; Kin&#235; vuajn&#235; nga 
pagjum&#235;sia. 
Gjat&#235; nj&#235; pyet&#235;sori, shum&#235; u ankuan p&#235;r cil&#235;sin&#235; e dob&#235;t t&#235; gjumit. 
&quot;N&#235;se kam fat, mund t&#235; fle mir&#235; p&#235;r 4-5 or&#235; n&#235; nat&#235;. N&#235;se nuk fle mir&#235;, b&#235;j 
nj&#235; gjum&#235; t&#235; rehatsh&#235;m vet&#235;m p&#235;r 2-3 or&#235;. Cil&#235;sia e dob&#235;t e gjumit vjen nga 
presioni i madh i jet&#235;s.&quot; 
&quot;Ka disa net&#235; q&#235; fle mir&#235;; n&#235; disa t&#235; tjera jo. Gjumi i dob&#235;t vjen kryesisht 
nga presioni n&#235; pun&#235;. N&#235;se nuk kam stres n&#235; pun&#235;, mund t&#235; fle mir&#235;.&quot; 
&quot;Nuk kam b&#235;r&#235; gjum&#235; t&#235; mir&#235; koh&#235;t e fundit, sepse m&#235; zgjojn&#235; t&#235; qarat e 
f&#235;mij&#235;s, p&#235;rndryshe do flija m&#235; mir&#235;.&quot; 
Dit&#235;t e fundit, Shoqata kineze e Studimeve mbi Gjumin publikoi studimin mbi 
gjumin &quot;Mbi p&#235;rdoruesit e internetit, 2018&quot;. N&#235; k&#235;t&#235; studim thuhet se 56% e 
p&#235;rdoruesve t&#235; internetit kan&#235; probleme me gjumin, si gjumi i dob&#235;t, gjumi i 
leht&#235; etj. Arsyeja kryesore q&#235; ndikon cil&#235;sin&#235; e gjumit &#235;sht&#235; presioni i madh i 
pun&#235;s, stresi i ndrysh&#235;m n&#235; jet&#235;n e p&#235;rditshme, mjedisi, zakonet personale etj. 
Nd&#235;rsa, punonj&#235;sit n&#235; fushat financiare, t&#235; sh&#235;rbimeve, t&#235; sh&#235;rbimeve publike 
etj., mund t&#235; p&#235;rballojn&#235; sfidat e pagjum&#235;sis&#235;. 
N&#235; Kin&#235;, m&#235; shum&#235; t&#235; rinjt&#235; bezdisen nga &#231;rregullimet e gjumit. Sipas t&#235; 
dh&#235;nave, mbi 60% t&#235; pacient&#235;ve t&#235; mosh&#235;s 25-29 vje&#231;are shqet&#235;sohen p&#235;r cil&#235;sin&#235; 
jo t&#235; mir&#235; t&#235; gjumit. Ata banojn&#235; kryesisht n&#235; metropole. Personat q&#235; flen&#235; m&#235; 
pak jetojn&#235; n&#235; Pekin. Qytetet e tjera me probleme t&#235; gjumit tek banor&#235;t jan&#235; 
Guangzhou dhe Shangai. Po p&#235;rse t&#235; rinjt&#235; nuk flen&#235; mir&#235;? Ja si p&#235;rgjigjen ata: 
&quot;M&#235; del gjumi nga &#235;nd&#235;rrat e &#231;uditshme, pasi gjat&#235; dit&#235;s kam shum&#235; stres p&#235;r 
t&#235; fituar t&#235; drejt&#235;n e studimit n&#235; nj&#235; gjimnaz t&#235; mir&#235;. Kjo gj&#235; m&#235; ndikon tek 
gjumi dhe shpesh &#235;nd&#235;rroj sikur nuk dal mir&#235; n&#235; provim.&quot; 
&quot;Fjeta pak tani n&#235; m&#235;ngjes pasi nat&#235;n nuk munda. N&#235; dark&#235; luajta shum&#235; loj&#235;ra 
n&#235; internet.&quot; 
Sipas t&#235; dh&#235;nave, &#231;rregullimet e gjumit lidhen ngusht&#235; me s&#235;mundjet 
kardiovaskulare dhe cerebrovaskulare. Grupi mjek&#235;sor i drejtuar nga kryetari i 
Spitalit Nr 6 pran&#235; Universitetit t&#235; Pekinit, Lu Lin edhe zbuloi se nd&#235;r t&#235; 
moshuarve me &#231;rregullimet e gjumit, rreziku i depresionit po shtohet n&#235; m&#235;nyr&#235; 
t&#235; dukshme. &#199;rregullimet e gjumit jan&#235; edhe elementet e rrezikshme p&#235;r s&#235;mundjet 
e Alzheimerit. P&#235;r k&#235;t&#235; gj&#235;, drejtori i Qendr&#235;s s&#235; Gjumit t&#235; Spitalit Nr 1 pran&#235; 
Universitetit Jinan, Pan Jiyang vuri n&#235; dukje se shprehit&#235; pozitive t&#235; jet&#235;s 
mund t&#235; garantojn&#235; nj&#235; gjum&#235; t&#235; mir&#235;. 
&quot;Duhet t&#235; p&#235;rpiqemi t&#235; flem&#235; n&#235; or&#235;n 11:00 dhe t&#235; ngrihemi n&#235; or&#235;n 7:00, 
pavar&#235;sisht dit&#235; pune apo fundjav&#235;. Kjo gj&#235; b&#235;het p&#235;r t&#235; krijuar nj&#235; rit&#235;m 
biologjik t&#235; mir&#235;, q&#235; favorizon fjetjen dhe zgjimin n&#235; or&#235; t&#235; p&#235;rshtatshme.&quot; 
P&#235;rve&#231; k&#235;saj, mjeku Pan vuri n&#235; dukje se ata q&#235; vuajn&#235; nga insomnia t&#235; 
p&#235;rdorin medikamente bimore ose t&#235; marrin masa t&#235; tjera t&#235; nd&#235;rhyrjes mjek&#235;sore. 
Por n&#235; Kin&#235;, ata q&#235; vuajn&#235; nga pagjum&#235;sia nuk k&#235;rkojn&#235; ndihm&#235; mjek&#235;sore. Sipas 
t&#235; dh&#235;nave nga Shoqata Kineze e Studimit t&#235; Gjumit, nd&#235;r 5000-6000 pacient&#235;t 
kinez&#235; q&#235; kan&#235; probleme me gjumin, vet&#235;m 2% marrin medikamente apo terapi 
mjek&#235;sore. (Xu Guang)]]></itunes:summary>
      <enclosure url="http://v2.cri.cn/alb/rubrike/20180323gjumi.m4a" type="audio/mp3" /><guid>http://v2.cri.cn/alb/rubrike/20180323gjumi.m4a</guid><itunes:duration>00:04:24</itunes:duration>
      <pubDate>Fri, 23 Mar 2018 09:26:11 GMT</pubDate>
      <itunes:order>98</itunes:order>
</item>

<item>
      <title>Zhvillimi i trurit t&#235; f&#235;mij&#235;s</title>
      <itunes:author></itunes:author>
      <itunes:subtitle>Zhvillimi i trurit t&#235; f&#235;mij&#235;s</itunes:subtitle>
      <itunes:summary><![CDATA[M&#235;nyra se si prind&#235;rit sillen ndaj f&#235;mij&#235;ve (me dashuri ose jo) deri n&#235; vitin 
e tyre t&#235; dyt&#235; ndikon direkt n&#235; zhvillimin e trurit dhe funksionimin e tij n&#235; 
mosh&#235;n e rritur.Nj&#235; studim i Universitetit t&#235; Uashingtonit ka konstatuar se 
zhvillimi i trurit t&#235; f&#235;mij&#235;s varet nga kujdesi dhe dashuria e 
n&#235;n&#235;s.Shkenc&#235;tar&#235;t n&#235; baz&#235; t&#235; skanimeve t&#235; trurit t&#235; trevje&#231;ar&#235;ve kan&#235; 
konstatuar q&#235; truri i f&#235;mij&#235;s p&#235;r t&#235; cilin prind&#235;rit jan&#235; kujdesur vazhdimisht 
&#235;sht&#235; m&#235; i madh se truri i f&#235;mij&#235;ve t&#235; cil&#235;t jan&#235; neglizhuar nga prind&#235;rit. 
Rritja e qelizave trunore varet nga sasia e dashuris&#235; q&#235; e merr f&#235;mija, ka 
v&#235;rtetuar studimi. N&#235; fotografin&#235; &#235;sht&#235; paraqitur truri i dy-trevje&#231;ar&#235;ve. Truri 
i par&#235; i takon f&#235;mij&#235;s prind&#235;rit e t&#235; cilit jan&#235; kujdesur p&#235;r t&#235;, nd&#235;rsa i dyti 
f&#235;mij&#235;s s&#235; l&#235;n&#235; pas dore. M&#235;nyra se si veprojn&#235; prind&#235;rit me f&#235;mij&#235;n deri te 
viti i dyt&#235; ndikon direkt n&#235; at&#235; se si do t&#235; funksionoj&#235; truri i tij n&#235; mosh&#235; t&#235; 
rritur. Neglizhenca dhe abuzimi jan&#235; faktor&#235; q&#235; ndikojn&#235; n&#235; inteligjenc&#235;n e 
ul&#235;t, pamund&#235;sin&#235; e ndierjes s&#235; dhembshuris&#235;, prirjes kriminale dhe var&#235;sis&#235; nga 
drogat. 
&quot;Prind&#235;rit duhet t&#235; mendojn&#235; mir&#235; se n&#235; &#231;far&#235; m&#235;nyre sillen ndaj f&#235;mij&#235;s, 
sepse kjo ndikon n&#235; zhvillimin total t&#235; tyre, madje dhe n&#235; madh&#235;sin&#235; e trurit. 
Volumi i reduktuar i trurit lidhet me s&#235;mundjen e Alzheimerit, depresionin dhe 
skizofrenin&#235;&quot;, – ka theksuar udh&#235;heq&#235;sja e hulumtimit, Joan L. Luby. 
Hulumtimet e m&#235;hershme kan&#235; v&#235;rtetuar q&#235; dashuria e n&#235;n&#235;s ndikon n&#235; m&#235;nyr&#235; 
pozitive n&#235; trurin e f&#235;mij&#235;s, ve&#231;an&#235;risht n&#235; hipokampus, pjes&#235;n e trurit 
p&#235;rgjegj&#235;s p&#235;r m&#235;sim, kujtes&#235; dhe p&#235;rballjen me stres. 
Truri i f&#235;mij&#235;ve &#235;sht&#235; nj&#235; organ ve&#231;an&#235;risht i preksh&#235;m, i ndikuar nga 
faktor&#235; t&#235; ndrysh&#235;m. Nj&#235; bebe lind me t&#235; gjitha qelizat e trurit q&#235; i nevojiten, 
por k&#235;to nuk jan&#235; t&#235; lidhura. Lidhjet q&#235; do t&#235; zhvillohen n&#235; vitet e ardhshme do 
t&#235; lejojn&#235; f&#235;mij&#235;n t&#235; m&#235;soj&#235; bot&#235;n p&#235;rreth tij. N&#235; mosh&#235;n 3 vje&#231;are, do t&#235; jen&#235; 
krijuar rreth nj&#235; trilion&#235; lidhje. 
Ushqimi luan rol kryesor n&#235; krijimin e k&#235;tyre lidhjeve dhe formimit t&#235; duhur 
t&#235; trurit. Furnizimi me ushqyesit e duhur, t&#235; p&#235;rmendura m&#235; posht&#235;, do t&#235; 
sigurojn&#235; &#231;do gj&#235; q&#235; duhet p&#235;r trupin e f&#235;mij&#235;s p&#235;r t&#235; arritur rritje optimale. 
Proteinat 
Truri i bebeve n&#235; zhvillim ka nevoj&#235; p&#235;r proteina ose me sakt&#235; aminoacide p&#235;r 
t&#235; krijuar neurotransmetues. Neurotransmetuesit lejojn&#235; qelizat e trurit t&#235; 
komunikojn&#235; mes tyre. P&#235;r shembull: triptofani aminoacid &#235;sht&#235; pararend&#235;si i 
prodhuesit t&#235; serotonin&#235;s, e cila lejon gjum&#235; t&#235; mir&#235;. Norepinefrine, nj&#235; 
neurotransmetues p&#235;rgjegj&#235;s p&#235;r mund&#235;sin&#235; e t&#235; qenurit vigjilent krijohet nga 
aminoacidi tyrosine. Foshnjat kan&#235; nevoj&#235; p&#235;r 9-11 gram&#235; proteina n&#235; dit&#235;, t&#235; 
cilat ata i gjejn&#235; leht&#235;sisht n&#235; qum&#235;sht, nd&#235;rsa f&#235;mij&#235;t 2-4 vje&#231; kan&#235; nevoj&#235; 
p&#235;r rreth 13 gram&#235; mesatarisht (n&#235; var&#235;si t&#235; pesh&#235;s) t&#235; cilat ata i marrin me 
konsumin e qum&#235;shtit dhe ushqimeve t&#235; ngurta. 
Energji - Kalori 
Nj&#235; studim i publikuar n&#235; vitin 2008 n&#235; Indi, ku shum&#235; f&#235;mij&#235; konsiderohen q&#235; 
vuajn&#235; nga kequshqyerja, tregoi se disa prej tyre vuanin nga zhvillim dhe aft&#235;si 
njoh&#235;se t&#235; vonuara. Kalorit&#235; e duhura dhe kryesisht karbohidratet sigurojn&#235; 
karburant p&#235;r funksionimin normal t&#235; trurit. F&#235;mij&#235;t 2-5 vje&#231; kan&#235; nevoj&#235; p&#235;r 
1000 deri n&#235; 1600 kalori n&#235; dit&#235; n&#235; var&#235;si t&#235; karakteristikave trupore dhe 
aktivitetit t&#235; tyre. P&#235;r t&#235; siguruar mjaftueshm&#235;rin&#235; e energjis&#235; s&#235; ofruar nga 
ushqimi, kontrollo gjithmon&#235; grafik&#235;t e pesh&#235;s dhe gjat&#235;sis&#235;. N&#235;se ato jan&#235; n&#235; 
p&#235;rputhje me limitet, at&#235;her&#235; nuk ka vend p&#235;r shqet&#235;sim. 
Yndyrnat 
Yndyrnat jan&#235; t&#235; domosdoshme p&#235;r rritjen normale dhe formimin e sitemit 
nervor, t&#235; t&#235; parit dhe funksionit t&#235; trurit. Qum&#235;shti i n&#235;n&#235;s p&#235;rmban acide 
yndyrore t&#235; polysaturuara DHA dhe AA, t&#235; cilat konsiderohen si t&#235; domosdoshme 
p&#235;rderisa ato nuk mund te prodhohen nga trupi i njeriut. Ushqimet e f&#235;mij&#235;ve 
jan&#235; t&#235; fortifikuara me k&#235;to yndyrna. Disa studime tregojn&#235; se qum&#235;shti organik 
&#235;sht&#235; shpesh m&#235; i pasur se qum&#235;shti i prodhuar artificialisht. P&#235;rve&#231; rrethanave 
t&#235; ve&#231;anta dhe vet&#235;m pas rekomandimit t&#235; pediatrit apo nj&#235; nutricionisti, 
asnj&#235;her&#235; mos p&#235;rjashto apo redukto yndyrnat n&#235; diet&#235;n e nj&#235; bebeje apo f&#235;mije 
n&#235;n 5 vje&#231;. 
Vitaminat dhe mineralet 
Disa vitamina dhe minerale ndikojn&#235; shum&#235; n&#235; formimin e trurit t&#235; f&#235;mij&#235;s. 
K&#235;to p&#235;rfshijn&#235; hekur, zink, bak&#235;r, jod, selenium, vitamin&#235; A, kolin&#235; dhe acid 
folik. Qum&#235;shti i n&#235;n&#235;s dhe formulat p&#235;r bebet p&#235;rmbajn&#235; t&#235; gjitha k&#235;to ushqyes. 
Nevojat e nj&#235; foshnjeje jan&#235; t&#235; vogla dhe zakonisht plot&#235;sohen me konsumin e 
qum&#235;shtit. Hekuri &#235;sht&#235; i vetmi p&#235;rjashtim. Studimet q&#235; kan&#235; vler&#235;suar f&#235;mij&#235;t 
me nivele t&#235; ul&#235;ta hekuri tregojn&#235; performanc&#235; t&#235; ul&#235;t n&#235; testet e aft&#235;sive 
njoh&#235;se dhe nuk mund t&#235; ndjekin me leht&#235;si shok&#235;t e tyre p&#235;rsa u p&#235;rket ritmeve 
t&#235; zhvillimit.]]></itunes:summary>
      <enclosure url="http://v2.cri.cn/alb/rubrike/20180323truri22mars.m4a" type="audio/mp3" /><guid>http://v2.cri.cn/alb/rubrike/20180323truri22mars.m4a</guid><itunes:duration>00:05:28</itunes:duration>
      <pubDate>Fri, 23 Mar 2018 09:24:48 GMT</pubDate>
      <itunes:order>99</itunes:order>
</item>

<item>
      <title>Suksesi i Qendr&#235;s Sh&#235;ndet&#235;sore Nd&#235;rkomb&#235;tare n&#235; rajonin e Xinjiang-ut</title>
      <itunes:author></itunes:author>
      <itunes:subtitle>Suksesi i Qendr&#235;s Sh&#235;ndet&#235;sore Nd&#235;rkomb&#235;tare n&#235; rajonin e Xinjiang-ut</itunes:subtitle>
      <itunes:summary><![CDATA[Zonja Guly nga Uzbekistani nuk mund t&#235; ngelte shtatz&#235;n&#235; dhe shum&#235; mjek&#235; n&#235; 
vendin e saj nuk i kishin dh&#235;n&#235; shpresa. Por, ajo me nj&#235; d&#235;shir&#235; t&#235; madhe p&#235;r 
t&#39;u b&#235;r&#235; n&#235;n&#235;, nuk u dor&#235;zua dhe pas k&#235;rkimeve t&#235; shumta erdhi n&#235; nj&#235; spital n&#235; 
Rajonin Autonom t&#235; Kin&#235;s veriper&#235;ndimore, Xinjiang. Ky vendim i saj i realizoi 
&#235;ndrr&#235;n. Fal&#235; k&#235;mb&#235;nguljes dhe p&#235;rkushtimit t&#235; madh t&#235; mjek&#235;ve kinez&#235;, ndodhi 
mrekullia, ajo mbeti shtatz&#235;n&#235;... 
&quot;I fal&#235;nderoj nga zemra mjek&#235;t kinez&#235; q&#235; m&#235; trajtuan me shum&#235; seriozitet dhe 
p&#235;rkushtim. Kushtet mjek&#235;sore n&#235; Kin&#235; jan&#235; tep&#235;r t&#235; mira.&quot; 
Guly &#235;sht&#235; nj&#235; nd&#235;r 10 mij&#235; pacient&#235;t e huaj q&#235; jan&#235; tratuar n&#235; rajonin e 
Xinjiang-ut, i cili kufizohet me 8 vende t&#235; tjera dhe ka nivelin m&#235; t&#235; lart&#235; 
sh&#235;ndet&#235;sor. Q&#235; nga propozimi i nism&#235;s &quot;Nj&#235; brez, nj&#235; rrug&#235;&quot;, nisi nd&#235;rtimi i 
qendr&#235;s s&#235; sh&#235;rbimeve mjek&#235;sore nd&#235;rkomb&#235;tare dhe forcimi i shk&#235;mbimeve 
sh&#235;ndet&#235;sore nd&#235;rkomb&#235;tare n&#235; k&#235;t&#235; rajon. Zv.Drejtoresha e Spitalit Popullor t&#235; 
Xinjiang-ut, Mayinuer Niyazi na shpjegon gjendjen e pacient&#235;ve dhe ep&#235;rsin&#235; e 
Qendr&#235;s. 
&quot;Mendoj se &#235;sht&#235; di&#231;ka shum&#235; pozitive q&#235; pacient&#235;t e huaj vijn&#235; n&#235; rajonin e 
Xinjiang-ut p&#235;r diagnostikim, pasi k&#235;tu cil&#235;sia e sh&#235;rbimit &#235;sht&#235; shum&#235; e lart&#235; 
dhe &#231;mimet jan&#235; t&#235; arsyeshme. P&#235;rve&#231; k&#235;saj, ngjashm&#235;ria kulturore dhe gjuh&#235;sore 
&#235;sht&#235; nj&#235; tjet&#235;r arsye pse pacient&#235;t e huaj vendosin t&#235; vijn&#235; n&#235; k&#235;t&#235; rajon.&quot; 
P&#235;r t&#235; p&#235;rmbushur k&#235;rkesat sh&#235;ndet&#235;sore t&#235; pacient&#235;ve t&#235; huaj n&#235; spitalet 
lokale t&#235; Xinjiang-ut, jan&#235; nd&#235;rmarr&#235; disa masa. N&#235; 5 spitale t&#235; nivelit 3A-s&#235; 
t&#235; Xinjiang-ut, jan&#235; ngritur departamente p&#235;r sh&#235;rbime nd&#235;rkomb&#235;tare dhe jan&#235; 
pun&#235;suar mjek&#235; q&#235; flasin gjuh&#235; t&#235; ndryshme. Deri tani, n&#235; k&#235;to 5 spitale, ka 500 
shtret&#235;r p&#235;r pacient&#235;t e huaj dhe jan&#235; ofruar sh&#235;rbimet mjek&#235;sore p&#235;r 10 mij&#235; 
pacient&#235; t&#235; vendeve t&#235; tjera. Mayinuer Niyazi na tregon se: 
&quot;Vitet e fundit, n&#235; spitalet e ndryshme t&#235; Xinjiang-ut, jan&#235; forcuar 
sh&#235;rbimet mjek&#235;sore ndaj pacient&#235;ve t&#235; huaj. N&#235; disa spitalet, jan&#235; hapur 
departamente t&#235; posa&#231;me p&#235;r vizitat e t&#235; huajve dhe aty jan&#235; vendosur mjek&#235; dhe 
punonj&#235;s t&#235; tjer&#235; q&#235; mund t&#235; flasin gjuh&#235;n ruse dhe kazake. Ata merren me 
sh&#235;rbimet e d&#235;rgimit me ambulanc&#235;s, trajtimit sh&#235;ndet&#235;sor, shtrimit n&#235; spital, 
ofrimit t&#235; vakteve, rezervimit t&#235; biletave t&#235; avionit etj, duke krijuar m&#235; shum&#235; 
leht&#235;si p&#235;r t&#235; huajt q&#235; nuk flasin gjuh&#235;n kineze. N&#235; festa t&#235; ve&#231;anta 
per&#235;ndimore, punonj&#235;sit e k&#235;tyre spitaleve vizitojn&#235; dhe mundohen t&#235; shoq&#235;rojn&#235; 
pacient&#235;t e huaj t&#235; shtruar n&#235; spital, p&#235;r ta shtuar atmosfer&#235;n festive. K&#235;to 
sh&#235;rbime jan&#235; vler&#235;suar lart nga pacient&#235;t e huaj. P&#235;rve&#231; k&#235;saj, n&#235; shum&#235; 
spitalet e nivelit 3A, jan&#235; formuar platforma sh&#235;rbimi sh&#235;ndet&#235;sor jasht&#235; 
kufijve, ku mund t&#235; zhvillohet diagnostikim i s&#235;mundjes p&#235;rmes internetit. Kjo 
m&#235;nyr&#235; &#235;sht&#235; shum&#235; e mir&#235; dhe kursen koh&#235;.&quot; 
Pra, niveli akademik sh&#235;ndet&#235;sor i rajonit t&#235; Xinjiang-ut ka t&#235;rhequr 
interesin e vendeve fqinje. Ngritja e qendr&#235;s s&#235; sh&#235;rbimeve mjek&#235;sore 
nd&#235;rkomb&#235;tare ofron shans p&#235;r bashk&#235;punim nd&#235;rkomb&#235;tar mes Xinjiang-ut dhe 
vendeve fqinje. Autoritetet e sh&#235;ndetit dhe organet p&#235;rkat&#235;se t&#235; Xinjiang-ut 
bashk&#235;punuan n&#235; niveleve t&#235; ndryshme p&#235;r p&#235;rgatitjen e talenteve, p&#235;r studime t&#235; 
ndryshme shkencore etj. 
Zv.drejtorja e Spitalit Popullor t&#235; Xinjiang-ut Mayinuer Niyazi shprehet: 
&quot;Vitet e fundit, studimet shkencore n&#235; rajonin e Xinjiang-ut jan&#235; zhvilluar 
me nj&#235; rit&#235;m tep&#235;r t&#235; shpejt&#235;. Sipas t&#235; dh&#235;nave, organet sh&#235;ndet&#235;sore t&#235; vendeve 
fqinje organizuan vizita dhe trajnime n&#235; spitale t&#235; ndryshme t&#235; rajonit. Me 
ftes&#235;n e vedneve fqinje, organizuam edhe vizitat dhe shk&#235;mbimet e grupeve t&#235; 
specialist&#235;ve t&#235; sh&#235;ndetit n&#235; vendet e tjera. N&#235; disa spitale t&#235; rajonit 
Xinjiang-ut, jan&#235; p&#235;rgatitur uebsajet n&#235; gjuh&#235;n ruse dhe angleze, t&#235; cilat 
shfaqin plot&#235;sisht ep&#235;rsin&#235; dhe efikasitetin e mjek&#235;sis&#235; s&#235; Kin&#235;s.&quot; 
Tani, me p&#235;rkrahjen e qeveris&#235;, po nxitet n&#235; m&#235;nyr&#235; t&#235; pand&#235;rprer&#235; nd&#235;rtimi i 
qendr&#235;s s&#235; sh&#235;rbimeve mjek&#235;sore nd&#235;rkomb&#235;tare n&#235; rajonin e Xinjiang-ut. M&#235; shum&#235; 
pacient&#235; nga vendet fqinje shkojn&#235; atje trajtim mjek&#235;sor. Qendra sh&#235;rbimeve 
mjek&#235;sore e Azis&#235; Qendrore e Per&#235;ndimore n&#235; Xinjiang ka shum&#235; perspektiva. 
Mjek&#235;sia Tradicionale Kineze mund t&#235; p&#235;rhapet edhe jasht&#235; Kin&#235;s. Mayinuer&#183; 
Niyazi tha: 
&quot;Rajoni i Xinjiang-ut &#235;sht&#235; nj&#235; dritare e hapjes n&#235; Kin&#235;n per&#235;ndimore. Ky 
rajon ka ep&#235;rsi t&#235; ve&#231;anta rajonale, kulturore, teknologjike etj., t&#235; cilat 
hodh&#235;n nj&#235; baz&#235; shum&#235; t&#235; mir&#235; p&#235;r nd&#235;rtimin e qendr&#235;s s&#235; sh&#235;rbimeve mjek&#235;sore 
nd&#235;rkomb&#235;tare. Tani &#235;sht&#235; faza fillestare e nd&#235;rtimit t&#235; qendr&#235;s s&#235; sh&#235;rbimeve 
n&#235; Xinjiang. Duhet t&#235; shtojm&#235; p&#235;rpjekjet p&#235;r p&#235;rgatitjen e mjek&#235;ve dhe 
punonj&#235;sve t&#235; tjer&#235; me q&#235;llim q&#235; ata t&#235; kuptojn&#235; gjuh&#235; t&#235; huaja etj. Por, besoj 
se me p&#235;rkrahjen e pand&#235;rprer&#235; t&#235; qeveris&#235;, do t&#235; shpejtohet nd&#235;rtimi i qendr&#235;s 
s&#235; sh&#235;rbimeve mjek&#235;sore nd&#235;rkomb&#235;tare dhe k&#235;shtu pacient&#235;t e huaj do t&#235; 
trajtohen me sh&#235;rbime tep&#235;r cil&#235;sore.&quot;(Xu Guang)]]></itunes:summary>
      <enclosure url="http://v2.cri.cn/alb/rubrike/20180316qendra.m4a" type="audio/mp3" /><guid>http://v2.cri.cn/alb/rubrike/20180316qendra.m4a</guid><itunes:duration>00:05:41</itunes:duration>
      <pubDate>Fri, 16 Mar 2018 09:07:50 GMT</pubDate>
      <itunes:order>100</itunes:order>
</item>

  
  </channel>
</rss>